Ceremonias de Consagración de Ifá
Ceremonias de Consagración de Ifá
AÑARI (ARENA)
Lo primero que se debe hacer es ir a la playa a buscar añarí. Para realizar esta ceremonia, hay
que llevar una piedra que sea de ORUNMILA: se prepara la piedra en agua de río, mar, de
coco. La piedra se echa dentro de un coco picado por arriba y se le vierten las aguas, miel de
abejas, cascarilla y manteca de cacao. Una vez preparada la piedra, se va a la playa y se pone
sobre el añarí (arena), escribiendo el Odu BABA EJIOGBE, y se dice:
REZO: LABORU DIDE. LABOYA DIDE. LABOSHISHE DIDE. ADIFAFUN AYE TUTO YOMILO
BABA TUTO BABA ORORO OTOTO LAYAWA OTOTO MALALE KUN (MADRE) OTOTO
LONIFE ADIFAFUN ONIBARA BANIREGUN.
4 caracoles largos (AYE); dos IKINES de su Ifá de cada mano, lo que hacen en total de 40. Se
colocan todos en dos jícaras, que deben ser de coco; se coge una botella de agua de mar y el
Epkuele de nacimiento para sacar una letra. Esta será la defensa del Padrino y el Opkuele es
después del Alawo. Con dicha letra se hace EBO el Padrino. La botella de agua de mar es para
el Omiero. Cuando se lleva a la casa, el Awó coge EJA TUTO, 1 gallo, carnero, para darle
sangre al Ifá, llamando a todos los EGUN Awoses y el Opkuele se mete dentro para darle
sangre.
Se reza BABA EJIOGBE y todos los rezos que se puedan. Esta operación se hace en un
viernes. Todos los animales se envuelven en una estera y paño blanco con: EKU, EJA,
AGBADO, OTI, OÑI, EFUN y EKO. Todo se bota en una manigua, al pie de una mata de coco y
se le pregunta a ORUNMILA con coco que viernes se debe hacer la otra ceremonia.
El viernes que ORUNMILA indique, se va al pie de una Ceiba para darle cuenta a SHANGO
que se va a hacer un nuevo Ifá en el Mundo. El otro viernes que ORUNMILA indique se le da
jicotea a Ifá, en nombre de todos los Oluwos OSAIN OTOKU. Esta se lleva a la manigua,
dándole cuenta a OSAIN que se va a utilizar su posición las hierbas para consagrar un nuevo
Ifá en el Mundo.
Al otro viernes que ORUNMILA indique, se le dan a Ifá dos palomas blancas, invocando a
OLOFIN y a todos los EGUN de ARA ONU (se echan dentro del Ifá unas plumas).
Estas dos palomas se cocinan con vino seco, orí, sal, cebolla y se ponen con 4 pedazos de
ñame delante de ORUNMILA ese día. Al otro día se llevan al pie de una loma, para darle
cuenta a OLOFIN y a ORUNMILA del nuevo Ifá que se va a hacer el otro viernes.
Se le dan dos Jio-Jio en nombre de YANYA ORUN y BABA YEKUN ORUN (Los padres de
ORUNMILA) y se llevan para el lugar de ONIKA donde se cogió el añarí.
En la cazuela de Omiero que tiene agua de coco se lava ese ORUNMILA, se saca de esa y se
mete en la otra para enjuagarlo. Después se colocan en una jícara y se escriben los 16 mejis
en añarí y se rezan dentro de la cazuela.
Para esta ceremonia, se lleva al Alawo a la orilla del mar a cogerla. Allí se saca un Odu con el
Opkuele y éste en defensa del Padrino.
La verdadera forma de prepararla es mitad de arena de río y la otra mitad del mar, jutía y
pescado ahumados, maíz tostado, todo bien fino.
En la orilla de la playa se marca el Odu BABA EJIOGBE, se reza cuatro veces y se le da una
paloma, dándole la sangre a la AWOAFACA.
Con un poco de esa arena, plumas de la cabeza de la paloma, el Padrino se hace EBO del Odu
sacado por el Opkuele para su defensa.
La arena bien cernida se empaqueta. Después de preparada se pondrá al lado del Ifá del
Padrino, hasta utilizarla en el Ifá (UNTEFA).
ILEKAN
El ILEKAN se va a buscar a la cueva del cangrejo. Se cogerá la tierra que saca el cangrejo de
la parte del naciente, se lleva para prepararlo. Se le adicionan los siguientes ingredientes:
ERU, OBI, KOLA, OSUN NABORU, AIRA, OBI MOTIWAO, OBI EDUN, manteca de cacao,
arena de mar, arena de río, jutía y pescado ahumados, maíz tostado, sangre de todos los
oshas, un pescado, miel de abejas, caracol, manteca de corojo, manteca de puerco, cascarilla,
16 huevos, hierbas: ORIYE KOTORIYE, OGUMA FUN FUN, sal, aguardiente, azúcar, vino
seco.
A todo esto se le da una gallina con SHANGO, la cabeza y los iñales van para adentro.
La gallina la comen el Padrino y el ahijado. Con los huesos, el Padrino se hace EBO.
ATEMOLETA.
Esta irá marcada con Efún y Osun, con el Odu IWORI BOFUN.
NOTA: Cuando se prepara ATEMOLETA, lo que queda en el piso donde se hizo se limpia con
algodón y se manda al río.
NOTA ADELE: La mano grande se llama AWOFAKA, se confecciona con la mano de Ifá del
neófito y se le agregan dos adelé de los testigos que tiene el Padrino en su Ifá. Si la persona no
tiene AWOFAKA, se le confeccionan con testigos.
La AWOFAKA lleva una piedra negra y la mano chica se llama ADELE OTUNDE, y son nuevos
y lleva una piedra blanca.
CEREMONIAS PREVIAS.
NOTA: Cuando se termina la ceremonia se vuelve a la playa con dos pollitos chicos y se dan
donde se hizo la ceremonia de la arena.
El registro de entrada se le hace al Alawo sin estar éste presente. Por ese Odu es por donde de
verdad se hace el EBO el padrino.
Este EBO se entierra en el río y se pide por la vida del Alawo y de todos los Awoses.
REZO: EBO AYEKUN ENI ORINIFA ABEYENIFA NI AYE OSHA MAWANI IFA
ORUNMILA ENI IFA BAYEKUN BAJARI EYENI NI IFA
Después de enterrar el EBO, se trae agua de río, se hace un poco de Omiero con
SHEWEREKUEKUE (Farolito), se lavan todos los Ikines y se le dan dos gallinas negras junto a
ILEKAN y se le echa un huevo de gallina. Se le hace SARAYEYE con una paloma, llamando a
OLOFIN.
Las gallinas se cocinan con iñales. Los iñales y cabezas se echan en el ILEKAN.
Se hace caldo con las gallinas, se toma y come. Las sobras se envuelven en un paño blanco y
se llevan al río. Se lava la cabeza del Alawo con Omiero y se le hace KOBORI ELEDA con
manteca de cacao, coco rayado, cascarilla, una yema de huevo y OBI OMI TUTO.
NOTA: En la víspera del Ifá se le KOBORI ELEDA con 2 palomas blancas. Además, se le dará
cuando se prepare EGUN, 1 gallo, una gallina y una paloma. Esto, junto con el KOBORI
ELEDA, antes de que el Alawo entre a IGBODUN, debe retirarse y mandarse a su destino.
OMOARIWO = Niños del río, se llaman a los pliegos de las palmas que nacen después del
desbordamiento del río.
Entonces se monta con los ingredientes, que son: soga, mariwo, jutía y pescado ahumados,
maíz tostado, aguardiente, manteca de corojo, pimienta de guinea, velas, paño blanco,
calabaza, ñame, 16 platos, jícaras, cascarilla, Osun, atemoletá, jio jio, manteca de puerco,
manteca de cacao, coco, estera, frazada de piso, escoba, jabón, miniestras, sal, azúcar, tijera,
navaja, iruke, atepón Ifá, Irofá, Opkuele, collar, ide, iñafá, agere Ifá, Orisha onibode, arena,
ogbegan, libreta, lápiz, los ebboses, comidilla, cazuela de barro, sopera de ORUNMILA, los
guerreros.
FOLOFIN:
Esto nace en el Odu ODI MEJI, recibe el nombre de RICON, el rincón de OLOFIN (IGBA ODU).
Esto es lo primero que se monta en el cuarto de Ifá.
En el rincón, detrás de la cortina, se hace una circunferencia. Al hacerla, se reza:
Dentro del círculo se escribe EJIOGBE con cascarilla, Odu del Padrino a la derecha y el Odu
de la Oyugbona a la Izquierda.
Cuando OLOFIN entra en la casa, se echa agua fresca y agua caliente, y con el AGOGO de
OBATALA se va tocando y se canta:
OLANLA = Majestuosidad.
PREPARACION DE LA ATENA.
La cascarilla lleva afoshé de palo moruro. El Osun lleva afoshé de EJA-ORO (Guabina).
OTRO: OTRO:
OTRO: OTRO:
REZO: ADELE NIFA OLORUN IFA ODARA, INLE OKE IFA ODARA,
IRAWO IFA ODARA, OSHUPA IFA ODARA
GBOGBO ARAONU IFA ODARA, BABA LOKE BABAO ORUNMILA
ATENA OMO OYO ATENA, ATENA IFA AYE OLOFIN
Entonces, se tapa con tela blanca y se ponen en la estera del FOLOFIN y se canta:
SUYERE: “GBOGBO AWO ODARA, OLOFIN LOWA, EGUN LOWA, AYEGBE ENI
BOLOBO IFA ODARA, BABA OLOFIN ODARA, AWO LANIRE, IFA ODARA, AWO LANIRE,
SHANGO BI OLOFIN, IFA ODARA, ODU ODARA, AYEGBE BABA EJIOGBE ODU ODARA”.
