Edukira joan

Andoins

Andoins
Andoins
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
BarrutiPaueko barrutia
Kantonamenducanton of Morlaàs
Izen ofizialaAndoins
Jatorrizko izenaAndoins
Posta kodea64420
Geografia
Koordenatuak43°18′16″N 0°13′43″W / 43.3044°N 0.2286°W / 43.3044; -0.2286
Mapa
Azalera12,22 km²
Altitudea255 m, 357 m eta 308 m
MugakideakSendets, Artigueloutan, Espéchède, Limendous, Morlaàs, Nousty eta Ouillon
Demografia
Biztanleria727 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 344 (%47,4) (%52,6) 381 alt_right
Dentsitatea59 bizt/km²
andoins.fr

Andoins (izen ofiziala eta frantsesezkoa: gaskoiz Andonsh) administratiboki Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduan dagoen udalerri bat da, kulturaren aldetik Okzitaniako Bearno eskualdekoa. Azken erroldaren arabera 727 biztanle zituen 12,2 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Sendets, Artigueloutan, Espéchède, Limendous, Morlaàs, Nousty eta Ouillon.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,4 °C-koa da, 14,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1174 mm-koa da, urtarrilean 11,4 euri-egun eta uztailean 7,9 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bénéjacq udalerrian dago, 12,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 13,4 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1244,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,4 °C-koa da, 2025ko abuztuaren 11an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12 °C-koa da, 2001ko abenduaren 25an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,8 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,1 °C) eta hotzena urtarrila (6,1 °C). Urteko prezipitazioa 1319 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (150 mm) eta lehorrena abuztua (82 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (12,0 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenetatik lau 2000tik aurrerakoak dira (2003, 2022, 2023 eta 2025). Urterik beroena 2022 izan zen (14,2 °C) eta hotzena 1963 (11,0 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Andoins)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 6.1 6.7 9.5 11.4 15.0 18.2 20.0 20.1 17.0 13.6 9.1 6.8 12.8
Pilatutako prezipitazioa (mm) 121 103 103 130 128 104 86 82 91 108 150 114 1319
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,0 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,7+0,2+1,4+1,1+1,4+1,3+0,7+1,20,0+0,5+0,7+0,9
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (12,0 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea3004005006007008001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 381 gizon, 344 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
2.89
 
85-89
 
0.00
1.31
 
80-84
 
0.00
2.89
 
75-79
 
1.45
4.20
 
70-74
 
7.56
9.71
 
65-69
 
6.10
5.51
 
60-64
 
6.10
2.62
 
55-59
 
4.65
6.82
 
50-54
 
9.01
9.71
 
45-49
 
10.76
8.14
 
40-44
 
9.01
6.82
 
35-39
 
2.91
2.62
 
30-34
 
9.01
2.62
 
25-29
 
6.10
6.82
 
20-24
 
1.45
1.31
 
15-19
 
4.65
12.34
 
10-14
 
6.10
8.14
 
5-9
 
6.10
5.51
 
0-4
 
9.01
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Andoins udalerrian 727 biztanle zeuden eta 284 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,56 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 37,3). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 20,8 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

727biztanle
284elkarbizitza-unitate
2,56lagun elkarbizitza-unitateko
225familia
Udalerria
% 37
% 37
% 21
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 225 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (106). Guraso bakarreko 16 familietatik 16etan ama zen guraso bakarra. 111 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 42k seme-alaba bakarra zuten etxean, 52k bi, eta 20k hiru edo gehiago.[9]

106
104
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean111
Seme-alaba bat42
Bi seme-alaba52
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 581 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 29,6. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 85,9).[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 1
25-39% 8
40-54% 8
55-64% 8
65-79% 13
80 +% 30
Bikotean bizi da
15-24% 0
25-39% 83
40-54% 83
55-64% 86
65-79% 82
80 +% 59

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 55,2 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 8,6 izatezko bikotean eta % 8,4 PACS bidez lotuta). % 20,8 ezkongabeak ziren, % 4,6 alargunak eta % 2,2 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 55,2
Ezkongabea% 20,8
Izatezko bikotean% 8,6
PACS bidez lotuta% 8,4
Alarguna% 4,6
Dibortziatuta% 2,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 28,2), enplegatuak (% 18,3), eskulangileak (% 16,5), goi-mailako langileak (% 14,8). Talde nagusia (erretiratuak, % 28,2) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 3,5).[9]

Udalerria
% 15
% 15
% 18
% 17
% 28
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 312 etxebizitza zeuden. Horietatik 286 egoitza nagusi ziren, 4 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 22 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (293), eta apartamentuak gutxi ziren (17). Egoitza nagusietatik 250 beren jabearen bizilekuak ziren, 33 alokairuan zeuden, 4 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[10]

312etxebizitza
286egoitza nagusi
293etxe
17apartamentu

Etxebizitza multzoa

286
Egoitza nagusia (286)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (4)Hutsik (22)

Etxe mota

293
Etxea (293)Apartamentua (17)

Jabetza egoera

250
33
Jabeak (250)Alokairuan (33)HLM (4)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (81).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik48
1919-194510
1946-197015
1971-199081
1991-200570
2006-202062

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (218). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (138 etxebizitzatan). 272 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 86 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 198tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela8
3 gela15
4 gela45
5 gela edo gehiago218

Berogailu mota

26
138
32
90
Fuel-olioa (26)Elektrizitatea (138)Gas botila (32)Bestelakoak (90)

Aparkalekua eta ibilgailuak

272aparkalekua
86ibilgailu 1
198ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 435 biztanleetatik 347 aktibo ziren (% 79,8), horietako 321 lanean (% 73,8) eta 26 langabezian (aktiboen % 7,5).

43515-64 urteko biztanle
% 79,8aktibo
% 73,8lanean
% 7,5langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 37,3
25-54 urte% 95,8
55-64 urte% 60,0
Gizonak% 80,5
Emakumeak% 79,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 21,4
BEPC, brebeta% 9,1
CAP-BEP% 6,1
Batxilergoa% 8,1
Goi-mailako +2% 4,6
Goi-mailako +3/4% 2,6
Goi-mailako +5% 7,9

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,5). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

88 ez-aktibotik 41 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 46,6), 26 erretiraturik zeuden (% 29,5) eta 22 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,0).

Ez-aktiboak

% 47
% 30
% 25
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 21
% 28
% 24
% 19
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 59 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 321 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

59enplegu udalerrian
% 52,5soldatapeko
% 47,5ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 28.290 eurokoa zen.

28.290 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.300 €
  1. ↑ Estazioko erregistroak 2001ko maiatzaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,6 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Benejacq », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  8. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  9. 1 2 3 4 5 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  10. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]