Edukira joan

Amange

Amange
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Borgoina-Franche-Comté
Departamendua Jura
BarrutiDoleko barrutia
Kantonamenducanton of Rochefort-sur-Nenon
Izen ofizialaAmange
Posta kodea39700
Geografia
Koordenatuak47°09′56″N 5°33′53″E / 47.1656°N 5.5647°E / 47.1656; 5.5647
Mapa
Azalera6,77 km²
Altitudea210 m, 376 m eta 263 m
MugakideakOfflanges, Audelange, Châtenois, Moissey, Romange eta Vriange
Demografia
Biztanleria428 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 215 (%49,8) (%50,2) 217 alt_right
Dentsitatea63 bizt/km²

Amange Frantziako udalerria da, Jura departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. Azken erroldaren arabera 428 biztanle zituen 6,8 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Offlanges, Audelange, Châtenois, Moissey, Romange eta Vriange.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
AmangeAmange
Població amb 343 habitants (2000)Châtenois (2,1 km)
Població amb 136 habitants (2000)Vriange (2,2 km)
Població amb 203 habitants (2000)Romange (2,9 km)
Població amb 121 habitants (2000)Lavangeot (3,7 km)
Població amb 225 habitants (2000)Audelange (3,7 km)
Població amb 265 habitants (2000)Malange (4,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima kontinental du, eta Jurako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak urte osoan (1000-1500 mm/urte); negu gogorra; eguzkialdi eskasa)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,6 °C-koa da, 17,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1004 mm-koa da, urtarrilean 12,7 euri-egun eta uztailean 8,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Dole_(Jura) udalerrian dago, 12,5 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11,6 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1023 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,4 °C-koa da, 2026ko abuztuaren 13an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -24 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 10an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 11,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,2 °C) eta hotzena urtarrila (2,7 °C). Urteko prezipitazioa 1118 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (109 mm) eta lehorrena otsaila (81 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,30 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (10,1 °C) baino 1,8 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2018, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (12,6 °C) eta hotzena 1963 (9,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Amange)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 2.7 3.4 7.0 10.5 14.6 18.2 20.2 19.6 15.3 11.2 6.3 3.5 11.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 88 81 82 83 104 90 87 89 93 109 109 105 1118
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,1 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,1+0,3+1,1+1,2+1,2+1,5+1,1+1,4−0,1+0,4+0,8+1,3
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (10,1 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea1502002503003504004501750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 217 gizon, 215 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
2.30
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
4.65
0.00
 
80-84
 
0.00
5.07
 
75-79
 
2.33
0.00
 
70-74
 
9.30
0.00
 
65-69
 
4.65
4.61
 
60-64
 
4.65
2.30
 
55-59
 
6.98
7.37
 
50-54
 
2.33
7.37
 
45-49
 
17.67
11.98
 
40-44
 
2.79
7.37
 
35-39
 
12.09
11.52
 
30-34
 
5.12
2.30
 
25-29
 
2.33
7.37
 
20-24
 
0.00
10.14
 
15-19
 
12.09
7.83
 
10-14
 
5.12
7.37
 
5-9
 
2.79
5.07
 
0-4
 
5.12
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Amange udalerrian 423 biztanle zeuden eta 170 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,49 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena seme-alabekin bizi ziren bikoteak ziren (% 34,7). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 22,9 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[10]

423biztanle
170elkarbizitza-unitate
2,49lagun elkarbizitza-unitateko
136familia
Udalerria
% 35
% 24
% 18
% 23
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 136 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (59). Guraso bakarreko 36 familietatik 26etan ama zen guraso bakarra. 56 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

41
59
36
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: eskulangileak (% 24,1), erdi-mailako lanbideak (% 21,2), erretiratuak (% 17,6), enplegatuak (% 15,3). Talde nagusia (eskulangileak, % 24,1) Jura departamenduko batez bestekoaren (% 18,1) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,9).[10]