+ + + + + + + + + + + + + + + + + +
OO I I I I I I OO OO OO I I (O) (P) OO I I OO I I I I OOOO I I
I I OO I I OO OO I I I I I I OO OO OO I I OO I I O O I I
OO I I OO I I I I OO I I I I OO OO I I OO OO I I O O I I
I I OO I I I I OO OO I I OO I I OO I I OO I I O OO O I I
+ + + + + + + + + + + + + + + + + + + +
OO I I OO I I I I I I I I I I I O (B) (A) OI IO I I I I I I OO I I I I I I
I OO I OO I I I I I IOOOI IO OI I I OIOI I O I O O I O I OO
I O I I OO I I I I I IOOOI I I I I I I OO I I I I OI I I I I I I
I I I I OO IO OO I IOOI I IO I I I I I I I I I I OI OO IOIO
+ + + + + + + + + + + + + + + + + +
OO I I I I I I OO OO OO I I (O) (P) OO I I OO I I I I OO OO I I
I I OO I I OO OO I I I I I I OO OO OO I I OO I I OO I I
OO I I OO I I I I OO I I I I OO OO I I OOOO I I OO I I
I I OO I I I I OO OO I I OO I I OO I I OO I I OO OO I I
+ +
OO I I
IO OO
IO I I
I I IO
+ + + + + + + + + + + + + + + + + +
I O I I I O I I I O O I I I I I (B) (A) I I O I I I O I O I OO I I OO
II IOOI IOIO I IOIOI I I I I I I I I I I OO I O I O
II OI IOI I IO I I I IOI O I I I I I O I I O OO OO O I
II I I OI I I IO IOI I I I OI I I IOIOOIOI IOOI
+ + + + + + + + + + + + + + + + + +
OO I I I I I I OO OO OO I I (O) (P) OO I I OO I I I I OO OO I I
I I OO I I OO OO I I I I I I OO OO OO I I OO I I OO I I
OO I I O O I I I I OO II II OO OO I I OO OO I I OO I I
I I OO I I I I OO OO I I OO I I OO I I OO I I OO OO I I
+ +
OO I I
IO OO
IO I I
I I IO
+ + + + + + + + + + + + + + + + + +
I I OI I IOI I I OO O I I I (B) (A) O I I I O I O O I I O O I I I O
OOIO IOI I I I IO IOOI I I I I IOOOIO I I OI IO
I I I I I I I I I I OI OO I I I I I I I I OOIOOI OI IO
OI I I I I IO IOOI OI I I I I O I OO O I I O I O O I I O
CORO: ATE EWE NIYERO OSAIN. ATE ORUMALE KASHEBO KASHEFILEMU ORISHA.
(OBA) REZO: A LA WE JADE TINSHE AWO ILE ORUNMILA SHEPE LERI EWE,
ADIFAFUN OBATALA.
SUYERE: “EWE IRE MBE LODO, A BE RO KOKO MAGBE, EWE IRE MBE LODO”.
Ripiar hierbas.
SUYERE: “EWETO MODE, EWETO MODE A GERE GERE LERI OMO OSAIN EWETO
MODE”
Para echar EWEREYEYE: IRE IRE ABIWEREAYE EWENI IKOKO ASHENI OSAIN
Para echar PEREGUN: OSUN OMO PEREGUN OMIO, OSUN AGADA EWE OSAIN
OLORDUMARE.
Para echar EPO: IROFA OMO EPO ENIFA IKOKO ASHENI OSAIN.
Para echar OÑI: OÑI AWORE OSAIN AWORE ONIFA ASHE IKOKO OSAIN.
Para echar GBOGBO OMI: OTUNDE MADE ENIFA ENI BOLERI AGBA ENIFA.
Para echar EFUN: EFUN KAFUN IRE AYE ASHENI IKOKO OSAIN.
Para echar EKU, EJA, AGBADO: EKU, EJA, AGBADO IRE OSHAYEUN OLONA ASHENI
IKOKO OSAIN.
Para echar ATARE: ATARE BABA IYERE AGBADENIFA ASHENI IKOKO OSAIN.
Agua de mar que recogió el Alawo cuando fue a ilé Onika: OMI ILE Onika ISHENI IKOKO
OSAIN.
Huevo de gallina: KOKORO ADIE ADEWA IFA EÑI ADIE ADEWA IFA
SUYERE PARA EL CARBON: “INA OWO ASHE LOWO, INA OWO ASHE LOWO
INA YO LOKUN IFA NSO LORO BAWA
INA OWO ASHE LOWO.
TETEREGUN SHUPAWO IFA APAKUANDA MAYAIKU”
Echar ASHE: ORUBOSHE OSAIN EBONIOSHE ATEFA ASHE NIFA ODU BAWA.
Para echar el EWE que queda en la estera en la IKOKO:
APORE APARABA ENIFA LABOSI AWO ATEWE OSAIN ASHENI IKOKO OSAIN
COCO A OSAIN.
Se le dará OBI OMI TUTO a la cazuela de OSAIN. MO-JUBA darle cuenta de ATEFA Nombre
del ALAWO, OSHE BILE.
El Awó que le da coco, masticará un pedazo de coco con 4 ataré (OYEKU TEKUADA) y lo
soplará a los 4 puntos de la cazuela de OSAIN. Rezo a OSAIN.
REZO: EMI OMO OSAIN INTORI ODU ________ AWE NIYI ELESE KAN ELESE MEJI OMO
ATEFA LOKO LOWA BONOKUE AWO OTA EWE IKUADA OBI IKOKO OSAIN
SAMI OMOFA OBIREOO
NOTA: Después de dar coco a la cazuela de OSAIN de ATEFA, se cogerá una paloma y se le
da, cantando:
SUYERE: “OYEKU NI YEKURE, OYEKU NI YEKURE IBO IBO OSAIN ITANA IBO”.
NOTA: Las hierbas que queden en la canasta no se botan, se guardan por si se necesitan en
cualquier ceremonia. En caso que venga un Odu muy fuerte, después que se termina el Ifá se
ponen a secar y se hace afoshé, al igual que el carbón de la IKOKO y sirve para uso del
Padrino, como defensa de éste.
La cazuela del Omiero sucio en que se bañó el Alawo, cuando se termina el WAWE, se le da
un Jio-Jio con jutía y pescado ahumados, maíz tostado, aguardiente, miel de abejas y se le
presenta a OLORUN y se deja ahí hasta después de Itá.
Si sale OGBE YONO, se deja así, con todo, y se pone a comer del gallo de la ceremonia del
kutún en el IYOYE y con todo eso se hace EBO el Padrino, por el Odu de OGBE YONO, para
su defensa.
Primero se baldea la puerta con EWE PAPISAMI, agua de coco verde, cascarilla y manteca de
cacao. Después de secado el piso, se riega bastante cascarilla en el centro de SHILEKUN y se
Atefá así.
"Los Mejis" + + + + + +
I I IO I I OI I I I I
I I I I OO I O O I OO
I I IO I I I I OO I I
I I OI OIOO I I IO
+ + +
I I I I IO
I I I I IO
OO OI I I
I I IO IO
Se pone a OGUN y a OSUN, y se le da una guinea y una paloma. Después estas se asan o
ahuman y van encima. La paloma es de OSUN y la guinea para OGUN.
Cuando hay antecedentes de que el Alawo se monta con EGUN, se prepara un Omiero con
EWE BAIYEKUN (Yagruma) y se le da un gallo blanco de la cabeza a la arena del ATEFA y se
canta:
NOTA: Cuando el Alawo se consagra está jurado en AÑA, es decir, es OMO ALOÑA, recibe el
nombre de OLU KOTO, donde antes de hacer Ifá, cuando va a coger la arena tiene que llevar a
IYA ILU al mar y tocar a OLOKUN y a YEMAYA un ORO y darle 1 gallo blanco y 3 palomas
carmelitas a AÑA y ORUN, dándole cuenta que va a hacer Ifá y es después de ésto que se
recoge la arena.
Para tirar el paño: OFUN AWO OMO IKU ARIKU ARIKU MAFUN AWO OMO IKU ARIKU
KUAKUAYE
SHIKUERE ASHISHE AWO ADE OMO AYE IFA KOYU FOWO AYAYABI
OLOFIN UNTEFA WA.
Para levantarlo:
Colocar atributos:
Cuando esta llegando: “ENI OMOFA UMBO LESE IGBODUN KAYE FOWO”.
ALAWO ENIFA ABAN TESI NIFA (El que viene a cubrirse de Ifá viene a iniciarse trayendo en
su cabeza todos los materiales
OWARI GBOGBO OJUN ELO IGBODUN NILA ALEYO FUNLE FOLORUN (FULANO)
menos dinero en su cabeza al cuarto de Ifá el ATIÑI BABA TOBINIFA (PADRINO) (neófito) -
(Fulano) con su padrino, su BAKEGBE OYUBONA KAN (OYUBONA) Oyugbona
y todos los Babalawos, que
ABARAWASHEADIFAFUO OLOFIN. cooperaron para que nazca el hijo de Ifá y de
OMONIFA BAWA OLOFIN Olofín.
REZO: ORIBAWA OLOFIN ORIBAWA LODE ILEKUN INSHELE IFE EDUN INLE OGUERE
OLORDUMARE BABA MODUPUE OLORUN KOKOIBERE OTUN OBA AWO OSI
LAWO ASHE LERI OMAYA.
OMI TUTO INLE TUTO IBA BABA IBA YEYE IBA ASHEDA IBA AKORDA INA
IKOLONA IFA IBA IYA IBA OLUWO IBA OYUBONA KAN IBA APETEBI IYAFA
ORUNMILA IBA ARAONU WANILORUN OBI MOKUO ENI BODUN AYARA ORO
AYARA ODU SHANGO BABA AGBA YIROMI IFE ORUNMILA MODUPUE OMO OFO
UMBO ILE OLOFIN OBI OBI ODARA.
1- BABA EWENYI KURU MEJI BABA TOTO TITI OTOTO RAYE ODOROFUN ODOROWA
BABA EJIOGBE
10- ODOROFU ODOROWA OMO EYIROSUN BABA OSA MEJI BABA FOSHE BABA
BORO ENIFA BOLONA ABERI BABA LONA OLOFIN.
11- ODOROFU ODOROWA OMO EYIROSUN BABA IKA MEJI IKANIKA AWOKAN
IFA SHOLA ASHE NIREGUN OGUN ASHE NIRO OLOFIN.
12- ODOROFU ODOROWA OMO EYIROSUN BABA OTRUPON MEJI AWO IGADERE
AYE EGUN BAMI OLORUN IFA OTOROSHE.
13- ODOROFU ODOROWA OMO EYIROSUN BABA OTURA MEJI IMALE OLORUN IFA
KERENSHELE ONIPAKO SHANGO ABASHE OLOFIN.
14- ODOROFU ODOROWA OMO EYIROSUN BABA IRETE MEJI BABA KIYE
OLOFIN AWO KEKE EKIFA OSUN AGANGARA WEWE OSHUN.
16- ODOROFU ODOROWA OMO EYIROSUN BABA OFUN MEJI IFA ALAYO OSHANLA
BABA OROJUN IYANYA ODANI ORI IFA OLOFIN.
LLAMADA DE IGBODUN:
El que llama fuera debe ser Oyugbona y se encuentra representando a OGUNDA MASA. El
que responde dentro es el Padrino, representando a OGUNDA BIODE.
Cuando lo hace el Padrino, debe tener una rogación en la cabeza. En el algodón se pone EWE
IKOKO, preparada como para un EBO, con una cabeza de un EJA TUTU (pescado fresco)
abierta, manteca de cacao, cascarilla, Jutía y pescado ahumados, maíz tostado, aguardiente,
miel de abejas, 16 pimientas de guinea, ashé, Iyefá del ahijado, del EBO que se le hizo sin
estar presente.
El Padrino debe hacer la llamada con una vela encendida, con un lazo blanco en ella, que
después se emplea en el juramento del ahijado en IGBODUN.
Además, se da la llamada de EJIOGBE, que debe hacerse con un Irofá de marfil; la llamada de
OYEKU MEJI, la de OBARA MEJI.
Con datos damos también la llamada de OSHE TURA, que debe hacerse con una Odu-Ará, la
llamada de IROSO UMBO, que debe hacerse en caso de un Ifá de gratis y en los Ifases donde
vaya a consagrarse un Omo ELEGBA, la llamada de ORAGUN, para hacer un Ifá con ODUDU-
WA.
Existen llamadas para cada Meji, pero no es necesario emplearlas, pues la llamada de
OGUNDA MASA es la tradicional para llamar a Ifá con cualquier Odu.
Existe un Ifá que prohíbe que el Alawo de este Odu llame en ILEKUN y es OTURA KANA
(OTURA TIKUN).
NOTA: Si el coco de la puerta da OKANA, hay que darle en ILEKUN de IGBODUN una guinea
al OGUN del Padrino y después se da coco otra vez.
Clave: F - Afuera
D - Adentro
C - Coro
(F) OKUO ERIN KAN KUOLA KEKEKE Saludando al que cubre lo indestructible
.
(D) OSINKAO KALERUN OLELEO Este pueblo está abandonado cubierto de tierra
(tumbas)
(D) OLOFIN OSINKAO OUN SOROMALO Esto está abandonado, OLOFIN no está,
Espere, descanse y siga hablando.
(D) OLOFIN OSINKAO OUN SOROMALO Esto está abandonado, Olofín no está, espere
descanse y siga hablando.
(D) OLOFIN OSINKAO OUN SOROMALO Esto está abandonado, Olofín no está, espere,
descanse y siga hablando.
(F) OKUO ERI KAN KUOLA KEKEKE Lo traen al pie de la cortina tapado. Ciego sin
ver el bien que busca, con todo en sus manos.
(F) AGBA ODU ELEWEYU EWE El mayor de los espíritus cuyos ojos todo lo ven.
(D) ATI OFORE WANTE WANTE Lo traen guiando gentilmente con su paño TIOFOYU
TIOFO OWO WENE WENE ciego sin ver el bien que busca con todo en sus manos,
buscando el mayor ashé de OLOFIN, para coger la
Cabeza del mundo.
(F) BANTI OFORE WANTE WANTE Espíritu mayor que vive en OLOFIN.
TIOFOYU TIOFO OWO TOFIO TIOFO Yo soy su amigo y pido que me den la puerta para
WENE WENE LUBA ABASHE TI él, que entre con la fe del mono al monte sagrado.
OLOFIN TI ORIYE TI ORIMU
SHILEKUN FUMI
AGBA ODU OREMI FOLOFIN
LLAMADA IGBODUN PARA ALAWO ESTANDO DE Iyawo: (Previa a la llamada normal por
Ogunda Masa):
SUYERE: IYAWO OMO U OLO O ALA (Hijo del santo que tenga hecho)... 2 veces
IBORU EFUN OJIGBO MEKO
OSUN YANTAN KUELEKO
OSHA FUMEKE
ORUNMILA AWA IFA
(F) ERIN KAN KUOLA KEKEKE ..... (D) KINSHE OLOFIN NILE OMALO
(F) ERIN KAN KUOLA KEKEKE..... (D) KINSHE OLOFIN AWO EDUN
OFORI WANTE WANTE WENE WENE
(F) ERIN KAN KUOLA KEKEKE..... (D) AWO EFAN AWO AWO IBIN OLOFIN
(F) ERIN KAN KUOLA KEKEKE..... (D) AWO OLOFIN BABARINI SHILEKUN
IFE EDUN
(F) ERIN KAN KUOLA KEKEKE..... (D) KINISHE EFAN NILE EKO MALO
(F) ERIN KAN KUOLA KEKEKE..... (D) AWO IGBIN KINSHE IBIEWA
(F) ERIN KAN KUOLA KEKEKE..... (D) AWO ENI KINSHE ENIWA
(F)AWO OLOFIN OMALO ..... (D) EDUN EFAN WANTE WANTE OFOYI
AROTI TIOFO TIOFO OFO AWO WENE WENE.
NOTA: Se dice que ésta fue la primera llamada que tuvo Ifá, que era cuando mandaban los
animales, con ella consagraron a OSAGRIÑAN y a SHANGO, y tocaban la puerta con un gajo
de ATORI (Mar Pacífico). Por eso es que cuando no hay EWETOMODE se sustituye por el
EWE ATORI, que fue el que estuvo presente en la consagración.
Es la misma llamada de OYEKU MEJI, pero se hace dando toques con una ODU-ARA. Pero
antes de empezar se pone una ODU-ARA (Piedra de Rayo) en la puerta y se hace el rezo
siguiente:
Esta ceremonia se hace cuando el Padrino es OSHE TURA. Esta Piedra de Rayo (ODU-ARA)
come gallo y jicotea con SHANGO los 16 días antes del Ifá. Con esta misma piedra de rayo se
cierra la puerta el día del IYOYE. Esta ODU-ARA vive después dentro del Ifá del padrino para
su salud.
NOTA: Si el Alawo saca en el ATEFA OSHE TURA, el EBO hay que hacerlo junto con un
ODU-ARA.
(F) OSIN KAN KUOLA KEKEKE (D) OSIN KAN KUOLA KEKEKE
(F) AGBA ERIN AGBA EFAN AGBA OBO (D) KINISHE OLOFIN
AGBANI KUANDI ONI KINISHE OLOFIN
(F) TONTI ILEKUN EMARINI (D) OMO IÑO ONILEI ELOMALO MALO
TINYE TIMU ESHILEKUN FUMI
(F) OTUN KAN KUALA KEKEKE (D) OTUN KAN KUOLA KEKEKE
(F) OTUN KAN KUOLA KEKEKE (D) OTUN KAN KUOLA ODUN ELENIYO EKE
(F) OLORUN MO AYIMO KINISHE OLOFIN (D) KASHILEKUN IFE EDUN EDUN
KASHILEKUN IFE ATI GBOGBO ELE UNSAWIYO EDUN EDUN WA
ESHILEKUN FUMI BI OLOFIN BOBARENI
ABOMINU AWO UMBINI PINI ESE UN
ESE AUN PINI PINI
AYEBE OYU KUOMI FOLOFIN
BOBARINI ABONIMU
ESHILEKUN IFE EDUN EDUN ELEKUN
NOTA: La entrada es con: ALAWO LEWA MAMAKEÑA.
(F) OMO IFAWA ENI OLOFIN (D) ENI IFAWA ONI OLOFIN
(F) OSIN KAN KUOLA KEKEKE (D) OSIN KAO KALEKUN ILELE
OTUN KAN KUOLA KEKEKE
(F) ABARA KUANDO INISHE OLOFIN (D) ESHILEKUN IFE EDUN ODU
OUN ODU ELENIYU EWE OLORUN PELEKUN KASHILEKUN IFE EDUN
OWO AUM KUNI KUNI ABEBEOYU ODU WALAWA ESHILEKUN FUMI
UN KUOMI FOLOFIN NI BAGBASHE
MOYEGBESHE FOLOFIN
BABARIMI EBOMINU
NOTA: Esta llamada se emplea para consagrar una persona que haya que hacerlo por IROSO
UMBO o en la consagración de un Omo ELEGBA. Para que esto sea de verdad IROSO UMBO
ningún Awó puede recibir ningún pago por la ceremonia que se realice. Todo el que participe
tiene que tener una marca de OSUN en la frente para que todo sea EBOFI que EBOADA.
