Tema 1 Elio
Tema 1 Elio
UNIDAD I
NÚMEROS COMPLEJOS
(CONCEPTOS BASICOS Y
OPERACIONALES)
CALCULO III “ La matemática honra el espíritu human o” Leibnitz UNIDAD N° 1
UNIDAD 1
CONJUNTO DE NÚMEROS
x² + 1 = 0
x² = -1
x = ±√−1
x = ±i
z = -3 + 5i
z̅ = -3 – 5i
z₁ = 2 – 3i
z̅ 1 = 2 + 3i
Adición.-
(a + b i) + (c + d i) = (a + c) + i (b + d)
Sustracción.-
(a + b i) – (c + d i) = (a - c) + i (b - d)
Multiplicación.-
División.-
a.c−a.d.i+b.c.i−b.i.d.i
=
c.c−c.d.i+d.i.c−d.i.d.i
a.c−a.d.i+b.c.i+b.d
=
c²−c.d.i+c.d.i+d²
(a.c+b.d) (b.c−a.d )
= + i
(c 2+ d²) (c 2+ d²)
VALOR ABSOLUTO.-
|a + b. i | = √a² + b²
Si z₁, z₂, z₃, ….. , zn son números complejos, son válidas las
siguientes propiedades:
𝑧 |z 1 |
2.- | 1| = |z₂ |
si z₂ ≠ 0
𝑧2
Ejemplo.-
= (4 + 5.i) – (7-5i)
= (4-7) + [5i-(-5i)]
= -3+10i
d) (-1+2i).{(7-5i)+(-3+4i)} = (-1+2i).(4-i)
= -4+i+8i-2i²
= -4+i+8i+2
= -2+9i
15+20i+15i+20i²
=
9 +12i−12i−16i²
15+20i+15i−20
= 9+12i−12i+16
−5+35i
=
9+16
5 35
= − 25 + 25.i
1 7
= − 5 + 5.i
3i30 − i19
f) = ?
2i−1
i = √−1
i² = i.i= √−1 . √−1 = -1
i³ = i² . i = (-1).i=-i
i 4 = i² .i² = (-1).(-1) = 1
i 5 = i 4 . I = 1.i=i
i 6 = i 5. I = i.i= -1
i 30 = (i 5)6 = (i)6 = -1
i 19 = (i 5)3.i4 = (i)3.i4 = -i.1= -i
−3+i −1−2i
= −1+2i . −1−2i
3+6i−i+2
= 1+4
5+5i
= 5
=1+ i
Ejemplo.-
1 √3
Dados: z₁ = 2+i, z₂ = 3-2i y z₃ = - + i
2 2
Hallar el valor numérico de cada una de las siguientes
expresiones:
2
2 z 2+z 1−5−i 2 2.( 3−2i)+ ( 2+i) −5−i
b) | | =| |
2z 1−z 2+3−i 2.( 2+i)− (3−2i) +3−i
6−4i+2+i−5−i 2
=| |
4+2i −3+2i+3−i
3−4i 2
=| |
4+3i
3−4i 4−3i 2
=| . |
4+3i 4−3i
12−9i−16i−12 2
=| |
16+9
−25i 2
=| |
25
= |−i|2
= ( √(−1)2 )² = 1
6.- z₁.(z₂ + z₃)= (z₁.z₂ + z₁.z₃) (ley distributiva de la multiplicación con respecto a la suma)
P
Q
X’ X
T
R
Y’
p
Podemos situar cualquier punto del plano determinado por estas
rectas mediante el par ordenado de números reales (x, y)
Indicar los puntos:
P = (3,4) =3+4i
Q = (-3,3)=-3+3i
R = (-2.5 , -1.5)= -2.5 + (-1.5)i
T = (2.5 ,0)= 2.5 + 0i
z₁ = x₁ + i y₁
z₂ = x₂ + i y₂
P(x,y)
y r
X’ X
0 x
Y’
r = modulo
x
cos θ = → x = r. cos θ
r
y
sen θ = → y = r. sen θ
r
Donde r = √x² + y² = |x + i y |
Por ejemplo:
−π ≤ θ < π
zn = rn.{cos(nθ)+i sen(nθ)}
(z̅)4=?
