ARIAN A1.
1
EUSKARA IKASTEKO METODOA
Jane Agirre
HASTEKO… (PARA EMPEZAR…)
• Nola agurtzen gara? (¿Cómo nos saludamos?)
HASIERAKO AGURRAK (SALUDOS)
• Kaixo! (¡Hola!)
• Aspaldiko! (¡Cuánto tiempo!)
• Zer moduz? (¿Qué tal?)
• Egun on. (Buenos días)
• Eguerdi on . (Buenos mediodías)
• Arratsalde on. (Buenas tardes)
• Gabon. (Buenas noches)
Eguerdi
g u n o n!
E on!
lde Gabon
Arratsa
on Ane!
JARRAITZEKO… ZER ERANTZUN? (PARA
SEGUIR… ¿QUÉ CONTESTAR?)
• Nola erantzuten dugu? (¿Cómo contestamos?)
ERANTZUNAK
• Ondo, eskerrik asko. (Bien, gracias)
• Ondo esan beharko. (Habrá que decir que bien)
• Baita zuri ere. (Igualmente)
• Eskerrik asko (Muchas gracias)
• Mila esker (Mil gracias)
• Ez horregatik. (De nada)
• Mesedez (Por favor)
Ondo, eskerrik Ondo esan
Aspaldiko! Zer moduz?
asko. Eta zu? beharko. Gero
arte!
BUKATZEKO… (PARA TERMINAR…)
• Nola agurtzen gara? (¿Cómo nos
despedimos?)
AMAIERAKO AGURRAK (despedidas)
• Adio/Agur (Adiós)
• Bihar arte (Hasta mañana)
• Gero arte (Hasta luego)
• Ikusi arte (Hasta la vista)
• Hurrengora arte (Hasta la próxima)
Izenordainak (Pronombres)
• Ni Yo
• Hi Tú (no se utiliza)
• Hura Él o Ella
• Gu Nosotros
• Zu Tú
• Zuek Vosotros
• Haiek Ellos
HURA
NI (yo) ZU (tú)
(él/ella/ello)
GU ZUEK HAIEK
(nosotros (vosotros) (ellos)
IZAN ADITZA (El verbo SER)
o NI NAIZ ( yo soy) : Ni Jane naiz (Yo soy Jane)
o HI HAIZ (tú eres) : Hi Ana haiz (Tú eres Ana)
o HURA DA (él/ella es) : Hura Martín da (Él es Martín)
o GU GARA (nosotros somos) : Gu Jane eta Andrea gara
(Nosotras somos Jane y Andrea)
o ZU ZARA (tú eres) : Zu Ines zara (Tú eres Inés)
o ZUEK ZARETE (vosotros sois): Zuek Teresa eta Dominika
zarete (Vosotras sois Teresa y Dominica)
o HAIEK DIRA (ellos son) : Haiek Bea eta Olga dira. (Ellas
son Bea y Olga)
¿Y PARA PREGUNTAR QUIÉN ES?
• Para preguntar quién es alguien, utilizaremos los pronombres
interrogativos NOR Y NORTZUK.
• NOR (quién) para los pronombres singulares (ni, hi, hura, zu)
NORTZUK (quienes) para los pronombres plurales (gu, zuek, haiek):
NOR NAIZ NI? (¿Quién soy yo?)
NOR HAIZ HI? (¿Quién eres tú?)
NOR DA HURA? (¿Quién es él/ella?)
NORTZUK GARA GU? ¿Quiénes somos nosotros?)
NOR ZARA ZU? (¿Quién eres tú?)
NORTZUK ZARETE ZUEK? (¿Quiénes sois vosotros?)
*Como podréis observar, al hacer la pregunta las palabras cambian de lugar. NI NAIZ
NORTZUK
significa DIRA
YO SOY, pero a la HAIEK? (¿Quiénes
hora de preguntar son ellos?) El orden es el siguiente:
se intercambian.
Pronombre interrogativo (NOR o NORTZUK) + EL VERBO IZAN QUE CORRESPONDA AL
SUJETO + SUJETO
HURA
HORI
HAU
HAIEK
HORIEK
HAUEK
Neska hura Ane da.
(Aquella chica es Ane)
Neska horiek Miren eta Paula dira.
(Esas chicas son Miren y Paula)
Mutil hau medikua da.
(Este chico es médico)
ABOKATUA ARGAZKILARIA DISEINATZAILEA ERIZAINA
IDAZKARIA ILE-APAINTZAILEA IRAKASLEA ITURGINA
KAZETARIA MEKANIKARIA SUHILTZAILEA ZERBITZARIA
AHORA YA SABEMOS EXPRESAR QUIÉN ES
ALGUIEN… PERO ¿Y DE DÓNDE ES?