Esta llamada hay que hacerla con un colmillo de Ayanakún que deberá tener talladas en el
mango 4 cabezas, el que llama presente a Irofá en la puerta y canta:
(F) ERIN OTUN OKAN OLA KEKEKE (D) OFUN SA OMO AWO IKU
ERIN OSUN KAN OLA LELELE OSIN KAO KALEKUN ILELEO
(F) AGBA IWIN, AGBA EFAN, AGBA EBO, (D) OMALO OMONI INLE OLOFIN
AGBARAKUANDO KINSHE OLOFIN
TITILEKUN TINIYE RIMU
NI ESHILEKUN FUNI.
(F) ERIN OTUN KAN OKUOO OLA KEKEKE (D) OFUN SA OMO AWO IKU
ERIN OSIN KAN OLA LELELE OSIN KAO KALEKUN ILELEO
(F) AGBA IWIN, AGBA EFAN, AGBA EBBO, (D) FOLOFIN BABA ORUN
AGBA KOÍKO KINISHE OLOFIN OLOFIN OSINKAO OLOFIN OMALO
TINTILE KUN FUMI ODUN ELE
OÑI OYU AWO OLORUN
AWO OUN ERI IKU MINI MINI
NI OSHA UN KUINI KUINI
ABERE OYU UN FUMÍ FOLOFIN
(F) OLORUN OMO AYIWO ORUN KINSHE OLOFIN (D) ESHILEKUN IFEDUN,
BOGBO ELEFA ESHILEKUN BI OLOFIN IFE EDUN OMO EDUN WA
ASHE ELEKUN IFE EDUN
EDUN NI ELEKUN KASHILE IKU IFE ODUN
ODUN MALOWA MAMAKEÑI OMO OFUNSA KINKEÑU
KASHILE IKU IFE ODUN, KAYELE KEYE OSHISHE
LLAMADA IGBODUN POR ORAGUN.
(F) OLULUKAN OSIN KAN KUOLA KEKEKE (D) ETUN KAN KUOLA LELELE
(F) OLULUKAN ETÚ MEDOLUGUN KEKE (D) OSIN KAN KUOLA LELELE
(F) OLULUKAN EFUN KAN KUOLA KEKEKE (D) OSIN KAN KUOLA LELEO
(F) OLULUKAN ETUN KAN KUOLA KEKEKE (D) OSIN KAN KUOLA LELELE
(F) AGBA EFUN OLORUN ODUDUWA GOGOGIO (D) AGBA KOIKO KINSHE ODUDUWA
TINTILE OMO OLOFIN
(F) KIN FUMI OLULUKAN OMOLEY (D) OMOLEY ODUDUWA TI OFO TI
OLOFIN OMALO AGBA ETÚ OLORUN OFO TEMI ODUDUWA ESHILEKUN
ESHILEKUN. IFE [Link]
Entonces se arrodilla el Alawo delante del Awó BABARENIFA y se le dice: KAPIRI KAPIRI
Entonces el Padrino, con la vela encendida, le habla, lo saluda, le pregunta lo que se sabe y le
da a besar la vela diciendo:
TIWERE TASHO
TIWERE TASHO
KAYE FOWO
REZO: ALAWO ETI LELE, IFA MOWE KOLEKO ENI IFA ODU.
Después se prepara todo para coger el IRE o el OSOBO. Cuando se arrodilla para eso, se
reza:
Baile de ATEMOLETA.
Los 7 grandes awoses que acompañan al Alawo, que simbolizan a OGBESA, son: OKANA JIO,
OGBE TUA, ODI KA, OSHE TURA, OKANA YEKU, OKANA SA, OJUANI SHOBE, que están
simbolizados por los 7 awoses que acompañan al Alawo en esta ceremonia.
SUYERE:
NOTA: El Awó que su Odu sea OGBE SA no debe participar de la ceremonia pues estará
pateando su misma cabeza.
Miguel Febles: Se comienza por los guerreros, después OSAIN y ORO a ORUNMILA.
Tata Gaitan: Se comienza por los cantos de OSAIN, después los guerreros y ORO a
ORUNMILA.
NOTA: En el lavatorio de un Alawo, sólo se puede lavar su Ifá, guerreros, Irofá, Opkuele,
tablero, todo del Alawo.
Si se va a lavar IKOFAFUN y AWAFAKAN debe hacerse en otra cazuela. Si la Apeteví no tiene
IKOFAFUN, éste si se puede lavar con el Ifá del Alawo que nace.
Después de terminado OSAIN según el punto (5.3), cada mano se echa en una jícara con agua
y se dice:
La respuesta en todos los casos es: TATA KARO OTA OMO OTONU
( Viajando estas semillas de un lugar a otro en el agua sagrada se destruyen los enemigos).
Después va A LA GBA NFO GEDE (Jícara de la palabra mágica que nos protege).
Se ponen en los Mejis, padrino, Oyugbona, abuelo, OSHE TURA y OKANA SA.
NOTA: El Suyere que se emplee se lleva hasta ORAGUN. En los otros Odu se canta pero sin
mencionarlos.
COMIDILLA
EKU, EJA: ADELE NIFA BOBONIBOSHE ADELE NIFA EKU, EJA ORIBAWA ADELE NIFA.
ADIE A LA ATENA:
3- BOROLAYE LONIAYE BOROLAYE LONIAYE EYE ADIE ODU NIYE BOROLAYE LONIAYE
4- BABA ODU ONILAYE BABA ODU ONILAYE EYE ADIE ADIDILAYE DIDEDIDE BABA ODU
ONILAYE
6- EYE ODU NILAYE EYE ODU NILAYE EYE ADIE IFA ODU MEDILOGUN EYEBALE BOYE
EYE ODU NILAYE.
7- BABA EJIOGBE EYE ADIE OLOFIN ASHE IFA ATEWANILAYEO IFA ODARA.
OTRO: ADELE BAWANI ASHETO ASHEBO NILAYEO ADELE BAWANI IFA ODARA.
OTRO: (C): JUNI IMU ADELE NI IFA JUNI IMU, (G): MORIBOYEO.
““ “ “ “ “ “ “ “ “ , (G): AlAWO ATENA OLOFIN UNYEN.
““ “ “ “ “ “ “ “ “ , (G): ASHETO ACEBO, NILAYEO, ADELE
BAWANI IFA ODARA.
SUYERE: “INU IFA ENIFAGBA ATENA OLOFIN ALAWO IFA LODE MOYARE”.
BAILE DE LA ATENA.
SUYERE: ( 7 veces)
Esto representa los 7 Oba ORUN YORIMA, que bajan del Cielo por mandato de OLOFIN para
llevarse el alma del Awó cuando OTOKU. Son los 7 Príncipes de la Muerte.
SUYERE DEL OTÍ Y EL OMI: “OTI, OMI, ATENA OLOFIN LASHE LAWAO”.
NOTA: El Padrino y Oyugbona cogen delante y detrás porque ellos son los encargados de
guiar al recién nacido en Ifá por los caminos del Mundo.
PADRINO: Simboliza ODUDUWA
Luego de enjuagada la Atena se procede a guardar dentro de su Asho y detrás de Igbodun con
su suyere respectivo;
Ceremonias de IGBODUN.
SUYERE: “ELESE SANWESE NIWEYE IFA OTONI LAYEO AWETO ORIBA WANIFA”
Estos son uno de cada mano y desde que comienza el juramento de ATEMOLETA o el de
OMOFA, estos adelé estarán presentes en todas las ceremonias que se le hagan al Ifá del
nuevo Awó.
El día del Ifá, cuando se está lavando Leri del ahijado, se ponen los adelés con los ingredientes
y el Padrino MO-JUBA y después reza:
Después se continúa normal, pero cuando se retira el Padrino, saca los dos adelés de los
ingredientes, pues es sólo potestad del Padrino.
NOTA: Esto nace en EJIOGBE, que es donde volvió a renacer Ifá, que es la generación que
nosotros tenemos, con el poder de ODUDUWA y ORUN.
BARBERIA Y PINTURA:
REZO: LERI OMO OLORDUMARE OKUASHE IRUN ORI MOLUKU MOLUKU AYE ARINIKA
MUKUADA KI ORI TUTO, IRE AIKU, IRE OMA, AWABO AWATO KAFAI
KUNDAYO OLUO MAGAYI IRE AWERE.
REZO: ENI ORI, ENI ABE, ERI AWO, ERI AKUATA LERI ERI ASAKALEKE.
Ceremonia: Antes de presentar OLUO MAGAYI se tapa LERI con UKERE y se canta:
Después se corta por el OBA, PADRINO y OYUBONA unos pelitos del UKEKE y se levanta
éste, continuándose normal.
PINTURA:
OSUN: El poder.
OSUN: OSHE TURA. U OYEKUN MEYI, (Depende de la costumbre de la casa que realiza la
consagración).
OTRO: “EFUN OSUN AGBA ORI AGBA OMO IFA EPON LASHEO”
NOTA: Cuando se le entrega el gallo al Awó IFAFARI, que es como se llama el que sostiene
las cosas, se reza:
El Padrino, por prevención, debe pintar en cada uno su Odu de ITA KAKUANADO.
REZO: INA KOFERU BOYU OSHUPA FURAWA BENI JUN GUN TALUO
ARAUN TARAÑARA JUN ADIFAFUN OLUO YEBE JUN. OLUYEGBE
LOBI ARUN JUN ETC. OKOLO YEYE ILEKE LOYEYE ILEKE LOYEYE
JUN ILUYEGBE ELEGBE ORUNMILA UNFEKUN SHEWE SHONU UMBARI
KOGOFA.
