T-39471 Robalino Viteri
T-39471 Robalino Viteri
TESIS DE GRADO
INGENIERO MECÁNICO
Presentada por:
GUAYAQUIL-ECUADOR.
AÑO: 2009
AGRADECIMIENTO
A DIOS
A MIS PADRES
A MI NOVIA
A LOS LECTORES.
TRIBUNAL DE GRADUACIÓN
__________________________ __________________________
__________________________
LITORAL"
________________________
orgánica y de bajo impacto ecológico, por medio de esta tesis planteo una
(reactor) con resultados que pueden incluso llevar a la explosión del mismo.
de control, entre otros, es así como en la primera parte de esta tesis se hace
químico usando materia prima vegetal orgánica, una síntesis histórica con
de esta tesis.
RESUMEN........................................................................................................II
ÍNDICE GENERAL.…..…………………………………………………................V
ABREVIATURAS…………………………..……………………………….…...…XI
SIMBOLOGÍA…..……………………………………..………………….…...….XIII
ÍNDICE DE FIGURAS………………….…………………………….……….....XIV
ÍNDICE DE TABLAS…………………………………………………………......XVI
INTRODUCCIÓN……………...……………………………………………….……1
Marcador no definido.
definido.
Marcador no definido.
CAPÍTULO 3
3.1.2 Pirolisis………..…………………………………………….……..88
3.1.3 Microemulsificación……………………………..……….……….89
3.1.4 Transesterificación…….……..…………………….…………….89
Transesterificación……………………………………………………..102
3.3.1 Detalle de los equipos utilizados en el laboratorio para el
proceso…………………………..……………………………...102
3.3.1.2 Catalizadores…………………..……………………...104
3.3.1.3 Neutralizadores……………..…………………………114
3.3.1.4 Metóxidos………………..…………………………….115
Aceite Vegetal……..…………………………..……………….117
CAPÍTULO 4
4 REACTOR DE TRANSESTERIFICACIÓN……..………………………..120
4.1 Reactor…………………………………..……………………………...120
Reactor de Transesterificación……………………..………………..125
de Transesterificación……………………………………………………..174
CAPÍTULO 5.
laboratorio……………………………………………………………………179
5.2 Comparación de las propiedades Físicas y Químicas del Biodiesel
estación de servicio……………………………………………………….184
experimental………………………………………………………………..192
CAPÍTULO 6………………………………….…………………………………..198
6. CONCLUSIONES Y RECOMENDACIONES…………..……….198
APÉNDICES
BIBLIOGRAFÍA
ABREVIATURAS
ºC grado centígrado
ºK grado Kelvin
AC Corriente Alterna
AISI American Iron and Steel Institute
API American Petroleum Institute
aprox Aproximadamente
BXXX Porcentaje de biodiesel combinado con Diesel de Petróleo
cp centipoise
CSTR Continuous Stirred Tank Reactor
EPA Environment Protection Agency
etc. etcétera
FFA Ácidos grasos libres
Frac. Vol Fracción volumétrica
gr gramo
Ha Hectárea
HP caballos de Fuerza
Kg Kilogramo
KJ kilo Joule
KOH Hidróxido de Potasio
L litro
m metro
M3 metro cúbico
Max Máximo
min mínimo
min minuto
ml mililitro
ml mililitro
mm milímetro
MPG Millas/galón
NaOH Hidróxido de Sodio
% Porcentaje
A Amperio
Cp Calor específico a presión constante
CV Calor específico a volumen constante
D Diámetro
J Momento de Inercia
Qr Calor de reacción
Re Número de Reynolds
V Voltio
W Peso
w espesor
X Fracción
ÍNDICE DE FIGURAS
Figura 1.1 Origen de la necesidad uso de aceites vegetales……………..7
Figura 1.2 Fotografía en varias etapas de semilla de piñón……………...18
Figura 1.3 Fotografía en varias etapas de semilla
de higuerilla…………………………..……………………..….....23
Figura 1.4 Zona cultivada de colza etíope………………………………….28
Figura 1.5 Zona cultivada de Cynara Cardúnculus………………………..29
Figura 1.6 Fotografía de un extractor Soxhlet……………….....……..…...31
Figura 1.7 Equipo utilizado en el proceso de extracción Soxhlet……......33
Figura 2.1 El ciclo de Biodiesel………………………………………………38
Figura 2.2 Proceso discontinuo de producción de biodiesel……...……...44
Figura 2.3 Proceso continuo de producción de biodiesel……...………....47
Figura 2.4 Proceso de obtención de biodiesel……………………………..67
Figura 2.5 Pensamiento visionario de Rudolph Diesel……..……………..70
Figura 2.6 Ventajas en emisiones del biodiesel frente al diesel
de petróleo………………………………………………………...80
Figura 3.1 Esquema de catálisis básica……………………………….…..100
Figura 3.2 Foto frontal de reactor de transesterificación….……………..104
Figura 3.3 Fotografía ilustrativa del proceso de decantación de
glicerina luego de la transesterificación…………..…………..118
Figura 4.1 Reactor ilustrando partes principales y proceso
de transesterificación………………………...…………………122
Figura 4.2 Gráfica del termostato del reactor..……………………...……131
Figura 4.3 Vista del sistema de control de temperatura…..………….....135
Figura 4.4 Vista del sistema de agitación mecánica……………..………136
Figura 4.5 Vista del motoreductor…………………………………..……...137
Figura 4.6 Vista del impulsor mecánico…………………………..……….138
Figura 4.7 Criterio de MC.Cabe para el cálculo de las dimensiones
del agitador………………………………………………..……..142
Figura 4.8 Vista del punto de control de presión…………………………144
Figura 4.9 Vista del punto de control de nivel de aceite…………………145
Figura 4.10 Válvula de seguridad……………………………………………147
Figura 4.11 Sistema de recuperación de metanol condensado………….148
Figura 4.12 Bomba monofásica para circulación del agua de
enfriamiento………………………………………………………149
Figura 4.13 Muestra de aceite de higuerilla en un balón………………….153
factores provocan subidas y bajadas del precio del denominado “oro negro”,
estadísticas que casi todos los días vemos en los medios, muestran
reducción de fuentes de energía con base de carbono que son en gran parte
aportando opciones diferentes, las mismas que van ganando adeptos para
investigación e inversión.
ambiental.
Los biocombustibles, son una importante alternativa energética que cobra
de nuestro Ecuador. Fue hace muchos años atrás cuando Rudolph Diesel,
de aceites vegetales, se ofrece un aporte mas para que todos los interesados
otras virtudes que convierten esta tarea en un fin rentable y con un alto
contaminación ambiental.
CAPITULO 1
1. FUNDAMENTOS TEORICOS
nombre.
Inicialmente, pevio el estudio de diversos aceites vegetales, se
a su uso extensivo.
presentes.
alimentaria.
FIGURA 1.1
comestible
aceite vegetal con fines no comestibles han sido siempre las semillas de
oleaginosas como el girasol y la colza (Europa), la soya (EEUU), el coco
excelente aceite.
recursos renovables.
fósil.
• No contribuir a la degradación del medio ambiente, de tal forma
un cultivo tradicional.
propios de la zona.
materia prima necesaria para que la industria funcione, sin pasar por
obtener de ella.
mencionar:
que la tradicional.
(Sorghum bicolor).
TABLA 1
como el Ecuador.
Dentro de los más relevantes se encuentran la Jatropha Curcas (Piñón),
siguiente tabla:
TABLA 2
Reino Plantae
Subreino Tracheobionta
División Magnoliophyta
Clase Magnoliopsida
SubClase Rosidae
Orden Euphorbiales
Familia Euphorbiaceae
Genero Jatropha
Especie Curcas
India y África.
TABLA 3
de
calidad.
fertilizante.
Resiste en un alto grado la sequía y prospera con apenas 250 a
Jatropha.
Higo de infierno, Purga de fraile, Tua tua, nuez del physic, pinhao
manso, etc.
pulgones.
FIGURA 1.2
FOTOGRAFIA EN VARIAS ETAPAS DE SEMILLA DE PIÑÓN
siguiente tabla:
TABLA 4
Reino Plantae
Subreino Traqueobionta
Superdivisión Spermatophyta
División Magnoliophyta
Clase Magnoliopsida
Subclase Rosidae
Orden Euphorbiales
hueco por dentro que, lo mismo que los rabillos y nervios de las
que rematan los tallos; en la parte inferior de las mismas están las
Requiere un clima cálido sin heladas, está disperso, por casi todas
que se conoce.
hongos
FIGURA 1.3
FOTOGRAFIA EN VARIAS ETAPAS DE SEMILLA DE
HIGUERILLA
glicéridos; la glicerina puede estar mono, di, o tri esterificada, por los
el material insaponificable.
industria de la aviación.
explotación de biocarburantes.
de biodiesel.
FIGURA 1.5
ZONA CULTIVADA DE CYNARA CARDÚNCULUS
(solventes).
comercial.
extractor tiene una capacidad, hasta la parte superior del sifón, de 10 ml;
30.5 cm. de alto y 3.80 cm. de diámetro. La columna está dividida en una
alcohol.
para conectar las dos cámaras. El brazo de vapor, corre en línea recta
compuesto.
• Balanza Analítica.
• Baño Termoregulado.
• Estufa de aire 103 + 2ºC.
Apéndice A).
CAPÍTULO 2
2. EL BIODIESEL
compresión.
biodiesel.
agropecuario.
continuación.
triglicéridos
uniforme.
proceso continuo:
(alcohol: triglicérido).
Se trata del uso de reactores con agitación, donde el reactor
95%.
Temperaturas mayores y ratios superiores de alcohol: aceite
de Producción de biodiesel.
FIGURA 2.2
PROCESO DISCONTINUO DE PRODUCCIÓN DE BIODIESEL
conversión.
Dentro de la catálisis heterogénea los catalizadores básicos se
proceso.
éster).
ácidos grasos.
Índice de acidez
alimentación.
Sin embargo, los aceites crudos y los usados previamente en
Índice de peróxido
ácidos grasos.
Índice de yodo
Índice de Saponificación
utilizado.
Material Insaponificable
Insolubles y agua
de petróleo al entorno.
Biodiesel.
TABLA 6
tradicional.
obtener electricidad.
combustibles.
producción agrícola.
motores de impulsión.
• Aditivos y lubricantes: Dado que el Biodiesel es mejor lubricante
reacción y la agitación.
carbonatados.
• Relación molar alcohol/aceite: La relación molar
prima
demás alcoholes.
considerables de glicerina.
como biocombustible.
Años después Diesel fue muy claro al señalar que “el motor
países que lo usen así”. Hacia 1912 afirmaría que “el uso de los
ya se ha mencionado.
Durante el siglo XX, algunos intentos se realizaron para utilizar
FIGURA 2.5
PENSAMIENTO VISIONARIO DE RUDOLPH DIESEL
2.2.2 El Primer Biodiesel
de semilla de colza).
continuación.
interna.
Bruselas-Lovaina en Bélgica.
pesados en el África.
guerra.
fuerza.
hacia finales del siglo XX, esta vez bajo la forma de biodiesel, e
del 2004, que los precios de los aceites vegetales y las grasas
petróleo.
energéticas convencionales
2.4.1 Ventajas
medioambientales y sanitarias.
un 8% el material particulado
por el transporte.
• El uso de biodiesel alarga la vida útil del motor por ser más
lubricante.
admisión.
cañerías.
convencional.
FIGURA 2.6
VENTAJAS EN EMISIONES DEL BIODIESEL FRENTE AL
DIESEL DE PETRÓLEO
de grasas animales.
esencialmente el mismo.
glicerina.
de la bomba inyectora.
fritas.
Los litros de biodiesel por hectárea que se obtengan dependerán del
TABLA 7
Microemulsificación y Transesterificación.
proporción.
La forma de realizar las mezclas puede ser:
homogeneización de la mezcla.
la mezcla.
almacenamientos prolongados.
caucho.
misma.
3.5.2 Pirolisis
ausencia de oxígeno.
petróleo.
3.5.3 Microemulsificación
del motor.
3.1.4 Transesterificación
temperatura.
el glicerol.
del producto.
Este proceso consiste en agregar sólo una parte de la
catalizador restante.
productos).
reestablecer el equilibrio.
menor toxicidad.
rendimiento de la reacción.
se presente la separación.
FIGURA 3.1
ESQUEMA DE CATÁILISIS BÁSICA
inmovilizado.
proceso
reacción.
3.7.1.2 Catalizadores
• Catalizadores alcalinos
de los trabajadores).
con KOH. Por otra parte, las sales de potasio obtenidas como
calidad.
• Catalizadores ácidos
subsistentes.
Los catalizadores ácidos también pueden ser utilizados
económica.
• Catalizadores enzimáticos
la reacción.
Los catalizadores enzimáticos como las lipasas
enzimáticos:
posteriormente purificadas
máximos.
3.7.1.3 Neutralizadores
3.7.1.4 Metóxidos
utilizados.
Por ejemplo: para 100 litros de aceite hacen falta 20 litros
de metanol.
totalmente secos.
muchísima agua.
Aceite Vegetal
manos.
Otra forma de aprovechar la glicerina es transformarla en gas
pirólisis.
o comprimido en un depósito.
CAPÍTULO 4
4. REACTOR DE TRANSESTERIFICACIÓN
4.7 Reactor
las razones más lógicas por las cuales se prefieren los reactores
proceso.
(biodiesel).
reactivos a productos.
biodiesel.
tratamiento.
del reactor.
tipo de mezclado.
mayor.
• A mayor capacidad del reactor mayor será la cantidad de energía
entre el fondo y la parte superior del mismo. Esto hace se que sean
mayores las “zonas muertas”, que son aquellas donde los reactivos
mismo.
4.10.1 Sistemas Mecánicos del Reactor
presenta ventajas.
sencillo.
Es importante establecer que se debe colocar teflón
utilizados en el reactor:
visual
calentamiento,
4.10.1.3Sistema de Calentamiento
requeridos.
FIGURA 4.2
GRÁFICA DEL TERMOSTATO DEL REACTOR
4.10.1.3.1 Calor requerido por la reacción
ecuación;
(1.93 kJ/kg),
operador.
así un accidente.
FIGURA 4.3
VISTA DEL SISTEMA DE CONTROL DE TEMPERATURA
agitación)
FIGURA 4.4
VISTA DEL SISTEMA DE AGITACIÓN MECÁNICA
características siguientes:
• 1/15HP
• 110 V
• 2.15 A
FIGURA 4.5
FIGURA 4.6
VISTA DEL IMPULSOR MECÁNICO
TABLA 8
FIGURA 4.7
CRITERIO DE MC. CABE PARA EL CÁLCULO DE LAS
DIMENSIONES DEL AGITADOR
las aletas.
4.10.1.5 Control de Velocidad del Sistema
fluido lo permiten.
precisión.
FIGURA 4.9
VISTA DEL PUNTO DE CONTROL DE NIVEL DE ACEITE
factor de seguridad de 2
proceso.
FIGURA 4.11
SISTEMA DE RECUPERACIÓN DE METANOL CONDENSADO
siguientes características:
• Potencia: ½ HP
• L/min: 8/40
• Voltaje: 110V.
• Amperaje: 4.6 A.
FIGURA 4.12
BOMBA MONOFÁSICA PARA CIRCULACIÓN DEL AGUA DE
ENFRIAMIENTO
Una lista de los Sistemas Mecánicos del Reactor se muestra en
el Apéndice D.
Elemento Descripción
Motor Eléctrico con variador, genera la potencia
para el impulsor
Bomba de agua Mantiene circulando el agua de
enfriamiento y asiste en el, proceso
de recuperación de condensado
Termostato Regula la temperatura de 0 a 90ºC
Resistencia eléctrica: 100 Monofásica, proporciona el calor
W, 110V, 10A.
Fusibles Protegen motor, resistencia
Botoneras Accionan el arranque y parada del
encendido y agitación
Caja de Metal Encierra los circuitos del sistema
Interruptor para Elemento térmico que acciona el
resistencia eléctrica sistema de calentamiento
Contactares 30 A Protegen la resistencia
reactor con todas sus partes más importantes, procedo ahora con este
presente manual.
proceso.
Aceite
FIGURA 4.13
MUESTRA DE ACEITE DE HIGUERILLA EN UN BALÓN
Metanol
aceite a procesar. Hay que tener mucho cuidado con esta sustancia ya
que es tóxica cuando se ingiere, se inhala o se contacta con la piel, es
FIGURA 4.14
FRASCO CON METANOL
Catalizador
decantación en el reactor.
aceite a tratar. Tanto el NaOH como el KOH son corrosivos para diversos
FIGURA 4.15
MUESTRA DE HIDRÓXIDO DE POTASIO EN ESCAMAS
Agua
Energía
Insumos optativos.
purificación.
los resultados.
puede ser cualquier aceite, sea de origen vegetal o animal, aunque por
Communis.
producción, de no ser este el caso, el aceite deberá ser filtrado por filtros
gruesos y finos, tantas veces como sea necesario hasta que no queden
manipulación y transporte.
biodiesel.
través de una malla metálica y un filtro grueso, lo cual sirve para separar
energía.
Determinación de la acidez
Materiales necesarios:
• Pipetas de 1 ml y 10 ml.
en 1 l de agua destilada).
• Fenolftaleína.
• Etanol.
• Muestra de aceite.
Procedimiento:
• Tomar 1 ml de muestra de aceite con la pipeta y ponerlo en el
matraz.
FIGURA 4.16
SOLUCIÓN DE FENOLFTALEINA Y VASO PARA
MEDICIÓN DE PH
/ litro de aceite”.
a utilizar sería de 7+X por cada litro de aceite que se vaya a procesar.
como mínimo.
jabones producidos por la reacción del KOH con los ácidos grasos libres.
transesterificación.
Transesterificación
en esta etapa.
están cerradas.
Válvulas
FIGURA 4.18
CONTROL DE CIERRE DE VÁLVULAS
manual.
FIGURA 4.19
APERTURA DE TAPA Y LLENADO DE ACEITE
• Abrir la llave de paso que conecta al tanque con el tubo de cristal del
FIGURA 4.20
OBSERVACIÓN DE NIVEL DE ACEITE
FIGURA 4.22
MEDICIÓN DE REACTIVOS
• Mezclar en un deposito a parte, los reactivos, metanol + potasa
neutralización.
FIGURA 4.23
MEZCLA DE REACTIVOS, OBTENCIÓN DE METÓXIDO
de gases.
• Cuando el aceite llegue a los 50ºC, se debe abrir la tapa que comunica
Figura 4.24
ADICIÓN DEL METÓXIDO AL ACEITE PRECALENTADO
del termostato, hasta un valor que oscile entre los 76ºC. y 80ºC
Figura 4.25
PERILLA DE REGULACIÓN DE TEMPERATURA DEL
TERMOSTATO
proceso de enfriamiento.
FIGURA 4.26
PUESTA EN OPERACIÓN DEL SISTEMA DE RECUPERACION DE
CONDENSADO
constante.
FIGURA 4.27
REACTOR DE TRANSESTERIFICACIÓN EN OPERACIÓN
• Observar periódicamente las variables principales del proceso, como
FIGURA 4.28
REVISIÓN PERIÓDICA DE TEMPERATURA Y PRESIÓN
Transesterificación.
puedan afectar la calidad del producto final. La limpieza se realiza por vía
inhibidor de corrosión que evita el ataque del hierro por parte del ácido
siguientes aspectos.
nitrilo) todo el tiempo que se trabaje con metanol y con KOH o NaOH.
caucho.
adecuadamente marcados.
Saco de arena: Como medida extra para casos de incendio, contar con
marcado.
casos.
Compatibilidad de materiales
de biodiesel.
independiente.
aislante para evitar que los vapores que salen del tanque se
laboratorio
estos análisis (INEN), las mismas que pueden ser observadas, mas
adelante en el Apéndice H.
continuación:
del mismo.
motor.
condiciones atmosféricas.
mismo combustible.
climas fríos.
TABLA 10
biodiesel.
Diesel de petróleo
TABLA 11
(90ºC)
de servicio.
TABLA 12
PETRÓLEO
Es evidente que existe una diferencia radical, en su mayor parte
mucho mejor y por sus bajos contenidos de azufre, mejora sin duda
invernadero a la atmósfera.
A continuación ilustro los resultados obtenidos en los parámetros de
norma ASTM
TABLA 13
TABLA 15
COMPUESTOS ENCONTRADOS EN EL EXAMEN
CROMATOGRÁFICO DE BIODIESEL DE HIGUERILLA
Compuesto Mancha
Identificado Cromatográfica
Triglicérido (TG) B
Diglicérido (DG) D
Monoglicérido (MG) E
Finalmente es útil observar que luego de las comparaciones, entre los
hablan de las virtudes del biodiesel B100 donde se afirma que la única
experimental.
la figura adjunta.
ANTES
DESPUES
FIGURA 5.2
ANTES Y DESPUÉS DE LA ADICIÓN DE 1 PALETA AL
IMPULSORDEL REACTOR
el fallo:
Por este motivo se sugirió al constructor del reactor, fabricar una nueva
figura siguiente:
ANTES DESPUES
FIGURA 5.3
ANTES Y DESPUÉS DEL CAMBIO DE POSICIÓN E INCLINACIÓN
DE LA VÁLVULA DE SEGURIDAD
con agua, con metanol puro (500 ml), con metóxido en varias
se transformó en biodiesel).
CAPÍTULO 6
7. CONCLUSIONES Y RECOMENDACIONES
Conclusiones:
Recomendaciones:
CONSEP.
Filtrado
• Luego del secado, el biodiésel se filtra para evitar todo tipo de
impurezas.
• Asegurarse de que el biodiésel no esté demasiado caliente antes
del filtrado (la temperatura no debe superar los 50 ºC).
• Se abren todas las válvulas y se filtra el biodiésel utilizando una
bomba una vez filtrado está listo para ser utilizado puro o
mezclado con diésel de petróleo.
APÉNDICE G
[,^D !iAY¡|OL f f)o'c (ssr) [,-.L RCSTOUO C^ÁSO¡O90 SOBA€ EL !O!( F. "*, F., -.
lrr¡ ^e* ,.o. l*,- '".
^rñoL. ^
lr^D CrNFU^rlc^ 60'C lcsrl AGUA Y SEDIHENIO I*VOI) o
^
f¡ fE rNEN s?¡ ¡UHfO OE lNFl,,.ril,ACIo fC) l,,re ,*en '*, 1."- r,
lrr. ,rrur,
+--=+-- l"-
lx¡¡'¡¡¡x¡ro L¡.s".,
coRñosro t^r¡ coeAE
t'c (cr)
t- vtscosro D cll,r€M^rtc^A !7
.r
J;*-_ '.ss ,z
INOICF DF CEIAI¡O CATCUT¡DO
lxrt we.r lr,,-'
NTE INEN 1489:99
t;;;-
ES RR
^C|oN ^
2r'c (r/lo n'ml 8."" rEMP O€ OE5Í(^CIO|i
^].
Fr. rcl Fr..€,
HIE INEN 9I6 nE {iPESo) 1"". uor
Iruo t)E (xtEso)
^¿ur
cEñr¿ 5 (fPESO) Iio "", 8,. "o,
^G\,^
m^l) FN I nl.-l ñn{]F r¡tfNo Ix vl - nfslDuo c-ÁFaoa{oso soBñÍ c( rot Ixr¡ u
'.o' ,,/ .¡-
'*e
ENTO ASFALTTCO GRAOO ll (60-70) - NfE INEN 2060:96 acu^ Y s€orMEr,¡lo {rvot) l*tln.* '.""
t5'C 5.ll/to,nñl l* ,o PUNrO DE rNrL^¡¡¡C|OH fCl
*
lorlq
Fr. *..
