Carmina Burana
Por
Carl Orff
Contenido:
INTRODUCCIÓN 3
FORTUNA IMPERATRIX MUNDI 4
O Fortuna 4
Fortune Plango Vulnera 4
I-PRIMO VERE 5
Veris Leta Facies 5
Omnia Sol Temperat 5
Ecce Gratum 5
UF DEM ANGER 6
Tanz 6
Floret Silva 6
Chramer, Gip Die Varwe Mir 7
Reie 7
Swaz Hie Gat Umbe 7
Were Diu Werlt Alle Min 8
II- IN TABERNA 8
Estuans Interius 8
Olim Lacus Colueram 8
Ego Sum Abbas 9
In Taberna Quando Sumus 9
III- COUR D'AMOURS 10
Amor Volat Undique 10
Dies, Nox Et Omnia 10
Stetit Puella 11
Circa Mea Pectora 11
Si Puer Cum Puellula 11
Veni, Veni, Venias 12
In Trutina 12
Tempus Est Iocundum 12
Dulcissime 13
BLANZIFLOR ET HELENA 13
Ave Formosissima 13
O Fortuna 14
INTRODUCCIÓN
Carmina Burana es una recopilación de cancioneros latinos de la edad media (carmina es canción en latín, y en español
podría traducirse por el término medieval de cantiga), realizada por un clérigo alemán hacia mediados del siglo XIII, y
guardada en el monasterio benedictino de Beuren, de donde toma el nombre de Burana. En su conjunto presentan un
panorama abigarrado de la vida medieval de los goliardos, con poemas de motivo satírico, político, de crítica religiosa
desenfadada, asunto erótico y canciones de taberna. Una de las canciones báquicas de esta colección se ha hecho famosa
por sus dos primeros versos: “Meum est propositum / in taberna mori”, cuya traducción libre sería: “Me he propuesto
vivir en la taberna”.
Tienen características populares y el amor aparece desde una perspectiva carnal, como un amor directo; mercenario
muchas veces. La taberna, la fortuna, o más bien la mala suerte, constituyen algunos de los asuntos fundamentales de estos
poemas escritos en un latín donde proliferan las combinaciones rítmicas que proporcionan a los Carmina Burana una
flexibilidad poética muy distinta a la de la poesía clásica latina.
El manuscrito, llamado también Cancionero Benedickt-Beuren, se conserva en la Biblioteca del Estado de Munich.
FORTUNA IMPERATRIX MUNDI
1.- O Fortuna
O Fortuna
Velut luna statu variabilis,
semper crescis aut decrescis;
vita detestabilis
nunc obdurat et tunc curat ludo mentis aciem,
egestatem, potestatem dissolvit ut glaciem.
Sors immanis et inannis, rota tu volubilis,
status malus, vana salus semper dissolubilis
obumbrata et velata michi quoque niteris;
nunc per ludum dorsum nudum fero tui sceleris.
Sors salutis et virtutis michi nunc contraria,
est affectus et defectus semper in angaria.
Hac in hora sine mora corde pulsum tangite;
quod per sortem sternit fortem, mecum omnes plangite!
2.- Fortune Plango Vulnera
Fortune plango vulnera stillantibus ocellis,
quod sua michi munera subtrahit rebellis.
Verum est, quod legitur, fronte capillata,
sed plerumque sequitur occasio calvata.
Verum est, quod legitur, fronte capillata,
sed plerumque sequitur occasio calvata.
In Fortune solio sederam elatus,
prosperitatis vario flore coronatus;
Quisquid tamen flouri felix et beatus,
nunc a summo corrui gloria privatus.
Quisquid tamen flouri felix et beatus,
nunc a summo corrui gloria privatus.
Fortune rota volvitur: descendo minoratus;
alter in altum tollitur; nimis exaltatus
Rex sedet in vertice- caveat ruinam!
nam sub axe legimus Hecuba reginam.
Rex sedet in vertice- caveat ruinam!
nam sub axe legimus Hecuba reginam.
I-PRIMO VERE
3.- Veris Leta Facies
Veris leta facies mundo propinatur,
hiemalis acies victa iam fugatur,
in vestitu vario Flora principatur,
nemorum dulcisono que cantur celebratur.
Flore fusus gremio Phebus novo more
risum dat, hoc vario iam stipatur flore.
Zephyrus nectareo spirans in odore.
