Edukira joan

Arhantze-Inhasi

Arhantze-Inhasi
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
Izen ofizialaAnce Féas
Posta kodea64570
Geografia
Koordenatuak43°09′26″N 0°41′16″W / 43.1572°N 0.687778°W / 43.1572; -0.687778
Mapa
Azalera23,83 km²
MugakideakEskiula, Oloroe-Donamaria, Agnos, Asasp-Arros eta Aramitze
Demografia
Biztanleria624 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 328 (%53,2) (%46,8) 289 alt_right
Dentsitatea26 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera2017ko urtarrilaren 1a

Arhantze-Inhasi[1] (gaskoiz: Ansa e Hiars; frantsesez eta ofizialki: Ance - Féas) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Baretetze ibarrean (Bearno) kokatutakoa, Okzitanian. Azken erroldaren arabera 624 biztanle zituen 23,8 km²-ko azaleran.

2017ko urtarrilaren 1ean sortu zen, Arhantze eta Inhasi udalerri-ohietako batuketarekin.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Eskiula, Oloroe-Donamaria, Agnos, Asasp-Arros eta Aramitze.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[2]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[3]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[4]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[5].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da, 13,6 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1391 mm-koa da, urtarrilean 11,2 euri-egun eta uztailean 9,2 egun izanik[2]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Oloron-Sainte-Marie udalerrian dago, 8,8 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,1 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1491,4 mm-koa delarik[6]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11,4 °C-koa da, 2012ko otsailaren 12an lortua[oh 1][6].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,7 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,0 °C) eta hotzena urtarrila (6,1 °C). Urteko prezipitazioa 1325 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (151 mm) eta lehorrena abuztua (82 mm).[7]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,9 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2003, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (14,1 °C) eta hotzena 1963 (10,9 °C).[7]

    Datu klimatikoak (Arhantze-Inhasi)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.1 6.7 9.4 11.4 15.0 18.1 19.9 20.0 16.9 13.5 9.0 6.8 12.7
Pilatutako prezipitazioa (mm) 122 104 104 130 129 104 87 82 91 108 151 114 1325
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,9 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+0,2+1,4+1,1+1,4+1,3+0,7+1,2−0,1+0,5+0,7+1,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,9 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea612615618621624627201420162018202020222024BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 289 gizon, 328 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
1.52
1.73
 
85-89
 
1.52
3.46
 
80-84
 
6.40
3.46
 
75-79
 
7.93
9.00
 
70-74
 
6.40
12.46
 
65-69
 
10.98
19.72
 
60-64
 
14.33
5.19
 
55-59
 
14.33
8.65
 
50-54
 
4.57
5.19
 
45-49
 
6.10
5.19
 
40-44
 
1.52
5.19
 
35-39
 
3.05
3.46
 
30-34
 
1.52
3.46
 
25-29
 
3.05
5.19
 
20-24
 
4.57
1.73
 
15-19
 
1.52
3.46
 
10-14
 
4.57
3.46
 
5-9
 
4.57
0.00
 
0-4
 
1.52
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Ance Féas udalerrian 624 biztanle zeuden eta 292 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,14 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 34,6). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 33,2 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

624biztanle
292elkarbizitza-unitate
2,14lagun elkarbizitza-unitateko
195familia
Udalerria
% 21
% 35
% 10
% 33
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 195 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (101). Guraso bakarreko 35 familietatik 25etan ama zen guraso bakarra. 110 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 41k seme-alaba bakarra zuten etxean, 33k bi, eta 12k hiru edo gehiago.[10]

101
60
35
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean110
Seme-alaba bat41
Bi seme-alaba33
Hiru seme-alaba12
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 520 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 0,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 40,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 69,6).[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 0
25-39% 11
40-54% 15
55-64% 16
65-79% 27
80 +% 40
Bikotean bizi da
15-24% 14
25-39% 70
40-54% 69
55-64% 69
65-79% 68
80 +% 45

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 40,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 23,3 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,4 izatezko bikotean eta % 12,9 PACS bidez lotuta). % 22,5 ezkongabeak ziren, % 8,3 alargunak eta % 5,6 dibortziatuak.[10]

Ezkonduta% 40,2
Ezkongabea% 22,5
PACS bidez lotuta% 12,9
Izatezko bikotean% 10,4
Alarguna% 8,3
Dibortziatuta% 5,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 34,6), eskulangileak (% 16,1), erdi-mailako lanbideak (% 15,1), enplegatuak (% 13,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 34,6) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 21 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 7,2).[10]

Udalerria
% 9
% 15
% 14
% 16
% 34
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 361 etxebizitza zeuden. Horietatik 289 egoitza nagusi ziren, 36 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 36 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (338), eta apartamentuak gutxi ziren (18). Egoitza nagusietatik 237 beren jabearen bizilekuak ziren, 46 alokairuan zeuden, 9 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 6 doan lagata.[11]

361etxebizitza
289egoitza nagusi
338etxe
18apartamentu

Etxebizitza multzoa

289
36
36
Egoitza nagusia (289)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (36)Hutsik (36)

Etxe mota

338
Etxea (338)Apartamentua (18)

Jabetza egoera

237
46
Jabeak (237)Alokairuan (46)HLM (9)Doan lagata (6)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (82).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik77
1919-194514
1946-197017
1971-199082
1991-200550
2006-202038

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (208). 158 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 251 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 109 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 174tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela2
2 gela4
3 gela21
4 gela55
5 gela edo gehiago208

Berogailu mota

96
158
Gas sarea (1)Fuel-olioa (20)Elektrizitatea (96)Gas botila (14)Bestelakoak (158)

Aparkalekua eta ibilgailuak

251aparkalekua
109ibilgailu 1
174ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 346 biztanleetatik 280 aktibo ziren (% 80,9), horietako 266 lanean (% 76,9) eta 14 langabezian (aktiboen % 5,0).

34615-64 urteko biztanle
% 80,9aktibo
% 76,9lanean
% 5,0langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 55,6
25-54 urte% 93,9
55-64 urte% 60,4
Gizonak% 80,9
Emakumeak% 80,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 28,6
CAP-BEP% 8,8
Batxilergoa% 3,5
Goi-mailako +2% 2,4
Goi-mailako +3/4% 2,3
Goi-mailako +5% 5,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,0). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

66 ez-aktibotik 15 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 22,7), 31 erretiraturik zeuden (% 47,0) eta 21 bestelako ez-aktibo ziren (% 31,8).

Ez-aktiboak

% 23
% 47
% 32
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 11
% 16
% 21
% 21
% 24
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 69 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 266 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

69enplegu udalerrian
% 47,8soldatapeko
% 52,2ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.740 eurokoa zen.

25.740 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2006ko ekainaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,2 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindiaren 149. araua: Euskal Herri inguruko exonimoak
  2. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  3. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  4. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  5. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  6. 1 2 «Station Météo-France « Oloron », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  7. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr (kontsulta data: 2026ko uztailaren 27a).
  9. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez) (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  11. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]