^Cri)r¡ ^
conRo§roH t¡¡¡ cooAl
l"- *" vrscosú^D A il I'c lcr) NTE |NEN
'IO
l"- r,n rHorcE o€ cEr^NO cacur^oq
)F $¡ l'Cl INE N I 98 2 0 02
D^D^¡a'Cy5o rr)(d)
^M^cóN
NrE rNErl §16 l'".,- P!¡tlfo oE rir¡ft^¡Jt cDta ('c, I,r.";;;; l;;
t¡¡ r arfjLonoE ,ltEño lx rvñ) N]E IHEÑ 9I5 ñJ¡ro o€ E!cu{Rt¡tENro f'c) l",r
'o", l"- ',
l*" ",r,
ro^t)
\ DE r,i^s^ POn C^(ENr t*nrñt 1"". o. car¡IE¡roo oÉ ctH¡zAs (rPEso) *r. '.- 1".."
t",,*..,.*t",.".'
-- F""
l.roEL oRrcrlr^t ) ( !r,rvm) flIE ll]E t¡ 9r8 corif AGU^Y EEOI\¡¡HrO (fVOt )
^r:roH
F . r"" t'" |". l"* *r, "'n l.- ..'"
r^n
^
2§'C trñ/ñir foñ)
MENTO ASFALTICO GRADO lll (66-100) '.NTE INEN 2060]
" VISCOSIOAD
vlSCOSo^D nEO\
CNEI¡^I|C
óOO.!t trC
A áO'C (cS0
r
^
IMBUSfIBLE MOIORES DE 2 TIET,IPOS. ¡IfE INEN 2I23IO9}i' I¿TE llrEN ¡ O¡9
l"- 'ro
F"*l .rL
I
^r¡rH^
r¡l0o of
^/r 'rnF
t¡¿rÉso) 8,,
Cl)rr /
l'l t)l.tr,l 1,, /
i:i
tr.J l--ro,-" PnODUeTOS OE pEf ROLE O.
ffi I E.,0,o,,,,," OETERNlINACION OT LÚ(: PUNIoS DÉ INFLAIVIACIoN
INE N BOI]
í$
rl t
ii loUlLl()
t'/t t
l.l [!r¡,u,¡¡ srtJlrt!( !l ,¡,iruúor{.¡J(r!,¡,,'!.,rlo,t,u,|lutdú,,,r¡rtr,JLiu^,,c,x,,bu ,o,,,r.rodorh,r
p.odv(ro' d'! 0ctrólro, u¡cct,tu hú ¡.rirer cd,nrJ,..tit,t(, (tort u,t,
i , Jq¡r(ltor r,r!Juct¡» {tu. lt¡l]. r uú nu¡!.
to dr i¡llJ¡tr¡ciü6, §r¡ ¡Jlo JUr( k), itrtr.,ur r 7i)"r
d !
L-¡
2.I A ¡¡tt(rirkrr dctu nin¡rtur, x ¡ur¡ r¡r,¡ r,tqu .,.. ¡I¡ y,biú (t vriu ds elrr/._. .!r¡r.¡rrlo* .u.ro
f trr¡irro
ú( inllJ¡rJCión l¡ r!nrt,!rJru,r J tJ !u.¡t tu! htrr!\ .,,r1úus tnr tr trú(,t,J ,r i¡tt ,,, rr¡
,,!r p,ri,r(rr vL¿,
2-l Conrr¡tl¡J,rdo rt (n!y,,. *. ru.,rr !oxU Iu,,rn . . L,,lxLurr,!.¡ t,r t,.,úr,!r¡tr¡¡ , I ¡ cu.,t { t¡¡,üu(( t¡ !u¡¡r.
¡
Lorlijñ ¡J! tor vr0u'ür. nvr tu ,(dú,, Ju,r[u 5 *. ,,h¡.,r.
-¡l
'4
I tN\ ll(.11\[ N l
^L
.J. l Apr¡rlo C¡(t.1J,'d.l( tJ!o Jtr( ! l,r,L,¡r!1,,\t ,\,,.\,,A
1
I 2 fcrtr¡úrn!t,o. D.\(¡rv (,, rl ru
^,r ^ r: rr ,. lrltl l^rt/
¡tl'ifll'Jt'-r ¿
rl't¡r-t'::!ff
+il
,1.1.¡
f¡ .l r'l{r/Ll:Lrt,,t¡tNfU trL
¡rrrrl
LNj^\u t luu
rlf- 11( 'l
lO I Llra
Z
./.'l
9 4.1 l,rrt,.¡'Jc¡ón dsl ¡p¡,¡rq
,1ü
: 4.1.1 Culue¡¡elrpJ,,¡l,,rut,rru,r,r,1,.!,t,,,,.J,(,,t.n¡.,ru,,ur
t. ,,¡,,r()rl!Jr!,t¡r,¡(!,\,,
r(i.I rjulJt,Jrle tur)tru, r.lLl n¡riru,lilrl,¡?'¡'r."r.¡.,r,,1r¡,rtúürJt(rL¡Jrt.rLr,,,,,rr..t
rr!¡,ror¡,!¡ ,n1,,
[E
'rd
4.1.2 Si l¡ ¡rucr¡¡ J!,tnr[U. e.,r,,].(,,r,,,r()r,¡]. (\r,,., rt!,r\.¡],,1,,,r,,.r!.,n,r, ¡J.,r¡,t,/J¡,,r,,,lr.r
Jj.j pJrr.,
.;fl ll" ¡,¡( prolccc,ón. pJrJ (v,lJr !o,r,{,,rrr Lt( ,r ( s.,¡rt .l v.§,r (:t(,(1.,,r.1, ,ru,.otr ior
1o_(: r¡,,r r},((Lu(ñ .,1
I i
l ü
t__
I INEI\ BOfI l ,l1C I r
I
I
4.2 L¡v¡¡lo dcl v¡lu. L,nrpiJr úl r¡,¡, .un ud d,!fvr,¡rc r!.ruJdu, rlt"¡i,u,rJu Ir! ErJ¡,¡t¡ U(pr;iLor cJ¡1,o.
ñoúi y ó¡idor dcl ir¡tlrior Ull p¡,tr, Jc l¡r- Ju Jerro, hJ't¡ lur.Jr u,¡J i!rR,f¡.,.i n'!rjl(J
brilhntc.
j
I 4.! Pu¡klón dsl tÉrñ¡óm.tro. surpstrdlr cl hmótr'.(rov(,,¡tJl,,,!,¡L(, ds n¡¡'(rr qw ct f(,ndo Jút butUu
qúrdc ¡ 6,4 mm ¡lll foodo dcl rJro y cfi.imJ Jú ull pú|Iu r,lu¡JllLJ,¡ru üñl,c cl !!.r¡.o y lJ pJ.rd irr!,r¿ drt I
y¡ro. L¡ linc¡ ¡lc inmcÉion fr¡br¡l¡ r¡r cl llrn¡omctro ú',.hr qusdJr ,¡ ? nún pur dlb¡io dct bo.d( lupc¡ror
4.4.t Coloc¡r l¿ msclrr¡ quL.r,¡ r lnrJyri* !n úl v$o Cl(r(lJn¡t. ú! rrrtrúr¡ (tuc h p¡rrr !qp.r(, ¡.jct ¡,¡e
nltco llGEs. iun¡mcnlc ¡ l¡ liÉ,¡ m¡r.¿¡r¡ c. il h{ ñulJ ?).
4.4.2 5l l¡ mu.ttr¡ ut yir.ur¡, c¿l!nrJr¡¡ prctiJir¡rtr¡c tr,,:r¡ rrvu ru strcur¡ll.c tu,uiiti.,,rgr,rnr! IutrtJ
iin qu! l¡ t!mpcr.lur¡ c¡.!r.i¡ lot 56'C iñ¡(,ior.1 .t tgnru dr i,rltdnlció,r rupucrro.
4,4.3 [nccndsr (l lclrcro ¿! L.nrr]u y rturr.¡¡ rt l.rrrJio J! t¡ rNJ ¡ !n drjrñLru Jc {,0 r 0,¡ rI. t,ur
I (ornp.v¡(ir." (un l¿ [{(luci¡ bolil¡ (e., ¡ !(cúr. conli(n( cl ,rl)¡rJLu,
4-4.4 C¡lrñt¡r cl !¡to p¡rJ quc l¿ trorpcr¿tur.¡ de tJ nruu:I,, ¡u¡¡rnr! I5 I l.C pd.¡¡,,etu. Cu.x,úú t¡
lcnrt{¡dtsf. d. l¿ mútlrr¡.1 ¡pr,r¡trnJüJnr(nrr 56"c tr.,ru,t pun(o dc if¡ll,rJrión §i¡cfrüo. J¡rnr,nv,f tJ
v¡ilo!rJ¡d ¡lÉ in.rcflr.:nLo dc l¡ rumrcrrrúrJ. ilr ru¡.rr¡ (rur du¡.¡rl! tur 2E'c ¡luú prccrú.n Jt I,tobJr,lr
plrnt,r dc inllJ¡n¡ción, l¡ vcloai.l,¡ll úc (rtultJ¡¡,en(c! r{.J d!. 5.j 1 0,j"C pu. ñ¡úrulu.
t
4.4.5 A p¡rrú úr lor 2E"C bJlo .t t¡u,,rúds r,r J,,,¡(, nr r,r(.Jdo, ¡t,¡,rJ. t¡ r,I¡ úu Lr,r¡yo .rüJ 1"C !(
¡oñrc¡to rJI l¡ Lrmflt¡¡tur¡,
I
4.4.6 Apl¡caón do l. ltzn.. Motrr tr llJ¡nJ,o1,.(.t tJ!, Ct(v(t,uil pJr.u¡dú juur! !t lenriü
det rn¡r¡n,,.
d( rlrñljr¡ qu( !u tr¡ycclori,r lor¡r¡( íUutú rr(ru.un rt Uu,,,(rru ü!t yJ!,.tu! p,r pu rt
ris d\.t ruínq.
muLru. El morimirñro du t. ltr¡r¡ d!ü! r¡ u¡nir ,,r( y úu,,txruo.,,[ei!.trt,, unJ lirr¡,(cLJ
o J ,¡ LrLu,,ts.
r(n.i.¡ dc r¡dio s¡ r¡ñ pl¡rxr iiru¡¡to ll¡j^¡ú,! 2 ¡xlbuurr r¡ ts.úú iupu,or ü(l rJro.
Et riln,t.o r¡ Lluu rJ
ll¡nr dubc !ü.¿,¡r el t¡e rurj, rprorinuJJrrr¡rrL. üu I ,(§u,d.¡ y .t ¡!,r¡¡¡coru dr sr(¡ lrnrJ f u(d( r¡JLrr{
¡ r no o m§ri¡ñtc ¡ltúo dirpor¡l|ro ¡uto'n¡¡,cu [ys, urJ ]]
4.4.7 Rc8irr¡r, colr¡o "pu^ru Jc inrhtrrJ(ion,., tJ r.¡nplrrJr,! j tc,d¡ ú,r el r( ¡,a ,!llú ( ct
qut ro,¡rtlcc un¡ llr,¡¡r¡d¡ cn curlLtuicr puñtu U! tr ,srr.it.(ic Jt tJ ,rh¡urrru. ,tuL rro (l!Lr lonrunU¡r!c .ul
un hrlo ¡,¿ul¡do qu. Jl[un¡r yucc! ¡o¡lrJ J lr ]t!,,rJ ür utrtJy,,.
NOTA ?, Si l. (¡ñt¡d¡d d. mulit,¡ (oto.rr rtr ut vJjo ,c!¡nl¡ r¡!!t¡yr, {r,Irti!, ur r¡crjro ron ,x¡. p¡l¡!¡J.
5l r{ lt¿ v.rtllo¡lCoda l¿ rÍuotlr¡ x¡¡,{ t¡ pJ¡t! u¡te¡rrrd!r Jt¡J,Jto. v¡r,r, (ttú. trtr¡pr,¡rro y
t¡!dJ,to d.
vo coñ l. rDqort.¡. Er lmpó.1¿nte oUi*rv¡r {¡u. rr ll,pt¡ rr!,( L¡L tJ .¡rvlrt,¡ ^ue.
$ tn(ucn¡r. tÉ¡; d. oe¡rr!¡¡! tJ§
NOTA 3. E¡ prrní r¡or¡mrodto dr t,¡ lrrn¡ !¡ru .t vJlu o-r¡E j¡.., en un roto !cñlito y .t ¡{o,íño ,Ioyr_
nnodlo (i. ¡pll.¡cróñ ¿,.l¿ tr¡m¡ rcr¡ úñ ¡! tito<ü¡r\,J,,o_
4.4.t l'¡rJ d!tu, mio¡r !l p!rrto ú! !o¡¡b$r,u,. ,¡..,-r .r L!l((1.!rr!.olo. co'l utr |r(rr¡r¡r ru ür lr rctrlt¡§.
r¡tur¡ d{ l¡ mu§trJ Úc 5 ¡ 6'C l),'r n,,nuro, r¡lur l¡ llJñ!¡ úu srr¡yo cJ¿r 2uC rL Ju,,rú¡rlu dt rL,l.
4.4.9 Ré¡¡5r¡., como "pu'rto ric .utr,bu\l'uo", l.r rúml)LrJlu¡r ¿ l,¡ (url lJ l|ruc'rr¡ tu co,nbq)t,oñr y r.
m¿,r¡icnc ¡ri du¡¡fiLr 5 Esundor pur lo nE¡,ut.
,. CALCULOS
lr¡jIrf,.rr,:(:u..i.
er D! ¡iÜ,: i^Li: .r r
6.1 Pr.ciiión. Drbc utilr¿¡r!. §l rtuiúr¡lú (r,r(rio D.r¡r jut§,¡¡ l¡ ¡ccpl¿l,.trdrij d( l. , Mull¿dor (95ti/o ú(
i
6.2 I¿r.p.tilral¡d¿¡.I. Lor,!'!ltrduroUr!,,¡llurpururrnrirlruopo¡lor,unu¡!n,»,¡)(,rrturtrc.noUrU(nüitr
rir rn Í¡ir úu lot v,¡lorcr ¡r¡JrúJJor ún l¡ I JUI¡ 2.
6.3 ¡,lprorjúct¡bl¡;d¡¡1. Lot rsr!lrJ¡lor !úmrnirrJtu¡ por .tut hl,o.rro,ior dils!n:c1 lotlrc u,ll mir¡¿
mscllr¡ ño d§ben drf!,ir c^ mór ür lur vJlor!r ,trdi.rüur ún tJ TJutr ?.
lr!
:ii
rt
,,1
,.t.1
'.,t,
:-li
rNLr! ulj{.t
T^rrLA ?.,r,
l
I
i ?. tNFOtt§lf DL RLStrL,t AUOS
I
I 7.1 En cl informc, d.bcn ¡.dicrr* rl ¡)l]ntu J( r¡r¡lJn¡.¡(i¡n y.ul J( úorrburl¡or¡ corrcsidur, ún UJdu,
I
I
I
i:
rtl I
I
i ,I:i
I. ,i.ri
I
l, Í.:l
i
ll .:}¡ I
I ¡i¡;i
::ry.1
:;1ll
i -¡J
I I
r-v I
t !. I
! ,'it I
I
l I
I
I
I
I
I
I
I
jr
I
lNt N ¡,ltt l!)ltl t I
,:'
I
I
¡: §P§ I
CIB.ESPOI,
T.,rñon¡tLro ASTM
.B
C]
(t
t
'Plrto ór (¡l(^tJn¡rE¡rto
i' t
a--'
ü' \
f' )
l
t..
\,,
i
l,
t!2
),2 ¡l.g
ti)
l.r,
o 2
i E
0.rl
f
t
1
f l0UltA A.l AoJrJro Ct§(t¡r¡.1
(rod¡t l¿r.lih(,rn,r(i rn,hlnn(rrtr!l
i
I
j
,,!
J
¡
i
.,ú-
tNr..J 0ul!
^Nllio ^
^,.1.1 ^.
4.1 l.l Vrjo. Confo,ñc lo iniii.¡do !ñ lr llliu,¡ A.2 pu.dc «rtrtruir.lc ron u^ mrnso
li.
I
m¡ ,.jc snj¡yo, cl eJpurlc dcl lcrrÍórrctro y l.r h,fitJ iñ(lic,rúori dcl t.rnr¡ño dc l¡ ll¡m¡ ¿c cn\.¡to.
F$ dc ún lipo ¡propl¡do, pcro ic rux'{tc quc lr tuñr.r r.n,i,r rpro¡im.r(I,¡nrcñtc 1,6 mnr dü {lijmclro y ,¡ñ o.ifl.
cio,tc 0,E ñm, t¡mbidñ úc dijm(r6.
L.r.l.1 C.t.ntlot. fl c¡lor pu.dc ¡¡l'(¡,rc Jc (uJlqu¡.r fuc Lc ¡o¡o¡¡¡r¡i mcchcro.r I.Ú o tj.,,pJr¡dc
rlaohol, ticmprc qur. brio riñxuñr .ircunrr,¡nrr¡. l.¡ ltJmr dc lor ¡ro.iu.lor ds (o¡rburtió¡r ra ¡cur(lu. J l.ri
I,r.r(lct lilcr,rlcr dcl !¡ro. Ll crlúnr¡do¡.[:c¡ri«, !ó,rllo1.,{lo con un tr¡n}form,rdor dc vot,¡ic v. i.¡l,tc §
l mir rc(omc¡d¡blc. L¡ ¡r)¡i(,r(ia,r J( rJkr * !cnl,.r,i b.r¡, Lr .¡bcrtu.¿ circrit¡r dc t,¡ pt,¡.J Lc cJtc,,l,rn¡icn.
lo, cyil.¡ndo robrcc¡lenl¡nr;cnlur lo(.rlc\. Cl r.,lcdl.,dor d',; ll.!n1.r pucdc ftrolrfcrrc dc lñ cor,i.ntcr dc
i ¡irc o ¡lc Úñ¡ !¡cc'iv¡ r¡d¡¿ció¡, rmt¡lú.r^ü', ur.' t¡¡t.¡11., Ll. prot('c(iótr quc no rob.cp.llc t¡ !p(,tic,f (lc I
I
t:
,.I I
5
lNf:N n0n
I
l:;tri II
¡
1,,
t-
i-¡
li
I I
I
1
l
69
I B
6J 0¡
I c
t'" o ¡.5
c
!¡l
9 t0
G
lr
, l.á
I
6l ¡0
100
L a
0
I
i B
o I
0.5
! c 1,0
o-
€- 51
69,5
5C
¡0.5
t46
t
lNIN r]0n
I
lrr.r;
I
I
- 1-,
I I
0i
I
+, ¡
i
i
t,
t.
I
Ét.'t 6i
I 6J
c ú¿
I J.5
, D
t:
l¡t
j
c l0
ll
't
I , J,5
a,t 10
r0o
I
ll
1,.
t I
I 0.5
c I,O
o-
(,
¡
55 5L
E_ 6t,.J ,0.5
l,r6 t59
1"
I fl(;Un^ A I ¡tJ.r dc (Jt§ltrñ¡cñto
I (roth( t.¡\ rli,ft,rrion.r (¡ nr¡)
!:
I
t:
i
I
INEN BO.,
l9rir; I I
I I
AI'LNUICI Z
I
¿.t Not{ñ!AS CONStTLI^rt
^
I
Éru n,,r-¡ no rcqu'c,u ,l,J urrr! p{r¡ !u Jp,r!j,,-,,.
I
I
¿.2 uAsL5 !lI LSt llt)to
I
I
I
I
¡
INEN 8ri8
)98t.t I
L¿ D¡cc.ión c!n.,¡t. ¡L0ndjcndu ¿ I¡ ¡!(urid¡J ,td rüfut¡¡ tJ (Jr,Jrd Jrtcunrlrulr¡lrtc Orcxt quc
* concr
ci.¡li¡¡ un cl p.Ír. iliipv'o r¡ (t¿bor¡cróñ dc.r¡ norñr¡, h¡b¡i,¡truñ ,nic,¡do ru ¿truú,o cn lr7!rJ206
El lroyc(lo f!¡c tonrlriJo ¡ conlutú 9úbt,c¡ ijc 19E002-?y ¡ lgg0O4 lO y r¡j ¡otrr¿ron uñ !úc,¡¡r t¡¡r ob
*rv¡cion( r rÉ(rbi,J,(
UNIVLI(5IiJAO C[NIRAL
UNtV!I(SIOAÜ CLNTRAL
Sr. ftrm¿n tb¡t¡ PJrüj¡ INLiI
'ir r. o0lL to
I ¡.1 lrr¡ oo¡roJ rrl¡!l!c. út ¡ritu¡Jo p¡,r t¡ drrcrnr¡nrctü¡, rtc rr,.o,id,¡¡t !i¡rrtrr,irrc.¡ ü( ¡ur prei.l((¡or t,.
tJ
qutlor d. ¡cr.ótco¡ r.¡nro lr¡¡rpücnlc, como op¡(or.
!
t.2 L¡ yircorid¡¿ rltr,i¡,i.¡ po.ü. obtcñunc o¡u¡tipti(¡düu tJ y;(urid¿J (i,¡rrntric.¡ ot,rc,!¡ü¡ t,or lJ,rctr
l¡ nru.nr¡.
ri¡j.¡d dc
!. 2. Al_CAHCt
¡
ltatTI.ruTo ECU^TO¡ll\f ri,
LltttMlNoLor,tA l.,tir¡:'):t:¡,rLr::.\ajt,.jr¡
If IB LIC)'i'ECi\
l.l V¡rcoridJd (nrrmjl¡c¡- tr lJ rclrliir rnür t,¡ rircoliJ.¡t y t¡ rt(.I),¡JJ rjr t.r rru.rrrr. ci unr ñ!(rl J dr
lJ rcr¡r'.nci¡ ¿i llu¡o dú un tiqu¡do bJio rJ ¿c.róñ ¡r! h
T Br¿r.d,,rr r-r¡{r sr. r:r uni,r.rtt úL vi1loridr¡r cn¡rnri.
li(¡ cr cl flrclro (u.rd.¡'to For ruBundo (vsr noL,¡ 21.
I r'lL
I (st - rO. rni/r
¡ (1, = lo'r p. i
4 Rt5UñltN UtL ilE y
.1.1 Sc nriü. cl tisrl|po uñ rc8uñdor, qur r{ dc,r¡lrr ut yolúDr(n htu J(¡ t¡qu,du e¡r fr,¡r b¡lo l¡ r(c,¡n Jc
l¡ i¡¡vcd¡d, ¡ r¡tir J.l rulro.¡pil¡r d!t viñu!i,tl(rro cJ¡iU,Jdo ¡u,rJ r(.rt,(,Jrur! cú¡J¡!,,rJ,r,ú¡r. con.
r¡ol¡d¡.
1.1 L¡t tir.o'iijJd cinc¡r¡jt¡c,¡ ss rt produ(¡o drt li!,,¡po ú! !tu I,!f t¡ Lo,,,rJ,,rc d( rJtrljr¡(ion (tct v¡,
5- INSII(UME'tIAL
5.1. ¡ Purilc uriti¿¡rr( (u¡lquic, bJño t(rnro$;1,.u (utr l¡(¡u¡Jo r,.n¡)f,¿r!,¡rr ÍÚ¡pr( rt!c
,(¡ lo tut,r,r,rr(.
rrrc¡rc profundo, ¡lc r¡¡otJo qu,l cn nintúo nrumrnro drt
ror¡ryo ¡r8,¡i,r nor(i,¡r !L tJ nrcrrr cn (r r,ro,i.
mutru !L srr(urn¡r. ¡ mc'lor itú 20 ,,rn, ú¡i¡-¡ t¡ r¡¡¡¿¡¡;c,r J!t litl ,.to
ú(¡ bj,u ,¡ n1c,r!!.rs 20 ¡tr,,r ruhru (t
lqñdo drl n¡¡t¡no.
