TALLER DE LENGUA NATIVA QUECHUA
QHISWA SIMI ACHAQALA
ALFABETO QUECHUA
HAMAWT’A:
Propósito:
RECONOCER LAS GRAFÁS DEL QUECHUA CUSQUEÑO
OQE MICHI
Phuyuq wawan oqe michi Apukunaq sumaq uywan
phiña uywa rumi maki Inkakunaq yupaychanan
orqollantas purishanki Yarqasqachu purishanki
rit´illantas k´umu k´umu Aychatachu maskhashanki.
Phiña phiña qhawayniykiwan Hamuy, noqa qarasqayki
phuyutaraq picharinki Kay sonqoyta qharispa
chupaykita maywiris Qhasqoypatapi thallaykuy
paorqotaraq mayt´urinki Llalliykunata ñit´iykuy
Qaqa hasp´iq silluykiwan
Ch´awar kiska sunkhaykiwan Hank´uykunata watariy
Intitaraq, llaqllachinki Hinaspataq puñuchiway
Qalluykitaq sansaq puka Ama llaki muchunaypaq
Yawartana llaqwarishan.
VOCALES A - I - U (E – O) 3 -5
CONSONANTES SUAVES L, LL, M, N, Ñ, R, S, W, Y 09
SIMPLES CH K P Q T 05
ESPIRADAS CHH KH PH QH TH 05
CONSONANTES
VARIABLES GLOTALIZADAS CH’ K’ P’ Q’ T’ 06
CONSONANTES AUXILIARES ESPIRADAS H - SH 02
TOTAL 30 - 32
CONSONANTES ESPECIALES
Ch
Chh
Ch’
K P
T Q
Kh Ph
Th Qh
K’ P’
T’ Q’
Sonido simple
Chaki
Chiqniy
Chiwchi
Chuqllu
Ch Chukcha Sonido reforzado, glotalizado
Chh Chhalluy Ch’aki
Ch’ Chhilquy Ch’iqchi
Chhillpa Ch’isi
chhulqe Ch’uqchuy
chhulla Ch'usaq
Sonido aspirado
Sonido simple
Kanka
Kiru
Kuru
K
Kh
K’ Sonido aspirado
Sonido reforzado,
K’anka
glotalizado
Khapu
Khipu
k’iri
Khuyay k'ullu
Sonido simple Pakay
Pirqa
Pichinku
Puqu
P Puchu
Sonido reforzado,
glotalizado
Ph P'anay
P’ Phata
p’inqay
Phiña
p'istuy
phusuqu
p’unqu
phuyu
p'uku
Sonido aspirado
Sonido simple
Tawa
Tiqsi Sonido reforzado, glotalizado
Tinku
Tunqur T'aqay
T T’iqway
Tullu
Th T'ipiy
T’ T’uqsiy
Sonido aspirado
Thaka T'urpuy
Thiqtiy
Thinti
Thuqay
Thupay
Qasa
Sonido simple
Qilla
Qura
Q
Qhaway
Qh Sonido aspirado
Qhilli
Q’
Qhuña
Q’ara
Sonido reforzado,
glotalizado Q’illa
Q’umer