Dra.
Jenny López Salazar
Médico Pediatra
NEUMONÍA
Definición
• Infección aguda del tracto
respiratorio inferior,
adquirida en la comunidad;
que incluye alveolos,
bronquiolos terminales y el
intersticio circundante con
una duración inferior a 14
dias, o iniciada en los últimos
14 dias.
Epidemiología
OMS: 150 millones de casos/año en < 5 a
Mayor mortalidad en países en vías de
desarrollo (4 mill/año)
Más frecuente en los meses fríos del año
70% de los que la padecen son < 2 años
25 – 75% tiene antecedente de infección viral
En 20 – 60% no se identifica el agente causal
Epidemiología
En Perú:
Segunda causa de mortalidad en menores de 5 años
Séptima causa de muerte entre 5 – 14 años
Tasa de mortalidad:
Año 2000: 33.5 defunciones /100,000 niños
Año 2015: 12.8 defunciones/ 100,000 niños
MINSA- DIGESA
Factores de riesgo
• Malnutrición
Factores del • Inf resp recurrentes
huésped • Enf subyacentes
• Bajo nivel
Factores socioeconómico
ambientales • Hacinamiento
• Tabaquismo
Etiología
VSR: 30-67%
V
I
Otros virus: Rhinovirus, parainfluenza,
R influenza, adenovirus, CMV,enterovirus.
U
S Nuevos virus: Metapneumovirus (8-11.9%)
Bocavirus (4.5%)
BTS Guidelines for the management Comunity Adquired Neumonia .Thorax 2011
ETIOLOGIA
B
A Streptococo Pneumoniae (37-44%)
C
T
E
R m.o atípicos:
I • Mycoplasma y Chlamydia Pneumoniae: 6-14% (5-15 años)
A • Chlamydia Trachomatis (<3m)
S
INF
MIXTA
8 – 40 %
BTS Guidelines for the management Comunity Adquired Neumonia .Thorax 2011
Etiologia
< 4 sem >3sem – 3m 4m – 4 años 5 – 15 años
Sp Agalactiae Virus respiratorios Virus respiratorios Mycoplasma P.
Enterobacts G(-) Chlamydia T. Sp. pneumoniae Sp. pneumoniae
CMV Sp. pneumoniae Sp pyogenes Virus respiratorios
Listeria Sf. Aureus Mycoplasma P. Chlamydia
Monocytogenes. Sp. Pyogenes Chlamydia pneum. pneumoniae
m.o. del período Sf. Aureus My TBC
neonatal Sp. Pyogenes
Bordetella P. My TBC Moraxella C.
Haemophillus I. b Haemophilus I. b
Bordetella P.
Diagnóstico
EDAD
Forma de inicio
Tx atb
reciente
Enf respiratoria Tiempo de
previa ANAMNESIS enfermedad
Contacto con Sìntomas
enfermos respiratorios
Síntomas extra-
respiratorios
Examen físico
Funciones
vitales
ECTOSCOPIA
Evaluar severidad
de enfermedad
Exámen del aparato
respiratorio
FUNCIONES VITALES NORMALES EN NIÑOS
FV RN LACTANTE PREESC. ESC.
FC 120-160 120-160 80-130 70-110
FR 40-60 25-40 20-35 15-25
PA sistól 70 60-90 70-100 90-110
PA diastól 50 30-55 45-65 50-70
CRITERIOS PARA DISTRESS RESPIRATORIO EN NIÑOS CON NEUMONÍA
1. Taquipnea:
0 - 2 meses: FR > 60
2 -12 meses: FR > 50
1 - 5 años: FR > 40
> 5 años: FR > 20
3. Disnea
4. Retracciones (supraesternal, intercostal o subcostal)
5. Quejido
6. Aleteo nasal
7. Apnea
8. Alteración del estado mental
9. Sat. O2 < 90%
Adaptado de criterios de OMS.