5.1.2 El (oñtrot
d( t¿ kmD!¡¡tur¿ drbc *r ut, rtuc p.,rr cl ,J,,su !.rr,p,(.¡J,,J,, c,ll¡r S y
I tUO.C. IJ tü¡r¡,,,..
r¡llr¿ dcl ñt(¡lio ui¡do cn ct b,uio no vJrir r¡ nrjr .1r 0,ut.C .¡
ru.t¡ t¡ ú¡rrn\ió¡, ¡.1!l ,;*,ii,,*r,.;1,_,r
¡lmr¡tr ru¡¡r fucr¡ ¡te drtc r)n8o, t¡ tr,ir(ion nú d(br.¡(.d(r (0,r.J"C.
62 = ¡,
-L
(C'ot",i¿t
INE N O1O
Frj-TfY'i r 1
6.¡l AcÉ¡16d. v¡ror¡d¡il. jnd¡r rir r¡ ,.r,r.,,.,.r, r-,
ullll.-i'-\ I r:'-..\
6.{.1 t,usdcnurüxco,no,cf cnci¡confirm¡rori¡.fttfro..d¡misn¡odctrho,¡!n,i,r.
n,rrrc¡ nlcd¡d¡ no concuc,rr,r rranrro d¡ r 0.rso/o Siti y¡ro,i.t.,J (in.,
d.r wrúr..,rin(rdo. ..;.,
rñi1¿lr,r, in.h¡ycndo l¡ c¡tibr¿(ió¡ l(t lcrmdn lctto
,;. ;;::"" ,,,",,,,, r",,"
"..; lr fucñrc
v dcl v;r(o't'*lro. P'r'J l'iti¡;¿J,
!r.ó,Íco. drr ..r,tlrdu
6.{.2 (., rkc.r¿r¡o quc rc,rpJ quc u^ ¡cwtt tut'!cto ut'( nido e'¡rc !rr rc(ilL J. rii(or¡rl.rú
no .¡ctuyc t¡ f,orib¡t¡d¿ dc ,no .u.,,,,,,.,.,ó'uo cri¡drr
¡r ql,t (quitibrc t¡i posit,¡!r tuúnrcr (t(
¡crutl¡lu, crrúnro!
6,4.1 Ln l¡ T¡bt¡ A.3 ,c cñcu(¡t¡.¡r u¡J tr1l.¡ il( ¡rc.¡c! dc vrrolid¡d (..l,ild¡r ¡
d¡vrri¡i rcmpLrrtnrJr.
- j-
llrEN Bto
t. pttOCIDt¡\ EN.] (]
7,1 O.t.rmki¡riü¡ d. l¡ rl!4uriir¡ú cincn¡¿t¡c¡
,.1.1.3 Li¡np;¡r púriú<Jic¡otcñts et Ír(uri0r! (''r ¡!iÚo L¡',¡rnLU ¡"fJ lur d(p¡'¡t¡¡t)t orBirri(ot;
.ntu./¡¡¡to aum¡tc¡¿mLr¡t§ .or ¡tu¿ d§Lit¿¿. '{rrrÚYÚr
,rcrr,nico, r,!,d,¡, f!mov(r!.i pof ,,.,.",,.
ctf¡¡)c¡¿lm.ntc l¿r r.llcr
."'J'j:,::l;ii:il:i::li:::.il:;.".::l;ilJ:.
i10 t ¡rio iL Ú,(qLIlrJo D, lrr l!!
7.1.2 P¡Lxal¡no¡to
flolA 6: P¡.J lr' hónxFo! .o¡ .l(¡¡¡ tu¡lt,¡, rra cox¡J¡rn (r¡i';, rn
.¡rú puhró ruor¡.rr. t¡ ,".*r., u. u.. *.r,i.1.1;1'ro '¿¡',
nI' rr d{rc¡
',r¡,J( 'ó,r uú
-l-
¿ ¡i i(',\l
CIB -ESPC)I,
¡y,rh.tt
7.¡.2.2.4 Cu¡fldo l¡ r¡r¡yu c(l¿ ¡,)Jro (l r¡u ro dr.,).iu. (,tur¡, ¡ub,), (tc rcr(,o iurtr.r.
tcmf¡cr¡ru,¡ rh
mcnlc cmFquct¡dor rabrc lór.rLrrnr,r rbn,ru, (tút !¡fori¡¡cIi, rrJr,r r.c\ftr,r lr úxrJr¡lJLii¡ J(t
.¡N¡.
Lor tuhor dc l..Jdu drb{n ttlv¡r clduñü.J..1 vi!!orin(r,u y no lnri¡r, (t nut,, J( tJ n¡n.rr¡¡ (lr
rn$yo n,r
¡rrlllcn.iJ rl. l¡r ¡r$¡oñ.i cr(.dfi cn ! I itril,unrcr o.
7.1.2.¡ C¡rr¡r cl vlr<orirmrro en t,r f,tr¡nr nrú(.,J¡ l,or ct t.r¡,ic¡ ¡1. crtJ r,t,cr.rc,u¡r rl(b{ rc.i,tr,tJ¡
¡ l¡
util¡¡¡d¡ ru¡ndo cl iñ¡truñcnlo l!( (rt,trrdo. S¡ lr nn¡.tr¿ ro,tictrc p,li.,t.* rútitlrr. r.t,rln¡tri coñ ¡yu.
d¿ dc un mcd¡o fi¡rr¡ntc (on ¡lrc¡tu,i .tr 7J pnr dúr.tr,r. t.r (¡,x,¡ t ct Pllntu(r,,_
¡l p¡.¡ obl!ncr un¡ .u"tr,,r ,.pr",",,l¡r,"r, c¡t.¡lJ, ¡¡ ñlrrtr¡ ctr d rur¡l,r(¡,rc urillr¡,¡t ¡ 50.C coo ¡tit¡.
b) vcrrcr l0O rmr dcnt,o (r( rm t,kamry(r dc t25 Cl ¡ y rip¡rt,,cn tor¡ru l¡oh.¡it., con !ñ co.ctroo r,¡.
pón .rc c¡uaho:
I
?.1.2.4 Oci¡r qúc ct vü(,rímcvo crrt¡do ncrñr¡nürr¡ cn ct
b.¡ño r¡ñ t¡ctrrn¡,In Í¡ti.i.ntcnrcñt. trr[o
¡lc¿nt¿r l¿ tcñp(r¡tu,¡ rtc cor¡yo; clr( r¡(,npo pucdc lcr n¡r¡
dc jO n,inurar
NOTA ,. Slt. ullll¡. rrñ b¡,\o pür v,,,o! erjÉDr,,¡tt.ur no ¡,1¡J¡ ñ' rrlnc u¡'.
.te rtrúr..,nr da rv,tJr ,t.
Itl¡ manara aldcr.qu¡l¡b¡to (t. t¡1 tcnLn.,¡lurr!.
5
L 810
Itr¡lrl II
8, CALCULOS
Vc - C.t
S¡c,r,io
&1,Vi1(o'i¡¡¡¡,I ¡J ¡n¡¡nic¿
S;c¡rdoi
i
INE M 810
t 986.1 I
9. t flt¡of(t5 0[ nlatooo
10 TNFOR|TE Ot RtS(JLTAoOs
-1-
{LN 810 r!)r1ii I I
l.ironttnu¡t¡.n l9l7
I
I
I
i. rN tN I ¡O i
I
t
I
t
tI
f¡
¿.1 Nutitr \\
^(..,t\Lrt
lA¡(
I
l I
ií
I
I
{
I
i
I I
I i
i
I
¡ I
!
i.;':: I
i
i
I t
I
t
I
I
j I
'I
I
¡
I I
I
-i i
t
I
.',]
rt¡, l)
t fllJl]J
Ii,OL)ut.ti,:lt)t t¡: ftr(]l,t o
r'l lltt).1 rl:i
l, r'i,.,,'*i^l
I r)¡tl¡ tL)
lt ("! l,J ir ¡l t' i"l
I
I .' ¡:l \tl,'ll N
I
.I r. .r. nrl., , r¡ orrrc rr r rl, rrr..rtrr,l, llrr.,,,', t',r, t-,, ¡,,¡¡ti, i,nr., ! \t.¡,n,,1. 1,i l J ln, t,,.:.,r/¡
1,. r,,¡L¡,¡, -.¡.¡, tr,,,t!, t.,
J I lltif,llt¡t(x,lA
l
,',
l.r l1x.ro fr'¡l ,1.,t,.r¡it.uiu! l¡t,r,,,t.¡.1r,,,,,,,,,tr,,,1,,(jr.r.rr.n,,.,,,r-¡,¡,t,t., I
( | In , !. , , L , | |\ ,
t ,,1i, t((¡.¡t,, \tet r¡r.ll/.¡/ ¡L
| . , ,
r , , . | , 1 ¡, . r Ll tr , 1
,t ,t I
' ' ' r.n r,rL
Ll
I
I / ¡u,((, ,t ,1..r":r,i,r,, |..LLII¡|,.,|,,I,,,.I, ,tt{r,t.i,,i,¡t^i.
,,t.,¡ ,.,r.¡t I, ,t.,,.r I
I
rin,, ill .¡' ,1. r.rtrr¡"!, .r.rr u¡ nt,, I. I I
I
| . r¡ v ¡L¡r¡,, ¡, .,,,¡,¡r r" nr L ¡rn! \r' r ¡!In.¡¡f .¡r,¡,r¡.,¡r.!/ rt ¡r¡r,t ,tr ¡..
I
l
I
CIB.ESPÚI,
ll¡l ll xi,r_
-
ll I o r r ¡, I r I r L,r,, lul¡, r¡. t ,,rn,, ,!r,_,,\tr¡¡,¡,,t, Jrn) ! 1 ,,,¡,t, 1,,,¡rr¡r I I i. t , t,.t ¡,,11,t,
, | , r . , , I.
'
'
n¡'!,"!,,,, r'.¡, ¡,i,r,1.,.r, ¡r,,.¡
...ii..i: i_..i.,..i¡,.. r:: t,r . , , ., i , , 1 ¡1 . , , I , |¡ )
L ¡ ¡ i | ¡ ¡ |
.l ll L,r,l"r
Lr,i.¡ /1, LJr.i) rr.!¡(lfr ,1,,t l).,¡,Il¡t,¡ti t,,rir1n:c¡,!¡r,,r,. .,¡¡,i1, ¡ , , , . r , r, L r , i . r( , r { t , I
rr' tr¡ r 1i, t.x t,.',." ( ll lt,L¡ ,t, (t.,.ta(,trrr,,,r It,,,r,1 ,¡, ¡lr,, rt,: rn,It.,1¡,.,
'
5l !r :i ll,t., ,1, ,r'r'\rr. rlt ¡¡ilI¡r,I,,, Lrr rI .r ¡n¡rrr¡,,tL: v,,l!,r t:,,,1 r¡t,¡,1 u rrtr¡tr,., ().rr,¡ \ Il)\ l,r
,'r., {r,!lt,rli;rl. ., ,,,Ir,n.i {t r,.rr,.i,r,:,1. t., ],,r¡.\¡r.,.,,,r(\,,,: tt.,r ,t ,, n,,i!,,,,r,!t.,t., ,,r ,I ti.t,ri(t, ,,,,,
r..1 ,,..', ) r.i rl. r.tr ¡ u.i1., rrni,frr ¡¡¡:r,.,.t.r
l¡l{rtJ !)l/i l,rl(., rt
L¿ tl.r,.trrlr,.xr¡,¡,r,,i.¡rLl(,h¡,,rr¡¡¡ti(¡nrrn,trrr¡,Ir¡.,tit,,yrttr1,p¡.,t1)t,.L,t,,t.,,,t¡
L|ln,,r.,r,irtr
,1,.!.r l,¡ l,n,l¡ I ttf¡t,tr¡i(l,,r,tr¡,\r.{rt{tnrL(I,j..!rJtir¡.r,,1,¡u1,,¡,¡i¡J,r(.,r,r¡r,,\¡,,ir,.,,1!¡Lr,r¡,¡!rL¡,,¡
J. , r'[,, ttr,,t, , r' r,r, t],t.!j ,,rtr.(,n,: t,!.¡ rrtn n (llüt,,,u)l,t!¡».trnr
(., ¡ rr,r, t)
"::::'i{""r(r11(rr''rr'¡!lt'|n¡¡')1'¡'n
l.l ,\tL,,t.r l¡ trD,t\1. ,n,r ¡e Lt .1,¡(nrJ J( ¡r) tt, L,\ tri,rilur fitrI¡(.¡,L.. 1., l.f L I
l.r ¡¡x 1l,,r L,¡ l,r tÍ,n¡ r..ltir(tr¡.L,l.r ! tr, trt.r r rl r,,.,,r ., (h l,:nit.n i,,L
rrl'¡/\ls¡1,'rr,,i,.r,nr!r,,,¡rrt.,rx,iu,rür,tn,,lr,ot¡JrJrJirrut.r,:,,,r,,.rr¡rn,¡,
I,lr,¡, r,.¡,¡rrrir.|,t,
r,ti,r ' ¡,r¡¡rtJ¡ ¡r1,.,,_,,.I ItIr rt¡ ¡,,, ¡t,r,r, rh|,
I
I
I
.lr,r.¡'i,,,. ,k,¡{¡ie,l( t,.n,( ¡,I»Lre.nt,, rt tr¡¡tu i¡tr!,.,t ,l rlnrllr i,, ,,r!,\(, t.¡ rr,,l,rt., [.¡n¡.rr,u
lLl r,lÚ, ,r¡Ixr!rl.r r({l'¡; ru r¡.x$t r,rtr | ¡.,.
I
/ I (,,,,¡r¡[,,¡r rL.i,|l,,rtrl,r,:l L,rtL,,r ¡¡rr,rtu rtri rr,.i1x¡r.¡r¡(,,r¡t,/r ¡¡,,nr¡rr,tL¡,,1,i,,¡
l,¡r¿
l¡r.,,i,,1,).rl¡ r.r ¡n,it¡{r'¡. y ¡t ,rLl!,t(|r¡r,,t1jI¡ti¡r¡rttrlrtti!.rt,»(.lt.rtnrt¡t¡i,,,rr¡
\' L, .,,Li't,1trl,, , n.^ L,r,.t; i.,¡ ,
I
,'I l¡,,lr¡'1,r1,1,!,,r,¡t ¡tr,,f,,r¡r.,l,t(.,h.1¡,,i,,irr,tt,r,¡,,tn,,1,r,,¡..t,!i
Lt
¡,.,,¡
1.,.,rrr,,^r,lr,,,r(,,¡, i,,r,.irr,l.,r¡,,\v,,tur¡!rtr\,t.:.r,nrt,,t,,r¡rli¡¡,¡.t,,.i.,\.
1.,,,,t,, .1. ,r.r¡,r, I
¡¡¡ tr,rrIi.r¡t¡'.r;r I¡t! ¡.rr,r,.,\(.t, arf¡,..r,t.r5 (\r¡ ri.r, .lr
I
/f I ,,, \,,1',,,'r'n \ ¡Lrit.,,t, it nr,,,,tLt., l¡,(,rr.r :Ir.trI(¡tr,L, n Lr.L,,.,,¡,|, |,,,...,.:. ..,.,¡|¡¡..L¡.
ttt
¡, ¡r¡ (.r., ,,,r¡ lr l{ tt ¡)nt,, ,lL li,!"( . t.¡\,ri,,,r,,,r.,t,tt¡,rt,s,¡,,
' '! r, ¡ r¡,,rr,itr 1¡/.!.i,rt¡,¡,¡t.¡1,¡rt¡,:!.ri
( rn,ir y
tr L(, trl rlr,'l!¡r¡rrror¡Llrr.¡J¡ú¡r(
7lt ALrt,¡ ¡¡ ¡¡,,,,, li,,,rl ,) rl t,r'l¡,, rx ú, r¡ rrf¡rr, ,.r.rjr) ,¡,rt,t,ricrJ, e r¡,¡, ,,o,,¡t¡n ,I r,¡1, ¡,1 ú¡¡ir.¡¡r,,
,¡ ¡,r!¡r., lrl,.,l. (nr\.¡!¡ ri r,¡l , .t ti.r,rit,, !.tr.¡ r,.rrr,¡.,.i,,
,¡, I 0r.,r¡.r, ,r, I ¡,.r,t,, .t. | ,,,r.!r,, Í f.,r,
, 1r!1,' r,r n' ( ¡,)(,¡r \, (i¡ ( t ir,l,ú¡L..t. rr !rl¡.¡1,).,, r¡¡¡r lr,r¡!o
ix)J¡r¡r ¡¡¡.n'¡j'rrJ¡rL,¡,.r¡f¡r.nL,r'rrr(l(ur.n,r.!,r,,rrrr,,rJ,r¡.):r,¡r,¡,.,rr(|r,,¡,L,¡|,Ir¡,,,,.r.,rLrr¡,,,
I
'l¡'¡rr"r!¡,¡il¡'r!Ik!r",'l,r!rLr.',lrr'¡rir',rru',¡rr(ri',¡t,rtr¡rrr,t,j!¡,5,r,.¡y1,,,,,,,,!r,¡,r,rr¡.,11ru,,rrrr,o,
, L ¡¡l ¡ r!, r:r !¡1, L), .rl
'
,t,'ir!,
I
I
l
I
IN t t,J Ulti
tyllt. I ¡
I
i
), t,,ll, ,,xL¡r,,!trt,r ., ,,,r¡,¡
^1r,r,¡,¡r,t
co ¡,ú¡,!(,1¡ (rdJ L¡\'1 ¡"i ú'0r, nJ ,, ,,"1',,,;;ll;.";Jll_,"1;",i:ll;"il,1,,;"1),.,,".1
J¿J,'Hn,rrrr (o,, tJ tfu ,Ír ,t( {t,5
'¡, " ,",_,i,:":
rr»}..,¡ur*, o, t,(,1.Ir.,jc Lr. e(,h.,¡!n i,ri(¡,,r ¡{ ri
.o¡¡t ¡,turn,J ¡¡¡,¡.n ,
trotc¿t,¡r¡¿ totat lu t¿ú4tet¿¡1o.
D
I ( : t,tr',\rr;¡ ¡r1,. rl.t'r .'ri,(d.r nr ,tt(tl,,i(.nlr|t, r ti t.r,r¡,c¡ntrx,r ,(
tetr¡,¡, u¡
f t' - t, r!or¡ l,Jr,,¡rJtr ¡ r ,,r ,¡ r ,t(. I18. (,r (t ¡¡(,tr¡.¡ru tl{ u r¡yo.
I
¡
t - t!r,t,r,Jt!,¡ tri,tr r¡¡ "(.
I
8l¡ l¿ l.,l,tJl,u¡n,!¡,cLoíc(!i.,,,.t(,)¡¡t.,rr¡,¡o{,¡,J(n,r,ur!i)¡rr!¡!,¡trtr(¡lÚ
t
A I I Rc,l,,rtrrrJr l,,r ¡r!¡tlJ,,,,r, ,t.:rtrrrr,t( t,,n)er ¡e.¡trrrLlt, tJ, Lo¡rc!
I
I
E.¡.1 L.¡rili,,r.,,rc\n.,t{,!,4,,rr.xt,,isi,r,,rrr,:..rt,rt,,r:tre¡irru.¡,,J,,,¡n..trrrrrrrLl,,
I
¡rri¡l¡, r!!.¡, ¡ r4rt¡,
¡,,r rt. ¡, ,,t., , .,,,r,jr,rtn,,. t,or,r(r x,r.r.rt. i
i rr¡u,¿!1o,,(\,¡j¡nr,!,,,ú1,,,,,,,,,,.,,,",::];;l].1,,,]"'"'"""'"'""',!'1¡r',.,¡!.¡r'i,,,i,,J,v,!.,,¡'c
I
I
I
IIOTA.l Po¡lt¡ 1{'qu¡ r,r ¡r ,)ro( ¡it¡.¡,!¡,rt, J¡t,
I ü.Lr9r¡r'¡¿r¡re¡¡0,1r,¡¡¡,,,.*¡¡,.,,,¡",t,,,.,,,o,""'tlrv'vt¡lre¡fLtl¡rqÚ¡ÚÚcr'l'¡J('o¡¡Lr¡r"l',rrcru.r¡r¡),u
*t"t' pu'i(("t'¡¡c (,r v(rrúr¡r,¡ ¡,, ,. ¡!r
I
¡r. r¡ nr,rr¡J y r,,,{¡ ,",.",,,,," ,",", ,".r,"1.",r," "'"'*"
",
'r¡
Ú,,i I ¡l
i
t ) Cikulo ¡L l.¡r lúnrt!''rnrr¡¡r (tu. ro rt¡,on¡t.¡r ¿ tr¡ltrnri¡.rtur l¡n(.rr.rtr, (!Jt)orrdo\. :( ,rIlr(;,ij ,rn!
d( l,'r ¡údl,\|.t ,Iui.,rtrr. i¡rli(.!r(l{, !o rl !¡túr¡¡r ,t. rrnrtt.¡¡,¡\ ti * tü r tu.r¡rr r I n,&,,(t, V lfrc,, o (t n(
inLrrp0¡Ju.1¡r lrAurl
{,) A l ¿ ¡lltolo de t Ertlol¿tión li¡s¿t. D! !.¡(t.¡ urkr tt( tur l,úr!c¡¡trt., cv,¡prr,r,t,,r, ¡rf.ú Ltpúrc(¡llJle Jr
l,a'Llr.Lr, ,,1,r.ll(r¡nl,s. r!t l.,s l¡a(u¡rr.¡ter Ll! r0L,rt¡r¡(tu. t.Árc ,pcr.,túr,¡!t,r,r(.n1.,5(t)r..¡t!út¡,Jnllu.
Ji¡¡f. t.¡ r ¡r.r,lf L; r¡ ¡1,'
(lrr lr) lt{ llt )
l¡
tt(ll t{t I
It r!rtnr.,r,n.'.r1,!r'rt \.1'.r,,1,¡rr,trt¡,(t¡,,,,1,¡,lr¡(;,trrr!(t,.r.¡t!¡t(l
8.1 M.l .,r.rr'r.lr Ll.n¡lrti,r' ¿ü u, rr,n¡r¡(r,, r¡Lt ürurx¡ I rL t,é,J¡t¡, nr¡¡ro,,¡t¡,¡rrrre.,tr.rt,,¡ r¿r,! J,:
u¡'¿t¡¡rrnn¡l,.r¡,r'¡r,i(,,r.l¡tir,¡r.',tct.,iJ,rclk,ttrj.¡t,ti.J¡trriüúr(jrrcr(ur(i,1¡rr,.,rJ!l rjtrun¡¡I,¡D¡nn¡
J,, ,h lJr p.rr¡Jtrh' ,t,'r Jl ln¡t,r\Ic t¡ úhrnt' (n n¡L (trrl il¡. i,i,r ¡ t{crü¡¡ n¡{¡r,,t
l'úr,l¡rl.¡! Lur¡,Bkl.,' I ll
^lt,
I
lNt ru 9t0
r,,¡ll
9 | t ll¿p¡ndúib1hl¡J. I o, rrsutr.¡J,,! u
¡-,,cr,.¡,,,,¡',¡¡,,
,",,,.,,,:']i';I*il,'i.'""' '-,",'"-,, úr
(¡, yJ,o,
n,Jy,tr ,,,¡(.r(n.,,,¡,¡.tr,(,.,,,,,
"",
9 I I tJx) rlcl 8¡.ttLU rr! t.¡ l¡¡!¡r 5
9lll tl[¡ltiLoJL¡,rr,trr¡Ii¡Ltr(J_!1).r{tJ¡t¡¡!,ti,k)tLr.¡n.¡,¡5¡,.,,¡Ltr,úrrr,,,,tr¡,]tl,(t,uÍ,.r,¡,
l,ur,¡.rlx'rl I l,,r¡1., rr., rl( LIL!¡rl'.¡rr tuLrr'r,r,¡,rrr.,,,r..l.r,r,r,. J
i v{t,xr,.r!r(!.¡,,,rn¡t,,rf rrrrv.,!
