Neffer Mendoza Cáceres
Seminario Mayor San José De Cúcuta
I De Discipulado
Trabajo de Latín
1. Conjugar 3 verbos en el modo indicativo y las formas no personales del verbo
VERBO: TRABAJAR
MODO INDICATIVO
Presente: Yo trabajo
Pretérito imperfecto: Yo trabajaba
Pretérito perfecto simple: Yo trabajé
Pretérito perfecto compuesto: Yo he trabajado
Pretérito pluscuamperfecto: Yo había trabajado
Futuro imperfecto: Yo trabajaré
Futuro perfecto: Yo habré trabajado
Condicional simple: Yo trabajaría
Condicional compuesto: Yo habría trabajado
FORMAS NO PERSONALES
Gerundio: Yo estoy trabajando
Infinitivo: Trabajar
Participativo: Yo he trabajado
VERBO: JUGAR
MODO INDICATIVO
Presente: Yo juego
Pretérito imperfecto: Yo jugaba
Pretérito perfecto simple: Yo jugaré
Pretérito perfecto compuesto: Yo he jugado
Pretérito pluscuamperfecto: Yo había jugado
Futuro imperfecto: Yo jugaré
Futuro perfecto: Yo habré jugado
Condicional simple: Yo jugaría
Condicional compuesto: Yo habría jugado
FORMAS NO PERSONALES
Gerundio: Yo estoy jugando
Infinitivo: Jugar
Participativo: Yo he jugado
VERBO: REZAR
MODO INDICATIVO
Presente: Yo rezo
Pretérito imperfecto: Yo rezaba
Pretérito perfecto simple: Yo recé
Pretérito perfecto compuesto: Yo he rezado
Pretérito pluscuamperfecto: Yo había rezado
Futuro imperfecto: Yo rezaré
Futuro perfecto: Yo habré rezado
Condicional simple: Yo rezaría
Condicional compuesto: Yo habría rezado
FORMAS NO PERSONALES
Gerundio: Yo estoy rezando
Infinitivo: Rezar
Participativo: Yo he rezado
2. Investigar sobre complemento directo, indirecto y circunstancial y hacer 10
ejemplos de cada uno
COMPLEMENTO DIRECTO
El Complemento directo (CD) es un determinante del núcleo del predicado, que nombra al
objeto (CD de “cosa”) o ser (CD de “persona”) en el cual recae directamente la acción del
verbo.
Se forma con preposición “a” o sin ella. Cuando se forma con preposición “a” debe tenerse
cuidado para no confundirlo con el COMPLEMENTO INDIRECTO.
Formalmente, el CD no lleva “a” cuando se trata de cosa u objeto, por ejemplo:
“vio la pared”
pero sí lleva “a” cuando se trata de persona, es el caso de:
“vio a Laura”
¿Cómo se reconoce si es realmente COMPLEMENTO DIRECTO aunque tenga
preposición”a”?
Hay dos maneras sencillas de hacerlo:
1.- Se hace la pregunta ¿QUÉ ES LO ...? más el PARTICIPIO DEL MISMO VERBO.
Ejemplo: ROSA COMPRÓ FLORES.
Se pregunta: ¿Qué es lo COMPRADO? Respuesta: FLORES (es CD).
O bien,
2.- Simplemente se pregunta ¿QUÉ...? MÁS EL VERBO.
Ejemplo: ROSA COMPRÓ FLORES.
Se pregunta: ¿Qué COMPRÓ? Respuesta: FLORES (es CD).
Ahora, ¿cómo puede comprobarse que el complemento es realmente DIRECTO y no
confundirlo con uno INDIRECTO?
Se hace lo siguiente: se reemplaza el posible COMPLEMENTO DIRECTO reconocido con
una de las dos fórmulas anteriores, por los complementarios LA, LAS, LO, LOS según
corresponda.
En el ejemplo anterior: ROSA COMPRÓ FLORES, definimos que FLORES es el
COMPLEMENTO DIRECTO y sabemos que es DIRECTO por que si lo reemplazamos
(si reemplazamos FLORES) por LAS, podemos decir: ROSA LAS COMPRÓ (las flores ).
Otro ejemplo: Juan trajo su perro.
¿Qué es lo traído? su perro, o bien ¿Qué trajo? su perro.
COMPLEMENTO DIRECTO: su perro, lo reemplazamos por LO y decimos: JUAN LO
TRAJO.
Si la frase se construye así, correctamente, no hay duda de que el complemento definido es
COMPLEMENTO DIRECTO.