• NONGOA (DE DÓNDE)
Las terminaciones dependerán de cómo acabe el
nombre de la localidad. Podrán ser:
o -KOA (Si el nombre de la localidad termina en vocal)
o -KOA / -EKOA (Si el nombre de la localidad termina
en consonante)
o -GOA (Si el nombre de la localidad termina en «N»
o «L»
o -ETAKOA (Si el nombre de la localidad es plural,
como por ejemplo lo es «Los Estados Unidos»)
Ejemplos
Acordaros de que a esta declinación (NONGOA=DE DÓNDE) le
acompaña el verbo IZAN.
• Nongoa naiz? Ni Bergarakoa naiz.
• Nongoa da? Hura Gasteizekoa da.
• Nongoak* gara? Gu Estatu Batuetakoak gara.
• Nongoa zara? Zu Portugalgoa zara.
• Nongoak* zarete? Zuek Parisekoak zarete.
• Nongoak* dira? Haiek Bilbokoak dira.
*Como podréis observar, al emplear las personas plurales (Gu, zuek, haiek
= nosotros, vosotros, ellos) tenemos que añadir una «K» tanto al
«NONGOA» como a la localidad en la respuesta para así hacerlo plural
NO ES LO MISMO SER DE UNA LOCALIDAD
PORQUE NACISTE ALLÍ (NONGOA) O
DÓNDE VIVES AHORA….
• NON (DÓNDE)
Las terminaciones dependerán de varios
factores: de si terminan en vocal o consonante,
y de si estamos hablando en singular o en plural.
Para empezar, veamos BIZI ADITZA (el verbo
vivir)
BIZI ADITZA (El verbo vivir)
o NI BIZI NAIZ (yo vivo) Ni Bilbon bizi naiz
o HURA BIZI DA (él o ella vive) Hura Bilbon bizi da
o GU BIZI GARA (nosotros vivimos) Gu Bilbon bizi gara
o ZU BIZI ZARA (tú vives) Zu Bilbon bizi zara
o ZUEK BIZI ZARETE (vosotros vivís) Zuek Bilbon bizi zarete
o HAIEK BIZI DIRA (ellos o ellas viven) Haiek Bilbon bizi dira
Como observaréis, el orden es el siguiente:
SUJETO + NOMBRE DE LA LOCALIDAD + BIZI + VERBO QUE
CORRESPONDA AL SUJETO
Ejemplos preguntas
• Non bizi naiz (ni)? Ni BilboN bizi naiz.
• Non bizi da (hura)? Hura GasteizEN bizi da.
• Non bizi gara (gu)? Gu AmerikaN bizi gara.
• Non bizi zara (zu)? Zu Estatu BatuETAN bizi zara
• Non bizi zarete (zuek)? Zuek RusiaN bizi zarete.
• Non bizi dira (haiek)? Haiek MadrilEN bizi dira.
Pronombre interrogativo (NON) + BIZI + EL VERBO IZAN
QUE CORRESPONDA AL SUJETO + SUJETO
NON (DÓNDE)
• LEKU-IZEN BEREZIAK (NOMBRES PROPIOS DE LUGAR)
Cuando hablamos de un nombre propio de lugar (una
localidad) añadiremos –(e)n al nombre.
o -N (Si el nombre de la localidad termina en vocal)
o -EN (Si el nombre de la localidad termina en
consonante)
o -ETAN (Si el nombre de la localidad es plural, como
puede ser Los Estados Unidos)
NON (DÓNDE)
• LEKU-IZEN ARRUNTAK (NOMBRES COMUNES DE LUGAR)
Cuando hablamos de un nombre común de lugar (en la biblioteca, en el
ayuntamiento, en el parque, en la plaza, en la playa…) la terminación
dependerá de si es singular o plural:
-(E)AN (Si es singular, por ejemplo «Estoy en LA tienda» «Estoy en EL
aparcamiento):
-AN (Si termina en vocal) DENDAN, ETXEAN, MUSEOAN…
-EAN (Si termina en consonante) AUTOBUSEAN, HOTELEAN, BULEBARREAN
-ETAN (Si es plural, por ejemplo «Estoy en LAS tiendas» «Estoy en LOS
aparcamientos»… DENDETAN, ETXEETAN, MUSEOETAN, AUTOBUSETAN,
HOTELETAN…
AIREPORTUA JAUREGIA HONDARTZA APARKALEKUA
SUPERMERKATUA BOTIKA OKINDEGIA BANKETXEA
IKASTOLA/ESKOLA JANTZI-DENDA LIBURUTEGIA OSPITALEA
EGON ADITZA (VERBO HABER O ESTAR)
• Cuando hablamos de lugares, otro verbo que se
emplea mucho es el verbo ESTAR: EGON ADITZA.
NI NAGO (yo estoy)
HURA DAGO (él o ella está)
GU GAUDE (nosotros estamos)
ZU ZAUDE (tú estás)
ZUEK ZAUDETE (vosotros estáis)
HAIEK DAUDE (ellos o ellas están)
Ejemplos
• Non nago (ni)? Ni mendiAN nago.
• Non dago (hura)? Hura eskolaN dago.
• Non gaude (gu)? Gu etxeAN gaude.
• Non zaude (zu)? Zu BilboN zaude.
• Non zaudete (zuek)? Zuek hondartzaN zaudete
• Non daude (haiek)? Haiek GasteizEN daude.
Pronombre interrogativo (NON) + EL VERBO EGON
QUE CORRESPONDA AL SUJETO + SUJETO
¿CÓMO PREGUNTÁBAMOS LA EXISTENCIA
DE ALGO?
• Para expresar existencia, utilizamos el verbo EGON (haber o estar).
Añadiremos BA- al verbo al principio y -(r)ik al objeto por el cual
preguntamos.
• - Si el objeto por el cual preguntamos termina en consonante añadiremos
–IK, y si termina en vocal añadiremos –RIK. El verbo irá siempre en
singular.
Si la respuesta es afirmativa (sí que hay lo que preguntamos) la respuesta
también tendra –ba antes del verbo, y el objeto tendrá las marcas –a o –ak
(dependiendo si hay uno, o más de uno).
Si la respuesta es negativa, añadiremos –rik al verbo si la palabra termina en
vocal, o –ik si termina en consonante.
Veamos unos ejemplos.
Ejemplos
Badago aparkalekurik? (¿Hay algún
aparcamiento?
+ Bai, baDAGO aparkalekua (Sí, hay un
aparcamiento).
+Bai, baDAUDE aparkalekuaK (Sí, hay varios
aparcamientos)
-Ez, ez dago aparkalekurik. (No, no hay ningún
aparcamiento).
LAS NOCIONES DE LUGAR (LEKUZKO
NOZIOAK)
ATZEAN (detrás) GAINEAN (encima) BARRUAN (dentro)
AURREAN (delante) EZKERREAN (a la izquierda) ESKUINEAN (a la derecha)
LEKUZKO ADBERBIOAK (ADVERBIOS DE
LUGAR)
• HAN: Allí
• HANTXE: Allí mismo
• HEMEN: Aquí
• HEMENTXE: Aquí mismo
• HOR: Ahí
• HORTXE: Ahí mismo
• HURBIL: Cerca
• SAMAR: Bastante
• URRUTI: Lejos
• URRUTI SAMAR: Bastante lejos
ADJEKTIBOAK
ZIKINA / GARBIA ALTUA / BAXUA ZABALA / ESTUA
(sucio / limpio) (alto / bajo) (ancho / estrecho)
HANDIA / TXIKIA ZARATATSUA / ISILA LUZEA / MOTZA
(grande / pequeño) (ruidoso / silencioso) (largo / corto)
IPAR (norte)
MENDEBALDE EKIALDE (este)
(oeste)
HEGO (sur)
ORDUA (la hora)
• Os dejo una imagen de ejemplo de las 07:00.
Recordad que con todas las horas es igual
menos con las 03:00 y las 04:00 que se le
añade una R en la mitad (HIRURAK ETA
LAURAK) Pág 53 del libro.