, I J,¿ I n¡r ¡úl(J¡¡!t¡r Llrttr¡trtrl1t, tr,nt,r.t.r r,,r1,r,,,. Lrnrl,iü ¡r tL,n,\r,,lu.¡ r,r,, t,ktr t"¡,(\¡¡rJrd r,r,.
9lll ,',r.¡t.trilr.{(t,,\,,ltt}xilL,).h.t.¡lil,rrl,n*rtr({!¡¡.i(t!c(rt!.,.rt,ri,,1,r.¡¡¡¡n,.rr,x.r,(n!uJt
¡tvu t¡¡¡rt,) \i! t.¡ L,rr, !t, r!.rt¡!,r tr),¡ .¡r,
dc,,(,a.;,,!,,,,,,,,,,,.,,,,,",,;,.11:;:.:J,:,:i:,:,:,,;:l:,:,"1,,:iIilll.:,1t,:,.i::1";,;;,
.lirt,r r).t.t,,t.,l !,ar,,,.,t ¡ tL,I¡.,(,rt,^attrIl
I lll I Lr
¡,Jr
'¡xrt! ri:,t. ¡.iutr.¡r.!
J, ,,'1'¡,¡( r!.. ,,,x1,,, ¡rt
Lirt,U.ir i¡,J
(,.f,x,,,r,,tr ¡r¡, ,.:,::. :i' :l',,:',"": "r '|
f'I'¡¡¡u i'í¡i(
¡x,¡,'¡,
'i
r' r':Lnr" !,,¡.
(,e ,,,.,h,1,,,,,, r !h r,, ¡,,.,,41,,,",i;1.1,',1',.",,1,11,,1,,:,,.:,]:;;;;l;:',1]'i.i::l:il
t
,
lNtf! 92ti
l!r.t II
l0.l l).l,cn ¡r(luir t( t.¡to! to, ihr,rltcr c(r!trr!,r (ollrtf!r.r rl.¡|l¡lr!¿rró,¡ ,t! h ¡oúú\r¡ ¡
t).r.¡ t.¡
I
I
I
I
t
p
t:
I
f.
ns;¿
A
CIB -ESPOI,
it
I
Fr$'
t
llll l.l r).,1i
I
I
¡
¡ Al,l I ( ¡xIliLro'rt rl,l c¡¡5.ryo
^
i
I
.:
C¡r¡( rú ¡\lrJr rll: ¡,r r"r ! l' I
I
I .,1
¡
lltlü J l/ 8"(l .r¡ t,J I
'¡r¡of
I
(r
rt0 xrr ¡!l tlu c¡)ul¡¡(rlrir
I
ty.!)
-----1 I
I lr.5) l r.rl
t
I
T.II'a'orclro d. d(l¡t.f r¿,' /{!Ir,t
i
frr¡n¡¿ltú U.l Jqutrro ü.1 n,t¡rtr {j(tn¡rl¡
I
I
I.n't'c.rt r¡ tr¡'J.ír,¡r,rr¡¡ út ! Ir! yo
,¡¡1,¿r y tr¡,,'d"'(ud l'( ) llJlIt
I
I
I
'!nrpu
l,inr,,í nru Llo,t( rt 5trlo ,lc ¡ !!r I
I
tf,iLN 92r;
t!li r ll
L
'¡r¡¡
l.r dc tenrtrarJtu¡¡ 2 r -loo"r
l'a
h¡
p (¡¡..tsJ, rón .ui,rÚ¡tt.¡
I
¡¡¡J,,,t¡r! .n,¡ vljl rr,)
I
t
t
I
ll)
I
I
! )i,
I
rt,ll:N 92c
f.
¡ r8I ¡t
t
t
f
i l^llt A l Coírr(n¡rL, rr¡,)¡j,,¡jJ¡r ¡ h t.<ru,¡ drt r(.¡tr¿trr(,o
I
I
r- R.n9o Jr tr,¡¡j.r¡turr "r: Cuí.((lü pu...dJ lO,nrdeIt9rhdl!r¡,¡(t¡ d.p,crü,,r
I
l0 J lO
I lU ¿ 5ll
I 0,la
I u,,¡ 0
0
b o,4¡
r
I I
ll,
cl
g
$
I
I
I
I
lI I
I
I
p
I
i
I 0,¡ I
t
I
I
I
I
I
t
. t)r.¡'r i J,'tr.rJd ¡(!f
y r ullJd¿ or r Iru
:r¡ Jlrr
(tr¡e tue¡
n),,.ntJ 1:,, ,.r:u rtr¡L tJ
¡ [r¡iyul
t,r,ü¡, tr: rr¡r,ryi ,., ¿ r,¡!rrr' .r /(,U ,l , 9
I
r
t
I
F
0
t
Ít!'
t
ll
i
l,'l
ITJEN ¡J20
¡.rB.t t¡
I
I
II
i f4¡t¡ A ¡ Co,¡tr,v'¡!! ¡l y N u¡itl¡,rdr! f¡¡r¡
I
.o.r(dir l¡i td.di¿¡, t,ú, itcr¡rlrr¡ri¡r cr¡ f,úrli.;¡ tt( h t{.r¡úo
i
i
li
!'
|',
u 5LO
0,21I
0.240
!ao 0,250 0,t/5
0.26t
h o,z t1
I, 62U
0.286 I
I 0, t00
610 i
r o.Jt6 rJ.ll._l
u,l.r l u.ltl
ó!0 I
1i1 o,l5J
1,60
0,.1/5
ll, 6r0
I o,400
I
0.¡16
I
1.,,
0,4ú I
I
r
i'
I
o,rioo
I I
o,66 1
D I
t,000
I
I
I
I l
t¿
\ I s ?o
CIB -ESPO1,
ffir'
ii
I
lrl I ll 9 ¡,rn_, I ¡
I
¡ - l? ! ¡,,,,¡r
-
I
1!!- |
I
) - .10,, .
-4.¡
E I E
E
i,
E
E ;.: €
E
ot,(\r, d( h t'.r.J
F I
:'l
¡
(,r,cy,r d. ¡¡ !Jr.¡J
lt I rl
I
I
-l
t l(,Lrt{t | {t,r, L/ ,t- tlr¡r .r,l I l(;trR^ ¿ I'l¡r¡, r! ltt (rd¡
I
e\ttrk¡ rlr l¡ pnrl l,t tlrrr¡r,
ii i
I
I
I L
i." I ¡l( ¡\ \
" ¡'
¡
"'r,'.,,
Fl(;UIIA I Pr(n)¡:tr Uarnrrd.r ¡h., l0{) lrn I
li
l{r
I .rt.lJ ll?t,
l.¡¡l rt
I
I
I
i
I
I
f
I
{
I
I
l i't h
i'l
I
I ,;l ii.i
tl i
t"
t
j.l I ¡
+
I ;
E
(j::-
I i
I
I
¡ 9
I :
I
s f
I
i
I
,iF
b (¡:
I i .i:j
tr
o
E
r-".1
I
I l!
+
,
i
-1
i
I
I
t
l ú
I
ir
f
t
I
f
I
1
ll
lllt I / !l?rr r¡r11t ¡ I
- lL i"lJr ¡l¡r
"l
,,1.-, nrJr¡¡z (h
- l,rrtl.,,rl¡.¡r,, ü. l¡ ,tlL,tJ
i
I
I
Cr
I
I
':"
I
)
¡:
CIB.ESPOI,
"c C .c
2l¡ 5'
J
I
B
I
I
,0
.¡5
I
75
.1. I
7
? I I
6 63
.1 I
5
6
J' I
,] 55 5',
?t)
,1,
l I
i t5
I
ra I .1
45
45
l:
I
I
I
t5 4 35
F i5
I
3
l I 55 I
I
4
l J ¿
4 i I
o I I I ()
ti t) u c o
I ll tr¡(A J li¡r\¡.,,
I llt I ft l ltj trr.-t t¡
il
,\l,t Nt)¡f tI
I ¡ lt()l{Al.\S A ( (,¡,5llt.tAta
I
lnJ¡¡.c,or 06 iI á) h'¿útlt tle p¿ftóteo y t¡ntilarct. t ssyor. \¿ ¡t¿c¡ón lptotdtl¡t,tiot,to). t^rti
I I
I ltrro N¡(i(r¡Jl ilc l¡¡ycnrúJ!i.,re5 lc!ñit¡üi(.r.. y or¡tr¡1,¡¿.ótr Sn¡llii8u, lr)]
I
I
I
l
I
I
I
I
I
0
I
1
(illtl tiñl¡ Ü.li,l0 ItJir
ultrll1 li ,) l (ri -Jl,l
tlt| t t0Ar0fl
I)0N ft ()l(}\il
¡ t11 I (rulL lo
8
l.lLl¿rl(ntrr¡(rrJhl(.c(l¡"¡lu(1,¡¡,¡¡.rdLlt¡tr¡irr¡¡l.ruxrutiórrt'fr¡rlir¡¡n'r'lt('ürr,trotlnei''J¡I'o'l
s¡!"nh¡ du.¡vi¡ri,'rn. (orrrt¡u5tit¡l!! lt.¡r¡ túrl,iI¡t dc ¡yi.xióI, ¡1,¡lulxr¡ p.f¡fruL,)ru!,lc !,,r,!lturliÚÍ
lo¡cror,
I
II t¡bli'r ¡,¡r(r¡1, I't¡ottnr,dit'.1,¡.t¡rct.n¡'¡l[niLlcrilttl¡lJlrt.¿!citttlrrl"iL'rrrler,tl'l!t¡rLrryotru'lno
.lu!trtr it'¡r¡(l¡r Jcl t{1,ó¡,r,, (ort.¡ctt¡ui,fr Úc L(rrut lxt,dúÉlot..u¡rro ¡!!al!t J¡lJrr¡$ (ldtlrlLor Y Br¡
f
;
e
,¿ lrr 5r,lrl.l¡
) ¿
2¡ !c run¡ri8r u¡u Ii,!,a,r d( !uLr c ltul¡J¡ c¡t u,,¿ (fu1(¡!¡lord¡ (¡¡¡Li(l 'd dt ¡¡,ucnr J !rl! ¡r'nl¡ ¡ u¡¡¡ LcIrrt'c
r¡tur¿yilu¡¡rncunlr,r¡¡rl¡r!r,¡LtcrlrliL¡)Jrl In,trl¡Llu (¡ cr¡!.rvo (vr' ¡rtrl¡.¿)
I
I
o 2.1 5. rrLn¡ lr ¡in,n,¡ Jc (u1,, ú, t. l¡v¡ y rc.ú¡¡'r¡' J (,,¡¡ lJr¡rr¡rJi.l. (ül,ru lrr.,tr
t .1.: ( I r
'
i
) L{/lJll\Js Y ltl^lIRlAl l5
{ 1,
9 ll tl¡r,o,L ¡(r¡rr o ¡súr \( úlrli¿.rri, J,l.n¡Jt, tr¡¡ t.I,nr,l¡, l,.rn,,1,'rr¡.rl(,¿1.,1 rtrl",ltlrc t¡vo,(¡|r¿
!t ¡lr ¡,¡nt(r¡rr úrú t.¡,,t)er¡ru¡r rLLll¡i,,Lr dc lU I l"(: u ld0 t l"(,ttr,.!i'r",l.r¡'jv,¡,,rrrl, ¡t('!t(rru!l
E t¡f¡r .h crsJto tlc l5 trtrr¡ J. di.lrtlr¡ Y l5U r'¡r¡' ¡lc Jhú¡J. nnrr(rtli'l', t¡r ltr¡!n¡{r \(t¡L'rl t¡t tl ¡J¡u ¡
or¡ t¡olu¡J¡'lxi ¡tú,,¡nt¡,nt.¡ ¡1. 1(r(l rrtr¡r.
I
--__-
i
l
I Alll I I'l{(iti(J(iq,Úttt tL.¡r¡i¡,,r¡¡ú
I
I
f ¡¡rrl¿r (lr lu¡.'¡rr, ¡tx. ¡
I
?{l J tlt.'1'C I
Lt, i, L
t ¡.e¡r l{ !r.¡ü¡( ¡¿¡r nr ¡r l¿' 9¡r r Jrr lr
L cuJl(¡,¡ls,ull,, al. tr en,rlr, rt .¡¡u.
no tlrhr.¡(r1,(¡ !l! ú,1 (1
(i' ¡dúJt tr,r.t ¡r,
',c¡.¡J¡1 ¡.t
h
I lt t l,r¡n¡. d¿ (.t,,( c[(trotiriro
1.8 I Ulili¡r¡ lln¡r¡¡r ( ((¡lnr (tr l5 tr,¡,r (tc t(,¡xil!(t ¡J rr¡¡' d( J¡,!tr,¡ y 1,5 r :j ¡,¡,r, Lt, tr¡,ry¡¡, ¡¡¡,
Irl¡,lo y r¡1.¡¡r¡,¡ !¡¡ tr r¡, d( u¡¡ 99,,1'rlo (t. c¡,r
tn{
182 Irt¡t l¡r'ür¡r rr¡e(t(,, ,,riti¿.n!úr,¡¡ t¡¡ri¡1 d.r,,¡,trr.,.r(,rrl. r¡(ro ¡rtr¡r¡¡ ¡úy,trr.ún_1,,.ri.üu r!.,¡
(r¡r'¡r(¡r(ú'r"¡¡hr)¡ú(t"rf''r'kr'|.rtrL,,hx(ruc¡r¡¡rr,hrrrlu,rrr.rrre.rrrrrrr,,
1.,\ v¡r{1¡rLi(,,c hr
li.
I
li
.{ H(l l'AIA( t()t..1¡tL L^ ]r5lt(^
l' ^
4.¡ [t l¡rrFxtJnc,t,,§ l¡1 nr¡.11.;rr to¡rúL]i! t)Jr¿.rtr r,1Jy,, i. [¡r.ú(t(,r (,, l¡,r![.,, ¡!,,¡{.,1 y ot,,.urJr.
Lor p.qlu(ror rlsüc¡l¡' l{,'r(gLr 5c (ünLr¡ r¡ r!¿ di,.!r,¡ y ¡¡¡ (u¡rr¡ l.¡ ru¿ li¡rir Lrrrúr.r .¡,n¡,uc (l ,¡ucrrr.o
t
I.
(vcr *rrr I)
1.2 t lcnr¡y,' (l.lu J (t.( ru.n r! t() Ir.ij rtru,,lo ¡rur¡t,tr ,¡u(¡nrJ! tst n,,iclt¡.,,
I
4-¡ sa $ ol,'c¡v¡ JÉ,,J (c¡rr,Ll,i!'ri.'rr,'l rnr¡¡'¡¡crrr.¡ lvúr nurr 2), rc (riñrr¡J¡.r r,¡r¡¡.rr,, u¡j !urr¡rn.¡r
r¡.
li!i.rrli: Jc ¡trrcr,,r ¡itr ú'r 1,.¡¡)(l trtfio.uJitr¡¡!o ¡IIatlo, re(oIicr(tú cl Iitr,r,t() c¡, rl ¡!l¡¡ d. d¡\!ryo
t¡rrvriro. li¡¡rl¡n, y \(r,, lrt¡ o¡,...r.i,¡r,[.trLri t¡,¡.!rrc c,r u¡, tu,rr Dt¡(o¡ou,tct,.,i,,(trr,¡¡
trJn¡¡!t¡ ¡,,u
lcrkrJ c¡)Íl¡¡ l¡ lu,
5ll liI¡¡,i.r ¡or¡,¡ t.¡ sr¡,(|t¡Lic it. t¡ IJí¡¡n¡ l¡J,lo, ),h(,([r) (onur, ¡ut,.t ,¡,.r¡il),n.,,lrj¡tr.n,r:t¡¿rrt
.ul¡i dc rlJ¡rrr,¡¡ n!¡¡úürl¡ ír Ll(ti1¡,tvc,¡lc y,(r¡r.¡¡J l¡nN¿¡ ¡rn.Írr ¡r¡l§¡te rl ¡a,¡(,rn, ¡{¡tiJo t¡.,¡t
5t Il"rl I"¡¡,¡¡i¡¡11.r'rcrrrrorü¡r¡.¡rn¡ryr,¡rr,o¡Jtr:r.¡¡J,rir.rL,,,,r.ir¡n,,,rcr'li,:i(¡úrr&r.
l'¡¡lnlo
vu,'!t.,¡el,,l¡ú!,nrrt[,,d,i¡rt,n,¡rLtr.¡¡tr¡!ún(lir,tvr¡tt Ar!Í'r¡rl¡tJ¡¡¡i,r(o.rl,t¡,t,,,!tr ¡ (t. irrturi,t,, y
l,"li¡ l¡t r¡¡.r!. !r¡tIr.uxl,, $r¡¡¡,r úr (¡rbrtr(, ¡. s¡tir¡,, rn l¡n!u I t,¡,1trn,¡ú(,,n.,t¡i,¡t,i,,,,, L, !¡xrc.i,l¡¡.tLt
3 2.1 l.¡rrr¡Jú,-ir ttl rn'r (tr t. ,nu.iÍ¡ ti¡¡rl,¡J y til¡¡c ¿( Jg,¡¡ r,' ú¡' túl,u (l( rnrJ)r, ¡¡,"t'¡, i r..¡r dc 2)
1 nrtr nc (lii¡I(r¡u y l5r) n¡rr d( rtrtr,J
5 2.1 lr¡rl¡Ll¡ l.¡ l¡||ri|.l d,] (,'trc rl t¡,1ú & c,¡!¡y!. (t!n¡rú rtc ul t,r¡ to,t,, l,j¡i¡¡r, (r, ¡,,, ¡n¡,n,lo J(r
r[r¿r d.l t,(l¡'lt, lir.,l
5.2.1 I Jt,¡r el tubú ,1. r¡r)¡y,, (,r' r¡r¡ (r,r(t¡,, t,q tú,Il,r y (,,luLJti, (r¡ sl t,r,to (,,lL,,t.rt, r,.r,¡L,lrt,c
¡¡¡¿ lc
oclic ¡ lr lurtr.¡,rtur.r t,r(rritJ urr nrü ¡ut(r,¡rRr.! ,ir ! t"(:
t ll l¡rr¡o,lueir l0 urr rh l.r ,rurrr¿ rinrr¡i.r y r¡L¡r rrc,r$r¡ 0¡¡ un lur,r rru eruryrr rirrr¡ri,r y ,:!¡r (rs ?5 nnn
dc (lijflrclro r I tlJ nu¡¡ ,h n¡r¡¡r¡
t¡of ,\ ?. l:l (ür¡l¡ rr\ rr( l,¡ r,t.¡rrJ rtc.,¡!¡ (o. rqr,r. J,t!r, i¡nr¡,¡. y rl,irrr¡1 dr. t,r.{túnkr
ct c,r!yu,
¡¡(rhn r¡ ,rJrrlrú, ¡q q,,r (t't l\r¡ J l¡ ( lJyttr¡.$¡r ¡nr t.¡, tr¡ ir¡¿r.
I
I
¡NE N IJ2,¡
l,,H l
I
I
¿
I
5 , I L¡l¡il¡, l¡ l.l,r¡¡,,¡ tll c!¡nl r¡ rut¡{, ,tc u¡¡r¿yo (tr¡c (ont¡r¡,r t¡ nu:rt.¡, d(,,1¡,) ,lr
rlo rl( úI trri¡¡¡h' J!l D'¡t \¡ t¡l.rt
u¡, f,.í,^to ¡,Ji¡
\
J-l I (.,1u(¡r ct tuln,¡t:(,,lJ).unn¡,¡trn¡JLltru(trt(rtir\t,u{lcu¡rrJto..t.u.rlrú((,r,1.|,!,¡r\,1¡rJ,,r.¡xc.
5 ] t 5J(r' rl Lil¡,(t,t, ¡t,I l,r,t,, .ilr,,¡,!td I rúnc¡r¡, tu ú!¡Jr¡¡c ilsú,¡oi i,ri,,u¡o, r,¡ rrlÚJ t¡ /.¡
5.1 6 r t ( ,t,,,(t¡.¡ !(n¡rl tut{¡,tt.¡tr¡ru y rr¡tr¡in¡, t¡ IJ¡rn,¡ (olrr., j,gr¡nrrrn, t.tr i¡rJi(¡(túflct
^l,rn ¡tu
i I l, rn u¡ U!¡ro¿t ru'i:
G¡rolr'¡ (c¡(.rto C u .'rr tc rvr¡r ¡¡t,¡1, ¡o¡o
lr lcr'o. ¿i§rl, ¡(.t¡o .j. p6l,órr:v, r r!t, i,l.o (¡u do
y t/.lf 0roo.o^tn¡rlrr,to I
I
i I l' .d u., L¡,io r loI"(
5olvc,'tcr y J¡ r¡trr nrl¡ric¡,r¡u,
I
21, rr,¡,r Lofl't,.' ¡ IOO"C
G¡rolr¡¿ d. ¡y¡d(¿n y (u,¡Ldrt,t,rLr ¡)¿J tn,¡,u
li
f
J.4.1 lo¡¡¡ t¿ tt,.¡r¡r d,: r.t(.1(¡J
l t;r rtc rrruy., r,t,rtirrJ,t.¡r dc t;¡l ¡nJr¡ú¡¡ (tuu¡rLrb.,,
t¡ hr. r.ltc.
I i¡d¡.úr'u¡r j¡rsxt,',¡rtr,¡.r¡,¡tu,fu 41.. I
i
Jl'l lvir¡¡Lr pLrr¡I" J' ¡ür¡trrr'fr,, r¡ rrr h ri,r'nrr,rc
L"r'¡!.'rnro, ¡¡,trnr.¡,r,rrro r¡1Lrt.,.
'rrr,r1r
lut¡, rlc 0,rrJr,¡, i¡¡r,¡t¡t,l!, \rnrtrr*,htrr¡n.r .t,¡.,¡,.,,to!,n,u,JlBoJri,.,!,rr.¡tc.
ü¡i ur¡
.¡
ll]ttJ
I
92 7
6¡ Si !l¡rt,(Ltottul¡t.t¡tr¡r.r,t,¡r,tict.lr¡o¡$tclu.rtrr.r(kr.¡xrcrJd!dchrl,t¡¡ri¡r¡
t((orut,)rnrn,¡ti¡¡JJ,
r. !l¡¡ali(¿rj Lú¡¡r ¡Sur¡¡ lJ rJ, to.rtr rú[l{.¡r.¡É¡Lt¡
I
lt.J t¡ll,"n,r¡c!¡d¡,t^¡tLt.¡rri¡rt,,r(ell|J¡L¡i.¡tcllrni¡rdcrct(r(¡cl.r,p,x¡¡,Jir.nr¡,¡t,.{rr¡(i¡¡u.r¿rf
i
t.r dcl cr¡syo; In¡ci. r! ir,r¡,!it,tr !btr.r¡I r¡ A Jullit¡rlo
tlu c! ¡p¿r¡''¡!i" IÚ'Üo Llrl Lr¡ril¡1 B!¡x¡¡n¡u!!
i
r¡¡¿uo¡t¡rcr¡rncrr.¡,,(,n¡uriv,¡ l
t t^ l J t!(¡t¡ouDrdr¡c¿ ú t¡.Dr!!1,1[,or,r.l¡
I
t.t¡¡i¡¡¿ rtr rr¡t¡c
^
f
f
I
I
- _. -- t)t !r |lr¡r.rt,t¡
llUrr ¡rhu¡'t( rnJrrr¡Jrt¡ ,i, rr¡r¡rnJr'[.r.,,(¡
Dl JI¡.,¡rt.!rr¡ I¡)' U'
I
al l¡ur¡(,j¡8te dgr Je
I
( dr¡' tJr¡rnrcnte,rLrr(lrJ(t¿
L I
,l
¡¡xi¡u i,r,,!(0
.r'!.o ¡r¡lt.!rl,.
r, a,.,t, t,i o
,r .rr,,t),x tr.
l
5
l/
i
I
I
)
I
l.
l I
I
K) )l. trl',,,1( I l(\.¡,,(r
I
t
b
¡ I
I
I I
i
i
I
I l,,r,,, \r,,,,t1¡¡,i"'.'
ri{ ¡,.,,, ,,r,.. r,t,t,tr.