Certatim pro bravio curramus in amore.
Cytharizat cantico dulcis philomena,
flore rident vario prata iam serena,
salit cetus avium silve per amena,
chorus promit virginum iam gaudia millena.
4.- Omnia Sol Temperat
Omnia sol temperat purus et subtilis,
novo mundo reserat faciem Aprilis,
ad amorem properat animus herilis
et iocundis imperat deus puerilis.
Rerum tanta novitas in solemni vere
et veris auctoritas iubet nos gaudere;
vias prebet solitas et in tuo vere
fides est et probitas tuum retinere.
Ama me fideliter, fidem meam nota
de corde totaliter et ex mente tota.
Sum presentialiter absens in remota,
quisiquis amat taliter, volvitur in rota.
5.- Ecce Gratum
Ecce gratum
Ecce gratum et optatum ver reducit gaudia,
Ecce gratum et optatum ver reducit gaudia,
purpuratum floret pratum, sol serenat omnia.
Iamiam cedant tristia!
Estas redit, nunc recedit hyemis sevitia.
Iamiam cedant tristia!
Estas redit, nunc recedit hyemis sevitia.
Estas redit, nunc recedit
Estas redit, nunc recedit hyemis sevitia.
Iam liquescit
Iam liquescit et decrescit grando, nix et cetera;
Iam liquescit et decrescit grando, nix et cetera;
bruma fugit, et iam sugit, ver estatis ubera;
Illi mens est misera,
qui nec vivit, nec lascivit sub estatis dextera.
illi mens est misera,
qui nec vivit, nec lascivit sub estatis dextera.
qui nec vivit, nec lascivit
qui nec vivit, nec lascivit sub estatis dextera.
Gloriantur
Gloriantur et letantur in melle dulcedinis,
Gloriantur et letantur in melle dulcedinis,
qui conantur, ut utantur premio Cupidinis;
Simus jussu Cypridis
gloriantes et letantes pares esse Paridis.
simus jussu Cypridis
gloriantes et letantes pares esse Paridis.
gloriantes et letantes
gloriantes et letantes pares esse Paridis.
UF DEM ANGER
6.- Tanz
[Instrumental]
7.- Floret Silva
Foret silva nobilis floribus et foliis.
Ubi est antiquus meus amicus?
Ubi est antiquus meus amicus?
Hine equitavit,
eia, quis me amabit?
Floret silva undique
nah mime gesellen ist mir we.
Gruonet der walt allenthalben,
wa ist min geselle alse lange?
Der ist geriten hinnen,
o wi, wer sol mich minnen?
8.- Chramer, Gip Die Varwe Mir
Chramer, gip die varwe mir, die min wengel roete,
damit ich die jungen man
an ir dank der minnenliebe noete.
Seht mich an, jungen man! Iat mich iu gevallen!
Seht mich an, jungen man! Iat mich iu gevallen!
Minnet, tugentliche man minnecliche frowen!
minne tuot iu hoch gemuot
unde lat iuch in hohen eren schouwen
Seht mich an, jungen man! Iat mich iu gevallen!
Seht mich an, jungen man! Iat mich iu gevallen!
Wol dir, werlt, daz du bist also freudenriche!
Ich will dir sin undertan durch din liebe immer sicherliche.
Seht mich an, jungen man! Iat mich iu gevallen!
Seht mich an, jungen man! Iat mich iu gevallen!
9.- Reie
10.- Swaz Hie Gat Umbe;
Chume, Chum Geselle Min;
Swaz Hie Gat Umbe
Swaz hie gat umbe,
daz sint alles megede,
die wellent an man
allen disen sumer gan!
Chume, chum, geselle min,
ih enbite harte din,
ih enbite harte din,
chum, chum, geselle min.
Suzer rosenvarwer munt.
Chum unde mache mich gesunt,
chum unde mache mich gesunt,
suzer rosenvarwer munt.
Swaz hie gat umbe,
daz sint alles megede,
die wellent an man
allen disen sumer gan!
11.- Were Diu Werlt Alle Min
Were diu werlt alle min
von deme mere unze an den Rin,
des wolt ih mih darben,
des wolt ih mih darben,
daz diu chünegin von Engellant -von Engellant
legen an minen armen.
II- IN TABERNA
12.- Estuans Interius
Estuans interius ira vehementi
in amaritudine loquor mee menti:
factus de materia, cinis elementi,
similis sum folio, de quo ludunt venti.