EGURALDIA (el tiempo)
Lainotuta dago (Está nublado) Eguzkitsu dago (está soleado) Eguraldi ona dago
Bero egiten du (hace calor) (hace buen tiempo)
Euria ari du (Está lloviendo) Elurra ari du (Está nevando) Haizea dabil (Hace viento)
Eguraldi txarra dago Hotz egiten du (Hace frío)
(Hace mal tiempo)
GURASOAK FAMILIA
(padres)
ARREBA
AITA
(hermana)
AMA (padre)
AMA
(madre)
ANAIA
(hermano)
AITONA
AMONA (abuelo)
(abuela)
OSABA IZEBA
(tío) (tía)
SENAR-EMAZTEAK
(marido y mujer,
esposos) SENARGAIA ANDREGAIA
(novio) (novia)
Los demás parientes en: Pág 60-76
NOREN (DE QUIÉN)
• Al empezar a ver el vocabulario de la familia, vimos
el caso NOREN (de quién). Esto nos servirá para
saber decir «el padre de mi amiga» «mi casa» «la
mujer de…»
• El objeto poseído se coloca después del poseedor,
al contrario que en castellano. «La casa de la
abuela» en Euskera sería «Amonaren etxea»
(primero la abuela y después su posesión, en este
caso la casa)
NOREN (DE QUIÉN)
IZEN ARRUNTAK (NOMBRES COMUNES)
• Si es singular añadimos –aren al poseedor:
-Gizonaren baloia (el balón del hombre)
-Semearen eskola (la escuela del hijo)
-Alabaren eskola (la escuela de la hija)
NOREN (DE QUIÉN)
• Si es plural añadimos –en al poseedor:
-Gizonen baloiak (los balones de los hombres)
-Semeen eskolak (las escuelas de los hijos)
-Alaben eskolak (las escuelas de las hijas)
• Como veis, “Seme” (hijo) acaba en “e”, por lo cual al añadir
–en se dobla la E. En el caso de “Alaba”, para ponerlo en
plural, se pone directamente –e, es decir: si la palabra del
poseedor acaba en “a”, al hacerlo plural se convierte en –e
«Alaben».
Por ejemplo:
• -Neskaren txakurra (el perro de la chica) Para
ponerlo en plural, pondríamos:
• -Nesken txakurra (el perro de las chicas).
Como veis, la “a” ha desaparecido y hemos
añadido directamente –en para así hacerlo
plural.
IZEN BEREZIAK (LOS NOMBRES PROPIOS)
• Si el nombre propio acaba en:
Vocal: se le añade –ren
- Maiteren (de Maite)
Consonante: se le añade –en
- Mirenen (de Miren)
-Rosaren herrian nago (Estoy el pueblo de Rosa)
-Hori Iñakiren etxea da (Esa es la casa de Iñaki)
-Hori Ixabelen autoa da (Ese es el coche de Ixabel)
*Si el nombre propio acaba en R, como por ejemplo Aitor, se le dobla la R. R+ cualquier marca de declinación : doble rr.
NOREKIN (CON QUIÉN)
El caso norekin corresponde a la preposición “con” del castellano.
IZEN ARRUNTAK (NOMBRES COMUNES)
• Singularra:
Si el nombre común es singular, se le añade –arekin (a+a=a)
-Rosa senarrarekin bizi da (Rosa vive con su marido)
-Amona ahizparekin bizi da (La abuela vive con la hermana)
• Plurala:
Si el nombre común es plural, se le añade –ekin (a+e=e) (e+e=ee)
-Ama alabekin dago (La madre está con las hijas)
-Lagunak semeekin daude (Los amigos están con los hijos)
-Umeak gurasoekin bizi dira (Los niños viven con los padres)
IZEN BEREZIAK (NOMBRES PROPIOS)
• Si termina en vocal:
-Añadiremos –rekin al nombre propio
-Maite Rosarekin bizi da (Maite vive con rosa)
-Luis Andrearekin bizi da (Luis vive con Andrea)
• Si termina en consonante:
-Añadiremos –ekin al nombre propio
-Jon Belenekin bizi da (Jon vive con Belen)
-Maria Beatrizekin dago (Maria está con Beatriz)
Página 70.
JARRERAK (POSTURAS)
BELAUNIKO (de rodillas) ESERITA (sentado) ETZANDA (tumbado)
MAKURTUTA (agachado) SALTOKA (saltando) ZUTIK (de pie)
NOLAKOA(AK) DA (DIRA)? / NOLA DAGO (DAUDE)?
¿CÓMO ES (SON)? / ¿CÓMO ESTÁ (ESTÁN)?
Estas dos preguntas en castellano se dicen cómo, mientras en euskera se dicen de dos
formas distintas, mediante nolakoa(ak) y nola
NOLAKO
• Nolakoa se declina.
Nolakoa(ak) da (dira)? (¿Cómo es (son)?
-Lasaia(ak) da (dira). (Es (son) tranquilo, -a(s).
• Nolakoa se responde mediante un adjetivo y hace referencia
al conjunto de cualidades de algo o alguien; expresa un
estado duradero. Por ejemplo:
-Nolakoa da gizon hori? (¿Cómo es ese hombre?)
-Gizon hori altua da (Ese hombre es alto)
NOLA
• Nola no se puede declinar, es invariable.
Nola dago (daude)? (¿Cómo está (están)?
-Lasai dago (daude). (Está (están) tranquilo, -a(s).
• Nola normalmente se responde mediante un adverbio, un participio o
un adjetivo: expresa un estado pasajero. Por ejemplo:
-Nola dago gizon hori? (¿Cómo está ese hombre?