IROFA y UKERE:
ATEFAR.
SUYERE IRE: “IRE IRE ATEFA IRE. ALAWO YOBA ISHE ENIFA OKUOO
OLOFIN ODU ORIREO”.
Preparar PIRIGAY.
Se deberá medir el PIRIGAY. Esto es del Odu OTURA NIKO. Si hay un Awó con este Odu, es
el que debe hacer esta ceremonia.
REZO: OTURA NIKO AWO IRE NIFA. ODINWAN AWO SHOGORO IKU
NOTA: El orden de este ceremonial puede variar en dependencia de las costumbres de la casa
que realiza la consagración, por ejemplo hay casas que antes de la matanza a los guerreros y
Orunmila realizan la ceremonia de Ilé Ibulosa, sin que ello constituya una violación o un error.
“OBIMA OSHUN BAILELE, OBIMA OSHUN BAILELE OSHUN IFA SIBO EURE
OBIMA OSHUN BAILELE YEYEO APETEBI SIBA SIBO LA EURE”
Con el Suyere del Baile la APETEVI llevará la chiva y las gallinas hasta la puerta de IGBODUN.
Cuando la chiva entra al cuarto desde la puerta hasta que se arrodilla la chiva frente a
ORUNMILA, se canta este Suyere:
Después de este canto, se le da OBI OMI TUTO a ORUNMILA y después se mata. Cuando la
chiva tiene OMOTITUN, se pone en un plato con ORI, EFUN y se le presenta a ORUNMILA. Y
se canta:
NOTA: Cuando el Padrino le ha dado ya 8 chivas a su Ifá, no debe dejar la sangre de un día
para otro en su Ifá para que la salud no se le afloje. La sangre que tiene el Ifá después que se
limpia, se coge para bañarse el Padrino con las hierbas de su Odu y aguardiente.
Después que se limpia ORUNMILA, se pone en el FOLOFIN del lado derecho, cantando:
SUYERE: “ORUNMILA WAYUMI LERO IFA, OSI LORUN AWO TEMINIYOKO TIFA
OSI LORUN AWO TEMINIYOKO BABA”.
Cuando en un Atefá sale IROSO MEJI en el cuarto del vaivén de dentro del cuarto, todos los
awoses deben agarrar la soga.
SUYERE: “ IYA MAYEKUN IYA MAYEBELONA IYA EBEWA LORUN ODONIBOSHE IRETE
WAN WAN ASHEBO ASHETO OKUOO AWO ASHE ARA AWO ODARA”
Se arrodilla a la orilla, cierra los ojos y se amaga 3 veces y se coge una ota del fondo de
ILEIBU.
Se abre el KUTU y el EBO IBIN va dentro del KUTU. El ota y el Alawo fuera del KUTU, se coge
una paloma y se le da la sangre al EBO y a ota.
La cabeza de la paloma va dentro del KUTU con el EBO IBIN. Con el OTA se tapa el KUTU,
echando la tierra y se le entrega el ota al Alawo. El cuerpo de la paloma con el EBO del ATEFA
y la ropa se tira a ENIGBE.
SUYERE: “ORUBOSHE EBO LELE NI LONA, EBO UNLO ILE ORUBOSHE EBO LELE NI
LONA”.
Entonces se le echa oñí en el ILE IBU y el Omiero, y se le da OBI, con el siguiente rezo:
REZO: IRETE WAN WAN AGBA OLOFIN AGBANIRE AWO LERI AWO NIRE BABA LOMU
ORI AWO MORURA IFA ODARA OLOFIN ODARA KUARADO ODANIRE ODA OBA NIRE
IRETE WAN WAN OBANIFA AKUELE ODIFA AMONSU AMORO OBANI AWO OBANI
SHANGO LERI LAMIWE.
ESHILEKUN KONIFETUN
ESHILEKUN KONIFETUN
ESHILEKUN KONIFETUN
Después, la pintura:
Los restos de las gallinas de Odu se llevan después de ITA a enterrar al pie de la Ceiba.
Cuando se sacan, se canta:
SUYERE: “ADIE AWOYEUN AWO MAYEJUN IFA ODARA
AWO YEUN AWO MAYEJUN AWO ENIFA IFA ODARA”.
NOTA: Verdaderamente el encargado de llevar al Alawo al río, es el Awó IRETE WAN WAN.
Los awoses OGBE ATE, IROSO ATE, OGBE ROSON, OYEKU BIKA, OKANA YEKU, no deben
nunca llevar al Alawo al río pues se perjudican.
En un ATEFA en que el Alawo sea OTURA NIKO, si no hay Awó IRETE WAN WAN, sólo
puede llevarlo al río la Oyugbona y, después que de OBI, se vira de espaldas a el río y con un
Jio-Jio se le hace PARALDO, cantando:
“BABA MAYELE IKU AWO ASHE MAFITAN OLORUN ONIRE ONIRE KUARADO ALADO”.
Cuando el ATEFA es IRETE WAN WAN, lo tiene que llevar la Oyugbona, nunca lo puede llevar
otro Awó IRETE WAN WAN. A la hora de darle OBI en el río, el rezo es más extenso. Las
palomas del KUTU de río son tres: una por el Alawo, otra por el Padrino y otra por la
Oyugbona.
NOTA: Cuando la Oyugbona sea IRETE WAN WAN, no puede llevarlo al río. Entonces tiene
que llevarlo otro Awó que tenga KAKUANADO, pero como requisito deberá tener ODUDUWA.
La piedra que se va a buscar al río representa a IYA MAYEKUN, que es la mujer de BABA
AGBONIREGUN, que son los padres de BABA YEKUN ORUN, que a su vez son los padres de
YANYA ORUN, que a su vez son los padres de ELA, o sea, ORUNMILA.
En ese otá se encuentra la memoria ancestral de todos los IFASES que han habido en la
Tierra, es decir, de todas las épocas vividas por Ifá en todas las civilizaciones que antecedieron
a ésta.
OTA OMO BABEKUN IFA: Esta es la piedra que el Alawo recoge en el río. El acto de recogerla
nace en el Odu IRETE OJUANI, pero quien la colocó en el río fue la AYAPA (Jicotea), cuando
volvió el cerebro al hombre piedra y lo depositó en el río, en los Odus ODI KA e IKA DI.
Esta piedra, durante los primeros siete años, el awó debe hacerse una ceremonia con ella y
una jícara con agua de río y rocío.
Cuando el Awó se levanta a las 4 de la mañana y saluda a ORUNMILA, EGUN, OSHA, cogerá
la piedra, la cual el día anterior, cuando termine el trabajo del día, meterá en la jícara con el
agua del río y rocío. La cogerá en la mano derecha y se la presentará en la frente, mojada con
el contenido de la jícara, y dice:
REZO: OTA OMA BEBEKUN IFA IYA MAKEKUN OLOFIN OLUWA OLORUN, OSUN OMA
OYUBA ORUN LOWO ORIRE AKUERE IFA OTORI KUE ORI LELEYO AWO ERI ODARA
INTORI (Nombre y Odu) y se reza el Odu del Awó.
REZO: OTA OMA BEBEKUN IFA OTA OLULOYE SHANGO, ELETIMO OYU ERI AWO
ASIWAYO ORUN LAYEO.
Por último, se vuelve a mojar la piedra y se pasa por la nuca (IPAKO), diciendo:
REZO: OTA OMA BEBEKUN IFA ORUN IPAKO, BABA LOLA OBONI OLOGUN ALAYUBA
ORUN YANYA IKU YEREKUN OMAYORI IFA.
Entonces mete la piedra dentro de ORUNMILA, le reza y come kolá y ataré, y después se toma
el agua de la jícara y canta:
SUYERE: “OMI ORI BABA JUNIMU, LELEKUN AGBANI BOSHE, BABA ORI LAYE OLOFIN,
BABA YOUN YOMI, IFA LAYENI ORUN”.
NOTA: Durante los próximos 3 años el Awó debe darle a su Ifá 2 gallinas negras cada 41 días y
las cabezas y el mechón de pelo se lleva para el río con una ceremonia, que explicamos aparte
para que IRE OMA ORI LAYE.
Se cocinan 2 o 4 gallinas que se le dieron a ORUNMILA el primer día, enteras. Se asan las
piernas izquierdas de las chivas que se le dieron a Ifá. Al abrirla, hay que sacarla con la primera
costilla.
Las gallinas enteras y sus asheses se ponen con las piernas delante de ORUNMILA, con los
siguientes adimú: EKRUARO, EKRU, OLELE, AKARA, AGUIDI, EKO, AMALA, ISHU, caldo de
Aila, OSHINSHIN, arroz amarillo.
El Ifá del padrino estará sumergido en agua limpia de río o en Saraeko. Se tienen 3 papelitos,
cada uno con: hoja de malanga, 3 centavos, jutía y pescado ahumado, maíz tostado.
(Tenga su comida, está rica, tiene IYO KODUN de todas las sazones)
NOTA: Esto facilitará el desarrollo ulterior de esta ceremonia, pues en la medida en que se
vayan llamando los adeleses se irán tomando pequeñas muestras de estos y se depositarán en
los distintos lugares que corresponden: 1.- Dentro del Ifá del padrino, el cual está sumergido en
agua de Ilé Ibu Losa o Saraeko,2.- Leri Opón, 3.- Lesse Opón,4.- Osi Opón, 5.- Otún Opón, (4
puntos del tablero), 6.- En los cinco papelitos de la comida a Eshu.