British Thoracic Society guidelines for the management of community acquired pneumonia in
children: update 2011
Dx diferencial
BACTERIANA ATÍPICA VIRAL
m.o + frec Neumococo Chlamidia Mycoplasma VSR
Edad Todos 3 sem-3m > 5 años < 5 años
Inicio Brusco Insidioso Insidioso Insidioso
Fiebre ≥ 39° Afebril F° bajo grado F° bajo grado
Tos productiva Tos, Tos húmeda Tos, rinorrea
conjuntivitis
No sibilancias Sibilancias Sibilancias Sibilancias
Dolor torácico Hipoxemia Cefalea,
Dolor abdominal leve mialgia, rash
Tóxico No luce tóxico No luce tóxico
Signos Focales Bilaterales Bilaterales Bilaterales
auscultatorios
Rx tórax Consolidación Infiltrado Opacidad Infiltrado
lobar unilateral intersticial unilat ó bilat intersticial
bilateral densa o en bilateral
parches Hiperinsuflac
Exámenes auxiliares
Estudios microbiológicos : No de rutina en NAC
leve o de TX ambulatorio.
Solicitarlos en:
NAC que no mejora o empeora luego de 48-
72 hrs de Tx ambulatorio.
NAC moderada o severa que requiera hospit.
NAC complicada.
Exámenes auxiliares: Estudios microbiológ.
Bacterias Bacts atípicas Virus
Hemocultivo Serología (IgM) para IFI viral para detección
(+) 10% de NAC Mycoplasma y de ags
Chlamydia pneumoniae
Cultivo de esputo PCR para detección de PCR para detección de
Mycoplasma en sec virus en sec nasofaríngea
nasofaríngea y esputo.
Cultivo y Gram de
líquido pleural
PCR para detección de
ag pneumocócico en
líquido pleural
British Thoracic Society guidelines for the management of community acquired pneumonia
in children: update 2011
Exámenes auxiliares
Hemograma , PCR , VSG, procalcitonina no ayudan a
determinar la causa.
PCR : No de rutina
PCR > 60 mg/l podría orientar hacia una
etiología bacteriana.
Los reactantes de fase aguda pueden ser útiles en
conjunción con los hallazgos clínicos para evaluar la
respuesta al tratamiento en NAC severa o complicada.
Cultivos nasofaríngeos: No son útiles, excepto para
aislamiento de B. Pertusis.
Exámenes auxiliares
Rx tórax
No debe realizarse de rutina en pacientes que no
ameritan hospitalización
Debe solicitarse en :
- Paciente ambulatorio con fracaso de la terapia
antibiótica inicial para verificar presencia o ausencia
de complicaciones
- Pacientes que requieran hospitalización
* para manejo de la NAC,
* para documentar la presencia, tamaño,
característica del infiltrado parenquimal y
* para identificar complicaciones.
RX DE TÓRAX
Neumonía Bronconeumonía
Patrón alveolar
Patrón intersticial
Exámenes auxiliares
Cuando repetir la Rx?
En los niños que no demuestran mejoría clínica
48-72 horas despues del inicio de Tx antibiótico
Pacientes con deterioro clínico dentro de 48 – 72
horas después de inicio de Tx antibiótico
Pacientes con neumonía complicada
Neumonía redonda
No está indicado la Rx de tórax de control si el paciente ha
evolucionado favorablemente. Rx se normaliza entre 3 a 7 semanas
Exámenes auxiliares
Seguimiento radiológico
- Colapso lobar en Rx tórax inicial con sospecha de
anomalía anatómica
- Neumonía recurrente que involucra el mismo lóbulo
- Neumonía redonda
- Masa torácica
- Aspiración de cuerpo extraño
British Thoracic Society guidelines for the management of community acquired pneumonia in
children: update 2011
Criterios de hospitalización
Niños Menores 1 año Niños Mayores de 1 año
• Saturación < 92% • Saturación < 92%
• Cianosis • Cianosis
• FR >70/min • FR >50/min
• Quejido • Quejido
• Apnea intermitente • Signos de DHD
• Signos de DHD • Familia no confiable
• Intolerancia oral para cumplir Tx
• Familia no confiable
para cumplir Tx
• Niño < de 6 meses
BTS GUIDELINES FOR THE MANAGEMENT OF COMUNITY
ACQUIRED PNEUMONIA IN CHILDHOOD –THORAX 2002
Criterios de hospitalización
• Todo niño con enfermedad grave
- Aspecto tóxico
- Convulsiones
- Inestabilidad hemodinámica
- Deshidratado
• En caso de complicaciones pulmonares
- Derrame pleural
- Absceso pulmonar
- Pioneumotórax
- Afectación multilobular
• Falta de respuesta al Tx atb oral
• Niño con enfermedades subyacentes:
- Inmunodeficiencias, cardiopatías, fibrosis quística,
malnutrición.