I
I
I .l( I l. ,,,,, ,¡ ..r",.r
I
I I
I
E
I
¡
I
'-t
.t
\::
rr.rlr
^
I r ¡rtr,.r,, rr. n,..,r,, CIB -ESPOL
rt4
t
I
I
I
I
I
:
I
['.]
l',,
I l*v' ',,'
tffl
11t I
l'
I
l
,[
t
I
I
tir
-t_.
.'LI
I
D
I
lt,
I l(.tlli^ .l ltrr',vt¡v¡,!,k !¡¡,¡i;,, {txit.r\ ¡r\,¡,,¡d,t|,útr\,I ¡,,,,,1
i
I
I
I
i
,t_-|-\
t
I (
i
¡L.
)
_l
L¡
- 5L¡¡).,1(¡. fr¡lhro ¡t turau
-
0,l! I lr.J
l j
tI rL,llo ¡r, ¡t.t,¿ ¡n.¡i,rrá¡ .¡r,
9 r¿¡
o delectr¡r ¡rIrt¡r!l
.' l ) ar
il
I
t'
t,
ri
t;
I
It,JEl.¿ u2 / r'r8t lt
Al't l¡l,t( L I
/t NoRIU^S A ( ONslll I
^ta
D..rrii,¡ri,rr ltlltt oct¿tt¡un ol coplrs¡ tololio hat Nt¡ot¿l¡u pt¿tJuLt, ht, the t¡ryps¡,trt,
,¿¡r,Ú rrt. ^Sl11
rji(.¡ir tn,drt!,, t((n,$,¡tr,t ilJrr.¡,,tr | ü.r{túttiJ, t¡rü2
^
N',r¡,.r lx^lr1 n\ll hulitt¿t lo Itsltól¿o lt¿tt]tlo r!¿ teta ¡ ¡ i.t.iitt ¿e h &¡¡urn D tui¡tutut,¡s. tr\tl
)
luk¡ r¡( l{,,.¡'¡r.rli¿.'ri,1¡' ¡t. [1.,r.,¡.rtcr tn,ík» t97S
^rBr¡¡rrr' ^¡¡cr,
f¡,ú','i I ltAr¡( rrl ret (,/ o¡5 Co ¡Lrt¡íltt¿, lhúitr, Emlye l¿ L,ü!oy¡i tt, ?¡n,¿ b, tf.
^l5rAr.ai.ri,r,
ptofu t d¡J !e0ülo. t¡.tr,(JircJr Hu¡ rrr.tr,.¡r io,I (^t Not{l l,,Iii. lertr
Iul)lllLtt()l{ -)\)
t.t [\ofuctot ¿¿ lto¡tót,¿o. Entalot cot ro tión ls la lluitit tts cu¡e t,.rtrtr¡tu t¡Jr¡(,,i1
.1. l¡r!rltigJCnIrcrl.(¡tr¡l.jti(.¡ryl¡,n¡r.rtr¿¡.i,]¡r.5J¡t.,r[,¡dr(t,itú. l9/t.
I
PI|ODTJ{).t os t)[ l¡[ írolEo.
lNEr¡ I 4ül
Ut,liUülor io DE l tMl¡¡ct0N t)EL ftIsIJUQ l)[ cAt tr)N coNltA(,so¡l
¡,,iio ll
5
0
I, UIIJL IO /
I ll E1r¡ r'o¡,¡.l¿br(!c rr nrl:r'I¡ru r)¡r¿ ¡rcr(.¡.tr¡r r¡ (n'r.tl¡J ilr r(r¡Júu (¡1,,,,tr,o,¡¡¡c
p rJ.r¡¡r ro, pre.
¡luclo, do p!tr¿l(u (u¡r u ru c r¿r¡n t,¡¡u (utr.fl(¡u cr ¡¡,rrtr¡li¡¡ü¡r.
5
0
¡ó l.? Erl. Eélirüo r. .r,[(¡ ¡ k» p.,¡lu(rur dc tjrl,út(o ,clJtivrtr,r,¡l( oo.o tu¡tr¡tcr¡ ,¡,,. ,c
d.rroD¡r,u,rc¡¡
p¡r!l¿li¡c,rt. tx, dcrt¡t¡.t.nr ¿ I,rcriür ¡t,no,t¡,¡.¡.
+
¡
t._l L¡ prctcrr(i¡ dc r¡¡lr¡lo ¿nrili(o rjiúr(1. ¡tí !o,,n, t¡ t,,$c,,.i¡ ¡h (n to¡ (,rdor o r.rt.Juor, d¡
á 'l¡: ccnt¿¡r
!;
j
h 2. &LSUMIN rrt( ñtL | 0¡,0
!
-! 2.1 Sc 0.¡¡ ú,r¡ (¡,, ,t.¡J rtc ¡n,(1lr¡ rr o,r (r,tut J(yo¡.!t¡n¡y !cl¡runr(r. ¡ J.ir¡t¿.tón d.rr¡u(tv¡
s
2.;¡ f I r.ridüo ,. rnnctc ¡.c¡((¡r,¡tl.tc Jrrt¡rlrt¡,r(¡útr y loL¡ultk.xtJ||
üur¡tr¡c r,x I,c¡ i,d,, d. .¡|cnrrrriin
ro lrh y *v'r. Ar ri¡r¡r ffr. r¡.j.rorro, rc (nrr,.¡ -r un ,r(t"LJJ'ú (r (¡¡ror ,¡ur (0,,rir,¡u .r¡.riJuo.,¡¡ho
'lc
1 norc y ll¡r¿k¡d(tú rr lurr,
tt
I )) tl r$l'luo ¡ú,r¡¡ru.Lü rc rJlt.t.r u,n,, úrr ¡r¡rr,lJl.,¡! lJ ¡ñrrr¡J ¡¡¡!ú,¿l y ra rcpo,r¡ (onro.ic!;duu
!¡rl,rr Cu¡r¡J!¡r".
ó
a J, IN5¡ RUñIINIAL
Jt
i Ll E¡ ¿p¡r¿1,, t,¡r¡ cl(n!¿lú ünrjtJ ¡J( ¡¡r tl$u¡r¡,t,.i I.r¡ct (vsr t:i[. tl
4
t.l,l C.itol.r. N.Ld.,t.14., t),, h n,¡.¡,trtr.., t¡¡t.¡t,rtr.rt! vttrlIc.(h,
f ,¡ u" !,1¡,1 úó !,r¡rr, Jo l9 ¡ ¡l (,,rr
! Jo c¡1,)(lJrJ r,lc.16 J ¡9 norJ! JiL,,(r¡ú(,, (t t,ú¡d(.
I
z J.l1. C¡kol ú hiot¡o ¡tt,o StÁtno g (ul_ t)cf,5,U.¿r.,r'd(r¡pica,l.xtyrtut¡rLjtr¡¡r¡rr¡,ft.!tndir¡J¡r.n
l¡ n¡ur¡ l;pruthlu J,: Ír !,rr('t¡rr,ti(ftr r.¡tr¡..,rr t¡ rU¡tu,¡,(¡li(Jt
c(r¡,¡J¡ | t¡ ¡L.,Lur¡ ho¡¡ronrrt
{6, J nr¡) cotr¡t¡let¡iIur¡(
'llt,i,r
I
t¡JIll ¿! I
I ¡t86
,"",,..,,",,",..i,.,.,;.i,,",;i,,i,:,'1,;,:',ii,:Ii:lllll;iLliillll,l,lillli;i,.ll"J,ilL,ll
Y Ey trn'r d. dt,¡ rct,o.trt¡|lJrrcrxt¡(¡hr.
I
.,¡ /[ 8]
l,
t. ii
¡.
I
c
lt
l\
I
(¿r rñ,')
'¡: )t ^,o,¡ '«¡
I
\
)
i
{. f,lr0( I Lrt^I[¡1to Itt. tNsAlo
,(.1.¡ I'.,¡r 10, U,S I (ll.rtr'rrtri (o u,, rri!,1 Jc txrrrt¡,,r D !,ti!c r¡,( !or,tc¡,8¡ do, .rf.r¡, dc ]tJ,tr
I
¡Jo ?,5 ¡,n¡ ,lc Jll,,,ur,
"
Lt,, tl|lrl¡. l¡ ¿,r^¡ (orlr,rr,l¡ rn cl c'l!rl (1. l.jrrl¡r¡ dr l'¡.¡¡o t r¡¡oLr,.t Utr,t !ti,t, Dro c¡¡crJ,¡(¡,rr
{.1.4 Cul,rl' cl c¡irol Sl(l¡ o,c y cl .rirul ,lc ¡¡r,¡,r¡ dc h¡c o (o¡r s,r ,.rrrLrir¡r hr¡¡!¡ J.l¿o¡lo t¿ l¡¡,¡ Jrt
.Il¡ol Llo l¡¡¡n'r¡ uc l,l!¡,o un ¡'o(,¡ in,¡¿ tr¿,¡ !r.¡¡lrn l¡ rJt¡J¡ ¡rc tot v¡¡urr ,tUc ro ¡u,.r.n.
{.1.t Cotu¡¡r r(,1¡¡c ürr l,r¡¡oLIc,l( hi( Lr.l tri¡'rSUh, ¡rú ¡l¡nl)tc f v,t)rc trtc rl ¡trt¡tú. (:c¡rtr¡r.t c¡tnt
d. l¡fl¡l^¡ dc hi.rro rn !l .'¡n.xlur, (u'r (l l¡,ndo ¡lc(¡nrJrlo (l t¡4,0 dct lltl,,¡!uto, y l¡p¡r k,do ct
'l'h,c
conlutrlo (,¡¡ l¡ .¡r,t'¡tr¡ dr lárnn¡¡ Jc hit'¡o, p¡r¡ rt!¡. cl .¿k'¡ rc.l,n¡itruI¡ u¡¡if(n¡(¡ncr,rc.
.t.1.6 Co¡cl nctl¡c¡o LlcIt,, r.rh'rt¡r .uD n'r¡ llI¡¡ ¿l¡¡ y loÚrc. rc]li/¡"lu lJ, fuS(l¡Lion.r Jc r'.¡r(,¡
$¡o cl p(r Íodo d. p, ci8¡¡i(lór¡ !c¡ üc ¡ll,U r 1.5 rrxN¡i» (tr¡ oulJ l¡.
1.1.1 R.lk¡r lc rtxx¡l¡rúlr cl ¡'(h('o r ¡lúrrnr h llJnr¡ l,.rJ ,luL, ¿l vulv.,l.) ¡ (ul(k.¡,, lor y¡por.r ¡¡,r¡¡.
In¡dot É rtulorcrr ríriloírco¡cr¡l( y l¡ ll¡n¡¿ r¡l¡(r I¡r h .hi,¡'c.¡cJ, pcro no r,L,c !l pucot.,Ic ¡l¡¡',l,rc
(r.r not¡ 2).
{.1.9 5l no ¡¡r¡r!(o l¡ ll¿nr¡ lor erf,¡rn¿ dc l¡ (lr¡.r(l¡c¡. Ju.rc¡r¡r lJ.¡¡nlü¡d Jc (¡lur ¡l fLr.r¿ r).!<r¿¡¡o
€l pc,f¡)tlo d. .o,',l,unl.nr J¿ lo' !¡t,orcr Licbc J. ll r | tr¡inu&,.
'(.
a.l.lO Cu¡¡tJo l¡ con¡l,uri,; dc lot !¡r)orÚl¡¡y¡ tcr¡trli¡¡,lo y no rc ul,iúr!cn lt!,¡úr ¡¡ul.r. rc¡iult¿r.l
m..hc¡u y c¡h¡l¡rlo (ur1¡o ¿l t!rlo(lt,n¡. I'Jrl¡,tur (l ,u'¡'Ju y l¡ l,r¡lú r,lr,itx ü(l L,rr¡l dc l¡tr¡hr¡ dc l,lcÍu
¡¡lqul.'¡n u,'.ulu¡ .oiu (c,(r¡;rtrr¡'rr crlo ¿li Ju,¡¡s rict. ¡nit¡u¡ot.^¡(t¿,"ü,tL (,., rol¡ .J)
1.l.ll RclIn.l n¡r.lr(o I dei¡¡ r¡lriJr !l iu rr ,¡)r(rvr I'i,¡'¡¡, r' (tull¡r l¡, l¿p¿!J.lur
¿pJI¡lu l,¿!(¿ q!'r
Grltotr. 5¡r¡r rl crir( ,lc por(cl,rn¿ o rllirc cua ¡irrt:t ¡tcrhntlh c¡l.rn¡J¡r t.olu(¡ilo cll ?lJ¿l.(¿ijor.
NO¡A l. Unr..lqüodrllrrngor¡¡!(o¡looún.rl¡'¡.n¡úy.llrl,!!noñ(¡úrr'rrlDrnr.(lónd.d.'¡.¡¡.t,.
llOlA 2. (i!ñ.i¡lr¡rrrrt., ,.lr.ll¡ l¡rl/oíUl. (u¡trt¡lr (on c¡ ..r¡n'rr¡o 'rer'Lkrr¡rlo o^ .¡ nurt!¡¡r ¡ ¡ ó. ¿'
I
(onl'qrÍ l. ¡llu'r J. l¡ ll.,r'¡: p¡¡ lo t¡olo. e! ¡c.orr(nrlJl¡lo (cr1Úr! rn¡, ¡l llo'¡'pu d. .or¡lrurllód qu. " 'l
p¡r¡¡r.l¡o tr¡rt l.'rt,o'1.dt..tr l¡ !¡ú.ur.
liol A l.5l¡l¡t'lrc¡t(¡lorr¡¡¡utrlr¡l.d!'i¡n¡..rGr¡ú!nl¡(¡r¡lrU¡tld.trtuitt¡'piltr¡''o¡5!t.lut!¡o.tr
.r n...¡¡'ro. ¡r.¡. .v¡t¡r Úrll(url¡dot. ¡tiju.'¡ I'Jtt¡ J I
)
i
llt[ ¡¡ I 4U1
trfl6 I¡
.l.lll(¡kutrcl¡hn(c¡,r¡¡.J(¡(ri,ruot.¡,tr,,n)r,rrrrtrntr¡f\rrr,rix,¡,.,t
{ !.J ¡).rt,ui! Jc,ruc (¡it¡ t.r t(i,r.rJ B,,tJ, ,,r trvcr li ttr'¡)rl¡ xrr(lÚ¡'l¡ il' ir¡'¡rrtr'¡ rlt't r'r ¡)unl'r iiil ¡1rl'o
conrh.rt¡dor ror¡rc r¡r p¡rc(rrr rrc r¡
rrr¡rtr¡¡
1.1.6 Rcful¡¡ l¡ ¡t,llc¿ct¿n dr c.rl,Ú
t,ir¡ ,toI rlrrtll¡r¡()r¡ «n¡ltrn¡r I
l.r ¡ vrl(,ctrlr,l r¡r, ,,rrrc dc I ¡ l0 rn) i
I
I
llOfA a. r. ufiI¡,n trnr.rt,¡r d. ¡ o
Cu¡rnro
i""d'"' '' t""'t'r'
(otr,butron d. (onr'!or¿' rol rú,',r('r .,.
,:;",.,;;,,,,;;;;;; r¡,.htrr(rón y
;,,i.l en,.r¡rt(¡torc¡1rtrr,r,ra¡rta.l.¡urt¡t¡ntr.ont¡l.t(!ru¡, I
'"'ya do!
tot r.ru{¡úot ton
1
l,
{
B 4.r., Corlhru,rr l¡ ¿crlllÑir'rrr ¡,rrra quu rt lrr¡.l'ccr4iJo l7E {I'r Jrl,llrn,(rtr.r tr¡rltoqu¡t¡rcl(¡lDry
I
d.l¡r ¡l,cn¿r tl co0Llt,"¿,nr 1,.6t¡ ul,lur¡ú lllUrnr'(90'r/Dd(1,¡t,,rti.¡1.
I
4.18 llrt¡¡l,l¡¡:¡ hnn(,1¡.¡t.¡rr¡¡lr l¡ t{t,l¡(lJ t¡r u,, l¡lúrr'r.}r¡ ¡rr¡lr¡"i¡r,¡ ür¡r(uÍur (url.túicr.r¡¡ri.
d¡d dr (u'rd!¡r!h|,,.¡u. ttr'!dJ (l¡.rJ,. l¡r¡sfgi! ¡l l .lcr',trryr¡, r¡l.r'¡.ri ¡ri¡ Útl (¿llc.!lc. cl ¡.rl,luo,to!
qucdó.rr.l n,.¡lr.r/ ¡k tlr\lil.(n,r y n¡(/(l.nn,nr¡r hkr'. I rlr Lorl(¡¡¡,¡,, r.r,..r!rl¡ cl lOu/o dclÍ,¡od\r!tr,
arl¡l¡¡¡1.
I 4.!.9Mn,,r,¡trl¡rtU,¡,,hrl(ff¡!hr¡(lt¡"/"1!\r,;l,¡s¡ll!lunr(¡¡,(,¡rr(.llu'ro('r¡rot'rr¡fl!lrlllú(o'c¡'lr
I lr¡n!lur¡r lU I 0,1 I ür irtr .' u¡ «irrl tr(ei,r'r'('¡¡( l,rt]Jr.
4.!.lOl)ri¡rt,r¡,i¡(l¡.ritlui'irr¡nrtrr.'h"J¡¡,¡1,i,¡,kyI,r!¡,L,,ttrrrr,rir,,r,ii,,tr5r,'ü
J, CAL.(ULOS
5.1 C¡l"ul¡rl¡.1nlrx,(¡rt,,'r¡,{,¡rri n¡\lrru,l.l llI)/u tlr¡ ,rri.lu. !l l.t¡r¡,rrll[. po¡ ¡'(Jn) rl( r¡ r¡
\ ll,(,
^ l1
Slúrxlu:
6.1 Ro0.lll,lllürLi. lú! 'r$¡ll,kl'! 'n'rrrritJt,\ lu un n'¡!¡u,rtr'¡i{1,r,, «t'¡ un ¡rlrrro ¡p¡r,t¡o, r'1tr! u¡r¡
rrhnr¿ nru{rli¡. ic (orr\kllrJ¡in J(.¡trl'h\ !l rb Jrl(1(n (r¡ rrrlt (h lUt lir¡iki ctlJl)lc!¡'ldt clr l¡ lisu¡¿ 2
6.-,1 Rct,'oJ{r¡Uilnl¡,1. I u1 ,(n,ll.tl,'r tn,¡ui,l,,t lu J,'r l¡Io' rltrrrr,r ,lilÚrrr¡' \, $b¡c un¡ o¡l}.n¡ rrtr¡rllr¡,
t (¡rr!i,1., ¡rl.r Jr(t,tJbl(e \i ,Jili(' rn (n rrtrit,l! l,^ lrrrr¡lt1rn n,lt(¡Ju1L' l¡ litu! ¡ I
'n¡
?.1 Rrt,o¡l¡¡ rl v, u¡ ,'l,lÚ,i,lu "lor(,!¡lric lr !rlr,'r rr\i'¡'r.'l (r"r'nl 'trr" u (orrro "furLcrrlrlc
ú,rtru ric
?.2 Utl,u,¡ n¡,tr, n1( tl r tr"l'¡rr¡' r'trxltrrrr r¡' rlrrtr¡rr'r(l¡ c¡r c1l¡ no'nr
úr1,"1,, r¡\'¡1,' u rr'¡rtitlct¡'J¡
?l [r(I,c,,¡n(lúa,r(l',ü,'\1,,1d!rrtlr(t,.¡,Jlrtornll,l.ri.lri'lil¡L)\¡,,,1. l¡r,nr.rrr¡
tt:-',i, , t
";
I
,
n
!
I ¡r,l
r
x
ú
o,,l
I
,l
o.l
{
I 0,05
t t
o.ot
0.0 t
f ),tnt
o.o¡ ofr! 0IJJ o.l 0,) 0.J I 2 I I(/ 20 ](,
R.ntl¡,o ,t. ( ¡,r,u., r o,tr¡,rD^.,/u
¡,ro ¡ctln,
l:iÍr¡r¡ ¿ 11((irií¡
uc
¡l §¡o
CIB.ESPOI,
¡r¡r.JJ I 4U I
lll¡l) I ¡
Nt)t![ ¿
^t,l
t]ljUGtrcIlt/1 I)ONÁLION
l. uull. t
II Ler¿ DU"'r.' *rJbr*c .r n¡éru¡rd !¿r¡ .rrrurtr'¡,,¡r cr pu¡¡ru J. rrí¡,¡¡rnnr r¡c ¡o! proJue¡o1 í.I,¡¡üos
9 ,ri¡c rc irlhr¡un ¿ ,fierrcs dc 91"( y (túe riuIctr ú¡r¡ v¡s.oiiJ¡d húatio¡ ¿45 rc!,,r¡Jo, llybotl un¡lcrr¡t.
1.2 ¡ rtc rtr¿t'¡tL, ur i¡,rir¡r,lc ¿ rrqu¡Jui .utr¡o cl ¡rf¡rro .on diruyc.l. y rq,¡itro, .¡r. r¡!nti¿. ¡ fr/r¡¡¡.
'ro
r¡rtJ LiIi rnt,orl¡eiJl bJt(' t¡i cuo\ti!ioncr ¡lLtcnrJyo.
:
E l.l lrrr ertr¿ es r.rl(,I¡tl¡ ¡J¿ul¡ri!¡¿ y (ul.5l¡r¡Lcr¡¡c¡¡tc c¡ u ¡.op¡.oI r¡t)¿ lcr¡¡J¿. 50 i¡,lroJurr !,r
l¡ rop¿' ¡ ir¡rcrv¡lu! resul¿rer, un¿ rrJ¡¡¡ ¡r€ ¡rrn¡ño ¡¡o¡¡nrri,¡do, tr¿r¿ ob¡crcr r¿ ir¡n¡D¡¡(¡ór,,l!l v.¡po,
].2 l'¡n¡¡ll¡ Jr lrotcc(iútr. Sc ¡c€o, ic¡¡ü urJ¡, p.¡r¿ Ixotr8cr cl ¡p¡r.¡lo J! l¡, rorr¡c¡¡tc! {te ¡ré, ilr¿ p¡n
trll¿ .,r lorn¡¿ dr G¡j{ dc.1ú cr¡¡ Jc l¡do y 6O !'n ¿c ¿ttúr¿, ¡l,id LJ e,¡ .t t¡Llo rro¡¡L¿t.
¿
z ll lc.nin¡¡tlror. l,,x¡ (lctc'tr¡xr¡r t¿ rc p.r¡tur,¡ rle l,r nrucsrra cn h eop,r, rc urdr¡ u.u dú lo, Lc¡,¡ó
!
n¡.lro' ¡¡úlrrdor c¡r lJ I¡U¡ ¡. f,¿r¡ orcdi, t¡ l.¡np¿r¿lur¿ drt brño (¿tr t¡úour ¡,otlrl u$¡ cu¿tquicr
rl i
: t.rnrúl|rotro, cuyr u'.¿1,¡ Lr¡br¡ t!rv¡lo (lu tc¡fiuu¡lur¿ requcrid.J.