Cum sit enim proprium viro sapienti
supra petram ponere sedem fundamenti,
stultus ego comparor fluvio labenti,
sub eodem tramite nunquam permanenti.
Feror ego veluti sine nauta navis,
ut per vias aeris vaga fertur avis;
non me tenent vincula, non me tenet clavis,
quero mihi similes et adiungor pravis.
Mihi cordis gravitas res videtur gravis;
iocus est amabilis dulciorque favis;
quicquid Venus imperat, labor est suavis,
que nunquam in cordibus habitat ignavis.
Via lata gradior more iuventutis,
implicor et vitiis immemor virtutis,
voluptatis avidus magis quam salutis,
mortuus in anima curam gero cutis.
13.- Olim Lacus Colueram
Cignus ustus cantat:
Olim lacus colueram,
olim pulcher extiteram,
dum cignus ego fueram.
Miser, miser!
Modo niger et ustus fortiter!
Girat, regirat garcifer;
me rogus urit fortiter:
propinat me nunc dapifer
Miser, miser!
Modo niger et ustus fortiter!
Nunc in scutella iaceo,
et volitare nequeo,
dentes frendentes video.
Miser, miser!
modo niger et ustus fortiter!
14.- Ego Sum Abbas
Ego, ego
Ego sum abbas
sum abbas -sum abbas Cucaniensis
et consilium meum est cum bibulis,
et in secta Decii voluntas mea est,
et qui mane me quesierit in taberna,
post vesperam nudus egredietur
et sic denudatus sic denudatus veste clamabit:
Wafna, wafna!
quid fecisti sors turpissima?
Nostre vite gaudia abstulisti omnia!
15.- In Taberna Quando Sumus
In taberna quando sumus, non curamus quid sit humus,
sed ad ludum properamus, cui semper insudamus.
Quid agatur in taberna, ubi nummus est pincerna,
hoc est opus ut queratur, si quid loquar, audiatur.
Hoc est opus ut queratur, si quid loquar, audiatur.
Quidam ludunt, quidam bibunt, quidam indiscrete vivunt.
Sed in ludo qui morantur, ex his quidam denudantur,
quidam ibi vestiuntur, quidam saccis induuntur.
Ibi nullus timet mortem, sed pro Baccho mittunt sortem:
Ibi nullus timet mortem, sed pro Baccho mittunt sortem:
Primo pro nummata vini,
ex hac bibunt libertini;
semel bibunt pro captivis, post hec bibunt ter pro vivis,
quater pro Christianis cunctis, quinquies pro fidelibus defunctis,
sexies pro sororibus vanis, septies pro militibus silvanis.
Octies pro fratribus perversis, nonies pro monachis dispersis,
decies pro navigantibus, undecies pro discordantibus,
duodecies pro penitentibus, tredecies pro iter agentibus.
Tam pro papa quam pro rege bibunt omnes sine lege.
Bibit hera, bibit herus,
bibit miles, bibit clerus,
bibit ille, bibit illa,
bibit servus cum ancilla,
bibit velox, bibit piger,
bibit albus, bibit niger,
bibit constans, bibit vagus,
bibit rudis, bibit magus.
Bibit pauper et egrotus,
bibit exul et ignotus,
bibit puer, bibit canus,
bibit presul et decanus,
bibit soror , bibit frater,
bibit anus, bibit mater,
bibit ista , bibit ille,
bibunt centum, bibunt mille.
Parum sexcente nummate
durant, cum immoderate
bibunt omnes sine meta. Quamvis bibant mente leta,
sic nos rodunt omnes gentes et sic erimus egentes.
Qui nos rodunt confundantur et cum iustis non scribantur.
III- COUR D'AMOURS
16.- Amor Volat Undique
Amor volat undique,
captus est libidine.
Iuvenes, iuvencule
coniunguntur merito.
Siqua sine socio,
caret omni gaudio;
tenet noctis infima sub intimo
cordis in custodia;
fit res amarissima.
17.- Dies, Nox Et Omnia
Dies, nox et omnia michi sunt contraria,
virginum colloquia
me fay planszer, oy suvenz suspirer,
plu me fay temer.
O sodales, ludite, vos qui scitis dicite,
michi mesto parcite,
grand ey dolur, attamen consulite
per voster honur.