CORAZON... ARAYE KUMO OKAN LOWONU (El Mundo no puede tumbar mi corazón)
CABEZA... LERI KINDI EBO (que vea lo que hacen las patas)
PEZCUEZO... ARAYE KOMA LA ASHE LENUMI (Que el Mundo no me quite el ashé ni la virtud
de mi boca)
9- ADELE MESAN KINSHERU IFA OMO AYE NIFA EÑI ADIE WAYENI IFA
ADELE MESAN AKASHA MORI EBO AKASHA MORI EBO KASHADA. (Se echa huevo de
gallina)
14-ADELE MERILAN KINSHERU IFA TOTOLO YORUN IFA TOTOLO YURUN IFA
ARA ONU IBASHE OLORDUMARE ADELE MERINLA AKASHA MORI EBO
AKASHA MORI EBO EBO KASHADA. (Se echa arroz)
A los cinco papelitos que ya tienen la hoja de malanga, tres centavos, oñí, Orí, Efún, y Ekú,
eyá, awado, se le echan carne de las gallinas y de las diferentes comidas del Santo que hay
puesta y se canta:
SUYERE: “IFA RAMI BONI BOSHEBO ELEGBA BONI BOSHEBO ADELE BONI
BOSHEBO”.
Se pasa a echar en el Ifá del Padrino la pierna izquierda de la chiva y de las gallinas, y se
canta:
REZO PUERTA: AWO ESHU NILE ESHU ODARA IKU UNLO ETE.
REZO OTRA ESQ.: ESHU OTA NI IKU OTANI ARUN ETE. ESHU BANIRE AWO OTA YEISI.
REZO OTRA ESQ.: BARALA YEBI AWO TENEYI OWI ELEGBA MOYEKUN OBI UNYEN
TINGUE ELEGBA.
REZO OTRA ESQ.: ERITA META METANILAYE ESHU OWO BOYEYIKU EGUN MALA
WALODE ELEGBA OPARA.
El Awó que salió va echando los papelitos en cada posición, rezando, y entre posición canta su
Suyere. Cuando entra en la casa, canta:
NOTA: La comida del cuarto los awoses la comen con las manos. Este es el IRE más grande
de Ifá.
Si el Ifá es IWORI BOSA, se pondrá una palangana con agua frente a la estera de ORUNMILA
y antes de comenzar, se lavarán las manos todos los Awoses.
Si el Ifá es IROSO ATE, cuando se llevan los restos de la comida al río, se llevan los 16 EKOS
y cuando se echan, uno a uno, se canta:
SUYERE: “AKASHA MORI EBO, AKASHA MORI EBO, AWO YEUN MAWAYE EBO
KASHADA”
“AKASHA MORI EBO, AKASHA MORI EBO, ADELE NIFA MAWAYE EBO
KASHADA”
“AKASHA MORI EBO, AKASHA MORI EBO, ORUNMILA MAWAYE EBO
KASHADA”
Después se le da una gallina al río. Antes, se limpia con ella y cuando la está dando canta:
La gallina va al río y el Awó se hace KOBORI con OBI OMI TUTO cuando llega a la casa.
SUYERE: “EYE EYE EYELE NILEO OBA IKU MASAWA LELE EGUN EYE EYELE EYE”
OTRO: “EYE EYELE NILORUN, EYE EYELE NILORUN, EYE EYELE DUNDUN
BAWANILORUN”.
NANGAREO.
Cuando se trata del primer Ifá que hace el Awó se le dan 4 palomas al AÑARI del NANGAREO.
Previo se pinta en el lugar donde se va a realizar la actividad, un Irawo de los colores rituales
en el suelo y encima se depositará la arena. En el centro del Irawo lleva escrita una pequeña
Atena, Oshe Tura, Oddun Padrino, Baba Ejiogbe, Oddun Awo, Otura She.
REZO: OBALAWO ADDIMA ADDIMA NAGARE OBA AWO, OMO NI OLOFIN SHANGO
OBAYE OMOLORUN. ELUFINA EKO NITIDOLAYE NILE KEKUN LOBA OLORUN
LABOSUDAYE ASHE OLORUN KOKOIBERE OBAYE OLOFIN MODUPE AYAWA
AKARE MASLA ABAKOSO KISIEKO OLUO AGAYU ABAÑA ONIFA OLORUN ELUFINA
NAGARE.
Las palomas se dejan en los cuatro puntos de la arena con una vela encendida.
Cuando el Ifá es OTURA MEJI se hace un círculo en la arena de frijoles carita salcochados y
no se da paloma.
“ “ “ “ , “ “ “ “ “ “ “ OLORDUMARE “ “ “ “ “ “ “.
“ “ “ “ , “ “ “ “ “ “ “ OLOFIN “ “ “ “ “ “ “ “ “ “.
Después del NANGAREO se le dará coco a los guerreros y a ORUNMILA y se vestirá la estera
con el siguiente Suyere:
Se limpia la estera y se limpia al Awó y entonces es que se viste con el Suyere de arriba.
Ya preparado todo se procede a entregarle el OPON IFA (El Tablero) y el Epkuele. El Epkuele
se pone rodeando el tablero, marcando BABA EJIOGBE. A la derecha luego de entregado, el
Padrino atefará su Oddun, y a la izquierda lo hará la Oyugbona.
“ATE BABA KOLORI OPON IFA KOLONI ENI KOLEGUE ORI OPON IFA
ATE TETE ORI ENI BAYI IFA BAYE ORI ERIN ENI IFA ATEFA”
Y también se le dará eyerbale a los Kasheoros, dejando el ara del jiojio en uno de los
kasheoros, osea en el mayor, que se despide con Ojuani Shogbe, después de sacar el Odu del
Iyo ni Ita.
Antes de cortar ITA, se echa Ifá en agua dentro de la sopera y se cuenta diciendo:
Se echan todos en la sopera, con Omi, y se lavan las manos, la cara y se bebe. Se pone en el
tablero y se tapa Ifá. Dentro de la estera se pone a OSUN y se canta:
Para ATEFAR hay que sacar del agua a Ifá, pasándose a una seca. Esto se coge uno a uno,
se mete en la boca y se dice:
(El coro alternará con el Oba en la medida que este va llamando a cada uno, y el Alawo irá por
su parte succionando el agua de ellos en orden ascendente y numérico).
1- (G): ADELE BAWANI IFA, ADELE BAWANI ITA, ADELE OKANSHONSHON AGBANI
BORUN LAYEO.
2- (G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MEJI OBANI BOSHE
3- (G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE META ORIBAWA O
4- (G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MERIN AGBANI BORUN BAWAO
KASHNI IFA
5- (G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MARUN AGBANI IFA OKUN
MAWA ENIMARUNENI IFA
6- (G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MEFA BELEKUN MAWA ENI IFA
ORUN BOSHE
7-(G) ADELEBAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MEYE MAWANILORUN ORUN
BOSHE.
8- (G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MAYO SHONSHON BARA
KALEKUN SANANI ORUN
9- (G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MESAN NI BAWA ORUN AYE
ADELE OLORUN NIBAWO LEKUN YEUN ORUMALE
10-(G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MEWA ENI BAWA ORISAYE
MAKELEKUN ENI ORUN AGBANI ORUN LELE LALA JEKUA YEBILAYE
11-(G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MOKANLA ORI BAWANI
BOSHE ORUN BAWANI BOSHE ORI ORUMALE BAWANI IFA BOSHE ORIOSHA
12-(G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE EYILA BEBELEKUN ORUN
BEBELEKUN ORUNMILA BE LEKUN IFA AGBANI BOSHE
13- (G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE METANLA LEKUN LEKUN
BABA ORUN LAYE OPOLOPO BABA KERERE ENI IFA BELEKUN NI BOSHE
IFA
14-(G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MERINLA EWA NI ORUN BORUN
ORUMALE ORUN KORUN ORUMALE BABANI ORUN BAWANI ORUN OSHE TEWA
NI BOSHE OLORUN
15-(G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MARUNLA EWE LEKUN LEKUN
ORISHA AYEO EWE LEKUN BABA ORIBAWA ADELE NIFA.
Cuando se termina de sacar el Adelé número 15, se saca la ota y el guía canta:
Se saca una piedra de la sopera y se echa en la jícara, donde se están contando los IKINES y
se sigue cantando:
16-(G) ADELE BAWANI IFA ADELE BAWANI ITA ADELE MEDILOGUN BAWA ENI LEKUN
ENIFA MEDILOGUN IFA BABA ORI ENIFA AWO ATEPO TEFA AGBANI IFA
LELEKUN ENIFA OLORUN TEFA ORUNMILA ÑAÑARI IFA ELERIPIN ENI OPE ENI
OPE IFA.
Los IKINES que quedan se presignan con ellos y se echan en la jícara seca y se canta:
SUYERE: “ ADELE NI LORUN ADELE MAWA ENI OSUN ADELE NILORUN OSUN ADELE
BAWA ENI”
Después se procede al KASHIORO. De los cuatro papelitos se le pone a ELEGBA uno. El más
grande lleva un Jio-Jio, que se le da y un EÑI ADIE. Con éste es el que se limpian todos y se
bota para la calle, para la esquina Izquierda de la casa, saliendo de la puerta.
y después se lleva para el tablero junto con el resto de los demás paqueticos.
Una vez sacado el Oddun toyale es que se procederá con este ebbo.
REZO PARA ECHAR EL IYEFA: KASHEORO ENIFA ASHE ONI BABALAWO IYA IYANLA
REZO PARA ECHAR EL AGUA: OMI LEKOKO TITIEKO (Para el agua)
Con el cuarto papelito se marca OJUANI SHOBE y se reza. Después, se limpia con el Rezo:
Con este último se limpian todo el mundo y va para la calle, parte izquierda.