! ¡Llv1PEfIAIUIIA
].n.1 l'Jr¿ In¡r¡lo! Jc i!¡¡1.¡rr¿ri(ir¡ rrrernrer dc IJo(l o r,l,rr lu! Ut¡'( , ura¡ Lr(r() lrdrnr l¡'lL¡rJo {Il¿ Ilrc¿rl¡
t.,r ¡duJl ,l( rF¡J ) tl(, !trl(¡,r(u.
lNLll I l).¡/
l4 ¿ I',r¡ t,¡¡¡rtu! d! ¡r'tl,]ln¿(i,;,, cor¡rtxú¡rdidL,, u»trú tJ"L y oUoC pr¡ott! u!¿r!r h,ñc¿ct¡
¿gu¡ tl¡!ul
rtL¡lt.tri, o rai¡r¡lrút!l'rc ,rsu¡ (o.rk, L¡rio lnlu¡,]o (v(r ¡,(,1¡
t).
4.1.2 t,!¿r,p¡rJrl u¡LurLl¡lu, g.rr, y, ri rjro ru túü¿ I,u,ibtc, cotuc:, !,,¡ D!c(t¡., ¡. ¡tEoJ,in c¡t.pu
rJ
drl lu(¡'.!lülul¡¡,crlú(¡iJc¡n¡|JJJJú¡tEo¡lúne||t¡.J,¿¡¡(utrc(l.d¡¡r\t¡rn¡¡¡!.¡. Ltrn¡r t¡ cj,¡r.¡¿
cDI $l,cI¡i, ¡Lritc Jc nr,,¡¡rcc¡ Jc ccrrl" r¡ oLro ¡ccatc ¡(tc(u¡Jo.
422 (¡it,rr l.'5 burt,r¡i¿r tle airc rJc l.r;upcrtiric ds l¡ rnucrrr,r; li¡¡rp¡¡¡ t¿
l,r¡t¡Lic int{:rior d! tr up¡
coI utr ¡!¡ñu li,¡'t,io o t¡r[el ¿btorL.¡rtc y colo!¡r ¡¿ L¡t)¡ coo rt lurtrró¡ ctro r¡r lusr¡.
.1.2.] l:"!cr rr l¡ ll¡rn.r, ájurrJn&rtu cor¡hrn* ¡ t¿ dínc.siún ¡tc t¿ prq(cñ¿ clu¿ ,¡tr¡¿.1¡ cncin¿ dc l,¡
l¡ti¡.
4.2.4 Opc¡.rr !l n¡u!¿'rir,¡o cobc¡do r,brc l¡ t¿p¡ dc t¡ !up¿, dc ldt x¡¿.rr; ttúc t. ll¡nr¡ ir! e.ccnd¡do
ic iIln,Ju¡(¡ c cl clpir!¡u dir l,¡ Lopr lléno dc vc¡,or, t¡,iJn¡Jul¡ ¡¡trncdi¿r ¡¡c¡tc despu¡>. U riÚ,po rot.t
dc rrn o¡,r¡¿(iú¡¡ llo dLl)c ru ¡ ¿yur ¡jc I reBUlldt,.
,l.J l'rurctllrrnrrLu ¡ur.r tiú¡c¡n¡¡'¡¡¡ t¡{rto! .Jc i|lIl¡n¡¡.ión i¡'fc¡ iorc' r 6U'L
4.J.1 5i el r)u¡tu ,lr i¡¡ll¡¡r¡ri¡i¡ tlc l¿ ¡|nrc,t¡¡ cs ir¡tsaur ¿ 6u"(., ¡pti!,)¡ y rI,5t¡r ctcJtur J(¡¡r¡ .r¿,tuu
h 1..¡rt,.¡¡¡u¡¡ ¡1. l,r llrucstr¡ tútJ.¡ !oll ufi¡ ¡clrLl¿ Jc l'(:r'or c¿,lJ rrn,uto.
NOfA 2. No c',lrl¿¡ rl baio llqulúo por !ont¿Ltu dlre(lu cúr¡ dló¡lúú d. c¿rl¡ú,rú u ¡/e/o r'6').
It(rÍA J. l{o úttrer ele(luorsc lor ens¡}oe D.lo..nru¡r¡¿t üe eitr.c(l6n de u,, l¡bu¡¡t.,r¡o o..;.. d€ u¡t ,en.
lflJrlor. {Cootn¡ü¿l
lNLu l 04 /
4.J.1 l{cr,!tir h apl¡.¡ri,in dc h lt¿r¡¿ tLr.Bo rl€ c,¡d¿ ¡r¡tr,strtu un o,J"C etr t¿ r,,f.r¡rur¡ üo t¡ m,r€!rr¡.
{.'12 (lui¡Ju l¿ lunrpcrrr.r¿ dc r¡ ,ru.nrr c¡r r¡ cot}¿ re c.Lúu¡¡r¡c i 5,5'e b.,,(, rr¡}utrlo
rrc inr¡rr¡(ió.
crpcr¡(lo, ,¡ k¡ver ul tr'u(¿¡'iro¡,rcuro(Jdorobrcr¿l¡!r.dcr¿r¡rG.c,r(rucr¡r,¡¡.rJcL¡(q¡,rido!É¡¡,rrorru¡.
c¡ cn cl csp¡L¡(, dc l¿ cot)¿ llLr¡o (lc !,rpur,,¡!Jr,dol¿ i¡n¡rrLlt¡l¡r¡,c¡rre (t.rtrui! U
¡ie¡¡rpo rot¡t rlc*t¡
opcr¿elórr drt c 1(r dc I rcÉÍrtrt,, ¡ttro¡¡r¡rJdJrnc¡llc.
4.4.1 Rct'clir ln ¡llieci¡i rlc tr l,nrra lucao de car¡¿ ¿un,cnlo dc 1oC cn la rurrrpcr.rrura d€ t¿ hucrlr¿
{.5.1 lrtornrnl,i¡ ul unsryo y s¡!¿r l¿ fucllLc dr (¡tu, ru,lrdo 5e h¡y¡ oLrcrv¿Llu un¿ ltJor¡ ¡u8¿¿, nflid¡
v üittirtiv¡ co cl ¡r¡tc¡lor rlc lr lop¡. Nu Lo¡ru4Jrr c!u lhrr
lun ur l'¿tu ¿¿ut¡Ju qúr.r yc!c, ¡¡r¡l!¡ h ¡-
rr¿ dc rnlrndi{lu (lr¡r¿llr0 l,rs ,rplir.rr:iurru quc pri.Ccdo, ¡r¡llcJ¡¡t¡rr¡c.r* ¡ l¿ i¡¡ll¡rr¡!¡ó, vrrd¡Jcr¿.
4.t.? A ¡rur Ir lcr,'lrcr ¡tr¡¡.r rle l¡ tDuc5tr¡ (u rdi, rc h,r pr ulüúi.lu ¡¡ ¡Íll¡¡¡rcror¡
.1.5., (luil¡r lJ lJt',r, r¡ca. cl t",,rú,rcrro y r.tir¿¡ tJ cu¡» rl" ur'yu {vrtirrta, t¡¡¡l,iJrt¡ y d.iJ¡t.¡ !o¡¡rptcr¡
4.5.4 Si rl ¡u¡.e¡¡to d! hr¡per¡ux¿ lr tn ntr¡rnr¡ o,¡'tc ruJo.l c,r¿yu,u !!ú ¡lcnLrir J€ l¡ r.t¿.ión
crpcLil¡e¿J¿.ü ri úl túr¡r(, dc i.tl¡¡n¡cióo obrcr!¿Jo úificr€ drt y¿lor !upucsro cn rnl, dc 2.e, d*¿¿¡rar
cl tc'ult¿do v cl creryo ¡¡urt¡¡Jo ¡l c¡r.¡¡r¿úor pJr¡ ¿ru¿utJ, cl (urrf,tn,¡i!.ro du l¿ rcr¿.¡ó, ¡nc¡c.
'u¡,c¡;
rncnlo dú lc¡npcr¡tu¡¡ . t¡.!npo, tonra¡¡Jo conru t¿rs cl pÚr¡Lo dc hr J,n¿cnrn oLscrv.¡du r¡¡ ut pr¡¡nlr .¡r!¡
!ü .on) t,uDto Llc i¡rfl¿Ir¡!¡(i.r nr,uclú.
J, IAI LULUS
NOIA 4. Oeb.'¡.vllaúe
'novl¡trlontoi
l,rurcor dvr¡ñl.l¡ o¡r€.¿rlór¡ de l¡¿l¿¡1. y !ub¡¡.la tJ€ l¿ ¡l¡rn¿ dc €.cén
ic"t¡tt'¿¿l
I
INE N I (1,17
5.1 Cu¡rs¡,ció¡ dc¡ rctut¡¿úo. S¡ t¿ prcriúI t¡rixnórric¿ prEv¡ttxrtc ¡liflc,c dc t,otl r.s/cny' (760 ñ,tr
llBl, (o',can úl ttrutr¿du urit¡!¡r,lo l. cru¿riúr riBUicntc:
llrr¡ cl !¡$r¡ú¡¡tr !ritc¡ao p¿,: iu¡8¡¡ t,¡ ¿ecpt¿t iliJ¡¡t Jc t(» r6utr¡,1ú! (.r5,,/" ,lc !".ti¡t¡.
lnl.rl).
('.1.1 R¿p¡o¡íu.¡bihúal I u! isult¡tlor ol,rc¡riJo, por dor t,rbo¡¡rurior it¡fr¡cr¡l., dut,crjn coniiJcr¡r
!. totpcLl¡oror r¡ cllo, dili.¡eo cn r¡¡J! Jc lor l8uicltcr v¡torcr:
7.1 tn rlinf¡¡rnrc dr:l¡c irrlicurccl purto úc ¡¡rll.'r¡ciiifl currct¡do de l¿ rr¡!e!lr,¡ lu !r¡!.¡yo, en "C.
?.2 t:n cl h'li,ro¡c Jc ¡crulL,¡dor rlcbln hrdic¡.!c.l nldloJo u!¡,lo y.l ,crulr¿Jo obrcoidL,. D.l,o ncoclo.
r¡¡rrc, ¡dc¡r¡15, (u¿ktuirr corJación no crpccif¡c¿¡lr co est¿ noírr¡, o cor!¡úcr¡tJ¡ opciur¿|, ¿el corno ru¿l
quior ci(un5l¡rci¡ (rrc pucd¡ h¡bcr irlluido €l reerlt¿do.
'llUrc
7.1 trrbc l.¡c¡r¡¡rro t, ,,5 loi JcL,rllcs f,rt¡ l¡ €o¡rIlct¿ ¡úentil¡L.r!ióo dc l.¡ Irucirr¿
4
AN[X()
t-
l'¡orurkrldJrl ¡,ckts rl üu¡ú¿ n,pc.lur .jc t¿ cop¿
,lúc¡'tiyo l'¡rl¡ l¡ rup€¡ ft. t. .¡{¡ Udno ti,r,¡l.Ju
¡¡folu'¡ll¿¡d tlerLlo et !orde !uportor d. t¡ (op.
l¡¿sl¡ l¡ ruper t¡Ll. Uc ¡¡ n¡u.rt¡..
lrhr¡úIr¡o¡¡ci.nt,. ¡t Uo¡(tE ruporto¡ ¿d t¡ cotr¿
y (l ¡r'nu rnJt bJJo dcl üu¡bq det tl,l¡trónret, o
(u¡nrlo árto 16 e'r(u6ftfe o porctón- a5.t) 10.a nr
Ulánret.o ltrl€rlur d6l. (op¡ sn r! p¡rlo rár .¡t¿ .
t)¡lrcl¡o d.l¿ e!f!.. .n(tn¡. ij¡ t. t¿p¿_ ¡,0 , U.8 ,inr¡
I t¡an¡ot,o ¡.lerlor rj. ¡. rJu¡¡t¡ d.t n¡.c¡e¡o pd,¡ t¡
ll¿i a ile en(e,rdldo.
l)lJrtrel¡o uxlc¡lo, d€ t¿ l)únt. dc¡ ,n¿(t¡ero DJ¡¡ I¡
I
I
llrnr¡ ¡lc.n(strüldú.
4. t.2 Lrr
¡) UrrJi* 'lú,rcr¡lh¡,¡id¡bt.(onunbirrt(diir¡üoha(i¡¿t¡roJ.¡prori¡r,d¡¡rnte¡,6.r¡dc¡tt.r¡.
b) U" derl¡¡rnlc q,c ¡t ¡!rto¡r¡r!c ¿lx¡ {il ot l,r¿dur y ,trrrutt¡,r,r¡c¡tc t aic h pu.r:
"'cc¡'r¡,'o d(t nrc_
(l¡cro rlc h ll¡tr¡.r ,lc q¡(cÍdido, y
.) LJr¡ lutio in(li r¿u úll cl quc rc cotucr ta:rrrratlur¡ Llcl lcllrúrncrro LIc t., (op¡
tr l¡ liSur¡ 2 rc ruprclcüt¡ l¡ tap¡ y !c ir¡dica sn l¿ vilt¡ ,ut,e,¡o¡ l¡! dirtrcr,r¡c¡flij, y por¡(ior¡e, dc tJ, trc,
¡bcrtur.t quc ,( ¿L,co y $ llcfi¿D p¡rr ntc¡l¡o dc h currdc,¡, cl curtr,l¡
¡,orili,i, y üirnerjad¡u, Jcl rd)o
P¡¡¡ cl tcÍ¡¡órrctru.
A,l.2.Z t'¡hc(l bord! dc l¿ lrp¿ y rl cüEüu dul tr¿rn, dcbc h,rter u¡r di5l,¡r¡Li.¡ ro rtl¿Yo. ¡ (r!Í)j nxn,
y drbc tr¡r r¿,rur¿do Jc rr¡.r¡r r¡uc l¡ r¿p¿ qucde firo¡r.r*¡rc prcriu¡l¿da.¡r(¡r¡J (lu r¿ lup¿ cu¡rdu ér.
l¡ tc [¡ colo(ddu cI ul b¡ño.5¡ rrrto oo rc (ontiBr¡o, dlbc t,ro.ur¿rrt) q,]c l¿ ropr tI,!¡lecI t,olirión vrrli.
.¡l cr¡ cl b¡io, lolot¡nJo u ¡Ii¡lo d'lBrdo dc nrst¿t Jcb¡lo Llc l¡ plrt¿tr¡ do t¡ (ol,¡.
A.l.2.l Ll ot,lur¡lu¡ d€lrc (uL¡i' lrr lrci ¡t,r¡rúr.r dct¡ rJp¿ ru¿nüo €rrú !r, t,,,iLió, ccrr¿J¡ y atcrt¡p¿¡
c(,lnllet¿¡ncr¡tc lj|r puri(¡ón ¿b¡ut¿. L¿ f¡unl¡ ¡l(¡ nrrehc¡o p¿r¿ h Í¡nr¡ Jc urrclrdi¡to dlLc¡j lcr¡cr t¿i
dinrorion¿i ¡¡rdi(¡¡l¿5 c¡r l¿ l¿trl¿ 2.
5
INEN 104/
,'.1.2.5 lJtq,c'li!i.¡,,lr.iud.t¿t¿p¿rtctc$¡r.t¡r.ñrrct¡p¡
crr¡¡r¡tl¡yl¡trt¿j¿d.l¡boc¿dctn¡..
.¡¡cro,.ú¡orlo ¡rtc rü cnluÚrr,c.,¡ t¡ rrori!tó or¡, b¿j¡.
4,1.5 Supu epa!a el balo. Si,€ ui¡ c¡¡cf¿((¡ón el&lric¡,,é podr¡ crnplc¡r cu¡lquicr
tipo dc rwo¡lc.
l'¡r¡ ¡t,¿r¿Los con calclaccirirrr¿eloetcuhot, rc rcr{oic¡s
u¡¡ ropu,r" «,0,. nrdi!¡úo c,, t¿ fi8ur¿ I r,¿.
r¿ prutrtcl l¡ l¡¡m¡ .lc tri cr¡¡ricrlte, Jc ¿ic. "t
4.2.1 tt¿tatí.t¿s
1t.1..2 P¡ocodnien¡o. Dlrtcnli¡liú sl punro du itll,rnu!iúl du¡ l) . xi¡cr{r, ei[uiLn(l¡,I.r5 nrli{.¿ciurc5 i]¿Ll¡,
crr ci c.¡¡rll¡rlo4dccsl¿rr)rn¡:¡.5icl¿t¡¡¡Jlorr¡b¡i¡!nro.or¿rknr¡,.r,crpúr!o¿o¡nfr¡o¡¡.¡ó..¡€otrrr¡üo
!¡r¡ ult¡.¡il(ru r(li,lc 27,2"e rU,¡i'rj.
A.?.1 Si cl puoto dc n¡tl¡¡,¡lii¡ utrrc¡'it,r |¡r¿ ut p-rileno,ocrLI dc,rru i& to,lf,r¡tlcr t.r¿l,tc(i¡lor
cn 4.2.2, r.hcquc.. l¡r.o.úici,r¡c, y ut)tlJcór r,ct ¿p¡r¡lo t,err ¡lcgú,¡r t¿ co,tor¡¡iü¿ co¡r l¡, crt)cLifi-
c¿clonc' do l¡ Irtil¡ 2, .rt,c!iilnlc'rtc rfl to rt¡¿¡iyo ¡ t¿ t¡sr.rcriciüat J. t¡ t¡p¡ (A.l .2 21, ¿rciór, Jet oLru.
rarluryporicüírrlcbll.rír¡(A.l 2.3;^.1.2.4)yc¡áfl8t'túyt,o'iri(i¡¡¡.tct rúr*trrrcrro{A.1.2.61.
il
lf'J IN 1 0n/
\,,;, ü
\\
\)
\
I l(;t,R I lr[,!L(,,t,¡rd¡.!t.¡
^¡,Jr¡t,,
INEN I4UI
lr66.tl
El proy.llo luc r,neti¡tu ¡ (urrutt¡ tnJui!¡ d,". ¡9üUU2 l9 ¡ l9BOol )U y !c lún, uI ¿,¡ cucDt. t¡, ob
¡4ft ¡aluñcr ¡ccilrid¡r.
L¡ Norm¡ ¡ ¡rni!¡ ll¡r rr r 'ry r ruú Jrnur¡JJ.¡ r¡(tr !r c,nMr,, r)ir c(r¡¡, dr ¡,rrrulu L(úJ¡oirJ¡ro ¡rc N¡.,rn!¡
ll¿¡.I¿fi. lNtN. cn r(nt;r ü! t9df, I I ,¿ /.
tl r.ñor ñll'¡¡n¡o d. l,rúúfrl¿t, (:,nn§'.n,. tIt(*r¿(tó,¡ y pi!r(.r, ¡ut,,t,,, y ,,t¡rt¡ü,ó (\t¡ .x¡rtr¡.un rt.¡
r¡.¡.r OUt.lG^lOlllA. n¡(¡tt¡¡r¡(
do Mt,,trtr,¡.,1 tt, ,¡? dc l,,tt/ i¡¡ (¡y. I,uUtk¡(t,,.n.¡ [l(ttrro
Ollcl¡lNo.6l4 ils l9E7 0t 2y. ^(u(rdo
I OÜlt.'l () ,4'
l.l Err¡ norm¿ ctr¡blr(! !l fiólü(lo nr¡¡ l¡ ¡t(lc.nrin¡slór ¡lc ¿tu,¡ y rcd¡ c ro 1n pclrólco crúdo, dlcrcl
y ¡.!ll(' (unrbsrllblt!.
,¿ RTSUI\IEN
l
I
2.1 Sr ¡gll¡ un¡ nrcr(l¡ slrlvolúN¡l,i(¿ d. n¡u.tl,¿ y.lir)lt.nl! rn un lúbo ¡.lc c.olrilut¡ irc l0{ cm' ,
o 2,1 Lucso rc l(( y ,c ¿ u¡¡ !l volusrtn ¡ut¿ldc tcd¡¡rr(nl(¡ r¡rlolut,l( r ¡Éu. r.p¡r¡.loi.n cl fondo dcl lubo
dr.cn¡rilut¡(iún.
I l-llull(l Y t¡l^¡LRlAfEs
¡l c¡prdL.h¿lclt¡r¡runoonr¡rF¿r(rd!¡uburlltnt.¡u¡Jvekr¡LJrdqut:U'ncrcun¡lucr!¡cinl¡ifu¡¡
E rolJt¡y¡ (oorprcr!¡.lid¡ cnlto 500 v 800 'jrt !l t¡lI('r¡r k» rubor.
'lc
2
t b} lr crborr t|f¡lÚIl¡, ltt' ¡tr¡lk» Y lo|,oflt] SnJlltri', il(iÚfc'1.,1u (l Jtr¡trt¡tü.¡.10r, ¡l.bcñ t.l t¡.l lcllilcn.
¿ tlt pr¡ pcrmillr rl cnlPtco ¡Jc l¿ tr¡¡¡i¡rr¡ lucr,¡ ccrrlr íltrB¡ q{¡c sr¡ f¡oril'lc Producil
f,
c)po$crun¡e¡nlt¿o.¡l.mctll¡!.¡lorul¡cl.¡rlcnrc¡rl.lu(rlupJrJcvll:r(urlquic'pclixrocn(¡rodcro'
ltI
Ir¡f¡r;Y
1
¡ d) lc'rcr un¡ tclo( ,¡ü d( ¡iro lJl rlú( (ir¡rPh 'ú¡¡ l¡ r(ur(iótr:
I N = {JrVF;
!
5 k fdu:
rl S
I
rNrN 1 494 t,)86 ll
4 RI A(:IIYOs
NOIA l._5ll¡(eirl;ifw¡porcr(¡rorl¡'rl.¡\lunrLU,Drr.Uo,,roh¡y¡¡(et¡,¡dd.rD¡lto
)
I
1
I
{.2 D.Drulrln(¡'¡r.. E¡ tl r¡ru ,lc I'ru¿lcú Lrudu y ¡ccirrr lunrl,uniblLr, 1. ¡lcbcrl utili¡¡r d.mulrlfi!¡¡t.
p¡r¡ f¿ror§.ar l¿ *p¿,¿ción ¡Jül ¿t!¡ ¡¡u. tcnB¿ l¡ nre§rt¡ y cyir¡r tlúc ¡. ¡Jhic¡¿ ¡ l¡r p,¡rrJ.i d.l túbo c4n-
úllu¡¡dof; r. rcco,,ric¡d¡ urili¡¡i Jrl li¡,o {rnul. b¡sr Dir'oscn¡¿», Jcido, ¡r.flatrrl.or o.u¡lquicf oLro
¡proP¡¡¿o.
,,1 A¡il.¡Iue,lrn,!'irsl¡rnu!:1,¡i,,l$¡ltn¡rioJoLrlJt¡¡k,rt!bo'tc¡¡r.¡lu¡ut
5.I Crrlu(Jr cr¿crú¡lnl! t0 r,"! J( l¡ trr¡úrtrJ y Jñ¡rrr JU tny' ¡Jc lol'(nlc tJlur¡lo {rc ¡¡u¡ cn c¡J¡ uno'
dr lor ddr ruLor k"rrrlurur- Ar¡t^» eolúofl,.r d(br..n' kc¡r( n,lxe l¿ F¿rt. ¡,l.,irx dcl tncñir.u (!ct
mr¡ 2).
,.1 Cúlur¡. !¡ l¡rúr nÉJi¡rtr t,'.r'ú¡r cn l¡ t,oc¡ J', c¡il¿ lr'l,o y ¡gl¡rlor (úr¡ Ír,ct¡¡ h¡tl¡ otrLocr uñ¿
,.4 ¡¿r¡ purr¿l.u .,uJu I ¡L.rlet LU¡r¡l,u!rit,lr,, J¡u,l,r J 1.,! ,,'u¡tbt 1 ll,r, üol¡, dc
'lctrtuhrll.¡
1.-
!.! Sum Slr lor rubo' h¡rL¡ l¡ rnJkJ,lc 100 <¡rrr c¡r tl bJ¡io c,rlclJ.ror, r¡¡¡¡rlcn¡{ndolo Por ¡0 r¡t¡rrulor
¡ ún¡ tc¡¡rf¡.rrlUr¡ Jc 49 t l'C (".r n(,lrl I y l).
