Aiegi
| Aiegi | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Aiegin dagoen Iratxeko monasterioa. | |||||||||||
| |||||||||||
![]() | |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea | |||||||||||
| Lurraldea | |||||||||||
| Merindadea | |||||||||||
| Eskualdea | Lizarraldea | ||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | |||||||||||
| Erkidegoa | |||||||||||
| Izen ofiziala | |||||||||||
| Alkatea | Juan Yanci López (Ayegui Unido, indep.) | ||||||||||
| Posta kodea | 31xxx | ||||||||||
| INE kodea | 31041 | ||||||||||
| Herritarra | aiegiar | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°39′24″N 2°02′18″W / 42.656666666667°N 2.0383333333333°W | ||||||||||
| Azalera | 9,6 km² | ||||||||||
| Garaiera | 497 metro | ||||||||||
| Distantzia | 45 km (Iruñetik) | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 2.589 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 26,97 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[2] | % 14.5 + % 15.7 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [3] | % | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Webgunea | https://www.ayegui.org | ||||||||||
Aiegi[4] ([ai.eɣi]), Nafarroako mendebaldean dagoen udalerria da. Lizarrako merindadean dago, eta Nafarroako hiriburutik 45 kilometrora. 2025. urtean 2.582 biztanle zituen.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Inguru naturala eta kokapena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aiegi Lizarrako merindadearen erdialdean dago, Lizarratik 2.5 kilometrora. Udalerritik gertu dago Jurramendi, batez ere arrazoi historikoengatik ezaguna den mendia.
Aiegiko udalerri mugakideak honako hauek dira: Allin, hegoaldean; Deikaztelu, ekialdean; Lizarra eta mendebaldean Iguzkitza.
Klima eta landaredia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Klima mediterraneoarreko udalerria da, nahiz eta hegoaldean, altuera dela eta, aldaketa batzuk dituen. Urteko batez besteko tenperatura 10 eta 13 gradu bitartekoa da, eta prezipitazioak 600mm eta 800mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 90 inguru izaten dira. Zenbat eta hegoalderago, euri eta hotz gehiago.
Landarediari dagokionez, artea da zuhaitzik ohikoena. Gizakiak landaturiko produktuen artean,berriz, olibondo, mahasti, almendrondo eta zainzuriak daude.
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Aberin, Lizarra, Allin, Iguzkitza eta Dicastillo.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aiegiri buruzko lehen dokumentu idatzia XI. mendekoa da. Erdi Aroan zehar elizari loturiko jaurerria izan zen, eta 1069. urtean Antso IV. erregeak emaniko dohaintzaren bitartez Iratxeko abadeen monasterioko jaurerriaren zati bihurtu zen. Herritarrak jaurerritik askatzeko ahalegin handiak egin zituzten arren, Aiegi ez zen udalerri independiente XIX. mendera arte bihurtu. Orduan, desamortizazioak eraginda, Aiegik independentzia eskuratu zuen.
1835ean Aiegi Iguzkitzaren menpe geratu zen eta hamar urte beranduago udaletxe propioa lortu zuen. 1873ko azaroan, ejerzito karlistak Espainiako lehen errepublikako ejerzitoa garaitzea lortu zuen Jurramendin, Aiegiko udalerrian.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Iharduera ekonomiko nagusiak bigarren eta hirugarren sektorekoak dira. Industrian manufakturak dira aipagarri. Nekazaritzari dagokionez, lur gehienak sekain-lurrak dira, lur-ureztagarriak %5 baino ez direlarik. Landatutako laboreen artean, patata, mota ezberdineko barazkiak, eta alpapa daude. Mahasti eta olibondoek garrantzia gutxi dute, eta XX. mendeak aurrera egin ahala, filoxeraren eraginez gero eta hektarea gutxiago erabili izan dituzte.
Abeltzaintzak ez du sekula garrantzia handirik izan Aiegin, eta gaur egun ia desagertuta dago.
