Edukira joan

Arcisans Avant

Arcisans Avant
Arcizans-Avant
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Pirinio Garaiak
BarrutiArgelès-Gazosteko barrutia
Kantonamenducanton of Argelès-Gazost
Izen ofizialaArcizans-Avant
Jatorrizko izenaArcizans-Avant
Posta kodea65400
Geografia
Koordenatuak42°59′15″N 0°06′22″W / 42.9875°N 0.1061°W / 42.9875; -0.1061
Mapa
Azalera15,04 km²
Altitudea640 m, 480 m, 2.332 m eta 1.371 m
MugakideakArgelès-Gazost, Cauterets, Lau-Balagnas, Saint-Savin eta Arras-en-Lavedan
Demografia
Biztanleria397 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 181 (%45,7) (%54,3) 215 alt_right
Dentsitatea26 bizt/km²
arcizansavant.com

Arcisans Avant (okzitanieraz Arcisans Avant, frantsesez eta ofizialki: Arcizans-Avant) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 397 biztanle zituen 15 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Argelès-Gazost, Cauterets, Lau-Balagnas, Saint-Savin eta Arras-en-Lavedan.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Arcizans-AvantArcizans-Avant
Població amb 375 habitants (2000)Saint-Savin (1,4 km)
Població amb 490 habitants (2000)Lau-Balagnas (1,4 km)
Població amb 205 habitants (2000)Préchac (2,6 km)
Població amb 244 habitants (2000)Adast (2,6 km)
Població amb 273 habitants (2000)Gez (2,7 km)
Població amb 36 habitants (2000)Uz (2,9 km)
Població amb 400 habitants (2000)Ayzac-Ost (3,8 km)
Població amb 68 habitants (2000)Sireix (3,8 km)
Població amb 316 habitants (2000)Ayros-Arbouix (3,8 km)
Població amb 437 habitants (2000)Beaucens (3,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,8 °C-koa da, 14,1 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1183 mm-koa da, urtarrilean 1,1 euri-egun eta uztailean 9,5 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Ayros-Arbouix udalerrian dago, 3,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1098,2 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,5 °C-koa da, 2010ko abuztuaren 26an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 9an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 8,3 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (15,9 °C) eta hotzena urtarrila (1,8 °C). Urteko prezipitazioa 1236 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (148 mm) eta lehorrena abuztua (69 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,26 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (7,7 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (10,3 °C) eta hotzena 1963 (6,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Arcisans Avant)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 1.8 1.9 4.6 6.5 10.1 13.7 15.8 15.9 12.5 9.6 4.9 2.7 8.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 126 98 93 112 115 96 79 69 83 103 148 114 1236
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,6+0,3+1,5+1,3+1,3+1,1+0,1+0,4−0,8+0,4+0,6+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea1502002503003504004505001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 215 gizon, 181 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
4.65
 
90-94
 
2.76
0.00
 
85-89
 
2.76
2.33
 
80-84
 
2.76
2.33
 
75-79
 
2.76
2.33
 
70-74
 
0.00
8.84
 
65-69
 
5.52
4.65
 
60-64
 
16.02
8.84
 
55-59
 
16.02
8.84
 
50-54
 
5.52
4.65
 
45-49
 
8.29
6.98
 
40-44
 
10.50
4.65
 
35-39
 
0.00
11.16
 
30-34
 
10.50
2.33
 
25-29
 
0.00
2.33
 
20-24
 
0.00
6.98
 
15-19
 
2.76
4.65
 
10-14
 
2.76
2.33
 
5-9
 
5.52
11.16
 
0-4
 
5.52
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Arcizans-Avant udalerrian 397 biztanle zeuden eta 172 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,31 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 31,4). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 28,5 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

397biztanle
172elkarbizitza-unitate
2,31lagun elkarbizitza-unitateko
132familia
Udalerria
% 28
% 31
% 12
% 28
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 132 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (64). Guraso bakarreko 20 familietatik 10etan ama zen guraso bakarra. 74 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

64
49
20
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 34,3), erdi-mailako lanbideak (% 22,7), enplegatuak (% 16,9), goi-mailako langileak (% 14,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 34,3) Pirinio Garaiak departamenduko batez bestekoaren (% 37,6) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[10]

Udalerria
% 15
% 23
% 17
% 9
% 34
Pirinio Garaiak
% 13
% 17
% 12
% 38
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 316 etxebizitza zeuden. Horietatik 176 egoitza nagusi ziren, 123 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 17 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (266), eta apartamentuak gutxi ziren (50). Egoitza nagusietatik 151 beren jabearen bizilekuak ziren, 20 alokairuan zeuden, 3 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 5 doan lagata.[11]

316etxebizitza
176egoitza nagusi
266etxe
50apartamentu

Etxebizitza multzoa

176
123
Egoitza nagusia (176)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (123)Hutsik (17)

Etxe mota

266
50
Etxea (266)Apartamentua (50)

Jabetza egoera

151
20
Jabeak (151)Alokairuan (20)HLM (3)Doan lagata (5)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (60).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik20
1919-19451
1946-197019
1971-199060
1991-200545
2006-202029

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (118). 63 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 153 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 65 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 109tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela0
3 gela23
4 gela35
5 gela edo gehiago118

Berogailu mota

47
50
63
Gas sarea (47)Fuel-olioa (13)Elektrizitatea (50)Gas botila (4)Bestelakoak (63)

Aparkalekua eta ibilgailuak

153aparkalekua
65ibilgailu 1
109ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 224 biztanleetatik 177 aktibo ziren (% 79,0), horietako 163 lanean (% 72,8) eta 14 langabezian (aktiboen % 7,9).

22415-64 urteko biztanle
% 79,0aktibo
% 72,8lanean
% 7,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 43,3
25-54 urte% 96,8
55-64 urte% 63,2
Gizonak% 82,8
Emakumeak% 75,7

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 4,0
Batxilergoa% 17,8
Goi-mailako +2% 9,7
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 5,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

47 ez-aktibotik 13 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 27,7), 24 erretiraturik zeuden (% 51,1) eta 9 bestelako ez-aktibo ziren (% 19,1).

Ez-aktiboak

% 28
% 51
% 19
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 26
% 23
% 26
% 20
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 41 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 163 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

41enplegu udalerrian
% 51,2soldatapeko
% 48,8ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.730 eurokoa zen.

27.730 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 24.320 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 20 komertzioetatik, 4 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 3 higiezinen enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 6 zerbitzu publikoetatik, 3 igeltseroak ziren, 1 margolaria, 1 ile apaindegia eta 1 jatetxe.[13]

2000. urtean Arcizans-Avant udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden, 140 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola bat zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1982ko otsailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,3 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Ayros-Arbouix », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  9. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  10. 1 2 3 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  11. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]