Cuando se pregunta IRE se dice: ORUNMILA IFA IRE ___ AGBANI BOSHE
Después se termina el ITA y se hace EBO, se pone a ORUNMILA en el tablero junto con OSUN
y todos arrodillados se procede al cierre del Itá sacrificando una paloma de color, un eñi addie,
un obbi de los que se pintaron de funfun y pisó el alawo mientras atefó el Oddun, ou, y Oke y
se procede al ritual del cierre de Ita.
El uso del eñi addie es relativo a sí el alawo vino Osogbo, y con este se limpiarán el
interesado, el Oluwo y la Oyugbona y se romperá encima de Oke luego del sacrificio de la
paloma, y se cubrirá todo con el Ou, enviándose este sacrificio al pie de una mata de Ceiba.
Se coloca una estera, y frente a esta todos los menesteres ya mencionados, y se procede al
obbi omi tuto a Osun, Oke, y Fiopá.
Se sacrifica la paloma con su suyere característico:
SUYERE. ALAÑIRE ORUN BAWAO, ORI BAWAO, OKE BAWAO, OSUN TITI BAWAO.
SUYERE: IFA ITA NILORUN AGBANIBOSHE MAYIRE MAYIRE, AWO OSUN MAYIRE
MAYIRE Y SE VAN REZANDO LOS 16 MEYIS IFA.
NOTA: Un OBI simboliza a ASHEDA y el otro AKORDA. Estos OBIS viven delante de
ORUNMILA del Awó durante un año y trabajan con el OTA de ILEIBU.
S: “AYANKOLO KOLO KOLO, (2V), APKUETEBI MOYEUN ILE IRE, IRE LONA, IRE AYE”.
S. cuando regresa:
Después que se termina de rotar la palangana por toda la mesa, la apkuetebi, llega a la
cabeza de la mesa, se arrodilla y probará el agua, se pondrá esta sobre su cabeza y procederá
al “Baile de la palangana”.
S. Baile de la palangana:
S: “SHENSHE NILEO, SHENSHE NILEO APKUETEBI UMBO ILE IBU LOSA, SHENSHE
NILEO”.
REZO: EMU EURE OSOKUN ESITO MIWA SOKUN BATINSHE MAIYASHE OFEREWEWE
AYABA ORUN IYANLAWA ENIFA OBANLA AYABA OFEREWEWE DIDE
ABANIYEUN OMO ENIFA.
SUYERE: “AWEBO AWETO ONIRE AWAWE, IFA ORUNMILA MAYIRE AWO ONIRE
WAWE”.
Después:
“ENI OLORUN LANWE TEFA NI ODARA, LANWE AWO MARI EYUBE LERI”
Encima de todo esto, se coloca a Shango con sus menesteres, para darle conocimiento de la
actividad que se va ha desarrollar, osea unyen de eyerbale de eyelé merín pupua (Carmelitas),
etc.
Sobre todo lo cual se colocarán las mechas antes mencionadas, al lado una igba de Omi e Ilá,
una cazuela de Amalá Ilá, las cuatro palomas carmelitas, el Atepón Ifá del Alawo, con el Oddun
Baba Ocana Meji marcado en el centro de este, un plato chico con tantas atarés como Awoses
presentes existan, participen o no en la actividad, una Oduará, con la cual se cerrará el Igbodun
en el Iyo ni Iyoryet, itana meji, una vista de Obbi, una Igba con Saraeko sin wara malú.
Oro a Shango:
S:” OBBA ALAWO ONI OMO OLOFIN Shango”. (2v). (ESTO LO ALTERNA EL CORO CON
EL G)
(G) “OBBA AYE OMO OLOKUN ELUFINA”
(G) “EKO NÍTIDA LAYE NILÁN KEPE KEPE”
(G) “LESSE OlORUN LABOSE LAYE”.
Se le reza a Olorun:
Se sacrifican las 4 palomas. Dándole eyerbale a Shango, la Oduará, los 4 puntos del Atepón,
y al Saraekó, luego de haber concluido con el sacrificio de estas, los 4 ara de los animales se
“encajan”, en la batea del santo de forma tal que queden en los 4 puntos cardinales y con la
cola hacia arriba, las cabezas de estas quedan fuera de la batea y en la misma dirección de los
cuerpos.
Se continua con el ritual normal de un sacrificio, se echa Oñí (POCO), se hace Ogbe Roso
(POCO), y se clavan las palomas en la batea.
Se le vierte este contenido por encima al Santo con las palomas y todo.
S: “KAMALA KAMALA KALALU, (2V) S: AFEFE BURUKU SHANGO AMALA AFEFE (2V)
OBA ENISA NISA NISA AYE, AFEFE “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ “ ILA BONA
AFEFE (2V)
KAMALA KAMALA KALALU”.
Se ¿? Si eboda, y el destino de todo esto es al pie de una palma o de una Ceiba en su defecto.
Entonces se procede con las Atarés tomando una cada persona irá rompiendo el Oddun de
abajo hacia arriba, y recolectando el Iyefa al finalizar y masticando la ataré y el Iyefa y bebiendo
un sorbo del Saraekó para que este ceremonial no lo “afloje” incluyendo al Alawo.
Al concluir acá se continuará con otro ritual, que será la continuidad de lo anterior y del que
sigue, inclusive hasta el Iyo Iyoyet, se preparará el Atepón Ifá dentro del Igbodun, el que se
supone sea de Oduduwa con todo lo que le quedó e inclusive la Oduará, y se le sacrificará una
paloma blanca con el siguiente suyere:
S: “MEYENI EYE EYE EYELE OLORUN OPON IFA MENI AYE OLOFIN”.
Y luego de concluida la misma se le encenderán al Atepón Ifá 16 cabitos de vela, hasta que
estos se apaguen por si solos, el ara de la eyelé se depositará dentro del ebbo del Iyo Iyoyet.
Nota: Se plantea que al Igbodun entra con la persona su ángel de la guarda, y que un día
como este luego de que Olofín se marcha, viene Oduduwa a las doce de la noche a pasar el
Iyoyet con el Alawo, pero que en ese ínterin de tiempo el hombre queda prácticamente sin
custodia y cuidado dentro del cuarto y aquí es que se llama a Shango para que venga a
cuidarlo y protegerlo de la “sentencia” que le espera pues el Oddun Iyoyet significa la forma de
morir del Alawo, este Oddun se atefa con la mano menor, si el Alawo posee Oduduwa lo hará
con ella, si no con la menor u Otundelé.
INGREDIENTES:
12 platos blancos.
8 pedazos de pan.
16 pelotas de efún.
16 pedacitos de ori.
16 cabitos de vela.
SUYERE: “BEYI SHIREO BEYI SHIREO BEYI LERI OMO IFA” (Los Mejis)
Después se canta:
Después, la matanza:
.”OLOFIN NIYE, OLOFIN NIYE EWEYE OLOFIN NIYE”
.”OLOFIN NILAYEO, OLOFIN NILAYEO DIDE DIDE EYE ODU ODU NILAYE”
.”BOROLAYE LONI AYE, BOROLAYE LONI AYE, EYE EYELE ODU NIYE BOROLAYE
LONIAYE”.
Cuando este Olofín tiene menos de 16 Ifases consagrados el suyere que se emplea es el
siguiente:
SUYERE: “IFA ODARA EMI ODARA MOYUKAYO MAMA ÑANQUEREPO” (Los Mejis)
2 platos de coco, 2 de pan, 2 con las cabezas, 1 con los mondongos, 1 con los iñales, 1 con
manteca de cacao.
Cuando hay que darle INA (Candela) al KUTU con las palomas, se canta:
SUYERE: “SHANGO AINA EYELE OLOFIN BOSHEBO AINA OLORUN BOSHEBO”.
La mesa de ITA se puede cantar siete cantos solamente. Cuando los Babalawos se han
sentado en la mesa, se canta:
Entonces, antes de servir la APETEVI los alimentos, se le canta a la entrada de cada fuente:
Después que se ha terminado de comer se retira todo y se pasa el plato para las sobras, por
orden de edad (OJUANI SHOBE y OTRUPON ÑAO).
SUYERE: “AYANKOLOKO KOLO APETEBI MAYEUN ILE IRE IGA IRE LONA.”
Después, cuando regresa con el plato vacío, se le canta:
SUYERE: OSHUN MALEWE LELE OSHUN MALEWE LELE ENI OSHUN ENIMIWA.
IYO NI IYOYE
ORDEN CRONOLOGICO.
1- Coco a EGUN.
2- Coco a ONIBODE.
3- Coco a ORUNMILA.
4- Atefar con la mano chicha (ODUDUWA)
5- EBO.
6- Desarme.
7- Siembra.
8- Baile con la APETEBI.
9- Cierre de la puerta.
10-Comida.
11-Entrega.
12- Comida a INLE OGUERE.
NOTA:
Luego de terminada le atefa se le hace el ebbo y se le habla ifa y se procede al cierre del Iyoye
con los mismos ingredientes y pasos empleados en el cierre del Iyo ni Ita y se realiza el
sacrificio pertinente con su respectivo suyere:
S: “ALAÑIRE ORUN BAWAO, ORI BAWAO, OKE BAWAO, OSUN TITI BAWAO.”
Si el Alawo vino Osogbo en la atefa se procede como es sabido, con el eñi addie. Luego de
esto entonces se procede a la llamada de los mejis.
S: “ALAWO ITA IYOYE ENI IFA, AWO AGOGO IRE IYO IYOYE, MAWANILEO BABA Ejiogbe
IRE IYO IYOYE”.
NOTA: Cuando el Awó va para la siembra, no se le da, pues se afloja el Babalawo. Esto es de
IROSO KALU e IWORI OROTE.
REZO: OSA KULEYA ADIFAFUN ILEKUN KAFUN BIRILE IFAWI OUN AÑAÑARIBO YEYIO
AUN ORI FISILABE IFA. MOREIN LAYE ATEFA ODARA.
