DIFTERIA
DIFTERIA
• La difteria es una enfermedad infecciosa aguda y grave causada por la bacteria Corynebacterium diphtheriae.
Afecta principalmente la garganta y las vías respiratorias superiores, y puede producir una toxina peligrosa que
daña otros órganos del cuerpo.
• Quechua
• Difteriaqa hucha unquy kanki, Corynebacterium diphtheriae sutiyuq mikrobionmanta kan. Ñawpa llakiwanmi
wiqawta, sinqayta, umayta chinkachin, hukkunata qhicharikun. Chay mikrobiokuna manchakuyuq k'arkaymi ruray,
huk ñawpaqnin kaypim chinkachin huk sapan ch'akinakuna, sunqu, yuraq simi ima ch'usaykuna.
Formas de transmisión de la difteria:
• 1Por el aire (gotas respiratorias): Al toser, estornudar o hablar, una persona infectada libera gotitas que
contienen la bacteria, y otra persona las puede inhalar.
• 2Contacto directo con una persona infectada: como saliva o flema de alguien enfermo.
• 3Contacto con objetos contaminados: pañuelos, vasos, cubiertos
• Quechua
• Difteriaman pasaykuna (Formas de transmisión de la difteria):
• 1. Wayrumanta (Respirasyunkuna):
Manchakusqa runa asnukupas, suyakupas, rimakupas, ñut’ukuna wikch’an, chay ñut’ukunam mikrobiota
ch’usayku. Huk runa chaykuna inhalayta atinki.
• 2. Chay kuska usuq runawan (Contacto directo con persona infectada):
Manchakusqa runamanta saliva utaq ch’iriwan chaykuyta atinki.
• 3. Ch’usay imakunawan chaykuy (Contacto con objetos contaminados):
Pañuelokuna, vasokuna, cucharakuna chayman ch’usaykuchkan, chaykunam difteria pasachiyta atinki.
Tratamiento de la difteria
• - Antibióticos
• - Penicilina o eritromicina para eliminar la bacteria Corynebacterium diphtheriae y
prevenir complicaciones.
• - Antitoxina diftérica:
• - Administrar antitoxina para neutralizar la toxina diftérica en el cuerpo.
• - Cuidado de apoyo
• - Hospitalización para monitorear y tratar complicaciones.
• - Soporte respiratorio si hay dificultad para respirar.
• - Hidratación y nutrición adecuadas.
• - Aislamiento:
• - Aislar al paciente para prevenir la propagación de la enfermedad a otros.
TRATAMIENTO DE DIFTERIA
• Quechua:
• - Unquy hampiy
• - Ch'oqriy hampi
• - Penicilina icha eritromicina nisqa hampiwanmi Corynebacterium diphtheriae
nisqa añakuta wañuchinchik, chaymanta mana sasachakuykunata
ruwananpaq.
• - Difteria hark'aq hampi
• - Difteria hark'aq hampita q'omiy, chaymi difteria miyuta ch'ullqichinapaq.
• - Yanapakuy
• - Onqoqta wasi tupunapi qhawarinapaq hampikunankama.
• - Samayta yanapay, samayta q'ochuykaptin.
• - Allin yaku upyayta, mikhuyta qunapaq.
• - Sapanchanapaq
• - Onqoqta sapanchanapaq, unquy mana mast'arikunanpaq.
Prevención de la difteria
• - Vacunación: La vacuna contra la difteria es la forma más efectiva de
prevenir la enfermedad. Se administra en varias dosis durante la infancia y
se refuerza en la edad adulta.
• - Higiene: Lavarse las manos frecuentemente con jabón y agua es crucial
para prevenir la propagación de la bacteria.
• - Evitar contacto con personas infectadas: Si alguien en tu entorno tiene
difteria, es importante evitar el contacto cercano hasta que complete su
tratamiento y sea declarado no contagioso.
• - Mantener un entorno limpio: Limpiar y desinfectar superficies y objetos que
puedan estar contaminados con la bacteria
PREVENCION DE LA DIFTERIA
• Quechua:
• - Unquymanta hark'akuy
• - Warminchay: Difteria unquymantaqa warminchaywanmi hark'akunchik. Wawakunaman
achka kutita q'omiyta qunku, chaymanta hatunyasqaña runakunapas kallpachakunankupaq.
• - Q'omiy: Q'omiykunaqa unquymanta hark'akunapaq ancha chaniyuqmi.
• - Ch'uyanchay
• - Makikunata q'omipiwan yakupiwan mayllakuy, chaymi unquy mana mast'arikunanpaq.
• - Unquqkunawan tinkuyta ama ruwankichu
• - Mayqin runa difteriawan unqusqa kaptinqa, hark'akuy paywan tinkuspa, qhaliyanan kama.
• - Lliw pacha ch'uyanchay
• - Pacha, ima q'upa kaptinpas, ch'uyanchay, ama unquy mast'arikunanpaq.