Edukira joan

Alaska

Alaska
 Ameriketako Estatu Batuak
Ereserkia
Alaska's Flag
Administrazioa
Izen ofizialaState of Alaska
Estatu burujabe Ameriketako Estatu Batuak
ISO 3166-2US-AK
HiriburuaJuneau
Alaskako GobernadoreaMike J. Dunleavy
Zatiketa
Geografia
Koordenatuak64°N 150°W / 64°N 150°W / 64; -150
Azalera1.717.856 km²
MugakideakYukon, Columbia Britainiarra eta Txukotka
Punturik altuenaDenali mendia
Demografia
Biztanleria733.391 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea0,43 bizt/km²
Etxebizitzak255.173
Hizkuntza ofizialaingeles, Tlingitera, inupiakera, yupik, Alutiiqera, Aleutiera, Dena'ina (en) Itzuli, Deg Xinag (en) Itzuli, Holikachuk (en) Itzuli, Koyukon (en) Itzuli, Upper Kuskokwim (en) Itzuli, Gwich’in (en) Itzuli, Tanana (en) Itzuli, Tanacross (en) Itzuli, Hän (en) Itzuli, Ahtna (en) Itzuli, Eyakera, Haida hizkuntza, tsimshianera eta Tsetsaut (en) Itzuli
Ordu eremuaAlaska Time Zone (en) Itzuli, UTC−09:00, UTC+14:00, Hawaii–Aleutian Time Zone (en) Itzuli eta America/Anchorage
alaska.gov

Alaska (ingelesez /əˈlæskə/ ahoskatua ⓘ; aleutieraz: alaxsxaq, «kontinentea» esan nahi duena) Ipar Amerikaren ipar-mendebaldean dagoen Ameriketako Estatu Batuetako estatu bat da. Mendebaldeko eskualdearen parte da, eta Hawaiirekin batera, gainerako estatuekin lur-mugarik ez duten bi estatuetako bat da. Estatu Batuetako estaturik iparraldekoena eta mendebaldekoena da, eta longitudeari dagokionez, ekialdekoena ere bai.[oh 1] Estatu Batuen erdiesklabe bat da: ekialdean Kanadako Yukon lurraldearekin eta Britainiar Kolunbia probintziarekin egiten du muga. Mendebaldean, Bering itsasartean, Errusiako Txukotkako Barruti Autonomoarekin du itsas muga, eta Estatu Batuetako beste edozein estatu baino hurbilago dago beste kontinente batetik (Asiatik). Iparraldean Ozeano Artikoaren Txuktxi eta Beaufort itsasoak ditu, eta hegoaldean Ozeano Barea.

Alaska da azaleraz Estatu Batuetako estaturik handiena: hurrengo hiru estatu handienek, Texasek, Kaliforniak eta Montanak, batera dutena baino azalera handiagoa du. Munduko erdiesklaberik handiena eta estatuz azpiko zatiketeten artean zazpigarren handiena ere bada. 2024an 740.133 biztanle zituen; hortaz, biztanle gutxien dituen hirugarren estatua da, eta biztanle-dentsitaterik txikiena duena. Hala ere, gehienbat 60. ipar paraleloaz iparraldean dauden Ipar Amerikako lurraldeen artean biztanle gehien dituena da: Kanadako Iparraldeak eta Groenlandiak batera dituztenak baino lau aldiz gehiago baino gehiago.[1] Azaleraz Estatu Batuetako lau hiri zabalenak Alaskan daude, eta horien artean dago hiriburua, Juneau. Hiririk populatuena Anchorage da, eta estatuko biztanleen erdiak inguru haren metropoli-eremuan bizi dira.

