Aiós

Biztanleria-piramidea 2022; Guztira: 453 gizon, 418 emakume
	Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta.

Aiós
	Frantziako udalerria
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboa	metropolitar Frantzia
Eskualdea	Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua	Puy-de-Dôme
Barruti	Riomeko barrutia
Kantonamendu	canton of Montaigut
Izen ofiziala	Youx
Posta kodea	63700
Geografia
Koordenatuak	46°08′41″N 2°47′57″E / 46.1447°N 2.7992°E
Azalera	19,13 km²
Altitudea	495 m, 743 m eta 609 m
Mugakideak	Montaigut-en-Combraille, La Crouzille, Menat, Neuf-Église, Le Quartier, Saint-Éloy-les-Mines eta Teilhet
Demografia
Biztanleria	864 (2023ko urtarrilaren 1a)
Dentsitatea	45 bizt/km²
	youx.fr

Aiós (okzitanieraz Aiós, frantsesez eta ofizialki: Youx) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 864 biztanle zituen 19,1 km²-ko azaleran.

Geografia

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Montaigut-en-Combraille, La Crouzille, Menat, Neuf-Église, Le Quartier, Saint-Éloy-les-Mines eta Teilhet.

Mapa — Youx eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Youx

Saint-Éloy-les-Mines (3,1 km)

Le Quartier (3,8 km)

Montaigut (4,0 km)

Teilhet (5,5 km)

La Crouzille (5,7 km)

Ars-les-Favets (6,4 km)

Buxières-sous-Montaigut (7,5 km)

La Cellette (7,7 km)

Virlet (8,0 km)

Klima

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du^[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe^[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko mendebaldea eta ipar-mendebaldeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 900-1500 mm artekoa, gehiena udazkenean eta neguan)^[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago^[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,9 °C-koa da, 15 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 837 mm-koa da, urtarrilean 10,8 euri-egun eta uztailean 7,7 egun izanik^[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Pionsat udalerrian dago, 9,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 10,2 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 917,2 mm-koa delarik^[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41 °C-koa da, 1952ko abuztuaren 12an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -27,5 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua^{[oh 1]}^[5].

Demografia

Biztanleria

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:^[6]

Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Hazkunde begetatiboa

Urtea	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	−10	−12	−6	2	−7	−1	−5	−5	−3	−9	−8	−8	−7	−7	−9	−8	−11	−9
Jaiotzak	6	6	6	8	7	8	7	5	10	3	4	10	2	3	8	3	8	4
Heriotzak	16	18	12	6	14	9	12	10	13	12	12	18	9	10	17	11	19	13

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak INSEE erakundeak eskaintzen ditu^[8] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Familiak eta etxeguneak

2023 erroldaren arabera, Youx udalerrian 864 biztanle zeuden eta 459 elkarbizitza unitate^{[oh 2]}, hau da, 1,88 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 45,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).^[9]

864biztanle

459elkarbizitza-unitate

1,88lagun elkarbizitza-unitateko

252familia

Udalerria

% 15

% 31

% 9

% 45

Metropolitar Frantzia

% 24

% 26

% 10

% 39

Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 252 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (140). Guraso bakarreko 40 familietatik 25etan ama zen guraso bakarra. 150 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 45k seme-alaba bakarra zuten etxean, 41k bi, eta 16k hiru edo gehiago.^[9]

140

71

40

Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean150

Seme-alaba bat45

Bi seme-alaba41

Hiru seme-alaba16

Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 749 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 1,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 57,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 73,2).^[9]

Bakarrik bizi da

15-24% 2

25-39% 15

40-54% 19

55-64% 32

65-79% 33

80 +% 58

Bikotean bizi da

15-24% 13

25-39% 73

40-54% 69

55-64% 58

65-79% 64

80 +% 34

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 45,8 ezkonduta zegoen, eta beste % 13,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 10,7 izatezko bikotean eta % 3,2 PACS bidez lotuta). % 22,3 ezkongabeak ziren, % 11,3 alargunak eta % 6,7 dibortziatuak.^[9]

Ezkonduta% 45,8

Ezkongabea% 22,3

Alarguna% 11,3

Izatezko bikotean% 10,7

Dibortziatuta% 6,7

PACS bidez lotuta% 3,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 43,4), eskulangileak (% 21,8), enplegatuak (% 15,3), erdi-mailako lanbideak (% 8,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 43,4) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) gainetik dago. 10 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 2,2).^[9]

Udalerria

% 9

% 15

% 22

% 43

Puy-de-Dôme

% 11

% 15

% 13

% 32

Metropolitar Frantzia

% 13

% 16

% 15

% 14

% 30

NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023

	Kopurua	%
Elkarbizitza-unitateak
Seme-alabekin bizi ziren bikoteak	71	% 15,5
Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak	140	% 30,5
Guraso bakarrekoak	40	% 8,7
Kide bakarrekoak	207	% 45,1
Bestelakoak	0	% 0,0
Familiak
Seme-alabarik gabeko bikoteak	140	% 55,6
Seme-alabadun bikoteak	71	% 28,2
Guraso bakarrekoak	40	% 15,9
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean	150	% 59,5
Seme-alaba bat	45	% 17,9
Bi seme-alaba	41	% 16,3
Hiru seme-alaba	16	% 6,3
Lau seme-alaba edo gehiago	0	% 0,0
Egoera zibila (15 urte edo gehiago)
Ezkonduta	343	% 45,8
Izatezko bikotean	80	% 10,7
PACS bidez lotuta	24	% 3,2
Ezkongabea	167	% 22,3
Alarguna	85	% 11,3
Dibortziatuta	50	% 6,7
Erreferentziazko pertsonaren lanbidea
Nekazariak	10	% 2,2
Artisau, merkatari eta enpresa-buruak	5	% 1,1
Goi-mailako langileak	10	% 2,2
Erdi-mailako lanbideak	40	% 8,7
Enplegatuak	70	% 15,3
Eskulangileak	100	% 21,8
Erretiratuak	199	% 43,4
Bestelakoak	25	% 5,4
Iturria: INSEE, RP2023.

Etxebizitza

2023 erroldaren arabera, udalerrian 627 etxebizitza zeuden. Horietatik 457 egoitza nagusi ziren, 72 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 98 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (601), eta apartamentuak gutxi ziren (24). Egoitza nagusietatik 371 beren jabearen bizilekuak ziren, 74 alokairuan zeuden, 22 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 12 doan lagata.^[10]

627etxebizitza

457egoitza nagusi

601etxe

24apartamentu

Etxebizitza multzoa

457

72

98

Egoitza nagusia (457)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (72)Hutsik (98)

Etxe mota

601

Etxea (601)Apartamentua (24)

Jabetza egoera

371

74

Jabeak (371)Alokairuan (74)HLM (22)Doan lagata (12)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919-1945 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (124).^[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik95

1919-1945124

1946-197073

1971-199079

1991-200550

2006-202031

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (190). 163 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 314 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 223 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 194tan bi edo gehiago.^[10]

Gela kopurua

1 gela5

2 gela30

3 gela91

4 gela142

5 gela edo gehiago190

Berogailu mota

116

68

102

163

Gas sarea (116)Fuel-olioa (68)Elektrizitatea (102)Gas botila (8)Bestelakoak (163)

Aparkalekua eta ibilgailuak

314aparkalekua

223ibilgailu 1

194ibilgailu 2+

Taula osoa: etxebizitzak, 2023

	Kopurua	%
Etxebizitza multzoa
Egoitza nagusia	457	% 72,9
Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa	72	% 11,5
Hutsik	98	% 15,6
Etxe mota
Etxeak	601	% 95,9
Apartamentuak	24	% 3,8
Gela kopurua (egoitza nagusiak)
1 gela	5	% 1,1
2 gela	30	% 6,6
3 gela	91	% 19,9
4 gela	142	% 31,1
5 gela edo gehiago	190	% 41,6
Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak)
1919 aurretik	95	% 20,8
1919-1945	124	% 27,1
1946-1970	73	% 16,0
1971-1990	79	% 17,3
1991-2005	50	% 10,9
2006-2020	31	% 6,8
Jabetza egoera (egoitza nagusiak)
Jabeak	371	% 81,2
Alokairuan	74	% 16,2
HLM	22	% 4,8
Doan lagata	12	% 2,6
Berogailu mota (egoitza nagusiak)
Gas sarea	116	% 25,4
Fuel-olioa	68	% 14,9
Elektrizitatea	102	% 22,3
Gas botila	8	% 1,8
Bestelakoak	163	% 35,7
Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak)
Aparkalekua	314	% 68,7
Ibilgailu bat	223	% 48,8
Bi ibilgailu edo gehiago	194	% 42,5
Iturria: INSEE, RP2023.