Ejemplos:
1. Mañana comenzaré a caminar
2. Los hombres hicieron fuego
3. He contado todas las semillas
4. Me gustaría que vengas
5. El profesor enseña matemáticas y física.
6. Estamos estudiando inglés.
7. El calendario marca los días y las semanas.
8. El sábado fuimos a comer pescado.
9. Anoche visitamos a mi abuelita.
10. Mi hermana compró un televisor nuevo
COMPLEMENTO INDIRECTO
Aparece cuando la acción recae indirectamente sobre alguien. Es importante señalar que el
complemento indirecto siempre se refiere a seres vivos y no a objetos como en el
complemento directo. El complemento directo esta precedido por la preposición “para” o
“la”, para identificar este complemento, debemos preguntar ¿para quién? + verbo, o
reemplazara lo que pensamos que es complemento indirecto por “a alguien”.
Ejemplo: Andrea hizo una cena para sus amigos
¿para quién realizo el almuerzo?: para sus amigos = complemento indirecto.
Hizo el almuerzo para “alguien”: sus amigos = complemento directo.
Ejemplos:
1. Compré unos zapatos para Brígida.
2. Vamos a vender la podadora al vecino.
3. Ayer inauguraron la tienda de Juan.
4. Debo ir a hacer ejercicio.
5. Mi tío trajo dulces para todos.
6. Ayer encontré un suéter muy bonito para mi novia.
7. Mi amigo compró muchas papitas para ver el futbol.
8. Estamos estudiando francés en la escuela.
9. Imprimiré los volantes para el director.
10. Ya llegó mi hermana a su trabajo.
COMPLEMENTO CIRCUNSTANCIAL
Los complementos circunstanciales cumplen la función de informar en relación con las
circunstancias en las cuales se encuentra el verbo principal. Por ejemplo: “Mañana iré de
compras”.
Mañana es un complemento circunstancial (c.c) de tiempo puesto que aporta información
respecto al momento en el cual se produce la acción (ir de compras).
¿Cómo se construye?
Un complemento circunstancial puede estar construido de las siguientes formas:
Sintagma adverbial. “Iremos al cine después”.
Sintagma nominal. “Jugaremos un partido de futbol el sábado”.
Sintagma preposicional. “Cruzaremos hacia esa dirección”.
Oración subordinada adverbial. “Hablaré cuando sea mi turno”.
Tipos de complemento circunstancial
1. Complemento circunstancial de lugar: Brindan información nen relación al lugar
donde transcurre la acción. Responde a la pregunta ¿Dónde?
Ejemplo:
“Jugaré contigo en el parque” ¿Dónde jugaré contigo? En el parque.
Te espero en la casa de María.
Compré dulces en el almacén.
Está nevando en la montaña.
En la casa de Sofía hay una nueva mascota.
Mi abuelo nació en un pueblo.
2. Complemento circunstancial de tiempo: Aportan datos en relación con el
momento en que transcurre la acción del verbo. Responde a la pregunta ¿Cuándo?
Ejemplo;
“Mañana rendiré un examen”. ¿Cuándo rendiré un examen? Mañana.
¿Vendrás a cenar mañana?
Jugaré al básquet por la noche.
Me casaré con mi prometido en el mes de agosto.
Iremos al teatro con Juana el sábado.
Me recibiré el año entrante.
3. Complemento circunstancial de modo: Añade información en relación con la
forma o el modo en que se llevó a cabo la acción. Responde al ¿Cómo?
Ejemplo;
“Estudió de memoria”. ¿Cómo estudió? De memoria.
Compró su casa con esfuerzo.
Luis terminó la relación con Ángeles con mucho sufrimiento.
Mi madre ha perdido 6 kilos en un mes con esa dieta.
Aprobé el examen de inglés con dedicación y estudio.
Camila comenzará el secundario con mucho ímpetu.
4. Complemento circunstancial de causa: Brinda información en relación con la
razón o causa de la acción del verbo. Responde a la pregunta ¿Por qué?
Ejemplo;
“No he ido al cine a causa de mi salud”. ¿Por qué no he ido al cine? A causa
de mi salud.
Pedro no vendrá esta noche porque su madre enfermó. En este ejemplo
“esta noche” corresponde a otro circunstancial: de tiempo.
Javier y Ana se han enojado por las complicaciones económicas que
sufren.
No vendrás conmigo porque te has portado mal.
La maestra envió más deberes porque los niños que se han portado mal.
Tendrás que ser más claro pues no te entiendo.
5. Complemento circunstancial de finalidad: Brinda información sobre la finalidad
de la acción del verbo. Responde a la pregunta ¿Para qué?