Herri indigenak milaka urte daramatzate Alaskan bizitzen, eta oso zabalduta dago eskualde hori izan zela Amerikaren lehen populatzearen sarbidea, Beringiako lur-zubiaren bidez. Errusiar Inperioa izan zen eremua aktiboki kolonizatzen lehena, XVIII. mendetik aurrera. Hala sortu zen Errusiar Amerika: egungo estatuaren zatirik handiena hartzen zuen, eta bertako kreole biztanleria sustatu eta mantendu zuen.[2] Hain urruneko lurraldea mantentzeak zekarren kostuagatik eta zailtasun logistikoengatik, Estatu Batuei saldu zitzaien 1867an, 7,2 milioi dolarren truke. Zenbait aldaketa administratibo izan ondoren, 1912ko maiatzaren 11n lurralde gisa antolatu zen, eta 1959ko urtarrilaren 3an Estatu Batuetako 49. estatu gisa onartu zuten.[3]

Baliabide naturalak ugariak dira: arrantza komertziala eta gas naturalaren eta petrolioaren erauzketa, besteak beste. Haiei esker, Alaskak Estatu Batuetako per capita diru-sarrera handienetako bat du, ekonomia txikienetako bat izan arren. Estatu Batuetako Indar Armatuen baseek eta turismoak ere laguntzen diote ekonomiari. Alaskaren erdia baino gehiago gobernu federalarena da, eta hor daude baso nazionalak, parke nazionalak eta basabizitzaren babesleku nazionalak. Estatu erlijiogabeenetako bat da, eta marihuana aisialdirako legeztatu zuen lehenetako bat. Natibo amerikarren proportzioa Estatu Batuetako beste edozein estatutan baino handiagoa da Alaskan: % 22.[4]

Hiru eskualde nagusi bereizten dira: batetik, mendilerro garaiak, Denali (6.194 m, Ipar Ameriketako gailurra), Logan (5.956 m) eta San Elias (5.510 m); bestetik, barnealdeko goi ordokiak, Yukon ibaiak igarotzen dituenak; azkenik, Brooks mendiek bereizten duten Artiko Ozeano aldea.

Hegoaldeko ozeano aldeko klima hain gogorra ez bada ere, barnealdeko kontinente aldeko klima oso hotza da (-57° C-rainoko tenperaturak). Iparraldea polarra da.

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, estatuko urteko batez besteko tenperatura −2,2 °C-koa izan zen.[5][oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (12,3 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 16,8 °C) eta hotzena urtarrila (−15,5 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, −19,1 °C). Urteko prezipitazioa 956 mm-koa da; hilabeterik euritsuena iraila da (126 mm) eta lehorrena apirila (48 mm).

1925–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,8 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1991–2020 aldiko batez bestekoa (−2,2 °C) baino 0,8 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2002, 2014, 2016, 2018 eta 2019. Urterik beroena 2019 izan zen (0,1 °C) eta hotzena 1956 (−5,7 °C).[5]


    Datu klimatikoak (Alaska)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -11.8 -8.8 -6.0 1.7 9.4 15.5 16.8 14.4 9.1 0.7 -7.0 -10.4 2.0
Batez besteko tenperatura (ºC) -15.5 -12.9 -10.9 -3.2 4.5 10.5 12.3 10.2 5.2 -2.7 -10.4 -13.9 -2.2
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -19.1 -17.1 -15.8 -8.1 -0.4 5.5 7.7 6.0 1.4 -6.0 -13.7 -17.4 -6.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 72 61 54 48 54 61 88 116 126 107 89 80 956
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-11-05ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1925–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1991–2020 aldiko batez bestekoarekiko (−2,2 °C).
192519752025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,0+2,7+0,6+2,1+1,3+1,2+0,7+0,3+0,4+1,4+1,3+1,5
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: −20 / 15 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1925–2025
°C, 1991–2020 aldiko batez bestekoarekiko (−2,2 °C)
+4 °C−4 °C
192519752025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Beringek 1741. urtean esploratu ondoren, Errusiaren eskuetara igaro zen, okupazio hura hala moduzkoa izan bazen ere.

Alaskaren salerosketa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingalaterrarekin izandako Krimeako Gerraz geroztik, Errusiak finantza arazo handiak zituen. Bestalde, tsar Alexandro II.ak eta presidente Abraham Lincolnek konfiantza harremana ondu zuten, biek ere Mendebaldeko Europako finantza gizon boteretsuen kontra borrokatu behar izan baitzuten (Rothschild familia), bereziki Ingalaterraren aurka.

Lurraldea batik bat urruti zegoen San Petersburgotik, defendatzeko zaila zen eta Kanadatik –Britania Handiaren menpekoa zen– gero eta esploratzaile eta urre-bilatzaile gehiago barneratzen ari ziren Amerikako ingurune horretan. Tsar Alexandro II.ak Britainia Handiaren aldeko ordainik gabe Alaska galtzearen arriskua ikusita, Estatu Batuetako adiskideei saldu nahiago izan zuen.