Udalerria
% 9
% 9
% 21
% 15
% 24
% 18
Jura
% 16
% 13
% 18
% 36
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 177 etxebizitza zeuden. Horietatik 167 egoitza nagusi ziren, 5 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 5 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (166), eta apartamentuak gutxi ziren (11). Egoitza nagusietatik 142 beren jabearen bizilekuak ziren, 22 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[11]

177etxebizitza
167egoitza nagusi
166etxe
11apartamentu

Etxebizitza multzoa

167
Egoitza nagusia (167)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (5)Hutsik (5)

Etxe mota

166
Etxea (166)Apartamentua (11)

Jabetza egoera

142
22
Jabeak (142)Alokairuan (22)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (45).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik29
1919-194512
1946-197019
1971-199044
1991-200516
2006-202045

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (104). 76 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 150 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 57 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 107tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela5
3 gela17
4 gela40
5 gela edo gehiago104

Berogailu mota

41
43
76
Gas sarea (2)Fuel-olioa (41)Elektrizitatea (43)Gas botila (5)Bestelakoak (76)

Aparkalekua eta ibilgailuak

150aparkalekua
57ibilgailu 1
107ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 270 biztanleetatik 225 aktibo ziren (% 83,3), horietako 210 lanean (% 77,8) eta 15 langabezian (aktiboen % 6,7).

27015-64 urteko biztanle
% 83,3aktibo
% 77,8lanean
% 6,7langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 40,9
25-54 urte% 96,7
55-64 urte% 71,7
Gizonak% 89,1
Emakumeak% 77,4

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 12,5
BEPC, brebeta% 23,1
CAP-BEP% 10,2
Batxilergoa% 1,8
Goi-mailako +2% 10,0
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 4,5

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 6,7). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

45 ez-aktibotik 27 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 60,0), 12 erretiraturik zeuden (% 26,7) eta 6 bestelako ez-aktibo ziren (% 13,3).

Ez-aktiboak

% 60
% 27
% 13
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 12
% 30
% 19
% 34
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 86 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 210 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

86enplegu udalerrian
% 86,0soldatapeko
% 15,1ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 27.480 eurokoa zen.

27.480 €diru-sarreren mediana▲ Dep.: 26.090 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 10 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 3 eraikuntza enpresak ziren, 1 garraio enpresa zen, 2 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren eta 1 administrazio publikoko enpresa zen.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 3 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 zurgina eta 1 iturgina.[13]

2009an zegoen establezimendu komertzial bakarra okindegi bat zen.[14]

2000. urtean Amange udalerrian 5 nekazaritza-ustiategi zeuden.

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an inguruko herriekin osatutako haur-eskola 1 eta inguruko herriekin osatutako barreiatutako lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1959ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre (2010eko ekainaren 18a), «Les types de climats en France, une construction spatiale», Cybergéo : revue européenne de géographie (Frantsesez), 501, doi:10.4000/cybergeo.23155.
  2. ↑ Dubreuil, Vincent (2022ko otsaila), «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen», La Météorologie (Frantsesez), 116, doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012.
  3. ↑ «Le climat en France hexagonale et Corse», meteofrance.com (Frantsesez).
  4. ↑ «Réglementation environnementale RE2020», ecologie.gouv.fr (Frantsesez), 2020ko azaroaren 18a.
  5. 1 2 «Station Météo-France « Dole », fiche climatologique» (PDF), data.gouv.fr (Frantsesez).
  6. 1 2 «Données changement climatique - SIM quotidienne», data.gouv.fr (Frantsesez), Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee», www.insee.fr. 2026ko uztailaren 27an kontsultatua.
  9. ↑ «Naissances de 2008 à 2025», Insee (Frantsesez). 2016ko abuztuaren 10ean kontsultatua.
  10. 1 2 3 «Couples-Familles-Ménages en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  11. 1 2 3 «Logement en 2023», Recensement de la population (Frantsesez), INSEE, 2023.
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]