-Gizon hori argal dago (Ese hombre está delgado)
-Nola zaude? (¿Cómo estás?)
-Nekatuta nago. (Estoy cansado)
NORK
• El caso NORK / ZERK / Quién, Qué representa el sujeto de los
verbos transitivos*
• *Los verbos transitivos son los verbos que exigen la presencia de un
objeto directo (complemento directo) para tener un significado completo,
se refiere a acciones que transitan desde el actor al objeto. Por ejemplo:
-He conseguido dos entradas para el concierto
El complemento directo (qué) sería “dos entradas para el concierto”, y “he
conseguido” no tiene sentido por sí solo, por eso necesita la presencia del
objeto directo.
• El sujeto realiza una acción que recae sobre el objeto.
• La marca específica del caso NORK / Quién es el sufijo -K
• El caso NORK es, casi con seguridad, el que más
dificultades presenta al estudiante de euskera, pues
no existe en castellano nada que se le parezca.
Veamos un ejemplo:
• A)Miren etorri da: Ha venido Miren. (NOR)
• B)MirenEK egin du: Lo ha hecho Miren (NORK)
• Como puede apreciarse, en castellano el sujeto de
ambas oraciones es el mismo y se expresa de la
misma forma (Miren). En euskera, en cambio, el
sujeto, siendo el mismo, aparece en distintos casos en
uno y otro ejemplo. En el ejemplo a) se emplea el
caso NOR, mientras que en b) se emplea el
• Esto es debido a que el euskera distingue dos
clases de sujetos, cosa que no ocurre en castellano:
• KatuA hil da: Se ha muerto el gato. (NOR)
• KatuAK sagua hil du: El gato ha matado al
ratón. (NORK)
• En el ejemplo a) el sujeto (katuA) realiza una
acción intransitiva; Es decir, la acción no recae
sobre ningún objeto: es el mismo sujeto el que
recibe la acción. En el ejemplo b), por el contrario,
el sujeto (katuAK) realiza una acción que recae
sobre otro sujeto (saguA); Es decir, se trata de una
acción transitiva.
NORK: CÓMO EMPLEARLO
IZEN ARRUNTAK (NOMBRES COMUNES)
• Si el nombre común es:
-Singular: se le añade –ak (a+a=a)
-Plural: se le añade –ek (e+e= ee / a+e= e)
Ejemplos:
• Singular: +ak
-Mutilak motoa du. (El chico tiene una moto)
-Neskak autoak ditu (La chica tiene coches)
• Plural: +EK
-Mutilek motoa dute (Los chicos tienen una moto)
-Neskek autoak dituzte (Las chicas tienen coches)
IZEN BEREZIAK (LOS NOMBRES PROPIOS)
• Si el nombre propio termina en:
-Vocal: se le añade –k
-Consonante: se le añade –ek
Ejemplos:
• Anek hiru urte ditu (Ane tiene tres años)
• Ferminek jertsea du (Fermin tiene el jersey)
UKAN ADITZA (verbo haber o tener)
NORK Singular Plural
NIK Dut Yo tengo
HIK Duk/n Tú tienes
HARK Du Él/ella tiene
GUK Dugu Nosotros,-as
tenemos
ZUK Duzu Tú tienes
ZUEK Dituzue Vosotros,-as tenéis
HAIEK Dute Ellos/ellas tienen
ZURE ETXEA (tu casa)
EGONGELA (salón) SUKALDEA (cocina)
LOGELA (dormitorio)
BAINUGELA (cuarto de baño) BALKOIA (balcón)
LANGELA (sala de trabajo/despacho) TERRAZA (terraza)
LEHIOA (ventana) ATEA (puerta) BEROGAILUA (calefacción) KOMUNA (retrete)
IGOGAILUA (ascensor) TXIMINIA (chimenea)
LORATEGIA (jardín)
ADITZ BERRIAK (NUEVOS VERBOS)
• Al empezar viendo las partes de una casa,
veremos unos cuantos nuevos verbos:
• EDUKI (tener)
• BEHAR IZAN (necesitar)
• BALIO IZAN (valer, costar, servir, ser útil)
• NAHI IZAN (querer)
EDUKI (TENER)
Pronombre Singular Plural Traducción
NIK DAUKAT DAUZKAT Yo tengo
HIK DAUKAK/DAUKAN DAUZKAK/ Tú tienes
DAUZKAN
HARK DAUKA DAUZKA Él/ella tiene
GUK DAUKAGU DAUZKAGU Nosotros,-as
tenemos
ZUK DAUKAZU DAUZKAZU Tú tienes
ZUEK DAUKAZUE DAUZKAZUE Vosotros,-as tenéis
HAIEK DAUKATE DAUZKATE Ellos/ellas tienen
Ejemplos EDUKI
• Badauka balkoirik zure etxeak? (¿Tiene balcón(es) tu
casa? / ¿Tiene algún balcón tu casa?)