,.7 Coloc¡r lor l¡¡lrur ¡l.ror c¡r po,lJlrbor oIU.!l(, r,r¡J n¡.'¡lcD.r .lc.lulllt r i¡., y h¡(.r tir¡r l¡..rrlrilút¡
dur¡It. lOfl¡¡rututJl¡!úlo(iLhJrJlLulnl¡.rúr rr!¡(rr¡¡!iúrrJJdJu,r(l,rurr.r¡l3l.runcboL!p¡r¡lo¡r.r
uñ¡ füdr¡¡ «nr¡ ilútJ ,d¡r¡!¡ .o¡¡'t'rurJ¡dJ r¡,¡,( 5oll y llo0. V(r l¡ l.¡bl¡ 2 p¡r¡ l¡ r.l¡.1ón .¡lr. !l dl¡m.
lro dó flro, l¡ fúÚ r.¡ .cnk flú¡¡ r.l.¡liv¡ y Lr rrk,lutl,¡¡tr I'ur mi¡¡u¡(,r.
,.t Ld!r y ¡tro¡rr Ll volurrr{rr l,,l.rl¡t. rr,,.. Y !t(liú'(¡tlu ro .l lúnü,, tlt lor lutror cr¡r rlrru¡lm¡.¡óo dc
O,O, cn'r p¡r¡ lJi t¡¡Lll¡clorrc! útqh 0.l r¡¡' ¡ t,(l u¡r v r,,rr r¡t,rrn».rrt'rrr rJc 0,1 lnrr t'Jr,¡ m.d¡d¡¡ rob,c
l¡ tr¡ru¡(lóo ¡1. I u"¡ . Po¡ dcb¿io d( 0.1 (nrr tc cllirrt¡ unr ¡l'Io¡nrr¡(¡o¡ dc l),025 crrr¡
,,9 S¡¡r ¡tit¡, h)r rul,u, vul¡c¡ ¡ rul,^Jr kD ert l¡ !!nt, rl¡tt¿ Y h¡ctr ünJr Llur¡rrc l0 tr¡ dc l¡ nrlr.¡u nr¡nc..
qu. lo crl¡blcciilo gr cl nunr(rrl 5 IU R.ltln §r¡ o¡trJliún h.¡!1.¡ ¡,t,¡úr¡rr Jol lcclúr¡r i3r¡lcr.l. !olu'
nr.n d. ¡s,u¡ y lerhn.r¡l(, (tcr nul,r 'l ).
IIOIA 2. El p.lról.o(rutoqutlorm¿dcÉtilot.nl¡I¡unl.,lrll,¡l)oYqu.ro^¡.lllfc¡l.td.r.nroYor
hrcluro (o.¡ ¡qll¡cútr lnarglc¡. t. recomlc'i,¡ lnY¡rll¡.loI¡lÚ'tiord.(r. ¿9¡.!¡f P,¡6r.o.l tolv.nl. y luigo
.l p.lról¡o (Iulo 5¡ lor ldrot (.,r1¡ 'rú!ot
J
rNEN l1s1 t!t6 ll
I
I
I
Dtlm.tro d. rko
(.ml flLr ¡ 5OO fcr mln ¡ 800 fcr
30 t 7?0 2lao
:r t6¡0 2 too
3a I ó20 2 010
J6 ¡ t80 1990
38 I 5¡0 I 910
ao I ¡r0 r 890
a2 t a60 1840
I i20 t 800
t r50
48 I ¡¡0 t,20
50 I ¡50 1690
52 I ¡ l0 t 660
5a ¡ 300 t 610
56 ¡ ?70 I 600
58 ! 250 M0
I 60 1220 t 5¡0
I
52 1200 ¡ ! ¡0
6. CAt_(:UtOS
6.1 Crlculu cl porccntrle dÉ ¡lÚ¡ y Edlí¡..to rum¿n¡lu luJ rotúmcn$ rrE ¡tu¡ y §.útmcnto ,¡.dldor cn
lor dor lubor d. ccntrffut¡.
6.1 Lor r.Í¡ll¡lor l,rf.rlDrcr r o,o5')/o * rc¡r rrrlñ y¡ r.¡ .oho crro o (orno 0,0S d.pGñdt6ñ¿o ijc ar¡t d.
l¡r do¡ clfra! ra ¡c.r¡lua m& .l r.rult¡do
7. ERfioRrl DE i!tfoDo
7.1 ?rl.ltlón. D.b! t¡r¡rrc El rlt¡ri.n¡. r,ltc,io p¡r¡ lürt¡r l. ¡r.pt¡t,llld¿d dc lor.§ruh¡do¡ f95o/o da
.oñl¡¡bllld¡d).
1.1,1 Rtpttlbllldtd. l-o! r.rúlt¡dor por dupl¡c¡do Gnrr.t¡dor por un mlgno oprr¡dor rhbnrrn conrld ¡.'
r. ac.pt¡blat tl no dlll.ran 0ñ n¡lt Jc lor v¡lorrr lndl.¿dor .n l¡ l¡¡u.¡ ?.
1,1.1 EagtdúÉlblldrd. Lor r.tull¡dor cntrcg¡do! por dor hbor¡torlo¡ d¡fcr.ntcr dcb.r¡n a¡nld.r¡rtc
.clpuhl.r rl r¡o dlncr!n .n m¡r d¿ lor v¡lúrcr ltullcrdor .o l¡ nSur¡ 2.
I
6. lNf URt\l[ Dt RtSl]LIAOOS
1.1 Eñ .l l|lúrnc Jc r!!úl¡¡dor, Jcbc ¡trLIi.¡.rc cl mtror,o lrJdo ? .l r.rvtl¿do otJ¡cnUo. O.t . hcn.jún¡rr.,
rkn'l¡, !u¡lLlu¡., Go¡ldl.ió¡ tr,' (\t'r(itil.rü¡ c¡ .on1id(i¿¡r¡ or.to¡¡t, ¡¡f como cu¡.¡uicr
ckcun'¡¡n(l¡ qú. pr¡(J¿ h¡lro lÍllui¡lo rul,,( cl ,$úrti(lo.
l.J O.bcn l!(leirrc lorJur lor JrLJll$ t,¿¡¿ l¡ (o,',tncr¡ ;Jcl¡ril¡cJ!¡ótr dc l¡ muar,¡.
lCorhnú.)
t
't 404 ry86 It
I
TUBO-- CENTRIFUGO
I
1I_i1
l._:l
t1-r1
LECTUNA APNOXIMACION
I cn¡ 0,1 «rrr
I cm' o,l rnr! r),ol (nr'
o,t cnr' o.n)l .n" 0.015 o¡r
0.021 rmr ¡, (nr' v.ntú ¡rl1 r(.r.,r¡o
Sl tDr r.rull.dor d. lr rrñ¡ d. r¡r dor r.(lur.rr .r n¡.ro¡ ¡ 0.05 cmr rñrorm.¡ (oño c.ro lO, Ó como
0.05 d.p.ndl.ñdo cul .r.l e¡lo. mlr (.r.itro
I
I
(,ut, tUl.tltr:1. ?
I
PE 0l 0,t :J24
Nor n¡¡
Ecuolorlona Pflofluc tos oE I'Il BoLEr). rNEN 141t2
Obllg.tr.,.i! tJE T IITMINACION DC CENI2AS ty!ú t¡
I
i
¡
¡.(,r!lIl(,
l-l Lrr¡ no.n¡ crrrr'r((r cr ,tr:¡¡(t,rr,¡r.rhd(rcrmr¡rciú"¡tc(cnir.¡rcnruif,ü,u(¡uiircp(r,órcoqucno
lo¡rlhrrcn ¡Jlt¡vur h¡ Li.r lur.onr¡idrlo! tutór,rur.
I
1.2 Ett. ,n¿luJo 'x, rrrl l¡x1i.rt,, r,.r¡ (t ¡.¡Jtir¡ rtL ¡!(¡rc, rúhr i(Jorc, .¡rrvo¡ ,tú( (,n,r¡.hcñ ¡d¡tyor y
plomo, nl p¡r¡ lu! ¡rú¡tcr ur¡rlur úr ¡rutu¡(1.
I
! Rf5UMLN t tt- itt¡(]l¡()
i ,l.l L¡ tru.rl¡¡ tll ('rr¡y,, !ú,¡r(,¡itl.' !,l r¡¡r,§(¡t,i( lr ¡r,,o¡)i¿to ri ¡lu(ou.tr h¡(¡ ct 1,1r.¡ato d! r.n¡¡¡, y
.¡.!ól Ll r!!duu .,r¡lñ,i,',, r' rr\!¡r,¡ Jr crr.¡l,r ¡J( !(,¡¡/J! ¡¡r (.,rrrr.¡n,¡crro.¡r unJ r,!¡¡¡ ¡ l7i-c,
onk¡¡ilo y lusx¡, l,ct.¡¿o.
I
i
1.2 M(lll¡ .l¿(rrl.¡ c¡rr¡/ ,k Dr¡¡r(,¡, ,r.. r.rrr¡a,'lurr ¡r( 7 75 r ¿r"c, (rr
¡r(k¡(!r¡r. l¡,ov¡rrr d. rr)(r
li¡rrr (ünyon¡{ rrr t'.rr Jr!Eu¡.r t.r rr¡n,r¿(n,r t(¡r¡ y nJt,qrt JLt ¡n,,,¡,.tr¡r(,ior¿.tJr,¡¡¡ro.
4 t,RUCt.U lt\lltft ¡ ()
4.1 C.rlc'rl¿¡ cl (,irf o !l ¡L!¡t'irtrt¡, dL (,Jpúr¡.io¡¡ ,r Urrr t§,np{rJhn.r (u r¡rc¡dnt¡ ( rri. ]00 800.C dú.
}
r¿¡r(c lu xrhuror ri r"ir; ri¡rl¡.¡¡t'iJr¡."rro(¡¿rur¡¡n¡Li(nlr.,cn¡roJcunrr¡iri(nrr(tú.,rfr¡¿¡nic¡rroy
Pcr¡¡lo.o¡r l¡ ¡i,'úr'n¡J(i(rr Jl(l.t ,,r¡i
I
{2lon¡¡¡un¡rir¡l.rt,uriitl,¡,1,..rn..\r¡¡il(r(ur,tt,,Jt¡r,r(Ú,¡¡tId.(r¡¡i7.trr\t,{rJ.t,,
{, Mrll(nrI h t(nrt,U,¡trr,r,l( ¡¡. rrr¡ (tu( h rnúú\rrJ (or¡tir¡r¡ L|trrn.r(t,, (n lo¡or.¡ r¡tr\l rdJ y uñit¡f
nr!, [¿1t¡ qur n;lu ,lúrtjÚ' Lr¡¡i/.s , (Jrtrúd .¡t tin¡l dr t¡ (,nDl;¡r¡un (h ¡ ¡ur¡ I l: .:
¿ s¡,o
CIB.ESPO],
INEN I 40¡t
t 986.t I
INFOFMACION COMPLEMENTARIA
,
l:t tín:.I!.r1.¡ INEN I 194 rur ¡Fob¡d. por
llüsló.r, lHEN,.fl r.rtóo dr l9t6.l t.tL
cr conlc¡o okÉrlvo d.i tnlrtruro Erú.ro,hño d. Noín¡.
t¡.V.P.Si,l0o.oo
tN[N I 492 l!)Br, I I
4.6 C¿l(nl¡. clrc tlk¡ do,t., rlc l¡ nrúI¡ ¡ 7r5 I ,5'(:, t¡¡{tr (l¡¡¡¡ifiir to,t¡ t¡ nnrcrt¡ c¡,i¡,¡u.
a.l trfr¡¡r cl .,lrol ¡ tcnrrrcr¡rur¡ ¡nf,icnt( (tLxlr\' Jut .cli!tc ts dc cnfri¡flr¡cnro y ¡c,.¡¡k, con ¿pro¡¡rna.
.lúr ¡10,1 rr¡.
4.8 C¡l.nt¡r o|r¡ v.r .l o¡iúl: 7 7J"(. rl(,¡^rc 2(¡.r l0 r,,¡noti,iicnf¡ t,úto , ¡kri, ¡,, u(vrnr.It.
4.9 R.f'.lk l¡r op.,¡.lon$ ¡t. .¡l.ir¡r,r¡cntu y t,.!¡1. h¡it¡ quc dol p.r¡lc, .onr(.utiro, no d .r¡n .n m¡r
d. O,t m!.
c - -ML
M
, roo
t¡. Jol
6 rRRORIS Ur itttooo
6.1 R.prllhll¡d¡d. Lor r.rult¡dor ¡rufll.¡dor ot¡t.trtdor f'or ur¡ nrtrmo otcr¡dor. co¡r un tr,tr¡¡o ¡p¡r¡ro,
aobr. un¡ mlam¡ ¡íuartr¡. ta conilJlr¡rl ¡crpt¡blrr ¡l no ¡rln(rcñ añ ¡¡lt rlé lor ilÍulr¡¡$ r¡torol:
Rcf'.lll,llldrJ
0.001 ; o,o7e o.0rll
0.080 ¡ 0.l8tl 0.0rrl
6.? R.rtrodu(lÜllkl¿¡l. Lor rcrultr{lor obl(nlJrt !or d,,r l:rl,or¡t(l¡l)r tlilrrc¡rrcr, r'l¡rc ur¡r n¡kr¡¡¡ Í ¡!|-
tr¡,la (ohrld.r¡r¡r ¡!ct,l¡blcl rl ro ¡ificr.n cn ¡¡rl! di l{)t r¡fu¡¡ntcr v¡to,cri
R.0ctlt,llkt¡d
0.fi11 ¡ 0.0 /9 0,0(1,
0,080 ¡ 0,02,1 0,ür'l
7.1 R.porl¡r d i¡h;r obtcrrldo rr¡nd torrrnlrl< Jc (crrlr¡i lun ,rrúfi1tru,Iln al(t.0lrr/,r
7.2 0cb!n llldi(¡'écl ruéludu ur¡Jo y cu¿l,ruiu (¡tr(li(l/¡o tro crtc(lf¡(iJ¡ cñc1rr n,,rn'¡ o únlrltlc,¡d¡
r.¡trlon¡1, ¡rfconÍ¡'¡r¡,¡idr¡lor !ir ruñn¡rt.l¡ ,l{rc p!rc,l¡ h.¡licr hllr¡do (oh,. cl rcr¡ll¡¡io
7.J Dcbrn lncü¡lflc torlor lor dcl¡11., p¡r¡ l. (o¡rtfrl¡ ldcnllflc¿clón dc l¿ nru.tlr¡.
l9lr(, I ¡
AI'T¡]DIL E ¿
1 ? lrAsr 5 Dt ts I tJDt0
lj.rl¡o¡rlun U 4d2 Ant hotú p.r¡ol6úrr rtú¡tÍt,
^Sttt
f¡l¡dollt¡, t 97J, Soct(ry tur I$li¡,ü ¡,tri lrlJt(rj¡tr
^nuiLrñ
,l
ll'¡Et¡ I492 ..1
tyr6.¡ I
INTONMACION COMPI.EMENTANIA
L¡ Olr!c.ló¡r 6{nc¡¡t, ¿tc¡ i(nd(, ¡ l¡ ¡cttrirl¡,t .tc rcSutJ' (,¡t,ri¡¡l Jct cor,lruir¡btc t)irjct
t.¡
al¡ll¡¡ ol| olt)¿fr. t¡rt¡rx¡ l¡ ul¡l¡¡xJ(ntr, rt(.\r,¡ ,ntrtr,,¡ iruc r. ron¡.¡
[¡ No¡nr¡ féc¡lc¡ lNf N I 492 fuc rproLrll¡ Br !lC,xrrcio Unccttro illt t¡i¡¡úto E.urtú.i¡¡o
dc Nor¡r¡.
ll.¡.1ó , ¡Nl-N. or rcr;r;¡r Jc l9A6.l 1.2).
I
El ¡.no¡ H¡r¡lrtru Jc ¡¡
ort¡l¡r. C,,tr¡ullu¡ í[rEr¿.túI y t,tr¡..¡ulu¡¡.,¡ y utl(hl]ó §!t,r tru,r¡¡(onctc¡.
rr.tor ¡1. OULIGAtOt l|lt:dl¡nrr A(uc¡JL, Mintrt.r¡Jt Nú 27 JÉ t98r 0t 0r, ¡
^, t,!t,tirJdo c,r ct Rl|¡htro
Oflcl¿l ñ.,. 615 dc le8/0t.10.
|l,V.1¡ S/ l00,oo
.i
cDU 662.70J t2 I l,'l :l .'l
lrL al.0,t 3J5
Noína
Ecu¡tql¡or PROOUCTOS DE PE TROLEO, ,t
INEN 406
Obll0rtori. DIITIIMINACION DEL INDICE t]E CETANO
CALCULA1JO I r¡t.
q
l. ouJtt o
I r'l t., ,
Err¡ norn!¡.'l¡uc.. .r .úludo o¡,¡ dcl(rrn¡n¡, ¿(
ct lnuicc rrc auro-crt-rr,.t,l
E mJlodo.on r¡rurur ¡¡,¡ r¡.ror n¡r.¡ i,¡ülco ¡lc.(r¡no.
g
¿
2, ALEAIICE
I 2,1 L¡.cr¡¡clófl p¡¡¿ cl c¡l(uto ¡Jrt t,,rt{(( ¡to r'l'¡c¡cnl¡ ur¡¡ ¡EJiJ¡ pn¡ or¡,r¡r dk.(r¿¡núnlc .r
n¡m.,o il! c!l¡.o AsIM d. con¡Lurtib¡c¡ 'cl¡no
d-:!lil¡¡Jut' lcn¡codo como d¡Lor
1 l¡ l€¡rrPof¡lur¡ d!l 50o/o d!
¡lrupof¡clóñ y l¡ ¡to,rrid¡l Apl.
1.2. L¡ e¿u¡c¡ón dcr ir'd¡(c d. ccr.r¡lo r¡rcurr(ro cr,¿rrr(u¡¿rorcnrc.¡¡ricrlrrc
t¡. d. ar¡quco (¡t¡lltl(o o m.¡ci¿, d. tor dor ¡ (o rburriLr.r da ob¡.n.róo
f,.o(cro1,
i J. CALCtJt{.¡,
T J.l.l
I €l fn¡llcr ¡lc cc¡oro c¡¡(út¡do i! J!t!.Í.nt¡¡¡ r¡titi,Jndu un¡ ¡J! t¿ iBui{nt$
ccu¡.iotrÉ¡
{ lcc - {20,.t{+o,Ot6ir¡ +0,t9ldto¡M }65,0l (lo¡
it}¡ -0,00ulEo9M¡
s
lcc E {j.t,?4_ t61t,al6D+77{.7{ Dr _o.5r{at 9?,801(lu¡Ul
¡
¿ S¡.ndoi
a
I fñdlc. do.ol.¡no .¿t.rt,¡.i,r,
t tonrp,Í¿trrr¡, Gn .f dct 50o/o ¡ 760nxn ¡. ru¿¡rJu t¡¡,tdo J!t",,n¡,.¿du pur
IJ
cn l¡ Nurnr¡ ¡Hl.N 926 ,f !orr.Íidu p¡r¡ ¡¡, rurdiciun$ --" ""
clorétodo ¡flü¡c.,,o
E t,¡,r¡¡rt¡,i.., c,r¡,,,r.;,
h ¡l!¡¡tid¡ú AI'l ilclcrnr¡'rJtJ¡ rrlún l¿ No¡nr¡ tNtN
'l I SOt,
u dcn¡i¡l¿i,¡tt"C,dltlrnr¡r¿dupurclr¡ró¡o¡toA5tMU[yE,t¡r,r,¡{r¡..¡trt¿t¡N¡nx!¡tNtN!o.
,I 0 -
t tc¡¡¡x¡¡tr¡r¡ tn.C, rtct ,d/o ¡ ?60 r¡lIr ltt cu¡r¡Jo tu Júu d.(r¡nr¡,udo ú¡ú t¿J¡u;r" *^ ,rO,
E
!.1.t Lor v¡lqc¡ drt dl'dl!¡' rtc..r¡no (¿tru¡
r.rr¡¡¡v..rror.,ur¡r¡dorty¡r¡r¡rJrr¿titúr¡rdoI¡J.n'tl'e!rlt'laJ*trruotDc.lcn'i(¡'F'nrlo¡{¡ot¡l'
! 1.1.7 Liniuc¡o ..1,. t. r.u..,ó,. LJ(!u¡(n,r¡dLt r,di« ,r (r
rJrú e ¡Jr Ut¡di) trr»ll !rut$ linri¡i,iuo.¡
lnhcrollt¿r qu.,.lrtrer ¡tr gr \lr ¡t,tr,rrrutr: irJr n{r.
'rcrrtro(crlr
tNE N 1 405
l9¡ú I I
¡l no ., ¡dls¡Uls t,¡r. cqnUúrttblc, quc cunllcoco ¿(lllhol Íslrr¿Jorcr d(t núnrEro .t. c.t¡oo.
bl ño or ¡pllc¡bl. p¡r¿ hftl,¡r¡rhur,,1 n(Í.r, (,¡¡t úil¡ht,.i ttrtCtt.,^, ¡trtúlt.¡kú u p,ottü.rot
úE ¿tqutr.¡n¡ y
!) cu¡,rdo ¡o ur¡ r¡r¡ pcr¡rrÍ, !.u u, r,.n,irr¡^ ¡.rrdú¡r(¡ o
r,.¡rr¡.rDr qu. rr..ocn (,¡¡ !or¡r|lld¡d nriod ¡
róO'C (5OO'F) d. puñto ,,¡t, o(ur.n lncr¡cttrudcr ,urr¡r.t¡¡cr.
. INTORAIE DE RTSULTAOOS
5.¡ En cl tntorfl¡. dc rcrutl¡dor. ¡rcb.n tnJtcrrr! ct mótodo ur¡,to y .t rcrvtt¡Ju ot)tcn¡Jo. 0.bc r¡cnctonü
¡., ¡dcm¡1, c¡¡¡lqulcr conrllclón crp«llcrrle cn crt.r rurm., ,
r¡o *"r,,1"r" a,.,,r,"i .rr._* *rrrn,
clr.untt¡n.l¡ qu! pt¡.¡j. t¡¡t.r tnnukto ,,t rc .l ,.rutl¡do_
: _-
tNE N 1 4U6
l!¡r¡ i I
--t
t o'r'
)oo.
5ro
-f ,/20l.)
Í !lo F
,7o
f "." I
t ,0o
1
;
f "','' o
c) ¿r0
,.,, t
o
.1 o
t
o
o )t
I :)
o
ñ
z f- ".,,
o o f. IJ¡ - o
)7 I
{".. )t
o
)t o,u, ¡lo
f r¡ o
f
l) ..
f-,;
)L .t.o.., :
¡-
t..,
l:rlHtlo: l{n,¡r. tOo¡, (up.r¡do- rOOc¡ . t¡lO tr¡ñ ¡ta
¡9
D.h.¡J..¡ Afl - ¡,¡q
(orr.r.ll¡' -t,19ia - 7,t{.
o. ar
-['
Z]
I . trOofr r.¡. . ,rr,t.q!