Tua pulchra facies, me fay planszer milies,
pectus habet glacies.
A remender statim vivus fierem
per un baser.
18.- Stetit Puella
Stetit puella rufa tunica;
si quis eam tetigit, tunica crepuit.
Eia
Stetit puella tamquam rosula;
facie splenduit, os eius floruit.
Eia.
19.- Circa Mea Pectora
Circa mea pectora multa sunt suspiria
de tua pulchritudine, que me ledunt misere.
Circa mea pectora multa sunt suspiria.
Manda liet, manda liet,
min geselle chumet niet.
Tui lucent oculi sicut solis radii,
sicut splendor fulguris lucem donat tenebris.
Tui lucent oculi sicut solis radii.
Manda liet, manda liet,
min geselle chumet niet.
Vellet deus, vellent dii, quod mente proposui:
ut eius virginea reserassem vincula.
Vellet deus, velent dii, quod mente proposui.
Manda liet, manda liet,
min geselle chumet niet.
20.- Si Puer Cum Puellula
Si puer cum puellula moraretur in cellula,
felix coniunctio.
Si puer cum puellula moraretur in cellula,
felix coniunctio.
Amore suscrescente,
pariter e medio
Amore suscrescente,
pariter e medio
propulso procul tedio,
fit ludus ineffabilis membris, lacertis, labiis.
fit ludus ineffabilis membris, lacertis, labiis.
Si puer cum puellula moraretur in cellula,
felix coniunctio.
21.- Veni, Veni, Venias
Veni, veni, venias
Veni, veni, venias
Ne me mori facias,
Ne me mori facias,
Hyrca, hyrce, nazaza, trillirivos...
trillirivos...
trillirivos...
Puchra tibi facies, oculorum acies,
capillorum series, o quam clara species!
Rosa rubicundior, lilio candidior,
omnibus formosior, semper... semper in te glorior!
22.- In Trutina
In trutina mentis dubia fluctuant contraria
lascivus amor et pudicitia.
Sed eligo quod video, collum iugo prebeo;
ad iugum tamen suave (suave) transeo.
23.- Tempus Est Iocundum
Tempus est iocundum,
o virgines,
modo congaudete
vos iuvenes.
Oh, oh, oh,
totus floreo, iam amore virginali
totus ardeo, Novus, novus, novus amor, est,
quo pereo,
quo pereo,
quo pereo.
Mea me confortat
promissio,
mea me deportat
negatio.
Oh, oh, oh,
totus floreo, iam amore virginali
totus ardeo, novus, novus amor, est,
quo pereo
quo pereo
quo pereo.
Tempore brumali
vir patiens,
animo vernali
lasciviens.
Oh, oh, oh,
totus floreo, iam amore virginali
totus ardeo, Novus, novus, novus amor, est,
quo pereo,
quo pereo,
quo pereo.
Mea mecum ludit
virginitas,
mea me detrudit
simplicitas.
Oh, oh, oh,
totus floreo, iam amore virginali
totus ardeo, Novus, novus, novus amor, est,
quo pereo,
quo pereo,
quo pereo.
Veni domicella,
cum gaudio,
veni, veni, pulchra,
iam pereo.
Oh, oh, oh,
totus floreo, iam amore virginali
totus ardeo, Novus, novus, novus amor, est,
quo pereo,
quo pereo,
quo pereo.
24.- Dulcissime
Dulcissime totam tibi subdo me!
BLANZIFLOR ET HELENA
25.- Ave Formosissima
Ave formosissima,
gemma pretiosa,
ave decus virginum,
virgo gloriosa,
ave mundi luminar,
ave mundi rosa,
Blanziflor et Helena,
Venus generosa!
26.-O Fortuna
O Fortuna
Velut luna statu variabilis,
semper crescis aut decrescis;
vita detestabilis
nunc obdurat et tunc curat ludo mentis aciem,
egestatem, potestatem dissolvit ut glaciem.
Sors immanis et inannis, rota tu volubilis,
status malus, vana salus semper dissolubilis
obumbrata et velata michi quoque niteris;
nunc per ludum dorsum nudum fero tui sceleris.
Sors salutis et virtutis michi nunc contraria,
est affectus et defectus semper in angaria.
Hac in hora sine mora corde pulsum tangite;
quod per sortem sternit fortem, mecum omnes plangite!
FIN