1 √3
Si z = − − i
2 2
Solución.-
Y
𝑧̅
r
√3
2
X’ X
-1/2 0
Y’
r=? =?
2
1 2 √3
r=√( − ) + (− ) =1
2 2
√3
2
α = arc tan( 1 )
2
α=arc tan(√3)
α=60º
θ = 180° − α
θ = 120°
1 1
θ+2kπ θ+2kπ
z n = r n . {cos ( ) + i sen( )}
n n
Con n= 0, 1, 2, 3,….,(n-1)
1
De lo cual se deduce que hay “n” valores dif erentes para z n .
Ejemplo.-
Solución.-
a) En la f orma polar
Si k = 0, 1, 2, 3, ……., (n-1)
r = √(−32) 2 + 0²
r = 32 θ = 180º = π
r5 = 32
5θ = π + 2kπ
5 π+2kπ
De donde: r= √32 = 2 θ=
5
Por tanto:
π+2kπ π+2kπ
z= 2.{cos( ) + i ∗ sen( )}
5 5
para k=0
π π
z₁= 2.{cos ( ) + i ∗ sen( )}
5 5
para k=1
3π 3π
z₂= 2.{cos ( ) + i ∗ sen( )}
5 5
para k=2
5π 5π
z₃= 2.{cos ( ) + i ∗ sen( )}
5 5
para k=3
7π 7π
z4 = 2.{cos ( ) + i ∗ sen( )}
5 5
para k=4
9π 9π
z5 = 2.{cos ( ) + i ∗ sen( )}
5 5
b)
y
180,00° 10
8,
00
°
°
00
2,
25
36 ,0
z2
0
0°
°
,0
r=2 z1
32 4
z3 x
o
z5
z4
z³ = -1+i
Solución.-
= ?
= 45º+90º= 135º
si k=0
135º 135º
z₁=21/6 .[cos( )+i sen( )]
3 3
si k=1
495 495
z₂=21/6 .[cos ( ) + i sen( )]
3 3
si k=2
855 855
z₃=21/6 .[cos ( ) + i sen( )]
3 3
1 65 ° z1
45°
z2
5°
r = 1.1225
28
z3
FORMULA DE EULER.-
Si en 1. Sustituimos x por (z i)
Si consideramos que
i1 =i
i²=-1
i³=-i
i4 =1
y así sucesivamente.
z2 z4 z6 zi z3i z5i z 7i
ezi = 1 − + − + ⋯+ − + − +⋯
2! 4! 6! 1! 3! 5! 7!
z2 z4 z6 z z3 z5 z7
ezi = 1 − + − + ⋯ + i( − + − +⋯)
2! 4! 6! 1! 3! 5! 7!
Si sustituimos z por π:
(-1)+1=0
e= 2.71828…
ez , siendo z=x+iy
𝐞𝐳 = 𝐞𝐱+𝐢𝐲
𝐞𝐳 = 𝐞𝐱 . 𝐞𝐢𝐲
ez = ex . (cosy + i seny)
(eiθ )𝑛 = einθ
eiθ +e−iθ
Ejemplo.- (Usando Euler) Demostrar que: cosθ =
2
Sabemos que:
eiθ = cosθ + i senθ
e −iθ = cos (−θ) + i sen( −θ) = cosθ − i senθ
eiθ = cosθ + i senθ
e −iθ = cosθ − i senθ
eiθ −e−iθ
(Usando Euler) Demostrar que: sen θ =
2i
eiθ = cosθ + i senθ
e −iθ = cosθ − i senθ
eiθ − e−iθ = cosθ + i senθ − (cosθ − i senθ)
eiθ − e−iθ = 2i senθ
eiθ −e−iθ
sen θ = lqqd.