¡¡¡'¡¡.. ü ..r¡,o.¡¡.útr,¡c (¡*o) - a..t
f o.eo
l"J¡(r ü ú.tr¡o rdrutr,¡o (¡¡¡ñ{t1t-.¡.r¡
r 0.9 |
l- {¡ | ¡'n¡¡r.¡",¡ ¡t ¡o"/" d. ¡!uti¡.dú. ,on rr¡, ,.
t
¿
^t,tr.JUtct
¿. sP9
CIB.ESPOI,
APÉNDICE I
REACTOR EXPERIMENTAL
APÉNDICE J
TRANSESTERIFICACIÓN
APÉNDICE L
LA PRODUCCIÓN DE BIODIESEL
METANOL: HOJA DE SEGURIDAD
GENERALIDADES
El metanol es un líquido incoloro, venenoso, con olor fuerte parecido al etanol y cuando está
puro puede tener un olor repulsivo; arde con flama no luminosa. Es utilizado industrialmente
como solvente y como materia prima en la obtención de formaldehído, metil-ter-butil éter,
ésteres metílicos de ácidos orgánicos e inorgánicos. También es utilizado como
anticongelante en radiadores de autos; en gasolinas y diesel; en la extracción de aceites de
animales y vegetales, y agua de combustibles de automóviles y aviones; en la
desnaturalización de etanol; como agente suavizante de plásticos de piroxilina, y otros
polímeros; y como solvente en distintas industrias. El metanol se obtiene por destilación
destructiva de madera a altas temperaturas; por hidrogenación catalítica de CO a presión y
temperatura altas, con catalizadores de cobre-óxido de cinc; por oxidación de hidrocarburos
y como subproducto en la
síntesis de Fischer-Tropsch.
NÚMEROS DE IDENTIFICACIÓN
CAS: 67-56-1
UN: 1230
NIOSH: PC 1400000
RCRA: U154
NOAA: 3874
STCC: 4909230
RTECS: PC1400000
HAZCHEM CODE: 2 PE
NFPA: Salud: 1 Reactividad: 0 Fuego: 3
El producto está incluido en CERCLA, 313
MARCAJE: Líquido inflamable, venenoso.
SINÓNIMOS EN OTROS IDIOMAS
Inglés: Methanol, Methyl alcohol Wood spirit, Biekeski’s solution, Colonial spirit, Columbian
spirit, Pyroxylic spirit, Wood naphta.
Francés: Alcool methylique
Alemán: Methylalkohol
Polaco: Metylowy alcohol
Italiano: Metanolo, Alcool metilico
PROPIEDADES QUÍMICAS
Este producto reacciona violentamente con bromo, hipoclorito de sodio, dietil-cinc,
disoluciones de compuestos de alquilaluminio,trióxido de fósforo, cloruro cianúrico, ácido
nítrico, peróxido de hidrógeno, sodio, ter-butóxido de potasio y perclorato de plomo. En
general, es incompatible con ácidos, cloruros de ácido, anhídridos, agentes oxidantes,
agentes reductores y metales alcalinos.
NIVELES DE TOXICIDAD
RQ: 5000
IDLH: 25000 ppm
LDLo (oral en humanos): 4.28 mg/kg
LD50 (oral en ratas): 5628 mg/kg
LC50 (inhalado en ratas): 64000 ppm/4h
LD50 (en piel con conejos): 15800 mg/kg
Niveles de irritación a piel de conejos: 500 mg/24 h, moderada
Niveles de irritación a ojos de conejos: 40 mg, moderada
Estados Unidos:
TLV TWA: 260 mg/m3 (200 ppm)
TLV STEL: 310 mg/m3 (250 ppm)
Reino Unido:
Periodos largos: 260 mg/m3 (200 ppm)
Periodos cortos: 310 mg/m3 (250 ppm)
Francia:
VME: 260 mg/m3 (200 ppm)
VLE: 1300 mg/m3 (1000ppm)
Alemania:
MAK: 260 mg/m3 (200 ppm)
MANEJO
Vestimenta
Evite todo contacto de la piel con el alcohol metílico. Se debe usar ropa y guantes
antidisolventes; asimismo, toda la ropa de protección (trajes, guantes, calzado, gorros y
cascos) debe estar limpia, disponible y emplearse cada día de trabajo. ACGIH califica el
caucho de nitrilo o viton como material de protección muy bueno.
Protección de los ojos
Cuando trabaje con líquidos, emplee gafas a prueba de salpicaduras de sustancias químicas
y un escudo de protección de cara, o protección respiratoria con pieza facial de cara
completa. No deben usarse lentes de contacto al utilizar metanol.
Manipulación
Donde sea posible, limitar las operaciones a un lugar cerrado con ventilación de escape local
en el lugar de las emisiones químicas. Si no se usa un lugar cerrado o ventilación de escape
local, deben usarse respiradores (máscaras protectoras), y el lugar debe estar siempre bien
ventilado.
Donde sea posible, bombear el alcohol metílico líquido en forma automática desde los
tambores u otros recipientes de almacenamiento a los recipientes de procesamiento. Al
trasvasar pequeñas cantidades con pipeta, utilizar propipetas, y nunca aspirar con la boca.
Asimismo, no se debe comer, fumar o beber donde se manipula, procesa o almacena el
metanol, pues se puede tragar la sustancia química.
Debe haber un lavado cuidadoso de manos antes de comer o fumar, inmediatamente
después de exponerse al alcohol metílico y al término de la jornada de trabajo. Asimismo,
resulta importante lavarse las partes del cuerpo que hayan podido estar en contacto con el
metanol aunque usted no esté seguro si se produjo o no un contacto con la piel.
Si existe la posibilidad de exposición de la piel, deben suministrarse instalaciones para
duchas de emergencia. Los trabajadores cuya ropa haya sido contaminada por el alcohol
metílico deben cambiarse inmediatamente y ponerse ropa limpia.
ALMACENAMIENTO
Cuando se trata de cantidades grandes, el metanol debe almacenarse en recipientes de
acero al carbón rodeado de un dique, y con sistema de extinguidores de fuego a base de
polvo químico seco o dióxido de carbono; en el caso de cantidades pequeñas, entonces
puede manejarse en recipientes de vidrio. Sea como fuere, el metanol siempre debe
mantenerse en recipientes bien cerrados, en áreas frías y bien ventiladas, alejado de fuentes
de ignición y protegido de la luz directa del sol. Asimismo, está terminantemente prohibido
fumar o prender fuego abierto donde se usa, maneja o almacena metanol.
De otra parte, se debe evitar el contacto con oxidantes fuertes (tales como cloro, bromo y
flúor) porque se producen reacciones violentas. De igual modo, los envases de metal
utilizados durante la transferencia de alcohol metílico deben estar conectados a tierra y
unidos. Los cilindros deben estar equipados con válvulas automáticas, tapas de presión al
vacío y parallamas. Se debe usar equipo y herramientas que no produzcan chispas,
especialmente al abrir y cerrar envases de alcohol metílico.
TRANSPORTE Y EMPAQUE
Transporte terrestre:
Marcaje: 1230
Líquido inflamable
Código HAZCHEM: 2 PE
Transporte aéreo:
Código ICAO/IATA: 1230 Clase: 3 (6.1)
Cantidad máx. en vuelos comerciales: 1 l
Cantidad máxima en vuelos de carga: 60 l
Transporte marítimo:
Código IMDG: 3087 Clase: 3.2
Marcaje: Líquido inflamable. Venenoso.
RIESGOS
Riesgos de fuego y explosión:
Es un producto inflamable. Sus vapores pueden explotar si se prenden en un área cerrada y
pueden viajar a una fuente de ignición, prenderse y regresar al área donde se produjeron en
forma de fuego. Los contenedores pueden explotar. Al incendiarse, se producen gases
venenosos como el formaldehído.
Riesgos a la salud:
El envenenamiento puede efectuarse por ingestión, inhalación o absorción cutánea. Ello se
debe, posiblemente, a su oxidación en ácido fórmico o formaldehído, que se sabe que puede
ser inhibida por etanol, pues el etanol es metabolizado de manera muy específica y
desintoxica al organismo de metanol por medio de la respiración. Después de la muerte, el
efecto más grave
de este producto es la ceguera permanente. Veamos, seguidamente, un conjunto de riesgos
posibles y sus efectos.
• Inhalación: La exposición a una concentración mayor de 200 ppm produce dolor de cabeza,
náusea, vómito e irritación de membranas mucosas. Concentraciones muy altas pueden
dañar el sistema nervioso central y causar problemas en la visión. Los efectos del metanol
son acumulativos y una exposición constante, aún a bajos niveles, puede causar muchos de
los efectos mencionados arriba, así como daño al hígado. Estos efectos varían con cada
individuo.
• Contacto con ojos: Tanto los vapores como el líquido son muy peligrosos, pues se ha
observado que el metanol tiene un efecto específico sobre el nervio óptico y la retina.
• Contacto con la piel: El contacto directo produce dermatitis y los efectos típicos
(mencionados arriba) de los vapores de metanol que se absorben por la piel.
• Ingestión: El envenenamiento por este medio se lleva a cabo frecuentemente por etanol
adulterado y sus efectos dependen de la cantidad ingerida, pues, como se mencionó arriba,
el etanol afecta el metabolismo del metanol. Generalmente, una dosis de 25 a 100 ml resulta
fatal. Al principio se produce una narcosis similar a la producida por el etanol, pero después
de 10 a 15 horas se presentan daños más graves sobre el sistema nervioso central,
específicamente sobre el nervio óptico y, finalmente, se presentan los efectos agudos ya
mencionados.
• Carcinogenicidad: No se ha observado un incremento en los casos de cáncer en
trabajadores expuestos a metanol, en estudios epidemiológicos.
• Mutagenicidad: Resultó ser no mutagénico en estudios con Salmonella typhimuriumun y no
indujo el intercambio de cromátida hermana.
• Peligros reproductivos: En estudios con concentraciones altas de vapor (10 000 ppm) se
incrementan las malformaciones
congénitas, las cuales incluyen órganos urinarios y cardiovasculares. A concentraciones de 5
000 ppm no se observaron
estos efectos.
ACCIONES DE EMERGENCIA
Primeros auxilios:
• Inhalación: Mover a la víctima a un área bien ventilada y mantenerla abrigada. Si no
respira, dar respiración artificial y oxígeno.
• Ojos: Lavarlos con agua o disolución salina neutra en forma abundante durante al menos
15 minutos, abriendo los párpados con los dedos.
• Piel: Lavar la zona dañada inmediatamente con gran cantidad de agua y jabón. En caso
necesario, quitar la ropa contaminada rápidamente.
• Ingestión: No inducir el vómito. Pueden utilizarse de 5 a 10 gr de bicarbonato de sodio para
contrarrestar la acidosis provocada por este producto y en algunos casos, se ha informado
de hemodiálisis como método efectivo para este tipo de envenenamiento.
En todos los casos de exposición, el paciente debe ser transportado al hospital tan
pronto como sea posible.
Control de fuego:
• Usar agua en forma de neblina, pues los chorros de agua pueden ser inefectivos.
• Enfriar todos los contenedores involucrados con agua. El agua debe aplicarse desde
distancias seguras.
• En caso de fuegos pequeños, puede utilizarse extinguidores de espuma, polvo químico
seco y dióxido de carbono.
Fugas y derrames:
• Utilizar el equipo de seguridad mínimo (bata, lentes de seguridad y guantes) y,
dependiendo de la magnitud del siniestro, utilizar equipo de protección completo y de
respiración autónoma.
• Alejar cualquier fuente de ignición del derrame.
• Ventilar el área del derrame o escape.
• Evitar que el metanol llegue a fuentes de agua y drenajes. Para ello construir diques con
tierra, bolsas de arena o espuma de poliuretano, o bien, construir una fosa.
• Para aminorar los vapores generados, utilizar agua en forma de rocío y almacenar el
líquido. Si el derrame es al agua, airear y evitar su movimiento mediante barreras naturales o
bombas para controlar derrames y succionar el material contaminado.
• Absorber los líquidos mediante materiales como la vermiculita, arena seca, tierra, etc. y
depositarlos en recipientes herméticamente cerrados. Tener la precaución debida pues el
material utilizado para absorber puede quemarse; asimismo, este y el agua contaminada
deben almacenarse en lugares seguros y desecharlos posteriormente de manera adecuada.
• En el caso de derrames pequeños, el líquido puede absorberse con papel y llevarse a una
área segura para su incineración o evaporación, después se debe lavar el área con agua.
• Evitar que el metanol llegue a espacios cerrados o confinados donde puede haber riesgos
de explosión.
Desechos:
En el caso de cantidades pequeñas, puede dejarse evaporar o incinerarse en áreas seguras.
Para volúmenes grandes, se recomienda la incineración controlada junto con otros
materiales inflamables.
HIDRÓXIDO DE POTASIO (KOH): HOJA DE SEGURIDAD
FÓRMULA KOH
PESO MOLECULAR 56.1047 g/mol
COMPOSICIÓN KOH: 84.50 – 90.5 %, H2O: 9.50 – 15.50 %
SINÓNIMOS Potasa cáustica
GENERALIDADES
El hidróxido de potasio es un sólido blanco sin ningún olor especial, que presenta en
cristales, escamas, briquetas y se utiliza generalmente en solución acuosa. Se utiliza en la
manufactura de vidrio, en jabones, fertilizantes, limpiadores industriales, electroplateado,
procesos químicos en general y la industria petrolera.
NÚMEROS DE IDENTIFICACIÓN
CAS: 1310-58-3
UN: 1813
RTECS: TT2100000
NFPA: Salud: 3 Reactividad: 1 Fuego: 0
MARCAJE: Corrosivo. No usar agua. Gases venenosos se producen en un incendio. Los
contenedores pueden explotar en un incendio.
PROPIEDADES QUÍMICAS
El hidróxido de potasio es estable químicamente. Absorbe dióxido de carbono y humedad del
aire.
Reacciona con:
• aire,
• agua,
• ácidos,
• metales, y
• otros.
Se debe evitar el contacto directo con agua y ácidos para evitar reacciones violentas. El
Producto es corrosivo para la lata, aluminio, zinc y aleaciones conteniendo estos metales, y
reacciona con ellos si se encuentran en polvo. Evitar el contacto con cuero, lana, ácidos,
compuestos halogenados orgánicos, o compuestos orgánicos nitrogenados. Se puede
formar monóxido de carbono si el KOH entra en contacto con azúcares reductores,
productos alimenticios y bebidas en espacios cerrados, y puede producir la muerte.
NIVELES DE TOXICIDAD
LD50 (oral en ratas): 365 mg/kg.
Niveles de irritación a piel de conejos (50 mg, 24 h): severa.
Niveles de irritación a ojos de conejos a las 24 h: severa.
Exposición dérmica humana:
Sin importar la concentración, la severidad del daño y el grado de irreversibilidad del mismo
se incrementan con la duración
del tiempo de contacto. Un contacto prolongado con hidróxido de potasio, incluso diluido
(>2%), puede causar un alto grado
de destrucción de tejidos. El periodo de latencia luego del contacto con la piel, durante el
cual no hay sensación de irritación,
también varía con la concentración.
Consideraciones ecotoxicológicas:
Este material no es biodegradable y produce una leve toxicidad a organismos acuáticos en
pruebas de laboratorio. Por
ser fuertemente alcalino, cuando se descarga a aguas superficiales el KOH ocasiona un
incremento del pH de las mismas,
dependiendo de su capacidad de amortiguamiento. Los organismos acuáticos se estresan a
niveles de pH por encima de
9, aunque muchas especies son tolerantes a niveles de pH de alrededor de 10. Este
compuesto no es bioacumulable en
organismos, aunque se deben tomar precauciones para evitar su descarga accidental al
ambiente.
Límites de exposición en Estados Unidos:
TLV: 2 mg/m3 (turno de 10 horas).
PEL: 2 mg/m3 (concentración máxima instantánea).
MANEJO
Vestimenta
-Utilizar guantes resistentes a los químicos, como caucho, neopreno o vinilo.
-Utilizar ropa de protección para minimizar contacto con la piel, cerrada en el cuello y las
muñecas.
-Lavar las ropas contaminadas y secar antes del reempleo.
-Desechar los zapatos que no puedan ser descontaminados.
Protección de los ojos
Utilizar gafas de protección química.
Protección respiratoria
No es necesaria bajo condiciones normales de uso. En caso de que se puedan producir
contaminantes aerotransportados, usar un respirador aprobado.
Manipulación
Utilizar equipo de protección personal cuando se trabaje con KOH. Se debe contar con una
ducha de seguridad y con equipo de lavado de ojos cerca del lugar de trabajo. No se
requiere equipo de ventilación especial para las condiciones normales de uso, pero siempre
se debe evitar la inhalación de polvo y se recomienda el empleo de sistemas adecuados de
ventilación local (extractores de aire).
Se puede formar gas de monóxido de carbono (CO) si el hidróxido entra en contacto con
productos alimenticios o de bebida en espacios cerrados; este gas es venenoso y puede
causar la muerte. En estos casos sí se requeriría de ventilación especial.
Los contenedores, incluso cuando están vacíos, retienen residuos y vapores del producto, y
deben ser manejados como si estuvieran llenos. De igual modo, resulta importante evitar que
entre en contacto con los ojos, piel o vestimenta. No se debe ingerir.
Es importante mantener el KOH alejado de ácidos, para evitar posibles reacciones violentas.
Asimismo, si el producto es añadido muy rápidamente, o sin agitar, y se concentra en el
fondo del envase de mezclado, se puede generar un exceso de calor que resulta en peligro
de ebullición y salpicaduras, y una posible erupción inmediata y violenta de solución
altamente
cáustica.
Después de toda manipulación, debe haber un aseo a fondo, pues la exposición puede
causar quemaduras que no son visibles ni dolorosas inmediatamente.
Instrucciones de mezclado y manipulación
• Cuando el producto es mezclado con agua se genera un calor considerable, por ello resulta
importante seguir los siguientes
pasos cuando se hagan soluciones:
• Usar siempre la ropa y gafas de protección.
• Nunca añadir agua al producto. Siempre añadir el producto, con agitación constante,
lentamente a la superficie de agua tibia, para asegurar que el producto se disuelve
completamente mientras se añade.
• El producto puede reaccionar explosivamente con ácidos, aldehídos y muchos otros
Compuestos orgánicos, por eso añadirlo muy gradualmente mientras se agita
constantemente.
• Siempre vaciar y limpiar los recipientes de todos los residuos de cualquier sustancia antes
de poner ahí el KOH, para evitar posibles reacciones violentas entre este producto y los
residuos desconocidos.
• Evitar el contacto con aluminio, lata, zinc y aleaciones de estos metales; asimismo, evitarlo
también con cuero, lana, ácidos, compuestos orgánicos halogenados y compuestos
orgánicos nitrogenados.
ALMACENAMIENTO
-Mantener los contenedores bien cerrados y rotulados apropiadamente.
-Mantener los recipientes cerrados excepto cuando se transfiere material.
-Almacenar en una zona fresca y ventilada lejos de materiales incompatibles (ver sección
anterior).
TRANSPORTE Y EMPAQUE
Transporte terrestre:
Marcaje: UN1813
Hidróxido de potasio, sólido
Transporte aéreo:
Código ICAO/IATA: 1813 Clase: 8 (9.2)
RIESGOS
Riesgos de fuego y explosión:
El hidróxido de potasio no es combustible ni inflamable. Sin embargo, el contacto directo con
agua o ácidos fuertes puede causar una reacción exotérmica violenta.
Riesgos a la salud:
• Rutas de ingreso: Inhalación e ingestión.
• Órganos que pueden ser afectados: Ojos, piel, tracto respiratorio, tracto gastrointestinal.
• Irritabilidad: Líquidos, vapores o polvo pueden ser irritantes para los ojos, piel y tracto
respiratorio.
• Carcinogenicidad: Ninguna conocida.
Exposición de corto plazo (aguda):
• Inhalación: La exposición al vapor, polvo o líquido puede producir quemaduras del tracto
respiratorio. Exposiciones severas pueden resultar en neumonía química.
• Contacto con ojos: El contacto puede causar daño severo, incluyendo quemaduras y
ceguera. La severidad de los efectos depende de la concentración y de la rapidez con que
se lavan los ojos después de la exposición.
• Contacto con la piel: Es corrosivo. El contacto puede causar quemaduras y destrucción de
tejidos. La irritación puede ocurrir luego de un periodo inicial de latencia (retraso entre el
momento de la exposición y el momento en que se inicia la irritación). Este periodo de
latencia puede variar entre muchas horas para una solución diluida (0.04%) y minutos para
soluciones más concentradas (25-50%). El contacto prolongado o repetitivo, incluso en
concentraciones diluidas, puede causar un alto grado de destrucción de tejidos.
• Ingestión: Corrosivo. Causa quemaduras severas y perforación total del tejido de
membranas mucosas de la boca, garganta y estómago.
• Exposición repetida (crónica): No hay efectos crónicos conocidos.
ACCIONES DE EMERGENCIA
Primeros auxilios:
• Inhalación: Mover a la víctima a un área bien ventilada y con aire fresco. Si la respiración
es dificultosa, conseguir una persona
entrenada para que administre oxígeno. Si la respiración cesa, administrar respiración
artificial. Buscar atención médica inmediatamente.
• Ojos: Inmediatamente enjuagarlos con una corriente de agua directa durante al menos 15
minutos, abriendo los párpados con los dedos para asegurar una irrigación completa de todo
el ojo y el tejido de los párpados. El lavado dentro de los primeros segundos es esencial para
lograr una máxima efectividad. Buscar atención médica inmediatamente.
• Piel: Enjuagar exhaustivamente con agua fresca bajo una ducha y quitar la ropa y calzado
contaminados. Desechar el calzado que no sea de caucho. Lavar la ropa antes de volver a
usarla. Buscar atención médica lo más pronto posible.
• Ingestión: Nunca suministrar algo vía oral a una persona inconsciente. No inducir al vómito.
Dar grandes cantidades de agua (de ser posible, múltiples vasos de leche). Si el vómito
ocurre espontáneamente, mantener las vías respiratorias limpias y dar más agua. Buscar
atención médica inmediata.
42
En todos los casos de exposición, el paciente debe ser transportado al hospital tan pronto
como sea posible.
Control de fuego:
El KOH no es inflamable ni combustible. Sin embargo, en caso de que haya fuego en las
cercanías de su lugar de almacenamiento tomar las siguientes medidas:
• Mantener frescos los recipientes expuestos al fuego mediante aplicación de agua en forma
de neblina.
• Usar agua para refrescar los contenedores pero evitar que el agua entre en contacto con el
hidróxido.
• Utilizar equipo de respiración autocontenido y de presión positiva y ropa protectora
completa.
Fugas y derrames:
• Evacuar al personal innecesario.
• Contener el material y prevenir la acumulación de polvo.
• Precaución importante: este producto puede reaccionar fuertemente con ácidos y agua.
Nunca verter al desagüe.
• Métodos de limpieza: el material seco puede ser levantado con una pala. El material líquido
puede ser removido con un tren de vacío. Neutralizar trazas remanentes con cualquier ácido
inorgánico diluido (clorhídrico, sulfúrico o acético). Enjuagar el área del derrame con agua y
luego poner una cubierta de carbonato de sodio. Todo el material de limpieza debe ser
removido para un tratamiento adecuado o disposición final. Derrames en superficies no
pavimentadas (por ejemplo, tierra o arena) pueden ser manejados mediante la remoción del
suelo afectado y su disposición en contenedores apropiados.
APÉNDICE M
TRANSESTERIFICACIÓN NO INDUSTRIAL
BIBLIOGRAFÍA
2. http://www.engormix.com
3. http://www.eco2site.com
4. http://www.higueroil.com
7. http://www.biodiesel.com.ar
Biodiesel en Ecuador.
9. http://www.biocarburantesmagazine.com
propiedades en Biodiesel
12. Perry, R. H., D. W. Green. “Perry’s Chem. Eng. Handbook”, McGraw Hill
(1999).
17. http://www.biodieseldelplata.com.ar
México, 2001.