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.519 euro-koa zen[5], eta etxegune bakoitzeko 45.520 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.701 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 24.324 euro zen. Errenta gordina 20.857 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 67,8[6]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 15,1), beste diru-sarrerak (% 12,5), langabezia-prestazioak (% 1,8), beste prestazioak (% 2,8).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[7][oh 1]. Udalerrian indizea 26,8 da, probintziakoaren (30,4;
Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,6;
Nafarroako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Ayegui/Aiegi udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 1.297 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 64,0; gainerako % 36,0 inaktibo zeuden (erretiratuak % 41,6, beste inaktiboak % 36,3 eta ikasleak % 22,1).[8] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 65,6 zen eta emakumezkoena % 62,2; langabezia-tasa, aldiz, % 5,4 eta % 9,2 zen, hurrenez hurren.[8]
Okupatuen kopurua 1.204 zen 2023ean, 2021eko 1.122etik gora.[9] Emakumeek okupatuen % 45,8 osatzen dute, eta gizonek % 54,2.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 1.204 | % 59,4 | 651 | % 62,1 | 553 | % 56,5 |
| Langabeak | 93 | % 4,6 | 37 | % 3,5 | 56 | % 5,7 |
| Inaktiboak | 730 | % 36,0 | 360 | % 34,4 | 370 | % 37,8 |
| Guztira | 2.027 | % 100,0 | 1.048 | % 100,0 | 979 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 67,7), industria (% 23,5), eraikuntza (% 6,6) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 2,2).[9] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 22,5), ondoren merkataritza (% 15,3) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 10,6) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 49,8; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 34,1), eta oinarrizko okupazioak % 11,7.[10] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 50,8 eta emakumeen % 48,6).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 411 | % 34,1 | 203 | % 31,1 | 208 | % 37,7 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 599 | % 49,8 | 331 | % 50,8 | 268 | % 48,6 |
| Oinarrizko okupazioak | 141 | % 11,7 | 81 | % 12,4 | 60 | % 10,9 |
| Ez dago jasota | 53 | % 4,4 | 37 | % 5,7 | 16 | % 2,9 |
| Guztira | 1.204 | % 100,0 | 652 | % 100,0 | 552 | % 100,0 |
Okupatuen % 79,2 besteren konturako langileak dira, eta % 20,8 norberaren konturakoak.[11]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 250 | % 20,8 | 154 | % 23,6 | 96 | % 17,4 |
| Besteren kontura | 954 | % 79,2 | 498 | % 76,4 | 456 | % 82,6 |
| Guztira | 1.204 | % 100,0 | 652 | % 100,0 | 552 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 82,6 estatuan jaio zen, eta % 17,4 atzerrian.[8] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 64,7 okupatuak dira, % 20,3 erretiratuak, % 7,6 ikasleak, % 5,0 bestelako inaktiboak eta % 2,5 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 60,9 okupatuak dira, % 23,6 bestelako inaktiboak, % 8,0 ikasleak, % 5,2 langabeak eta % 2,3 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 57,4 okupatuak dira, % 16,2 bestelako inaktiboak, % 12,9 erretiratuak, % 8,0 ikasleak eta % 5,5 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 54,7 okupatuak dira, % 25,0 bestelako inaktiboak, % 11,6 langabeak, % 6,4 ikasleak eta % 2,3 erretiratuak.
Okupazioa
Okupatuen % 83,4 estatuan jaio zen, eta % 16,6 atzerrian.[10] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 47,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 35,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 11,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 66,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 19,8 oinarrizko okupazioetakoak eta % 11,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 42,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 7,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 28,7 oinarrizko okupazioetakoak eta % 16,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[12] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,5 zerbitzuetan ari dira, % 35,0 industrian eta % 9,7 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 57,5 zerbitzuetan ari dira, % 19,8 industrian, % 13,2 eraikuntzan eta % 9,4 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 83,6 zerbitzuetan ari dira, % 13,1 industrian eta % 2,6 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 84,0 zerbitzuetan ari dira, % 11,7 industrian eta % 4,3 nekazaritzan.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 176 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[13][oh 2]. Udalerriaren azalera 9,6 km² denez, NAE lurraldearen % 18,4 da[14]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 51,7 lur goldagarria (91,1 ha, 6 ustiategitan), % 45,5 arbolak (80,2 ha, 7 ustiategitan), % 2,5 larre iraunkorrak (4,4 ha, 2 ustiategitan), % 0,3 berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,6 ha, ustiategi batean) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,07 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 1.717 gidari zeuden erroldatuta: 968 gizon (% 56,4) eta 749 emakume (% 43,6)[15]. Biztanleen % 66,5 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 2.050 ibilgailuk osatzen zuten: 1.396 turismo, 238 motozikleta, 156 furgoneta, 106 kamioi eta 57 ziklomotor[15]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 541 turismokoa zen, probintziako (512) eta Espainiako (525) batez bestekoen gainetik.
Turismoen batez besteko adina 12,4 urtekoa zen; turismoen % 11k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 10,5k 25 urte baino gehiago[15]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 55,9 diesel zen eta % 41,6 gasolinazko; 45 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 2,2; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 7,1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 24,9k ez zuen etiketarik[oh 4].
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herri txikia izan zen Aiegi XX. mendean zehar. 1990eko hamarkadara arte600 biztanleen inguruan egon zen. Ordutik, hazkunde nabarmena izan zuen, eta hurrengo 20 urteetan, XXI. mendearen lehen hamarkadarako, 2.000 biztanle izatera iritsi zen.
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 1.364 gizon, 1.218 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 21,8 udalerri berean jaioak ziren[18], probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 17,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 15,7 —probintzian % 19,8—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 405 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 69,1)[19]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Ekuador, Maroko dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 1.752 etxebizitza zeuden: 904 (% 51,6) nagusiak eta 848 (% 48,4) ez-nagusiak.[20] Kontsumo elektrikoaren arabera, 290 (% 16,6) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 153 (% 8,7) hutsik zeuden.[21] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 3 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 13 plazarekin (4,33 plaza etxebizitzako).[22]
Tasazio-datuen arabera, 2023an udalerrian tasatutako etxebizitzen batez besteko prezioa 1.551 €/m²-koa zen (desbideratze tipikoa: 538 €/m²), eta prezio-tarte ohikoena 1.200-1.400 €/m² artekoa. Tasatutako etxebizitzen batez besteko azalera 179 m²-koa zen. 2022tik 2023ra % 15,9 igo zen (1.338 €/m²). Balio hori Nafarroako udalerrien medianaren (891 €/m²) % 74,1 gainetik zegoen.[23]
Etxebizitza multzoa
Nafarroako mapa
Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa)
Nafarroako mapa
Guztira 904 etxegune zeuden, eta horietatik 216 (% 23,9) pertsona bakarrekoak ziren.[24]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 2.064 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 41,7 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 23,5; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 27,1; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 7,7.[25] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 38,7 zen 2021ean eta % 41,7 2024an; beraz, 3,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 9,6 izatetik % 7,7 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 45,4 ziren, eta gizonen artean % 38,3; 7,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 9,4 eta gizonen % 6,0 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 64,6 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 35,4 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 20 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 49,3 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 50,7. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,5 ziren.[25]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 861 | % 41,7 | 407 | % 38,3 | 454 | % 45,4 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 485 | % 23,5 | 294 | % 27,6 | 191 | % 19,1 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 560 | % 27,1 | 299 | % 28,1 | 261 | % 26,1 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 158 | % 7,7 | 64 | % 6,0 | 94 | % 9,4 |
| Guztira | 2.064 | % 100,0 | 1.064 | % 100,0 | 1.000 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 38,7 | % 23,5 | % 28,3 | % 9,6 | 1.940 |
| 2022 | % 40,1 | % 23,9 | % 28,0 | % 8,1 | 1.992 |
| 2023 | % 41,2 | % 23,3 | % 27,2 | % 8,2 | 2.027 |
| 2024 | % 41,7 | % 23,5 | % 27,1 | % 7,7 | 2.064 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 12,6 ikasten ari zen (260 pertsona).[26] Ikasten ari zirenetatik, % 48,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 35,4 batxilergoan, % 12,7 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 3,1 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 44,2 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 52,5; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 13,1 eta emakumeen % 12,3. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 92,8 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 46,7 eta 25–29 urtekoen % 9,3; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,8 baino ez.[27] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 47,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 39,0.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 82,2 estatuan jaio zen, eta % 17,8 atzerrian.[25] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 40,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 5,6; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 28,7 eta % 8,0, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 48,6 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 8,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 30,7 eta % 11,7, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 13,3 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 9,5.[26] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 46,7 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 57,1 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko 167 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %10,65 (Nafarroako batez bestekoaren antzera).
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udal hauteskundeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aiegiko alkatea CII (Candidatura Independiente Irache) herri ekimeneko José Artiz Segura atera zen 2007ko udal hauteskundeetan. Udaleko bederatzi zinegotzietatik sei lortu zituen. Baliogabeko botoak 11 izan ziren (emandako guztien %1,91) eta 7 boto zuri izan ziren (botoen %1,24). Abstentzioa %15,67koa izan zen.
| Alderdia | Botoak | Zinegotziak |
| CII | 472 | 6 |
| UPN | 197 | 2 |
| AIM | 147 | 1 |
| PSN | 41 | 0 |
2011n CIIk 5 hautetsi eta alkatetza (oraingoan Luis Cándido Araiz Astrainentzat) erdietsi zituen; AIMk ([[Agrupación Independiente Montejurra (Aiegi)|Agrupación Independiente Montejurra) 4 zinegotzi lortu zituen.
| Alderdia | Botoak | Zinegotziak |
| CII | 428 | 5 |
| AIM | 389 | 4 |
| PP | 47 | 0 |
Alkateen zerrenda
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| 2007-2011 | José Artitz Segura | CII (Irache, indep.) |
| 2011- | Luis Cándido Araitz Astrain | CII (Irache, indep.) |
Udaletxea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Udaletxea errepidearen ondoan dago, 1969. urtean eraiki zen eta hiru solairu dauzka. Atari txiki bat dauka, eta kanpoaldeko hormak hareharrizkoak dira bigarren solairuraino.
- HELBIDEA: Udaletxearen kalea, 1
Azpiegitura eta garraioak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udal autobusak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Lizarrerria Buseko linea hauekin ditu loturak:
| Lizarrerria Bus | ||
|---|---|---|
| Abartzuza — Ospitalea | 2 | Aiegi — Deiu / Arroitz |
La Estellesaren lineak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]La Estellesaren Donostia eta Logroño bitarteko lineak (NA-10 zenbakiko emakida) geltokia dauka herrian. Lineak honako ibilbidea egiten du:
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nafarroako gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Aiegi eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %5,44k zekien euskaraz hitz egiten.
2018ko azaroaren 18an herria eremu mistoan sartzea nahi zuten galdetu zien Udalak herritarrei. Ezetzak irabazi zuen, beraz Aiegik eremu ez-euskaldunean jarraituko du[28].
2009ko urtarriletik Aiegiko udalerriaren izen ofiziala Ayegui <> Aiegi da[1].
Jaiak eta ospakizunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aiegiko herri-jaiak iraileko bigarren asteburuan ospatzen dira San Ziprianoren omenez. Jaietan zehar, prozesio, entzierro, musika ekitaldi eta bestelakoak izaten dira. Maiatzaren 1ean, eta jaiak hasi aurretiko lehen astean, San Ziprianoren baselizarako erromeriak antolatzen dira, Jurramendi gainean meza entzun eta askaltzeko.
Urrian, Udazkeneko kultura ekitaldiak izaten dira Iratxeko Monasterioan. Bertan, artisautza erakustaldiak, musika kontzertuak eta urtero uztailean, "Iratxeren eguna" antolatzen da, monasterioko lagunen elkarteak antolaturik. Egun horretan, "Iratxe" izeneko pertsonak omentzen dira.
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Iratxeko monasterioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Aiegiko leku interesgarriena, zalantzarik gabe, Iratxeko monasterioa da. 1887an monumentu nazional izendatu zuten, eta bertan eliza handia eraikia dago Erdi Aroko, Pizkundeko eta Barroko garaiko estiloetan eginda. Klaustroa estilo platereskoan eginda dago, eta bertan Aiegiko Paradore Nazionala dago.
Monasterioaren ondoan, XVII. mendean estilo herrertarrean eginiko eraikina dago, antzina unibertsitate moduan erabilia eta gaur egun "Ostatu Nazional" moduan erabiltzen dena.
San Martin eliza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]San Martin eliza, Aiegiko herrigunean dago eta XVIII. mendean eraiki zen estilo neoklasikoan. Parrokia, harlanduzko barru aldearekin, nabe laukizuzen bakarra dauka, alboetan kapera banarekin. Aurreko eraikuntza gotiko baten aztarnak ditu, eta beharbada, eliza, antzinako tenplu baten egituraren gainean eraiki zen.
XX. mendearen hasieran oinarri laukizuzeneko kapera bat eraiki zen elizari atxikita. Eliza barruan XVI. mendeko erretaula erromanista bat dago; 1400. urtean eginiko gurutze gotikoa; San Martin Tourskoaren irudia, XVIII. mendearen bigarren erdikoa, rokoko estilokoa; eta Ama Birjinaren eta Haurraren irudia, XIV. mendekoa.
San Zipriano baseliza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]XIV. mendearen inguruan eraikita, horma-bularrez babesturiko harlanduzko hormak dauzka. Baselizak oinarri laukizuzena dauka, XVI. mendea amaierako erretaula erromanista, eta San Ziprianoren eta Gurutzatuaren egurrezko irudi gotiko berantiarrak.
Aiegiar ospetsuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jose López Zabalegi (1869-?), militarra.
- Faustino Oteitza (1890-1936), apaiz eskolapioa.
- Mauro Urriza (1963-2014), musikari eta musikagilea.
- Álvaro Martínez Aginaga (1979-), futbolari ohia.
- Roberto López Eskiroz "Ruper" (1987), futbolaria.
- Javi Martínez Aginaga (1988-), Bayern Municheko jokalaria.
- Sergio Araitz (1998-), txirrindularia.
- Haritz Morras (?), aktorea.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika), Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde», Euskararen erabilera, Wikipedia.
- ↑ Euskaltzaindia, 155. araua: Nafarroako udal izendegia (PDF).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 3 «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- 1 2 «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q792921.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ «Indicadores municipales - Nastat», Nafarroa.eus. 2026ko abuztuaren 3an kontsultatua.
- ↑ «Indicadores municipales - Nastat», Nafarroa.eus. 2026ko abuztuaren 3an kontsultatua.
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
- ↑ «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- ↑ «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- ↑ «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak», Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2026.
- ↑ Mapa interactivo de precios de la vivienda en España (Gaztelaniaz), CoHispania, 2023.
- ↑ «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera», 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), Espainiako Estatistika Institutua, 2021.
- 1 2 3 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- 1 2 «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)», Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Gaztelaniaz), INE.
- ↑ https://www.berria.eus/albisteak/159498/aiegik_uko_egin_dio_eremu_mistoan_sartzeari.htm.
{{Erreferentzia}}:|izenburua=falta da edo hutsik dago (laguntza)

