TEMA 2
Pronombres demostrativos – Tiempo presente –
Kayqa Fiscalía nisqa
¿Imataq Kay?
¿Qué es esto?
¿Imataq kay? ¿Imataq kay?
Kayqa khilka Kayqa jamp´ara
¿Imataq Chay?
¿Qué es eso?
¿Imataq chay? ¿Imataq chay?
Chayqa sach’a Chayqa urqu
¿Imataq Jaqay?
¿Qué es aquello?
¿Imataq jaqay? ¿Imataq jaqay?
Jaqayqa inti Jaqayqa killa
¿ Pitaq Pay?
¿Quién es él?
¿Pitaq pay? ¿Pitaq pay?
Pay qa yachachiq Pay qa yachakuq
Sutiq Rantinkuna
Pronombres Personales
SIN Persona Pichus Kasqanta Niq Pronombre
GU Primera Persona Ñuqa Yo
LA
R Segunda Persona Qhan
Tú
Tercera Persona Pay El, Ella
Sutiq Rantinkuna
Pronombres Personales
plur Persona Pichus Kasqanta Niq Pronombre
ales Primera Persona Ñuqanchiq Nosotros
del plural Inclusivo
Primera Persona
del plural
Ñuqayku Nosotros
Exclusivo
Segunda Persona Qhankuna Ustedes
del plural
Tercera Persona Paykuna Ellos, Ellas
del plural
Tapurinapaq- Kutichinapaqtaq
¿Ñuqa? Qhan ¿Qhan? Ñuqa
¿Qhan? Ñuqa ¿Ñuqa? Qhan
¿Pay?
Pay ¿Pay? Pay
¿Ñuqanchiq? Ñuqanchiq ¿Ñuqanchiq? Ñuqanchiq
¿Ñuqayku? Qhankuna ¿Qhankuna?
Ñuqayku
¿Paykuna? Paykuna ¿Paykuna? Paykuna
Rimaykuna
Parlay ( hablar) Jamuy (venir)
Ñuqa parlani Ñuqa Jamuni
Qhan parlanki Qhan Jamunki
Pay parlan
Ñuqanchiq parlanchiq
Pay Jamun
Ñuqanchiq Jamunchiq
Ñuqayku parlayku Ñuqayku Jamuyku
Qhankuna parlankichiq Qhankuna Jamunkichiq
Paykuna parlanku Paykuna Jamunku
Rimay kay
Kani Soy
Singular Kanki Usted es (eres)
(Kan) en este numero se omite el
verbo kay
Kanchiq somos (inclusivo)
kayku somos (exclusiva)
Plural
Kankichiq son ustedes
kanku son ellos, ellas
Ñuqa sucremanta kani Ñuqa wayna kani
Qhan sucremanta kanki Qhan wayna kanki
Pay sucremanta Pay wayna kan
Ñuqanchiq sucremanta kanchiq
Ñuqayku sucremanta kayku
Ñuqanchiq wayna kanchiq
Ñuqayku wayna kayku
Qhankuna sucremanta kankichiq Qhankuna wayna kankichiq
Paykuna sucremanta kanku Paykuna wayna kanku
Kay puqllarichikuqwan junt
´arichiy
1) Qhankuna yachakuqkuna kankichiq
2) Payqa pandomanta ……………….
3) Paykuna qhilla runa ………………
4) Ñuqa yachakuq ………………..
5) Qhan maymanta ………………
6) Ñuqanchiq qhuchapanpamanta ……………….
7) Manuel jampikamayuq…………………
8) ¿Imataq pay ……………………… ?
9) ¿Ima qhankuna ……………………. ?
10) ¿Ima qhan................................ ?
¿Maymanta kanku?
4
2
5
9
3
1. Manuel Tarijamanta kan
6
8
7
2. Silvana Benimanta ………….. 1
3. Perez kuna Cochabambamanta …………..
4. Masisniy Pandomanta …………….
5. Jorge La Pazmanta ………………
6. Qhan Oruromanta …………………..
7. Ñuqa Chuquisacamanta …………….
8. Ñuqayku Potosimanta ……………….
9. Paykuna Santa Cruzmanta …………….
Yachachiy (enseñar)
Qhiswapi Sufijo Yuraq Qallupi
Ñuqa yachachini ni Yo enseños
Qhan yachachinki
Pay yachachin
nki
n
Tú enseñas
El enseña
Ñuqanchiq yachachinchiq nchiq Nosotros enseñamos (inclusivo)
Ñuqayku yachachiyku Yku Nosotros enseñamos (exclusivo)
Qhankuna yachachinkichiq nkichiq Ustedes enseñan
Paykuna yachachinku nku Ellos (as) enseñan