Horrenbestez, Estatu Batuetako Andrew Johnson presidente zela, 1867ko martxoaren 30ean, Estatu Batuek Alaska erosi zioten Errusiari, 7,2 milioi dolarren truke (4,19 $/km²).

Urrearen eztanda eta geroko bilakaera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lurraldeak garapen handia izan zuen urreketarien etorrerarekin (1885-1907, nagusiki). Fairbanks eta AEBak Columbia Britainiarrean barrena lotzen dituen bidea 1942. urtean eraiki zen, japoniarrek Aleutiarrak hartu ondoan. 1959ko urtarrilaren 5ean, Alaska AEBetako 49. estatua bihurtu zen. 1964an, lurrikara izugarri batek astindu zuen Alaskako hegoaldea eta 1989ko martxoan, «Exxon Valdez» petrolio ontziak izan zuen istripuaren ondorioz, 40 milioi litro petrolio isuri zen hango kostaldean, kalte ekologiko izugarriak sorraraziz.

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 733.391 biztanle zeuden. Batez besteko adina 35,6 urtekoa zen ( Alaskako mapa), 35,3 urtekoa gizonezkoen artean eta 36,0 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 24,5 18 urtetik beherakoak ziren eta % 13,0 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 108,4 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 108,9 gizon zeuden adin-talde horretan.[6][7]

Mapa
Biztanleria (2025, estimazioa)
Biztanleak (2025)
  • 672 – 1.104(3)
  • 1.357 – 2.007(3)
  • 2.068 – 2.666(3)
  • 3.394 – 4.483(3)
  • 5.028 – 5.777(3)
  • 6.553 – 7.270(3)
  • 7.932 – 9.830(3)
  • 10.582 – 13.549(3)
  • 18.391 – 61.951(3)
  • 93.972 – 287.155(3)
Mapa
Biztanle-dentsitatea (2025)
Dentsitatea
  • 0,0 bizt./km²(3)
  • 0,0 bizt./km²(3)
  • 0,1 bizt./km²(3)
  • 0,1 bizt./km²(3)
  • 0,1 bizt./km² – 0,2 bizt./km²(3)
  • 0,2 bizt./km² – 0,3 bizt./km²(3)
  • 0,3 bizt./km² – 0,4 bizt./km²(3)
  • 0,4 bizt./km² – 1,0 bizt./km²(3)
  • 1,8 bizt./km² – 3,8 bizt./km²(3)
  • 4,9 bizt./km² – 56,5 bizt./km²(3)

BiztanleriaUrtea0100.000200.000300.000400.000500.000600.000700.000800.0001860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 381.417 gizon, 351.974 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.68
 
85+
 
1.12
1.00
 
80-84
 
1.22
1.99
 
75-79
 
2.20
3.57
 
70-74
 
3.62
5.23
 
65-69
 
5.36
6.34
 
60-64
 
6.55
6.59
 
55-59
 
6.59
5.86
 
50-54
 
5.87
5.68
 
45-49
 
5.72
6.10
 
40-44
 
6.02
7.42
 
35-39
 
7.28
7.78
 
30-34
 
7.76
7.60
 
25-29
 
7.41
7.25
 
20-24
 
6.20
6.55
 
15-19
 
6.38
6.99
 
10-14
 
7.01
6.85
 
5-9
 
7.08
6.52
 
0-4
 
6.60
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[8]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, estatuan 733.391 biztanle zeuden. Herritarren % 6,8 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 3]. Ez-hispanoen artean % 61,7 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 57,5[oh 4]; % 3,0 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 2,8; % 6,4 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 5,9; % 10,5 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 9,8; % 15,9 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 14,8; % 1,8 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,7; eta % 0,7 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,6.[oh 5][9]

Arraza/etnia Alaskako mapa
Etnizitatea
2000
95,9 %
2010
94,5 %
2020
93,2 %
6,8 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
69,3 %
15,6 %
2010
67,9 %
6,8 %
15,3 %
2020
61,7 %
6,4 %
10,5 %
15,9 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 42,9 estatu berean jaiotakoak, % 47,2 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 7,7 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 6] Atzerritarren artean, % 61,8 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 38,2 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Asian jaiotakoa zen (% 53,2, biztanleria osoaren % 4,1); ondoren Latinoamerikan (% 16,3, % 1,3), Europan (% 14,4, % 1,1), Ozeanian (% 7,1, % 0,5), Afrikan (% 4,7, % 0,4) eta Ipar Amerikan (% 4,3, % 0,3).[oh 7][10]