- Bai, badauka balkoia. (Sí, tiene balcón)
- Bai, badauzka balkoiak. (Sí, tiene balcones)
- Ez, ez dauka balkoirik. (No, no tiene balcones mi casa /
No, no tiene ningún balcón mi casa).
• Mirenek jertse urdina dauka (Miren tiene un jersey azul)
• Zuek ez daukazue dirurik. (Vosotros no tenéis dinero)
BEHAR IZAN (NECESITAR)
Pronombre Singular Plural Traducción
NIK BEHAR DUT BEHAR DITUT Yo necesito
HIK BEHAR DUK/DUN BEHAR Tú necesitas
DITUK/DITUN
HARK BEHAR DU BEHAR DITU Él/ella necesita
GUK BEHAR DUGU BEHAR DITUGU Nosotros,-as
necesitamos
ZUK BEHAR DUZU BEHAR DITUZU Tú necesitas
ZUEK BEHAR DUZUE BEHAR DITUZUE Vosotros,-as
necesitáis
HAIEK BEHAR DUTE BEHAR DITUZTE Ellos/ellas
necesitan
Ejemplos BEHAR IZAN
• Behar duzu mahairik? (¿Necesitas una/alguna mesa?)
- Bai, mahaia behar dut. (Sí, necesito una mesa)
- Bai, mahaiak behar ditut. (Sí, necesito unas mesas)
- Ez, nik ez dut mahairik behar. (No, yo no necesito
una/ninguna mesa)
• Mirenek karpeta bat behar du eskolarako. (Miren necesita
una carpeta para la escuela)
• Haiek ez dute gure laguntza behar. (Ellos no necesitan
nuestra ayuda).
BALIO IZAN (VALER, COSTAR, SERVIR, SER
ÚTIL)
Pronombre (sujeto) Verbo Traducción
NIK BALIO DUT Yo valgo
HIK BALIO DUK/DUN Tú vales
HARK BALIO DU Él/ella vale
GUK BALIO DUGU Nosotros, -as valemos
ZUK BALIO DUZU Tú vales
ZUEK BALIO DUZUE Vosotros,-as valéis
HAIEK BALIO DUTE Ellos/ellas valen
Ejemplos BALIO IZAN
• *Las formas más utilizadas son la tercera
persona del singular y del plural (HARK eta
HAIEK)
• Alokairuak, hilean, 1000 € balio du. (El alquiler
cuesta/vale 1000€ al mes)
• Zuk futbolerako balio duzu (Tú vales para el
fútbol)
NAHI IZAN (QUERER)
Pronombre Singular Plural Traducción
NIK NAHI DUT NAHI DITUT Yo quiero
HIK NAHI DUK/DUN NAHI DITUK/N Tú quieres
HARK NAHI DU NAHI DITU Él/ella quiere
GUK NAHI DUGU NAHI DITUGU Nosotros,-as
queremos
ZUK NAHI DUZU NAHI DITUZU Tú quieres
ZUEK NAHI DUZUE NAHI DITUZUE Vosotros,-as
queréis
HAIEK NAHI DUTE NAHI DITUZTE Ellos/ellas
quieren
Ejemplos NAHI IZAN
• Informaziorik nahi duzue (¿Queréis alguna información?)
- Bai, informazioa nahi dugu. (Sí, queremos información).
- Ez, ez dugu informaziorik nahi (No, no queremos información).
• Zer nahi duzue? (¿Qué queréis?)
- Logelak nahi ditugu (Queremos habitaciones)
- Logela nahi dugu (Queremos una habitación)
- Mirenek arropa berria nahi du. (Miren quiere ropa nueva)
- Anek ez du anairik nahi. (Ane no quiere hermanos).
VERBOS Y PALABRAS RELACIONADAS CON
LAS CASAS
• ALOKATU: alquilar
• EROSI: comprar
• SALDU: vender
• TRUKATU: intercambiar
• UTZI: dejar, ceder
• MERKE: barato
• GARESTI: caro
• JABE: propietario
• ALOKAIRUA: la renta
• ALTZARIZ JANTZITA EGON: estar amueblado
• BARRUALDERA EMAN: dar al interior
• KANPOALDERA EMAN: dar al exterior
• ERDIGUNE: centro
• HILEAN 40 EURO: 40 euros al mes
• ARGITSU: luminoso
• BERRITUTA EGON: estar renovado
• ILUN: oscuro
• JANTZI GABE: sin muebles
• ORDAINDU: pagar
KONPARAZIOAK (COMPARATIVAS)
• La comparación en euskera puede ser de igualdad o de superioridad. La
comparación de inferioridad (menos grande, menos caro, etc...) no
existe en euskera.