2i
3 1
a) sen³θ = senθ − sen3θ
4 4
3
eiθ −e−iθ
sen³θ = ( )
2i
3
(eiθ −e−iθ)
sen³θ = ( 2i)3
2
(eiθ −e−iθ) ∗(eiθ −e−iθ)
sen³θ =
8i³
2 2
[(eiθ ) −2eiθ ∗e−iθ + (e−iθ) ]∗(eiθ −e−iθ )
sen³θ =
−8i
3 2 2 2 2
(eiθ ) − (eiθ ) ∗e −iθ−2( eiθ) ∗e−iθ +2∗eiθ( e−iθ) + (e−iθ) ∗eiθ −(e−iθ)³
sen³θ =
−8i
3 2 2
(eiθ ) +3(eiθ ) ∗e−iθ +3eiθ ∗(e−iθ ) −(eiθ )³
sen³θ =
−8i
e3iθ−3e2iθ ∗e−iθ +3eiθ ∗e−2iθ−e−3iθ
sen³θ =
−8i
e3iθ−3eiθ +3e−iθ −e−3iθ
sen³θ =
−8i
cos(3θ)+isen (3θ )−3[cos(θ )+isen(θ)]+3[cos(−θ) +isen (−θ )]− [cos( −3θ )+isen (−3θ)]
sen³θ = −8i
2 2
eiθ+e−iθ eiθ+e−iθ
b) cos 4 (θ ) = ( ) .( )
2 2
2 2 2 2
(eiθ ) +2eiθ+(e−iθ ) (eiθ) +2eiθ ∗e−iθ+(e−iθ)
cos 4 (θ ) = [ ].[ ]4
4 4
ei(4θ)+2ei(2θ)+1+2ei(2θ)+4+2ei(−2θ)+1+2ei(−2θ)+ei(−4θ)
cos 4 (θ ) = 16
i(4θ) i(2θ) i(−2θ) i(−4θ)
e + 4e + 4e +e +6
cos 4 (θ ) =
16
cos (4θ) + isen (4θ) + 4(cos(2θ) + isen (2θ) ) + 4 [cos(−2θ) + isen (−2θ)] + cos (−4θ) + isen (−4θ) + 6
cos4 (θ) =
16
2 cos(4θ ) + 8 cos (2θ ) + 6
cos 4 (θ ) =
16
4( ) 1 1 3
cos θ = cos 4θ + cos (2θ ) +
( )
8 2 8
Solución.-
Sea z= r.𝒆𝒊𝜽
[Link]α = (r. eiθ ). eiα
[Link]α = r. eiθ +iα
[Link]α = r. ei (θ+α)
[Link]
z
+
x
ECUACIONES POLINOMICAS.-
A0(z-z₁).(z-z₂).(z-z₃)….(z-zn)= 0 (2).