Jaioterria eta jatorria Alaskako mapa
Jaioterria
42,9 %
47,2 %
7,7 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
61,8 %
38,2 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
53,2 %
16,3 %
14,4 %
7,1 %
Asia Latinoamerika Europa Ozeania Afrika Ipar Amerika

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Estatuan 326.200 etxebizitza zeuden, horietatik % 82,5 okupatuta eta % 17,5 hutsik.[11] Okupatutako etxebizitzen artean, % 63,9 jabeek okupatutakoak ziren eta % 36,1 errentan hartutakoak.[7] Estatuan 269.148 etxegune zeuden guztira, horietatik % 64,5 familia-etxeguneak ziren eta % 35,5 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 72,5 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 27,5 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 77,2 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 22,8 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[12] Talde-bizilekuetan bizi ziren 30.291 pertsona (biztanleria osoaren % 4,1); horietatik 5.299 zuzentze- eta gazte-egoitzetan, 1.472 unibertsitateko ikasleen egoitzetan eta 5.836 egoitza militarretan bizi ziren.[11]

326.200etxebizitza
269.148okupatuak
30.291talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Alaskako mapa

172.008
97.140
57.052
Jabetzan (172.008) Alokairuan (97.140) Hutsik (57.052)

Etxegune motak

125.948
17.778
29.996
73.681
21.745
Ezkondutako bikotea (125.948) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (17.778) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (29.996) Bakarrik bizi (73.681) Beste norbaitekin (21.745)

Talde-bizilekuetako biztanleria

5.299
5.836
17.684
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (5.299) Unibertsitateko egoitzak (1.472) Egoitza militarrak (5.836) Beste (17.684)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 93,6k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 31,7k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 11,8k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[13]

Hizkuntzei dagokienez, ingelesa nagusia da. 2019ko American Community Survey-ren arabera, biztanleriaren % 83,7k ingelesez soilik hitz egiten zuen. Biztanleriaren % 4k gaztelaniaz hitz egiten zuen eta % 5,6k, Asiako eta Ozeano Bareko uharteetako hizkuntzaren bat.[14]

Alaskan 20 hizkuntza indigena daude,[15] gehienak inuit-yupik-unangax edo na-dene familietakoak; horiez gain, tsimshian eta haida ere hitz egiten dira.[15] 2014ko urrian, 20 hizkuntzari ofizialtasuna eman zitzaien[16] eta 2024an, beste batzuei.[17] Hauek dira legeak barne hartzen dituenak:

  1. Iñupiaqera
  2. Siberiar yupikera
  3. Alaskako yupikera
  4. Cup’ig
  5. Alutiiqera
  6. Unangax (aleutiera)
  7. Dena'ina
  8. Deg xinag
  9. Holikachuk
  10. Koyukon
  11. Goiko kuskokwim
  12. Gwich'in
  13. Beheko tanana
  14. Erdialdeko tanana
  15. Goiko tanana
  16. Tanacross
  17. Hän
  18. Ahtna
  19. Wetał (tsetsaut)
  20. Eyakera
  21. Tlingit
  22. Haida
  23. Sm'álgyax (tsimshian)

Mea aberastasunak handiak dira: urrea (gainbehera), kobre eta petrolio ustiapenak eta ikatz eta burdin gordailu handiak. Arrantza industria (izokina, halibuta eta karramarroak) mea industriaren parekoa da; halaber, kontserba industria. Laborantza (lekadunak eta fruitu mamitsuak) oso zabalduta dago, latitudea kontuan hartzen bada. Larruki eta zur industria handiak ditu. Komunikazio zailtasunak oztopo handia dira ekonomiarako. Aire-trafiko handia du.