El grado comparativo se forma con -ago
• HANDI > HANDIAGO (MÁS GRANDE, MAYOR)
TXIKI > TXIKIAGO (MENOR)
POLIT > POLITAGO (MÁS BONITO)
EGOKI > EGOKIAGO (MÁS APROPIADO)
GARESTI > GARESTIAGO (MÁS CARO)
BERANDU > BERANDUAGO (MÁS TARDE)
URRUTI > URRUTIAGO (MÁS LEJOS)
ZENBAT? ¿CUÁNTO?
• GEHIAGO / GUTXIAGO
La comparación de cantidad se realiza por medio de GEHIAGO (más)
y GUTXIAGO (menos)
• Anek Pilik baino gehiago erretzen du / Ane fuma más que Pili
• Aberatsek pobreek baino diru gehiago dute / Los ricos tiene más
dinero que los pobres
• Zuk nik baino gutxiago dakizu / Tú sabes menos que yo
• Orain lehen baino gutxiago irabazten dugu / Ahora ganamos menos
que antes
• Gehiago nahi dut / Quiero más
ETXETRESNAK (UTENSILIOS DE LA CASA)
SUKALDEA (cocina)
AULKIA EDALONTZIA GARBIGAILUA HARRASKA
HOZKAILUA IZOZKAILUA LABEA ONTZI- GARBIGAILUA
MIKROUHIN-LABEA SUA KOILARA ETA SARDEXKA
LABANA PLATERA
ZARTAGINA LAPIKOA
EGONGELA (salón)
ALFONBRA APALATEGIA BESAULKIA TELEFONOA
KUXINA LANPARA MAHAIA TELEBISTA
SOFA
BAINUGELA (cuarto de
baño)
APALA (estante, balda) BAINUONTZIA BIDET ISPILUA
DUTXA KONKETA ESKUOIHALA HORTZETAKO ESKUILA
ORRAZIA (peine)
LOGELA (dormitorio)
ARMAIRUA BURKOA ESEKIGAILUA ESTALKIA
GAU-MAHAIA IRATZARGAILUA OHEA IZARA / MAINDIREA
(sábana)
JANARIAK (ALIMENTOS)
ARDOA ARRAUTZA ARROZ AZENARIOA
BABARRUNA DILISTA ESNEA GARAGARDOA
GAZTA GURINA JOGURTA LEKA
MAKARROIAK OGIA OILASKOA TIPULA
PIPER-BERDE PORRUA URDAIAZPIKOA URA
(jamón serrano)
ANANA ARRAINA AZUKREA BARAZKIAK
(verdura)
BUDIN EDARIA EZTIA FRESKAGARRIA GAILETA
(bebida)
GATZA HARAGIA HIRUGIHARRA INTXAURRA IZOZKIA
(sal) (carne) (beicon)
BANANA SAGARRA UDAREA URDAIAZPIKO EGOSIA KROKETA
(jamón york)
NOR-NORI
NORI (A QUIÉN) SINGULAR (ALGO) PLURAL (ALGUNOS/AS)
Niri (a mí) Zait Zaizkit
Hiri (a ti) Zaik/zain Zaizkik/zaizkin
Hari (a el o ella) Zaio Zaizkio
Guri (a nosotros) Zaigu Zaizkigu
Zuri (a ti) Zaizu Zaizkizu
Zuei (a vosotros) Zaizue Zaizkizue
Haiei (a ellos) Zaie Zaizkie
Ejemplos nor-nori
• Niri futbola gustatzen zait (A mí me gusta el fútbol)
• Niri baloiak gustatzen zaizkit (A mí me gustan los balones)
• Hari kamiseta erori zaio (A ella se le ha caído la camiseta)
• Hari kamisetak erori zaizkio (A ella se le han caído las camisetas)
• Guri ibiltzea gustatzen zaigu (A nosotros nos gusta caminar)
• Guri paseoak gustatzen zaizkigu (A nosotros nos gustan los paseos)
• Zuri bizikleta apurtu zaizu (A ti se te ha roto la bicicleta)
• Zuri betaurrekoak apurtu zaizkizu (A ti se te han roto las gafas)
• Zuei autoa hondatu zaizue (A vosotros se os ha roto el coche)
• Zuei goxokiak gustatzen zaizkizue (A vosotros os gustan las golosinas)
• Haiei Brad Pitt gustatzen zaie (A ellos les gusta Brad Pitt)
• Haiei prakak apurtu zaizkie (A ellos se les han roto los pantalones)
SIGAMOS ENTENDIENDO EL NOR-NORI…
• En las formas de este sistema podemos distinguir dos partes:
• NOR: indica el sujeto ¿Quién? o ¿Qué?