Criterios de ingreso a UCI
Dificultad para mantener una Sat O2 >92% con FiO2
de > 0.6
Shock
Evidencia clínica de severo distress respiratorio
(Taquipnea, taquicardia) con o sin aumento de PaCo2
Apnea recurrente o respiración irregular
Insuficiencia respiratoria
BTS GUIDELINES FOR THE MANAGEMENT OF COMUNITY
ACQUIRED PNEUMONIA IN CHILDHOOD –THORAX 2011
ATB
Que ATB?
Porque vía de administración?
Duración de tratamiento?
TRATAMIENTO
Tx atb de NAC es empírico, basarse en:
1.- Edad del paciente (Relación entre edad y etiología)
2.- Características clínico radiológicas de la NAC
3.- Gravedad del paciente
4.- Resistencias bacterianas en nuestro medio
TRATAMIENTO
No se recomienda uso de atb de rutina en niños en
edad pre-escolar porque a esta edad los virus son más
frecuentes.
Usar atb VO en caso de sospecha de enfermedad
bacteriana con NAC leve en:
Lactantes saludables apropiadamente inmunizados
Niños preescolares y escolares
TRATAMIENTO
NEUMONÍA BACTERIANA
V.O: Amoxicilina : Primera elección en <5 años.
Alternativas : Amoxi-clavulánico, CAF, Cefaclor,
Eritromicina, Claritromicina, Azitromicina
NAC ATÍPICA
Macrólido : Mayores de 5 años (Mycoplasma P.)
Lactantes < 6 meses (Chlamydia T.)
(Claritromicina:10días Azitromicina:5 días)
Si se decide manejo ambulatorio…
Paciente con NAC que recibe Tx en casa
debe recibir reevaluación en 48 horas.
Familiares deben recibir información sobre
manejo de fiebre , prevenir deshidratación ,
e identificar signos de deterioro.
TERAPIA ORAL TERAPIA PARENTERAL
Sp pneumoniae Amoxicilina: 90 mgKg/día div Ampicilina 150-200 mg/Kg día
en 2- 3 dosis 7-10 días Div en c/6 horas
Alternativas: Cefalosp 2da, Penicilina: 200,000-250,000
3era gener, levofloxacina u/Kg/día Div c/4-6 hrs
Alternativas: Ceftriaxona,
Cefotaxima, Clindamicina,
vancomicina
Sp pneumoniae Levofloxacina, linezolid Ceftriaxona
resistente a PNC Alternat: Clindamicina Ampicilina: 300-400 mg/Kg
Clindamicina, Vancomicina
Haemophilus I. Amoxicilina Ampicilina, CAF
Si B lactamasa (+) Si B lactamasa (+)
Amoxicilina + ac. Clavulánico Ceftriaxona, cefotaxima
Alternat: Ciprofloxacino
Alternat: Cefdinir, cefixime Levofloxacino
Mycoplasma Azitromicina Azitromicina
Chlamydia Alternat: Claritromicina, Eritromicina lactobionato
Levofloxacina
TRATAMIENTO
Tiempo de Tx: 7 – 10 DÍAS
Tx más prolongado:
• Pueden requerir ciertos patógenos como
neumonía por estafilococo aureus meticilino-
resistente.
• Neumonías complicadas