Ejemplo.-
a. z² + b. z + c =0 si a≠0
Solución.-
a. z² + b. z + c =0
a. z² + b. z = -c
b c
z² + . z = −
a a
b b 2 c b 2
z² + . z + ( ) = − + ( )
a 2a a 2a
Entonces:
b c b²
(z + )² = − +
a a 4a²
b −4ac+b²
(z + )² =
2a 4a²
b b²−4ac
z+ = ±√
2a 4a²
b b²−4ac
z=− ±√
2a 4a²
b 1
z=− ± . √b² − 4ac
2a 2a
−b ± √b2 − 4ac
z=
2a
Ejemplo.-
Solución.-
−2𝑖+3±√−4−6𝑖−6𝑖+9−20+4𝑖
z=
2
−2𝑖+3±√−15−8𝑖
z=
2
1
Calculando las raíces: √−15 − 8i = (−15 − 8i)2
y
4'
20 8°
-15
o x
r=17
z -8
𝜽+𝟐𝒌𝝅 𝜽+𝟐𝒌𝝅
z = r1/n .[cos( )+[Link]( )]
𝒏 𝒏
n =2 k=0, k=1
r = √(−15) 2 + (−8)² = 17
1 0
𝜃 = 208º 4´ 20,15´´ + 360º = 104º 2´ 10,48´´
2 2
z’’= -2i+3+1-4i
z’’= 2-3i
−2i +3−1+4i
z’=
2
z’’= 1+i
z’=1+i y z’’=2-3i
Ejemplo.-
Solución.-
6 -25 32 3 -10
-3 14 -23 10
-1/2
6 -28 46 -20 0
4 -16 20
2/3
6 -24 30 0
6 z4 – 25 z3+32 z2+3 z- 10 = 0
Autor: Elio Romero Cuéllar Página 22
CALCULO III “ La matemática honra el espíritu human o” Leibnitz UNIDAD N° 1
1 2
(z+ ).(z- ).(6 z²-24 z+ 30) = 0
2 3
6 z²- 24 z+ 30 = 0 ÷6
1 2
(z+ ).(z− ).(z²-4 z+ 5) = 0
2 3
z²- 4 z+ 5 = 0
−b ± √b2 − 4ac
z=
2a
𝟒± √(−𝟒)𝟐−𝟒(𝟏) (𝟓)
z=
𝟐
𝟒±√−𝟒
z=
𝟐
4±2i
z=
2
z3 = 2-i z4 = 2+i
Solución.-
Si z₁, z₂, ……., zn son las “n” raíces de la ecuación polinómica,
entonces la ecuación se puede escribir en su f orma f actorizada as í:
ao(z-z₁).(z-z₂).(z-z₃)………..(z-zn)=0
a0(z-z₁).(z-z₂) = a0(z²-z₂z-z₁z+z₁z₂)
a0(z²-z(z₁+z₂)+z₁z₂).(z-z₃) = a0(z³-z₃z²-z²(z₁+z₂)-z.z₃(z₁+z₂)+z₁.z₂.z-z₁.z₂.z₃)
a0(z²-z(z₁+z₂)+z₁.z₂).(z-z₃) = a0(z³-(z₁+z₂+z₃).z²-(z₁.z₃+z₂.z₃+z₁.z₂).z-z₁.z₂.z₃)
a1
-a0(z₁+z₂+z₃+z4)=a₁ z₁+z₂+z₃+z4=−
a0
an
a0(z₁.z₂.z₃.z4)=an z₁.z₂.z₃.z4=
a0
por extensión:
a1
z₁+z₂+z₃+z4+…….+zn=−
a0
an
z₁.z₂.z₃…….zn = (-1)n .
a0
Verif icando esta propuesta en el ejemplo anterior:
z₁= -1/2
z₂= 2/3
z₃= 2+i
z4= 2-i
1 2 −25
(− )+( )+(2+i)+(2-i)= −
2 3 6
25
1/6 +4=
6
25/6 =25/6
(-1)4 .(-1/2).(2/3).(2+i).(2-i)=-10/6
-1/3 .(4-2i+2i+1)= - 5/3
- 5/3 = - 5/3
Solución.-
z= 11/5
2kπ 2kπ
z= cos( )+i sen( )
5 5
Si k es igual a 0, 1, 2, 3, 4.