Ekonomia

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 456 biztanleetatik 327 aktibo ziren (% 71,7), horietako 297 lanean (% 65,1) eta 30 langabezian (aktiboen % 9,2).

45615-64 urteko biztanle

% 71,7aktibo

% 65,1lanean

% 9,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 36,4

25-54 urte% 91,5

55-64 urte% 49,3

Gizonak% 72,8

Emakumeak% 71,0

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,8

BEPC, brebeta% 7,1

CAP-BEP% 12,0

Batxilergoa% 4,7

Goi-mailako +2% 6,5

Goi-mailako +3/4% 4,5

Goi-mailako +5% 16,7

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

129 ez-aktibotik 32 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 24,8), 52 erretiraturik zeuden (% 40,3) eta 45 bestelako ez-aktibo ziren (% 34,9).

Ez-aktiboak

% 25

% 40

% 35

Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria^{[oh 3]}

% 17

% 38

% 35

NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 85 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 297 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.^{[oh 4]}

85enplegu udalerrian

% 70,6soldatapeko

% 30,6ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.080 eurokoa zen.

23.080 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.040 €

Departamenduarekiko konparaketa xehea

Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua)

18 urtez azpiko% 21,0

18-29 urte% 21,2

30-39 urte% 14,2

40-49 urte% 14,2

50-64 urte% 12,3

65-74 urte% 9,0

75 urte eta gehiago% 8,5

Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua)

Jabeak% 6,3

Errentariak% 31,2

Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua)

INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga).

Jarduera-errenta% 68,7

Pentsio/erretiroak% 30,0

Ondarea, bestelakoak% 11,9

Gizarte-prestazioak% 4,7

Zuzeneko zergak−% 15,3

Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 61,8, ez-soldatapekoen errenta % 4,8, langabezia-sariak % 2,0.

Ekonomia jarduerak

2007an zeuden 20 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 6 eraikuntza enpresak ziren, 5 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 zerbitzu enpresa zen eta 2 administrazio publikoko enpresak ziren.^[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 1 igeltseroa, 3 margolariak, 1 iturgina eta 2 jatetxeak.^[12]

2009an zeuden 2 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m² baino gutxiagoko denda zen eta 1 harategia zen.^[13]

2000. urtean Youx udalerrian 16 nekazaritza-ustiategi zeuden, 616 hektarea erabiltzen.^[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

2009an botika 1 eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen.

Oharrak

↑ Estazioko erregistroak 1947ko otsailaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..
↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Pionsat », fiche climatologique. .
↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

(Frantsesez)Résumé statistique^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko estatistiken laburpena.
(Frantsesez)Évolution et structure de la population^{[Betiko hautsitako esteka]} INSEEren udalerriko datuen fitxa.
(Frantsesez)France par comune Frantziako udalerri guztietako datu zehatzak mapa baten bitartez eskuragarri.

Datuak: Q1215071
Multimedia: Youx / Q1215071

[6] Estazioko erregistroak 1947ko otsailaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.

[10] INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

[13] Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.

[14] Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

[Joly-1] 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:10.4000/cybergeo.23155..

[Dubreuil2022-2] (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..

[MFTipologia-3] (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .

[RE2020-4] (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.

[FICHECLIM63281001-5] 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Pionsat », fiche climatologique. .

[7] Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999

[8] «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).

[9] (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).

[menages-11] 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[etxebizitzak-12] 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

[15] Créations et stock d'établissements par commune en 2009

[16] Nombre d'équipements des services aux particuliers

[17] Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009

[18] Exploitations agricoles

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[oh 1]

[6]

[7]

[8]

[oh 2]

[9]

[10]

[oh 3]

[oh 4]

[11]

[12]

[13]

[14]