LOS INDEFINIDOS
Los indefinidos latinos son numerosos y variados, aluden de manera vaga e imprecisa a un
individuo u objeto no conocido. Pueden funcionar como pronombres o determinantes.
TIPOS DE INDEFINIDOS:
Quis/qui, quae, quid/quod (“alguien, alguno, algo”) y sus compuestos
m. f. n. m. f. n.
N. QUIS (pron.)
QUAE QUID (pron.) QUI QUAE
QUI (det.) QUAE
QUOD (det.)
Ac. QUEM QUAM QUOS QUAS
G. CUIUS QUORUM QUARUM QUORUM
D. CUI
QUIBUS
Ab. QUO QUA QUO
sg. pl.
Si quis venit, Si alguien viene (PRONOMBRE).
Si qui fur venit, Si viene algún ladrón (ADJETIVO).
La declinación de quis es muy similar a la del relativo y el interrogativo: se diferencian por su uso y
por el contexto. A partir de él, mediante la adición de prefijos o sufijos, se generan otros muchos
pronombres compuestos:
ALIQUIS, ALIQUA, ALIQUID/ALIQUOD: “alguien, alguno”.
UNIQUISQUE, UNAQUAQUE, UNUMQUIDQUE/UNUMQUODQUE: “cada uno”. Combina la
declinación de unus, -a, -um con la de quis, quae, quid/quod y añade el sufijo invariable -que
QUISPIAM, QUAEPIAM, QUIDPIAM/QUODPIAM: “alguien, alguno”.
QUISQUAM (m. y f.), QUIDQUAM/QICQUAM (n.): “alguien, alguno”. Se emplea sobre todo en
oraciones negativas, por lo que habitualmente se traducirá “nadie” o “ningún”.
QUIDAM, QUAEDAM, QUIDDAM/QUODDAM: “cierto”.
QUISNAM, QUAENAM, QUIDNAM/QUODNAM: “alguien, alguno”.
NEQUIS, NEQUAE, NEQUOD: “ninguno”.
SIQUIS, SIQUA, SIQUOD: “si alguno”.
QUISQUIS (m. y f.), QUIDQUID o QUICQUID/QUODQUOD: “todo el que”. Declina los dos
elementos del compuesto, pero normalmente sólo se utiliza en el Nom. sg.
QUISQUE, QUAEQUE, QUIDQUE/QUODQUE: “cada uno”.
QUIVIS, QUAEVIS, QUIDVIS/QUODVIS: “cualquiera”.
QUILIBET, QUAELIBET, QUIDLIBET/QUODLIBET: “cualquiera”.
QUICUMQUE, QUAECUMQUE, QUODCUMQUE: “cualquiera que”.
QUIVISCUMQUE, QUAEVISCUMQUE, QUODVISCUMQUE: “cualquiera que”.
Los que se declinan como bonus, -a, -um:
Singulares:
MULTUS, -A, -UM: “mucho”.
PAUCUS, -A, -UM: “poco”.
TANTUS, -A, -UM: “tan grande”. Se suele usar correlativo con quantus (tantus…, quantus: “tan
grande…, como”.
QUANTUS, -A, -UM: “cuanto”.
UNIVERSUS, -A, -UM: “todo”.
RELIQUUS, -A, -UM: “restante”.
CUNCTUS, -A, -UM: “todo”.
PLURIMUS, -A, -UM: “muchísimo”.
Plurales:
CETERI, -AE, -A: “los demás”.
QUOTENI, -AE, -A: “cuantos”.
PLERIQUE, PLERAEQUE, PLERAQUE: “la mayor parte”. El sufijo –QUE permanece invariable en
toda la declinación.
Los que se declinan como brevis, -e:
TALIS, -E: “tal”.
QUALIS, -E: “cual”.
QUALISCUMQUE, QUALECUMQUE: “cualquiera”.
QUALISLIBET, QUALELIBET: “cualquiera”.
Los que se declinan como unus, -a, -um (Gen. sg. en -IUS, Dat. sg. en –I):
SOLUS, -A, -UM: “SOLO”.
TOTUS, -A, -UM: “TODO”.
ULLUS, -A, -UM: “ALGUNO”.
NULLUS, -A, -UM: “ninguno”. se emplea sólo como adjetivo; su pronombre correspondiente es
nemo, nihil (“nadie, nada”).
ALTER, ALTERA, ALTERUM: “el otro” (entre dos). Si aparece repetido en el mismo caso, indica
alternancia: alter amat, alter amatur (“uno ama, el otro es amado”).
Repetido, pero en distinto caso, señala reciprocidad: alter alterum vulnerat (“uno hiere al
otro” o “se hieren mutuamente”).
ALIUS, -A, -UM: “el otro” (entre más de dos). Aparece repetido varias veces en el mismo caso
en las enumeraciones: alii se dedunt, alii diffugiunt, alii resistunt (“unos se entregan, otros
huyen, otros resisten”).
Si se repite en distintos casos, suele indicar también reciprocidad, pero en plural: alii alios
trucidant (“se degüellan unos a otros”); otras veces, señala una alternativa: alii in aliam partem
discesserunt (“unos se marcharon en una dirección, otros en otra”).
UTER, UTRA, UTRUM: “uno de los dos”.
Sobre uter se componen los siguientes indefinidos:
UTERQUE, UTRAQUE, UTRUMQUE: “uno y otro”.
NEUTER, NEUTRA, NEUTRUM: “ni uno ni otro”.
ALTERUTER, ALTERUTRA, ALTEUTRUM: “uno u otro”.
UTERVIS, UTRAVIS, UTRUMVIS: “cualquiera de los dos”.
UTERLIBET, UTRALIBET, UTRUMLIBET: “cualquiera de los dos”.
UTERCUMQUE, UTRACUMQUE, UTRUMCUMQUE: “cualquiera de los dos”.
UNISQUISQUE, UNAQUAEQUE, UNUMQUIDQUE/UNUMQUODQUE: “cada uno”. Este
indefinido presenta simultáneamente la declinación de unus y la de quis.
Los indeclinables
TOT: “tanto(s)”. Suele aparecer como correlativo de quot: tot…, quot (“tanto(s)…, cuanto(s)”).
TOTIDEM: “otros tantos”.
QUOT: “cuanto(s)”.
QUOTQUOT: “cuanto(s)”.
QUOTCUMQUE: “cuanto(s)”.
Otros:
PLUS, PLURIS: “más”.
NEMO, NIHIL: “nadie, nada”.
m./ f./n. m. y f. n. m. y f. n.
N. PLUS N. NEMO
V. ----- PLURES PLURA V. ----- NIHIL
Ac. PLUS Ac. NEMINEM
G. PLURIS PLURIUM G. (NEMINIS) -----
D. ----- D. NEMINI -----
PLURIBUS
Ab. ----- Ab. (NEMINE) -----
sg. pl. sg. pl.