Etxeguneen errenta mediana 92.788 $ zen ( Alaskako mapa), eta familiena, 112.321 $. Per capita errenta 46.573 $ zen. Biztanleriaren % 10,1 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[18] Etxeguneen artean, % 3,7k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 14,6k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[19]

92.788 $etxegunearen errenta mediana
112.321 $familiaren errenta mediana
46.573 $biztanleko errenta
% 10,1pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 9,3
% 13,6
% 11,4
% 8,6
% 12,0
% 14,6
< 10.000 $ — % 3,7 (10.063) 10.000-14.999 $ — % 2,1 (5.761) 15.000-19.999 $ — % 2,8 (7.677) 20.000-24.999 $ — % 2,5 (6.883) 25.000-29.999 $ — % 2,3 (6.174) 30.000-34.999 $ — % 2,7 (7.184) 35.000-39.999 $ — % 2,7 (7.270) 40.000-44.999 $ — % 3,0 (8.152) 45.000-49.999 $ — % 3,2 (8.776) 50.000-59.999 $ — % 5,4 (14.630) 60.000-74.999 $ — % 9,3 (25.209) 75.000-99.999 $ — % 13,6 (36.803) 100.000-124.999 $ — % 11,4 (30.730) 125.000-149.999 $ — % 8,6 (23.143) 150.000-199.999 $ — % 12,0 (32.455) ≥ 200.000 $ — % 14,6 (39.623)

Hiri nagusiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Anchorage, Alaskako hiririk handiena.
Fairbanks, Alaskako bigarren hiririk handiena eta barnealdeko nagusia.
Juneau, Alaskako hirugarren hiririk handiena eta hiriburua.
Denali mendiaren ikuspegia.
Bideo hau Ikusgela proiektuaren parte da.
Bideo hau Ikusgela proiektuaren parte da. Bideoak dituzten artikulu guztiak ikus ditzakezu hemen klik eginez gero.
Alaska mendebaldeenen eta ekialdeenen dagoen estatua da, geografiaren gaineko zortzi bitxikerietako bat da bideo honetan.
Zbk.UdalerriaMota2010eko bizt.
1AnchorageHiri291.826
2FairbanksHiri31.535
3JuneauHiri31.275
4BadgerEEL19.482
5Knik-FairviewEEL14.923
6CollegeEEL12.964
7SitkaHiri8.881
8LakesEEL8.364
9TanainaEEL8.197
10KetchikanHiri8.050
11KalifornskyEEL7.850
12WasillaHiri7.831
13Meadow LakesEEL7.570
14KenaiHiri7.100
15Steele CreekEEL6.662
16KodiakHiri6.130
17BethelHiri6.080
18PalmerHiri5.937
19Chena RidgeEEL5.791
20SterlingEEL5.617
21GatewayEEL5.552
22HomerHiri5.003
23Farmers LoopEEL4.853
24FishhookEEL4.679
25NikiskiEEL4.493
26UnalaskaHiri4.376
27UtqiaġvikHiri4.212
28SoldotnaHiri4.163
29ValdezHiri3.976
30NomeHiri3.598
31GoldstreamEEL3.557
32Big LakeEEL3.350
33ButteEEL3.246
34KotzebueHiri3.201
35PetersburgHiri2.948
36SewardHiri2.693
37Eielson AFBEEL2.647
38EsterEEL2.422
39WrangellHiri2.369
40DillinghamHiri2.329
41DeltanaEEL2.251
42CordovaHiri2.239
43Prudhoe BayEEL2.174
44North PoleHiri2.117
45WillowEEL2.102
46RidgewayEEL2.022
47Bear CreekEEL1.956
48Fritz CreekEEL1.932
49Anchor PointEEL1.930
50HoustonHiri1.912
Zbk.UdalerriaMota2010eko bizt.
51HainesEEL1.713
52Lazy MountainEEL1.479
53Sutton-AlpineEEL1.447
54MetlakatlaEEL1.405
55CohoeEEL1.364
56Kodiak StationEEL1.301
57Susitna NorthEEL1.260
58TokEEL1.258
59CraigHiri1.201
60Diamond RidgeEEL1.156
61SalchaEEL1.095
62Hooper BayHiri1.093
63Farm LoopEEL1.028
64AkutanHiri1.027
65HealyEEL1.021
66SalamatofEEL980
67Sand PointHiri976
68Delta JunctionHiri958
69ChevakHiri938
King CoveHiri
71SkagwayEEL920
72NinilchikEEL883
73Funny RiverEEL877
74TalkeetnaEEL876
75Buffalo SoapstoneEEL855
76SelawikHiri829
77TogiakHiri817
78Mountain VillageHiri813
79EmmonakHiri762
80HoonahHiri760
81KlawockHiri755
82Moose CreekEEL747
83Knik RiverEEL744
84Pleasant ValleyEEL725
85KwethlukHiri721
86Two RiversEEL719
Womens BayEEL
88UnalakleetHiri688
89Fox RiverEEL685
90GambellHiri681
91AlakanukHiri677
92Point HopeHiri674
93SavoongaHiri671
94QuinhagakHiri669
95NoorvikHiri668
96YakutatEEL662
97KipnukEEL639
98AkiachakEEL627
99Happy ValleyEEL593
100Big DeltaEEL591