Ejemplo;
“Preparé una ensalada para el almuerzo” ¿Para qué preparé una
ensalada? Para el almuerzo.
Viajaré a Chile para comprar un regalo a mi madre. En este ejemplo “a
Chile” es un c.c de lugar y “a mi madre” es objeto indirecto.
Iré a la tienda para buscar el pedido encargado.
Compraré unas infusiones para perder peso.
Terminaré mi carrera para poder ejercer en la profesión.
Despacha hoy estos sobres para que lleguen a tiempo. En este ejemplo
“hoy” es un c.c de tiempo.
6. Complemento circunstancial de compañía: Permite aportar datos o información
relacionada para quién se lleva a cabo la acción de verbo. Responde a la pregunta
¿Con quién?
Ejemplo;
“Almorzaré espaguetis con mis padres” ¿Con quién almorzaré
espaguetis? Con mis padres.
Iremos a pasear con mi prima.
Jugaremos un juego de mesa con Josué.
Mis padres fueron al río con mi hermano Tomás.
Pronto llegaré a la casa con una gran sorpresa. En este ejemplo “a la casa”
es un c.c de lugar.
Toby, mi perro, juega con un sapo.
7. Complemento circunstancial de afirmación/negación: Permite confirmar una
certeza respecto de lo que propone el verbo. Responde a la pregunta ¿Realmente? Es
importante aclarar que, ciertos autores no reconocen a estos complementos.
Ejemplo;
“Hace mucho calor, ciertamente” ¿Realmente hace mucho
calor? Ciertamente.
Efectivamente estoy preparado.
Nunca vuelvas a decir eso.
No iremos allí. En este ejemplo “allí” es un c.c de lugar.
Acertadamente me he cambiado de escuela.
Siempre estaré contigo.
8. Complemento circunstancial de instrumento o de medio: Permite conocer con
que elemento o instrumento se ha efectuado la acción del verbo. Responde a la
pregunta ¿Con qué?
Ejemplo;
“Has cortado el pastel con mi cuchillo” ¿Con qué has cortado el
pastel? Con mi cuchillo.
Hemos preparado una comida con plastilina para jugar, Aquí “para jugar”
es c.c de finalidad.
Está hecho con mucho amor.
9. Complemento circunstancial de materia: Permite conocer los elementos con los
que se efectuó la acción del verbo. Responde a la pregunta ¿Con qué material?
Ejemplo;
“Pablo cavó un gran pozo con la pala” ¿Con qué material Pablo cavó un
gran pozo? Con una pala.
Para la decoración se usó materiales reciclados.
Esa casa está confeccionada con rocas.
El piso de mi casa es de madera.
El hospital se edificó con cemento.
Mi tía reparó el techo con tejas.
10. Complemento circunstancial de concesión: Permite conocer las razones por las
cuales una acción no se ha podido efectuar. Responde a la pregunta ¿A pesar de
qué?
Ejemplo;
“No ganó, aunque su esfuerzo fue notable”
Estuvo presente, aunque el dolor era devastador.
Pese al golpe, se levantó y continuó caminando.
Fue a trabajar, aunque no había dormido en toda la noche.
Desaprobamos, pese a nuestro gran esfuerzo.
Llegamos temprano, a pesar de las demoras.
11. Complemento circunstancial de cantidad: Permite conocer la cantidad con la que
se desempeña o lleva a cabo la acción del verbo. Responde a la pregunta ¿Cuánto?
Ejemplo;
“Habíamos estudiado mucho” ¿Cuánto habíamos estudiado? Mucho.
Juana y yo comimos mucho.
Eran pocos niños en la escuela hoy. Aquí “en la escuela” es un c.c de lugar y
“hoy” c.c de tiempo.
Los empresarios recaudaron mucho dinero.
Los médicos salvan muchas vidas.
Creo que tengo algo de dinero en la cuenta bancaria. En este ejemplo “en la
cuenta bancaria” es c.c de lugar.
Pater noster, qui es in caelis:
Padre Nuestro en Latín - Pater Noster sanctificetur Nomen Tuum;
adveniat Regnum Tuum; Ave María en Latín
fiat voluntas Tua, Ave María,
sicut in caelo, et in terra. gratia plena,
Panem nostrum cotidianum da nobis Dominus tecum,
hodie;
benedicta tu in muliéribus,
et dimitte nobis debita nostra,
et benedictus fructus ventris tui Iesus.
sicut et nos dimittimus debitoribus
nostris;
Sancta Maria, Mater Dei,
et ne nos inducas in tentationem;
ora pro nobis peccatoribus,
sed libera nos a Malo.
nunc et in ora mortis nostrae.
Amen.