Edukira joan

Baliros

Baliros
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiPaueko barrutia
Kantonamenducanton of Nay-Ouest
Izen ofizialaBaliros
Posta kodea64510
Geografia
Koordenatuak43°13′40″N 0°18′22″W / 43.2278°N 0.3061°W / 43.2278; -0.3061
Mapa
Azalera3,64 km²
Altitudea215 m, 200 m, 382 m eta 252 m
MugakideakAssat, Bordes, Narcastet, Pardies-Piétat eta Bosdarros
Demografia
Biztanleria515 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 250 (%49,9) (%50,1) 251 alt_right
Dentsitatea141 bizt/km²
mairiebaliros.wordpress.com

Baliros Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerria da. Azken erroldaren arabera 515 biztanle zituen 3,6 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Assat, Bordes, Narcastet, Pardies-Piétat eta Bosdarros.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,1 °C-koa da, 14 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1283 mm-koa da, urtarrilean 11,5 euri-egun eta uztailean 8,2 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bénéjacq udalerrian dago, 7,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1244,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,4 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12 °C-koa da, 2001ko abenduaren 25an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,3 °C) eta hotzena urtarrila (6,2 °C). Urteko prezipitazioa 1307 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (149 mm) eta lehorrena abuztua (81 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,1 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2003, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (14,3 °C) eta hotzena 1963 (11,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Baliros)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.2 6.9 9.6 11.6 15.2 18.4 20.2 20.3 17.1 13.7 9.2 6.9 13.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 120 102 102 128 127 103 85 81 90 107 149 113 1307
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+0,2+1,4+1,1+1,4+1,3+0,7+1,30,0+0,5+0,7+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea1002003004005006001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 251 gizon, 250 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
4.40
1.99
 
80-84
 
2.00
1.99
 
75-79
 
4.00
3.98
 
70-74
 
6.40
6.37
 
65-69
 
2.00
6.37
 
60-64
 
8.40
6.37
 
55-59
 
4.00
3.98
 
50-54
 
4.00
10.36
 
45-49
 
4.00
9.96
 
40-44
 
10.40
3.98
 
35-39
 
6.00
3.98
 
30-34
 
6.00
12.35
 
25-29
 
10.40
3.98
 
20-24
 
4.00
0.00
 
15-19
 
8.00
3.98
 
10-14
 
2.00
5.98
 
5-9
 
6.00
14.34
 
0-4
 
8.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Baliros udalerrian 515 biztanle zeuden eta 217 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,37 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 36,9). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 22,6 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

515biztanle
217elkarbizitza-unitate
2,37lagun elkarbizitza-unitateko
168familia
Udalerria
% 36
% 37
% 23
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 168 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (80). 85 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 42k seme-alaba bakarra zuten etxean, 31k bi, eta 10k hiru edo gehiago.[9]

80
78
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean85
Seme-alaba bat42
Bi seme-alaba31
Hiru seme-alaba10
Lau edo gehiago0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 32,3), erdi-mailako lanbideak (% 29,0), eskulangileak (% 17,1), enplegatuak (% 14,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 32,3) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[9]

Udalerria
% 29
% 15
% 17
% 32
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 234 etxebizitza zeuden. Horietatik 215 egoitza nagusi ziren, 4 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 14 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (214), eta apartamentuak gutxi ziren (20). Egoitza nagusietatik 188 beren jabearen bizilekuak ziren, 25 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 2 doan lagata.[10]

234etxebizitza
215egoitza nagusi
214etxe
20apartamentu

Etxebizitza multzoa

215
Egoitza nagusia (215)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (4)Hutsik (14)

Etxe mota

214
20
Etxea (214)Apartamentua (20)

Jabetza egoera

188
25
Jabeak (188)Alokairuan (25)Doan lagata (2)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (59).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik36
1919-19454
1946-197034
1971-199057
1991-200525
2006-202059

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (127). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (88 etxebizitzatan). 191 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 70 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 138tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela1
3 gela28
4 gela56
5 gela edo gehiago127

Berogailu mota

63
88
52
Gas sarea (63)Fuel-olioa (10)Elektrizitatea (88)Gas botila (2)Bestelakoak (52)

Aparkalekua eta ibilgailuak

191aparkalekua
70ibilgailu 1
138ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 312 biztanleetatik 261 aktibo ziren (% 83,7), horietako 246 lanean (% 78,8) eta 15 langabezian (aktiboen % 5,7).

31215-64 urteko biztanle
% 83,7aktibo
% 78,8lanean
% 5,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 40,7
25-54 urte% 97,3
55-64 urte% 54,1
Gizonak% 86,8
Emakumeak% 80,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 14,3
BEPC, brebeta% 20,0
CAP-BEP% 9,8
Batxilergoa% 1,6
Goi-mailako +2% 3,7
Goi-mailako +3/4% 5,9
Goi-mailako +5% 3,3

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

50 ez-aktibotik 15 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 30,0), 27 erretiraturik zeuden (% 54,0) eta 8 bestelako ez-aktibo ziren (% 16,0).

Ez-aktiboak

% 30
% 54
% 16
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 9
% 36
% 28
% 24
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 35 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 246 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

35enplegu udalerrian
% 45,7soldatapeko
% 51,4ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.130 eurokoa zen.

27.130 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2001ko maiatzaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Benejacq », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  8. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  9. 1 2 3 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  10. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]