Presentar la jicotea.
Baile de la APETEBI.
14-“ORUNMILA IRE IRE YOBA IRE ISHE ORUNMILA UMBO IRE IRE”
19-“ORUNMILA IBORU EE
ORUNMILA IBORU EE
ORUNMILA IBUNATA ALAIBOSHESHE”
24-“ORUNMILA OMO IRE IRE OMOYEKUN BI EKUN MAYO ORUNMILA OMO IRE IRE”.
26-“AWO OMOLADE IRE IRE ORUNMILA IFA AYENI MAYUKO AWO OLOMOLODE IRE”.
28-“WAMIWAO WAMIWAO IRE OWO WAMIWAO ORUNMILA NILE YI MOWA IFA IRE OWO
WAMIWAO”.
29-“ORUNMILA IRE MEJE IRE AINA ELE ELELE ELELE AWO ORUNMILA IRE MEJE”.
REZO ENTREGA: BABA TENIFA OMONI. BABA OLOFIN. ORUNMILA ONIFA. OMONIFA
BAKU APETEBI IYAFA. OSUN BABA ONIFA. ORI TOBONI BOSHE
ENIFA OSUN. OSUN NI BOWA KAYE NI APETEBI IYAFA.
Antes de arrodillarse lleva una ceremonia que le hace al Alawo con el IROFA y el IRUKE. Esta
entra al cuarto con un delantal de Mariwo, una cesta en la mano que lleva GBOGBO ashé,
cascarilla, miel de abejas y un pomo de ataré.
“YEYE YEYE APETEBI IYALODE IREBI. AWO IRUKE IYALODE. TALADE YEYE IFA AGBA
APETEBI OSHUN MARIWO”.
“APETEBI OBEYE IFA OLOKERE ODU OYE. ODU OTA. ODU OMORELE. APETEBI
OLUKUETUN OBO OBINI ASHE NIWAYU AWO AKOIRE AGBANI LOGUN. OMO IRE IROFA.
IRUKERE ODI OYU OBO AYA. ORUNMILA IFALAKE TOFIO EYO IKU ORUMALE”.
ODANIKO KUNAMATORE
Suyere al levantarlo:
La Eleguedé se le pintan los 16 Mejis. Esta va al KUTUN con la comida de los platos que bailan
las APETERBI y un pedazo de ILEKAN. Entonces los Awoses, en procesión, van hacia el
KUTUN.
Después se tapa el KUTUN con el gallo dentro y se le pone a OGUN encima y se reza:
REZO: AWANA KORI KORI ORUMALE NI AGBA OLOFIN. IFA ODARA NI SHANGO
AWANA KORI LAYE NIODARA SHANGO OBALAYE AWANA KORI KORI.
Entonces se coge agua de coco y en su defecto, OMI TUTO, ORI y OTI, y se van lavando las
manos y se canta:
Después que todos se lavan las manos, se vira el contenido sobre OGUN y se reza:
REZO: BABA IWORI BOFUMBO ABEYENI IFA. OGUN ALAGUEDEO OMO ORINIFA
OGUN ALAGUEDEO.
“ELUGUERE KOKO ELUGUERE LONA AWANA AWANA KORI KORI OLUGUERE KOKO”
NOTA: La cazuela que queda con las hierbas después de los 7 días debe bañarse el Alawo y
se le da un pollón y una paloma, y todo se envuelve en tela azul. Y se lleva al mar.
Estos se consagran 16 días antes de la ceremonia de ATEFA, en la casa del OBA, utilizando
OLOFIN. Hay que llevar dos palomas blancas, velas, coco, orí, efún, aguardiente y owó.
Este se lava con Omiero de 16 hierbas de Ifá. El Neófito se queda en la puerta de IGBODUN
con una cortina blanca arrodillado con las dos palomas, dentro del cuarto se marca BABA
EJIOGBE en el piso. Se pone a OLOFIN y encima el IÑAFA.
Entonces se le reza a OLOFIN por el OBA y el Padrino.
REZO: OMONIFA OFOYU BODUN AGBADENIFA ENI TOBA OYU BODUN OYOBI DAWO
TOBALEYO IDAN WANWAN DIDE ILEKE IFANLA OYU BODUN.
REZO: OLOFIN KINILASHE KILOFE IFE MISA. KIYO ODULE KAN. SIMIBI OLOFIN.
OBAMI NINABO NIMI ODULEKAN FUME ODU ALENIYU EWE ENI OLORUN. YIYO
NIBOTAN OSHE OLOBO. EYU NI OLOKUN KOTO KOTO MOFI BONI MOKANI
KIKOMOPE SHETO. ODU ODULE ESHILE KOFEDUN ENIWA ATEFA.
SUYERE: “OFOYU BODUN ORIREO AGBA OMA FOYU BODUN AOKU MA FOYU
BODUN ORIREO”.
SUYERE: “IFA RELE IGUI ARELE. OLUO IGUE OMO OSHA OGUN IRELE. EYE NILEO
ADELE NIFA MAYAWA”.
2- Cuando se coge el añarí, se pone delante de OGUN y se marca OGUNDA MEJI y se pone
encima del Odu los adelé. Las Piedras de YEMAYA se ponen en una jícara y se ponen encima
de OGUN. Entonces se le dan dos gallinas cenizas a YEMAYA, junto con OGUN y el Ifá, y se
canta:
Las cabezas de las gallinas se ponen a secar y se hace afoshe, echándose en la añarí.
3- Se pone a comer el Ifá del Alawo con su OBATALA dos palomas blancas y se canta:
SUYERE: “ ARIKU MAYE. ARIKU MAYE ENIFA. ARIKU MAYE ENI OSHA ADELE NIFA”.
SUYERE: “TENTE NI BABA NI BOSHE. ATENA BI IFA ENI BAWA OSHA ADELE NIFA
EYE NILODEO”.
Desde el principio el Padrino llama a su Ifá, si está otoku a EGUN. Si está viva, le pide su
bendición y se da dos palomas blancas a su cabeza y a la cazuela. Le pide los siete días y
después del IYOYE le da de comer dos gallinas negras a ese secreto junto con si Ifá y pregunta
que hace con eso, si se entierra o donde se pone a vivir.
2- Cuando el padrino tiene ORI, se pone a comer el Ifá del Padrino junto con su ORI una chiva
y se canta:
2- 16 días antes del Ifá se prepara una cazuela de Omiero: Atiponlá, OBANYOKO,
YENYEOKO, ONIYOKO, YOKOYE, TETENIFA, ARABA, IKOKO, TOMODE, ALUKERESE,
KUYE KUYE, EWEFIN, EWEFA, BAKEYU, MOKOGUN EWE DUNDUN.
Se le echa aguardiente, miel de abejas, 16 ataré, dos guineos a SHANGO desde su cabeza y
se echa sangre al Omiero.
+ + +
I I X X OO
O O X X I I
O O X X I I
I I X X OO
+
O O
O O
O O
O O
En esto se pone un poco de ILEKAN, EKU, EJA, AGBADO, GBOGBO ASHE, azufre que se
quema rezándole a SHANGO, ORUNMILA y ORUN. Entonces el Neófito come de eso y toma
un poco del Omiero en una jícara y se baña con el resto. El EWE del baño con las guineas van
a la palma.
3- El mismo día que hace Ifá se le da a SHANGO un gallo junto con OGUN, dándole a chupar
el cuello al neófito. Este gallo se rellena con EPO, EKU, EJA, GBOGBO, ASHE y se lleva a la
palma o Ceiba o para donde diga SHANGO con Ekpuele. Esto se hace bien temprano, de ser
posible a las cuatro de la mañana.
NOTAS DE INTERÉS:
La eleguede que baila la Apkuetebí el 7mo día, se la lleva la misma y se le pone a su ángel de
la guarda, la cual no tiene nada que ver con la que acompaña el trono del Alawo durante su
consagración, a la que se dibujan los mejis de ifá, alternos, en masculinos y femeninos.
Cuando esto ocurre, se saca al Ogun del Omofá de dentro del Awan y se le sacrifica una etú
desde la cabeza del mismo hacia el Santo (Odu Otura Tikú) con el súyere
Después se pregunta si Eboada y otan shilekún Igbodun, de ser positivo, se vuelve a introducir
dentro del awan a Ogun, y la lerí de la etú se guarda dentro del ebo de Untefá.
*** Todo esto se hace porque en Otura Tikú Ogun esperaba detrás de la puerta de Igbodun al
omofá para arrancarle la cabeza.
Cuando esto sucede, el padrino se hace ebo con el Omorun, Ekú, Eyá, Awado y rozadura de
la Ikokó donde se le hizo Oparaldo al ahijado al salir del atebo (Esta Ikokó es la que contiene el
omiero sucio, donde se lavaron a los santos), después que se hace el Oparaldo con el Omorun,
se le presenta a Olorun y se deja ahí hasta después de Itá, sin salió Ogbe Yonu, se limpia y se
guarda para entregárselo al Awo al terminar el Ifá, si sale Ogbe Yonu se deja ahí y se pone a
comer con el Akukó del Iyoyé y con todo esto se hace ebo el padrino, por Ogbe Yonu, para su
defensa, empleándose también en este ebo las jujú del Folofin, la ikokó se le entrega al Alawo,
porque solamente uno emplea de la misma, rozaduras.
El sentido de que el padrino se haga ebó, es para que la sombra que trae detrás Ogbe Yonu,
no lo destruya, por otro lado cuando este Odu viene en Atefa ni Olofin, se le pregunta a
Orúnmila que quieren comer los Iñafas que participaron en el ceremonial de Olofin, osea el del
Alawo.