NORI: indica a quién está referida la acción ¿A quién le
sucede?
Ejemplo:
• Musika gustatzen ZAIT (hura niri) > Me gusta la música
Liburuak gustatzen ZAIZKIT (haiek niri) > Me gustan los libros
• Este sistema verbal se utiliza para verbos intransitivos, en los
cuales el sujeto NORI no realiza la acción verbal ni la sufre pero
esta está referida a él.
Ejemplo:
• Liburua erori da (el libro se ha caído) El libro es el que realiza la
acción de caer y él es el que "resulta caido"
• Pero como el libro lo tenía yo, aunque yo no tomo parte en la
acción verbal (ni realizo la acción de caerme, ni resulto caído), la
puedo referir a mí mediante el caso NORI.
• Liburua erori zait niri (el libro se me ha caído a mi)
NORI (A QUIÉN)
• Otra de las declinaciones que hemos visto es
NORI. El caso “nori” corresponde a “a quién”
del castellano. Sirve para expresar el dativo; el
caso que se utiliza para expresar el
complemento indirecto. Veamos como
emplearlo.
IZEN ARRUNTAK (NOMBRES COMUNES)
• Si es singular añadimos –ari al nombre:
-Mutilari jolastea gustatzen zaio. (Al chico le gusta jugar)
-Amari kamisetak gustatzen zaizkio. (A la madre le gustan las
camisetas)
• Si es plural añadimos –ei al nombre:
-Emakumeei zopa gustatzen zaie (A las mujeres les gusta la sopa)
-Neskei barazkiak gustatzen zaizkie (A las chicas les gustan las
verduras)
IZEN BEREZIAK (NOMBRES PROPIOS)
• Si el nombre propio termina en vocal, añadiremos –ri al
nombre:
-Aneri futbola gustatzen zaio. (A Ane le gusta el fútbol)
-Pablori esnea erori zaio (A pablo se le ha caído la leche)
• Si el nombre propio termina en consonante, añadiremos –i
al nombre:
-Mireni txakurrak gustatzen zaizkio (A Miren le gustan los
perros)
-Marcosi sukaldatzea gustatzen zaio. (A Andres le gusta cocinar)
NAHIAGO IZAN (verbo preferir)
Pronombre Singular Plural Traducción
NIK NAHIAGO DUT NAHIAGO DITUT Yo prefiero
HIK NAHIAGO NAHIAGO Tú prefieres
DUK/DUN DITUK/N
HARK NAHIAGO DU NAHIAGO DITU Él/ella prefiere
GUK NAHIAGO DUGU NAHIAGO Nosotros,-as
DITUGU preferimos
ZUK NAHIAGO DUZU NAHIAGO Tú prefieres
DITUZU
ZUEK NAHIAGO DUZUE NAHIAGO Vosotros,-as
DITUZUE preferís
HAIEK NAHIAGO DUTE NAHIAGO Ellos/ellas
DITUZTE prefieren
ADITZAK (VERBOS)
PÁGINA 109
TESTU-ANTOLATZAILEAK (ORGANIZADORES
DE TEXTO)
• Hasteko: para empezar
• Lehenengo: en primer lugar
• Lehenik: primeramente, primero
• Gero: luego
• Jarraian: a continuación
• Ondoren: después
• Bitartean: mientras
• Amaitzeko: para finalizar
• Azkenik: por último, finalmente
• Bukatzeko: para terminar
MAIZTASUNA (FRECUENCIA)
• Askotan: muchas veces
• Astean behin: una vez a la semana
• Astean bi aldiz: dos veces a la semana
• Astean hiru aldiz: tres veces a la semana
• Astero: todas las semanas
• Egunero: todos los días
• Gutxitan: pocas veces
• Hilero: todos los meses
• Urtero: todos los años
• Noizean behin: de vez en cuando
EROSKETAK (compras)
ARRAINDEGIA GOZOTEGIA FRUTA-DENDA
HARATEGIA OKINDEGIA
ALTZARI-DENDA BITXI-DENDA BOTIKA JANTZI-DENDA
BURDINDEGIA ETXETRESNA-DENDA JOSTAILU-DENDA KIROL-DENDA
LORADENDA LURRINDEGIA PAPERTEGIA ZAPATA-DENDA
ZER EROSI BEHAR DUZU? ¿QUÉ NECESITAS
COMPRAR?