Oharra: EEL erroldak esleitutako lekuak dira.

  1. ↑ Aleutiar uharteak 180. meridianoaz haratago, ekialdeko hemisferioraino, iristen dira.
  2. ↑ Balioak estatu osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  3. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  5. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  6. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  7. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, estatuko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 2020 Census Apportionment Results (Ingelesez), United States Census Bureau. Jatorrizkotik 2021eko apirilaren 26an artxibatuta. 2021eko apirilaren 30ean kontsultatua.
  2. ↑ Black, Lydia (2004), Russians in Alaska, 1732–1867 (Ingelesez), University of Alaska Press, 217, 218. or.
  3. ↑ 49th Star. Alaska Statehood, New Flag, Official, 1959/01/05 (Ingelesez), Universal Newsreel, 1959. Jatorrizkotik 2012ko maiatzaren 15ean artxibatuta. 2012ko otsailaren 20an kontsultatua.
  4. ↑ Where Most Native Americans Live (Ingelesez), U.S. News & World Report.
  5. 1 2 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-11-05ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  6. ↑ «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age», U.S. Census Bureau (Ingelesez). 2026ko irailaren 2an kontsultatua.
  7. 1 2 «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure», U.S. Census Bureau (Ingelesez). 2026ko irailaren 2an kontsultatua.
  8. ↑ «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)», U.S. Census Bureau (Ingelesez). 2026ko abuztuaren 31n kontsultatua.
  9. ↑ «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)», U.S. Census Bureau (Ingelesez). 2026ko abuztuaren 31n kontsultatua.
  10. ↑ «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)», U.S. Census Bureau (Ingelesez). 2026ko irailaren 2an kontsultatua.
  11. 1 2 «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)», U.S. Census Bureau (Ingelesez). 2026ko irailaren 2an kontsultatua.
  12. ↑ «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type», U.S. Census Bureau (Ingelesez). 2026ko irailaren 2an kontsultatua.
  13. ↑ «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over», U.S. Census Bureau (Ingelesez). 2026ko irailaren 3an kontsultatua.
  14. ↑ Explore Census Data (Ingelesez), U.S. Census Bureau, 2021eko maiatzaren 22a. Jatorrizkotik 2021eko maiatzaren 22an artxibatuta. 2023ko irailaren 22an kontsultatua.{{Erreferentzia}}: Erreferentzien mantentzea: bot: jatorrizko URLaren egoera ezezaguna (lotura)
  15. 1 2 Languages (Ingelesez), Alaska Native Language Center, 2014ko uztailaren 27a. Jatorrizkotik 2014ko uztailaren 27an artxibatuta. 2023ko irailaren 22an kontsultatua.{{Erreferentzia}}: Erreferentzien mantentzea: bot: jatorrizko URLaren egoera ezezaguna (lotura)
  16. ↑ Bill History/Action for 28th Legislature (Ingelesez), The Alaska State Legislature, 2017ko otsailaren 4a. Jatorrizkotik 2017ko otsailaren 4an artxibatuta. 2023ko irailaren 22an kontsultatua.
  17. ↑ Larson, Clarise (2024ko irailaren 3a), «Bill adding more Indigenous languages to Alaska's official list becomes law», KTOO (Ingelesez). 2024ko irailaren 9an kontsultatua.
  18. ↑ «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)», U.S. Census Bureau (Ingelesez). 2026ko irailaren 3an kontsultatua.
  19. ↑ «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months», U.S. Census Bureau (Ingelesez). 2026ko irailaren 3an kontsultatua.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]