θ+2kπ θ+2kπ
z₁=r1/n (cos( )+i sen( ))
n n
Si k es 0, 1, 2, 3,……., (n-1)
Autor: Elio Romero Cuéllar Página 24
CALCULO III “ La matemática honra el espíritu human o” Leibnitz UNIDAD N° 1
11/n
2kπ 2kπ
z₁= 11/5 [cos( )+i sen( )]
5 5
si k= 0
0 0
z₁= cos( )+i sen( )
5 5
z₁=1
si k=1
2π 2π
z₂= cos( )+ i sen( )
5 5
z₂= cos72º + i sen72º
si k=2
4π 4π
z₃= cos ( ) + i sen ( )
5 5
z₃= cos144º + i sen144º
si k=3
6π 6π
z4=cos( )+i sen( )
5 5
z4=cos216º +i sen216º
si k=4
8π 8π
z5=cos( )+i sen( )
5 5
z5=cos288º +i sen 288º
Graf icando:
y
14 4,
0 0°
0 0°
21 6,
72
,0
0°
z2
°
0
8,0
28
z3
z1 x
z4
z5
y P
z= x+ i y
x
O x
z₁=x₁ + i y₁ z₂=x₂ + i y₂
z₁+z₂=x₁+x₂+i (y₁+y₂)
Sean: z₁= x₁ +i y₁
z₂= x₂ + i y₂
Dos números complejos (vectores)
z₁oz₂= |z₁| . |z₂| . cosθ
z₁oz₂=x₁.x₂ +y₁.y₂
z₁oz₂= Re {z̅1 . z₂}
1
z₁oz₂= (z̅1 . z2 + z1 . z₂̅)
2
θ es el angulo entre los vectores esta en 0º y π
z₁xz₂= |z₁| . |z₂|. senθ
z₁xz₂=x₁.y₂-y₁.x₂
z₁xz₂=Im{z̅1 . z2 }
1
z₁xz₂= {z̅1 . z2 − z1 . z₂ ̅}
2𝑖
Claramente:
z̅̅̅̅
1 . z = (z o z ) + i (z x z ) = |z₁| . |z₂| . eiθ
2 1 2 1 2
̅ . z2 = |z₁| . |z₂| . cosθ + i |z₁| . |z₂| . senθ
z₁
z̅1 . z2 = |z1 |. |z2 |. (cosθ + i senθ)
̅ . z2 = |z₁| . |z₂| . eiθ
z₁
Si z₁ y z₂ son distintos de cero, entonces:
1) si z₁oz₂=0 , entonces z₁ y z₂ son perpendiculares.
2) Si z₁xz₂=0 , entonces z₁ y z₂ son paralelas.
3) La magnitud de la proyección de z₁ sobre z₂ es:
|z1 o z₂|
|z₂|
4) El área de un paralelogramo de lados z₁ y z₂ es:
|z1 x z₂|
COORDENADAS CONJUGADAS.-
Solución.-
1 1
a) sabemos que x= (z + z̅) y= (z − z̅)
2 2i
2x+y=5
1 1
2[ (z + z̅)]+ (z − z̅) = 5
2 2i
1 1
z+z̅ + z− z̅ = 5
2i 2i
1 1
(1+ )z+(1- )z̅ = 5
2i 2i
2i+1 2i−1
( )z+( )z̅ = 5
2i 2i
(1+2i)z+(-1+2i)*z̅ = 10i
b) x²+y²=36
z + z̅ 2 z − z̅ 2
( ) +( ) = 36
2 2i
z + 2zz̅ + (z̅)
2 2
z 2 − 2zz̅ + (z̅) 2
( )+ ( ) = 36
4 −4
z² 1 1 z² 1 1
+ zz̅ + (z̅) 2 − + zz̅ − ( z̅)2 = 36
4 2 4 4 2 4
𝑧. z̅ = 36
CONJUNTO DE PUNTOS.-
z
z0
x
0
z
x
0
S
Punto frontera
Punto interior
Punto exterior
a) |z − 2 + i| ≤ 1
b) |2z + 3| > 4
c) Im z>1
d) |Im z| > 1
e) |z| > 0 , 0≤ arg z ≤ π
4
f ) |z − 4| ≥ |z|
g) 0< |z − z0 | < δ , donde z0 es un punto f ijo y δ un numero
positivo.
BIBLIOGRAFIA: