MORFOLOGIA LATINA
Flexión nominal.
100 21 300 40 500
Nominativo | ßs ßm i i ßs ã ‘s
Acusativo |m ßm ßm .m i ßm ã .m
Genitivo æ § 0s ãs ‘§
Dativo æ Ç § ß§ ‘§
Ablativo ~ Ç ./§ ã ‘
Nom æ § | ‘s (0)| ãs ß| ‘s
Acus ~s Çs | ‘s (0)| ãs ß| ‘s
Gen ~rßm Çrßm (0)ßm ßßm ‘rßm
Dat §s §s 0bßs 0bßs ‘bßs
Abl §s §s 0bßs 0bßs ‘bßs
300 Declinación
Formación del nominativo del singular.
- Temas en consonante (“imparisílabos”).
- Temas en vocal -i (“parisílabos”): ablativo singular -i (sustantivos y adjetivos neutros).
Temas en consonante
Oclusiva labial p, b + s = ps, bs.
dental t, d + s = s (dental ante s, desaparece).
velar c, g + s = x.
Líquida lateral l + Ø = l.
vibrante r + Ø = r.
Nasal labial m + s= ms, mps.
dental n + s= Ø (desaparece la s, y también la n).
Silbante s + Ø= s (en posición intervocálica > r (rotacismo)).
Gramática latina 1 Teodoro García
Adjetivos.
10 Clase (10 y 20 declinaciones).
Se enuncian por el nominativo singular de los tres géneros:
masculino: 20 declinación animada, femenino: 10 declinación, neutro: 20 declinación neutra.
bon-us bon-a bon-um nig(e)r nigr-a nigr-um
20 Clase (30 declinación).
- Tema en consonante.
Se enuncian en nominativo y genitivo del singular; son “imparisílabos”.
dive-s divit-is pauper pauper-is vetus veter-is
- Tema en vocal.
a) Se enuncian en nominativo y genitivo del singular; son “parisílabos” (falsos imparisílabos).
audax audac-is felix felic-is atrox atroc-is
amans amant-is (y los demás participios de presente).
b) Se enuncian en nominativo singular en forma animada y neutra; son “parisílabos”.
omn-is omn-e fort-is fort-e facil-is facil-e
c) Se enuncian en nominativo singular de los tres géneros; son “parisílabos”.
ac(e)r acr-is acr-e celer celer-is celer-e
Gradación del adjetivo.
adv adj conj 21 término
Comparativo inferioridad.- minus en en igual caso
léxico igualdad.- tam grado quam que el
superioridad.- magis positivo 11 término
morfemático superioridad Ø ior / ius quam = caso que 11 term.
Ø en ablativo.
Declinación del adjetivo morfemático.
singular plural
ior ius ior-es ior-a
ior-em ius ior-es ior-a
ior-is ior-um
ior-i ior-ibus
ior-e ior-ibus
Gramática latina 2 Teodoro García
Superlativo adjetivo + issim-us a um.
altus > alt-issim-us a um. fortis > fort-issim-us a um.
- adjetivos acabados en -er: pauper > paup-errim-us a um.
- adjetivos acabados en -lis: facilis > fac-illim-us a um.
21 término del superlativo: - genitivo.
- inter + acusativo.
- ex + ablativo.
Adjetivos irregulares
positivo comparativo superlativo
bonus melior optimus
malus peior pessimus
magnus maior maximus
parvus minor minimus
multus plus plurimus
Preposiciones.
Con Acusativo.
Ad.- a, hacia, hasta, para. Iuxta.- junto a.
Adversus.- contra, frente a. Ob.- por, a causa de.
Ante.- delante de, antes de. Per.- por, a través de, durante.
Apud.- junto a. Post.- detrás de, después de.
Circa, circum.- alrededor de, hacia. Praeter.- fuera de, salvo, a lo largo de.
Citra, cis.- a este lado de. Prope.- cerca de.
Contra.- contra, frente a. Propter.- junto a, a causa de.
Erga.- para con. Secundum.- a lo largo de, conforme a.
Extra.- fuera de. Supra.- sobre, más allá de.
Infra.- debajo de. Trans.- al otro lado de.
Inter.- entre, dentro de. Ultra.- más allá de.
Intra.- dentro de.
Con Ablativo.
A, ab, abs.- de, desde, por. Ex, e.- de, desde.
Coram.- en presencia de. Prae.- delante de, a causa de.
Cum.- con. Pro.- delante de, en favor de, en relación
De.- de, desde, sobre en relación con.
Sine.- sin.
Con Acusativo o Ablativo.
[El acusativo expresa: movimiento, algo dinámico. El ablativo expresa: reposo, algo estático].
In.- + acusativo.- a, hacia, hasta. + ablativo.- en.
Sub.- + acusativo.- bajo, hacia. + ablativo.- bajo.
Super.- + acusativo.- sobre. + ablativo.- sobre.
Gramática latina 3 Teodoro García
Numerales.
Cardinales Ordinales
1.- I unus a um primus a um
2.- II duo, duae, duo secundus a um
3.- III tres, tria tertius a um
4.- IV quattuor quartus a um
5.- V quinque quintus a um
6.- VI sex sextus a um
7.- VII septem septimus a um
8.- VIII octo octavus a um
9.- IX novem novenus a um
10.- X decem decimus a um
11.- XI undecim undecimus....
12.- XII duodecim duodecimus....
13.- XIII tredecim tertius decimus....
14.- XIV quattuordecim quartus decimus....
15.- XV quindecim quintus decimus....
16.- XVI sedecim sextus decimus....
17.- XVII septemdecim septimus decimus....
18.- XVIII duodeviginti duodevicesimus....
19.- XIX undeviginti undevicesimus....
20.- XX viginti vicesimus a um
30.- XXX triginta tricesimus....
40.- XL quadraginta quadragesimus....
50.- L quinquaginta quinquagesimus....
60.- LX sexaginta sexagesimus....
70.- LXX septuaginta septuagesimus....
80.- LXXX octoginta octogesimus....
90.- XC nonaginta nonagesimus....
100.- C centum centesimus a um
200.- CC ducenti ae a ducentesimus....
300.- CCC trecenti.... trecentesimus....
400.- CD quadringenti.... quadringentesimus....
500.- D quingenti.... quingentesimus....
600.- DC sescenti.... sescentesimus....
700.- DCC septingenti.... septingentesimus....
800.- DCCC octingenti.... octingentesimus....
900.- CM nongenti.... nongentesimus....
1000.- M mille millesimus a um
2000.- MM duo milia bis millesimus....
3000.- MMM tria milia ter millesimus....
4000.- MMMM quattuor milia quater millesimus....
etc.
Gramática latina 4 Teodoro García
Flexión verbal.
Clasificación general del verbo latino.
a) Formas personales:
Infectum (sistema de presente).
Presente de Indicativo y Subjuntivo.
Pretérito Imperfecto de Indicativo y Subjuntivo.
Futuro Imperfecto de Indicativo y Subjuntivo.
- Voces activa y pasiva.
Perfectum (sistema de perfecto).
Pretérito Perfecto de Indicativo y Subjuntivo.
Pretérito Pluscuamperfecto de Indicativo y Subjuntivo.
Futuro Perfecto de Indicativo y Subjuntivo.
- Voces activa y pasiva.
b) Formas no personales:
Imperativo de presente, -------- y futuro.
Infinitivo de presente, perfecto y futuro.
Participio de presente, perfecto y futuro.
Supino.
Gerundio.
Gerundivo.
Gramática latina 5 Teodoro García
SUM
Infectum Indicativo
Presente Pret. Imperf. Fut. Imperf
su-m er-a-m er-o
e-s er-a-s er-i-s
es-t er-a-t er-i-t
su-mus er-a-mus er-i-mus
es-tis er-a-tis er-i-tis
su-nt er-a-nt er-u-nt
Infectum Subjuntivo
Presente Pre. Imperf.
si-m es-se-m
si-s es-se-s
si-t es-se-t
si-mus es-se-mus
si-tis es-se-tis
si-nt es-se-nt
Perfectum Indicativo
Pret. Perf. Pret. Plusc. Fut. Perf.
fu-i fu-er-a-m fu-er-o
fu-is-ti fu-er-a-s fu-er-i-s
fu-i-t fu-er-a-t fu-er-i-t
fu-i-mus fu-er-a-mus fu-er-i-mus
fu-is-tis fu-er-a-tis fu-er-i-tis
fu-er-u-nt fu-er-a-nt fu-er-i-nt
Perfectum Subjuntivo
Pret. Perf. Pret. Plusc.
fu-er-i-m fu-is-se-m
fu-er-i-s fu-is-se-s
fu-er-i-t fu-is-se-t
fu-er-i-mus fu-is-se-mus
fu-er-i-tis fu-is-se-tis
fu-er-i-nt fu-is-se-nt
Imperativo Infinitivo Participio
Presente Futuro Presente Perf. Futuro futuro
es esto es-se fu-is-se futur-um am um fu-tur-us a um
esto futur-os as a esse
este estote
sunto
Gramática latina 6 Teodoro García
Infectum Voz Activa.
Presente de Indicativo
am-o habe-o leg-o audi-o
ama-s habe-s leg-i-s audi-s
ama-t habe-t leg-i-t audi-t
ama-mus habe-mus leg-i-mus audi-mus
ama-tis habe-tis leg-i-tis audi-tis
ama-nt habe-nt leg-u-nt audi-u-nt
Pretérito Imperfecto de Indicativo
ama-ba-m habe-ba-m leg-e-ba-m audi-e-ba-m
ama-ba-s habe-ba-s leg-e-ba-s audi-e-ba-s
ama-ba-t habe-ba-t leg-e-ba-t audi-e-ba-t
ama-ba-mus habe-ba-mus leg-e-ba-mus audi-e-ba-mus
ama-ba-tis habe-ba-tis leg-e-ba-tis audi-e-ba-tis
ama-ba-nt habe-ba-nt leg-e-ba-nt audi-e-ba-nt
Futuro Imperfecto de Indicativo
ama-b-o habe-b-o leg-a-m audi-a-m
ama-b-i-s habe-b-i-s leg-e-s audi-e-s
ama-b-i-t habe-b-i-t leg-e-t audi-e-t
ama-b-i-mus habe-b-i-mus leg-e-mus audi-e-mus
ama-b-i-tis habe-b-i-tis leg-e-tis audi-e-tis
ama-b-u-nt habe-b-u-nt leg-e-nt audi-e-nt
Presente de Subjuntivo
am-e-m habe-a-m leg-a-m audi-a-m
am-e-s habe-a-s leg-a-s audi-a-s
am-e-t habe-a-t leg-a-t audi-a-t
am-e-mus habe-a-mus leg-a-mus audi-a-mus
am-e-tis habe-a-tis leg-a-tis audi-a-tis
am-e-nt habe-a-nt leg-a-nt audi-a-nt
Pretérito Imperfecto de Subjuntivo
ama-re-m habe-re-m leg-e-re-m audi-re-m
ama-re-s habe-re-s leg-e-re-s audi-re-s
ama-re-t habe-re-t leg-e-re-t audi-re-t
ama-re-mus habe-re-mus leg-e-re-mus audi-re-mus
ama-re-tis habe-re-tis leg-e-re-tis audi-re-tis
ama-re-nt habe-re-nt leg-e-re-nt audi-re-nt
Gramática latina 7 Teodoro García
Perfectum Voz Activa.
Pretérito Perfecto de Indicativo
ama-v- i
hab-u- i-s-ti
leg- i-t
audi-v- i-mus
i-s-tis
er-u-nt (ere)
Pretérito Pluscuamperfecto de Indicativo
ama-v- era-m
hab-u- era-s
leg- era-t
audi-v- era-mus
era-tis
era-nt
Futuro Perfecto de Indicativo
ama-v- er-o
hab-u- er-i-s
leg- er-i-t
audi-v- er-i-mus
er-i-tis
er-i-nt
Pretérito Perfecto de Subjuntivo
ama-v- er-i-m
hab-u- er-i-s
leg- er-i-t
audi-v- er-i-mus
er-i-tis
er-i-nt
Pretérito Pluscuamperfecto de Subjuntivo
ama-v- is-se-m
hab-u- is-se-s
leg- is-se-t
audi-v- is-se-mus
is-se-tis
is-se-nt
Gramática latina 8 Teodoro García
Infectum Voz Pasiva.
Presente de Indicativo
am-o-r habe-o-r leg-o-r audi-o-r
ama-ris habe-ris leg-e-ris audi-ris
ama-tur habe-tur leg-i-tur audi-tur
ama-mur habe-mur leg-i-mur audi-mur
ama-mini habe-mini leg-i-mini audi-mini
ama-ntur habe-ntur leg-u-ntur audi-u-ntur
Pretérito Imperfecto de Indicativo
ama-ba-r habe-ba-r leg-e-ba-r audi-e-ba-r
ama-ba-ris habe-ba-ris leg-e-ba-ris audi-e-ba-ris
ama-ba-tur habe-ba-tur leg-e-ba-tur audi-e-ba-tur
ama-ba-mur habe-ba-mur leg-e-ba-mur audi-e-ba-mur
ama-ba-mini habe-ba-mini leg-e-ba-mini audi-e-ba-mini
ama-ba-ntur habe-ba-ntur leg-e-ba-ntur audi-e-ba-ntur
Futuro Imperfecto de Indicativo
ama-b-o-r habe-b-o-r leg-a-r audi-a-r
ama-b-e-ris habe-b-e-ris leg-e-ris audi-e-ris
ama-b-i-tur habe-b-i-tur leg-e-tur audi-e-tur
ama-b-i-mur habe-b-i-mur leg-e-mur audi-e-mur
ama-b-i-mini habe-b-i-mini leg-e-mini audi-e-mini
ama-b-u-ntur habe-b-u-ntur leg-e-ntur audi-e-ntur
Presente de Subjuntivo
am-e-r habe-a-r leg-a-r audi-a-r
am-e-ris habe-a-ris leg-a-ris audi-a-ris
am-e-tur habe-a-tur leg-a-tur audi-a-tur
am-e-mur habe-a-mur leg-a-mur audi-a-mur
am-e-mini habe-a-mini leg-a-mini audi-a-mini
am-e-ntur habe-a-ntur leg-a-ntur audi-a-ntur
Pretérito Imperfecto de Subjuntivo
ama-re-r habe-re-r leg-e-re-r audi-re-r
ama-re-ris habe-re-ris leg-e-re-ris audi-re-ris
ama-re-tur habe-re-tur leg-e-re-tur audi-re-tur
ama-re-mur habe-re-mur leg-e-re-mur audi-re-mur
ama-re-mini habe-re-mini leg-e-re-mini audi-re-mini
ama-re-ntur habe-re-ntur leg-e-re-ntur audi-re-ntur
Gramática latina 9 Teodoro García
Perfectum Voz Pasiva.
Pretérito Perfecto de Indicativo
ama-t- us a um su-m ama-t- i ae a su-mus
habi-t- us a um e-s habi-t- i ae a es-tis
lec-t- us a um es-t lec-t- i ae a su-nt
audi-t- us a um audi-t- i ae a
Pretérito Pluscuamperfecto de Indicativo
ama-t- us a um er-a-m ama-t- i ae a er-a-mus
habi-t- us a um er-a-s habi-t- i ae a er-a-tis
lec-t- us a um er-a-t lec-t- i ae a er-a-nt
audi-t- us a um audi-t- i ae a
Futuro Perfecto de Indicativo
ama-t- us a um er-o ama-t- i ae a er-i-mus
habi-t- us a um er-i-s habi-t- i ae a er-i-tis
lec-t- us a um er-i-t lec-t- i ae a er-u-nt
audi-t- us a um audi-t- i ae a
Pretérito Perfecto de Subjuntivo
ama-t- us a um si-m ama-t- i ae a si-mus
habi-t- us a um si-s habi-t- i ae a si-tis
lec-t- us a um si-t lec-t- i ae a si-nt
audi-t- us a um audi-t- i ae a
Pretérito Pluscuamperfecto de Subjuntivo
ama-t- us a um es-se-m ama-t- i ae a es-se-mus
habi-t- us a um es-se-s habi-t- i ae a es-se-tis
lec-t- us a um es-se-t lec-t- i ae a es-se-nt
audi-t- us a um audi-t- i ae a
Gramática latina 10 Teodoro García
Formas no personales del verbo.
Infinitivo
Voz Activa. Voz Pasiva.
Presente ama-re ama-ri
habe-re habe-ri
leg-e-re leg-i
audi-re audi-ri
Perfecto ama-v-is-se ama-t-um am um esse
ama-t-os as a
hab-u-is-se habi-t-um am um esse
habi-t-os as a
leg-is-se lec-t-um am um esse
lec-t-os as a
audi-v-is-se audi-t-um am um esse
audi-t-os as a
Futuro ama-tur-um am um esse ama-t-um iri
ama-tur-os as a
habi-tur-um am um esse habi-t-um iri
habi-tur-os as a
lec-tur-um am um esse lec-t-um iri
lec-tur-os as a
audi-tur-um am um esse audi-t-um iri
audi-tur-os as a
Gerundio
ama-nd-um habe-nd-um lege-nd-um audi-e-nd-um
ama-nd-i habe-nd-i lege-nd-i audi-e-nd-i
ama-nd-o habe-nd-o lege-nd-o audi-e-nd-o
ama-nd-o habe-nd-o lege-nd-o audi-e-nd-o
Gerundivo
Véase Participio de Futuro Pasivo (es lo mismo).
Supino
Acusativo ama-t-um habe-t-um lec-t-um audi-t-um
Ablativo amat-u habet-u lec-t-u audi-t-u
Gramática latina 11 Teodoro García
Participio
Voz Activa. Voz Pasiva.
Presente ama-n-s ama-nt-is
habe-n-s habe-nt-is
leg-e-n-s leg-e-nt-is
audi-e-n-s audi-e-nt-is
Perfecto ama-t-us a um
habi-t-us a um
lec-t-us a um
audi-t-us a um
Futuro ama-tur-us a um ama-nd-us a um
habi-tur-us a um habe-nd-us a um
lec-tur-us a um leg-e-nd-us a um
audi-tur-us a um audi-e-nd-us a um
Imperativo
Presente
ama habe lege audi
ama-te habe-te leg-i-te audi-te
Futuro
ama-to habe-to leg-i-to audi-to
ama-to habe-to leg-i-to audi-to
ama-to-te habe-to-te leg-i-to-te audi-to-te
ama-nto habe-nto leg-u-nto audi-u-nto
Gramática latina 12 Teodoro García
FORMACION DE LOS VERBOS LATINOS
RAIZ MORF. TEMPORAL DESINENCIA PERS.
Formas personales.
Pres. Indic.- Infectum Cero Activa / Pasiva.
Pret. Imp. Indic.- Infectum -ba- Activa / Pasiva.
Fut. Imp. Indic.- Infectum -b- // -a / e- Activa / Pasiva.
Pres. Subj.- Infectum -e- / -a- Activa / Pasiva.
Pret. Imp. Subj.- Infectum -re- Activa / Pasiva.
Pret. Perf. Indic Act.- Perfectum Cero Especiales (*).
Pret. Plus. Indic Act.- Perfectum Pret. Imperf. Indicat. de SUM.
Fut. Perf. Indic Act.- Perfectum Fut. Imperf. Indicat. de SUM.
Pret. Perf. Subj Act.- Perfectum Pres. Subj. de SUM.
Pret. Plus. Subj Act.- Perfectum Pret. Imperf. Subj. de SUM.
Pret. Perf. Indic Pas.- P.P.P. + Pres. Indicat. de SUM.
Pret. Plus. Indic Pas.- P.P.P. + Pret. Imperf. Indicat. de SUM.
Fut. Perf. Indic Pas.- P.P.P. + Fut. Imperf. Indicat. de SUM.
Pret. Perf. Subj Pas.- P.P.P. + Pres. Subj. de SUM.
Pret Plus. Subj Pas.- P.P.P. + Pret. Imperf. Subj. de SUM.
Formas no personales.
Infinitivo
Pres. Act.- Infectum -re Cero.
Pres. Pas.- Infectum -ri / -i Cero.
Pret. Act.- Perfectum Infinitivo presente de SUM.
Pret. Pas.- P.P.P. + Infinitivo presente de SUM.
Fut. Act.- P.F.A. + Infinitivo presente de SUM.
Participio
Pres. Act.- Infectum -nt- 30 declinación.
Pret. Pas.- Supino Cero -us -a -um.
Fut. Act.- Supino -ur- -us -a -um.
Fut. Pas.- Infectum -nd- -us -a -um.
Gerundio.- Infectum -nd- 20 declinación neutro.
Gerundivo.- (Es lo mismo que el Partcipio de Futuro Pasivo).
Supino.- Supino Cero Ac. y Abl de 40 declinación.
Gramática latina 13 Teodoro García
Flexión pronominal.
Personales
10 persona 20 persona 30 persona
ego nos tu vos ---
me nos te vos se
mei nostrum tui vestrum sui
mihi nobis tibi vobis sibi
me nobis te vobis se
Posesivos
Un sólo poseedor
Singular Plural
me-us me-a me-um me-i me-ae me-a
me-um me-am me-um me-os me-as me-a
me-i me-ae me-i me-orum me-arum me-orum
me-o me-ae me-o me-is
me-o me-a me-o me-is
tu-us tu-a tu-um tu-i tu-ae tu-a
tu-um tu-am tu-um tu-os tu-as tu-a
tu-i tu-ae tu-i tu-orum tu-arum tu-orum
tu-o tu-ae tu-o tu-is
tu-o tu-a tu-o tu-is
su-us su-a su-um su-i su-ae su-a
su-um su-am su-um su-os su-as su-a
su-i su-ae su-i su-orum su-arum su-orum
su-o su-ae su-o su-is
su-o su-a su-o su-is
Varios poseedores
Singular Plural
noster nostr-a nostr-um nostr-i nostr-ae nostr-a
nostr-um nostr-am nostr-um nostr-os nostr-as nostr-a
nostr-i nostr-ae nostr-i nostr-orum nostr-arum nostr-orum
nostr-o nostr-ae nostr-o nostr-is
nostr-o nostr-a nostr-o nostr-is
vester vestr-a vestr-um vestr-i vestr-ae vestr-a
vestr-um vestr-am vestr-um vestr-os vestr-as vestr-a
vestr-i vestr-ae vestr-i vestr-orum vestr-arum vestr-orum
vestr-o vestr-ae vestr-o vestr-is
vestr-o vestr-a vestr-o vestr-is
Gramática latina 14 Teodoro García
Demostrativos
Singular Plural
hic haec hoc hi hae haec
hunc hanc hoc hos has haec
huius horum harum horum
huic his
hoc hac hoc his
iste ista istud isti istae ista
istum istam istud istos istas ista
istius istorum istarum istorum
isti istis
isto ista isto istis
ille illa illum illi illae illa
illum illam illum illos illas illa
illius illorum illarum illorum
illi illis
illo illa illo illis
Fóricos
Singular Plural
is ea id ii eae ea
eum eam id eos eas ea
eius eorum earum eorum
ei eis
eo ea eo eis
idem eadem idem eidem eaedem eadem
eundem eandem idem eosdem easdem eadem
eiusdem eorundem earundem eorundem
eidem eisdem
eodem eadem eodem eisdem
ipse ipsa ipsum ipsi ipsae ipsa
ipsum ipsam ipsum ipsos ipsas ipsa
ipsius ipsorum ipsarum ipsorum
ipsi ipsis
ipso ipsa ipso ipsis
Gramática latina 15 Teodoro García
Relativo
Singular Plural
qui quae quod qui quae quae
quem quam quod quos quas quae
cuius quorum quarum quorum
cui quibus
quo qua quo quibus
Interrogativos
Singular Plural
quis quae quid (quod) qui quae quae
quem quam quid (quod) quos quas quae
cuius quorum quarum quorum
cui quibus
quo qua quo quibus
uter utra utrum utri utrae utra
utrum utram utrum utros utras utra
utrius utrorum utrarum utrorum
utri utris
utro utra utro utris
Indefinidos
Singular Plural
quis quae quid (quod) qui quae quae
quem quam quid (quod) quos quas quae
cuius quorum quarum quorum
cui quibus
quo qua quo quibus
Compuestos de quis: Otros indefinidos:
quidam quaedam quidam. solus sola solum.
quisque quaeque quidque. totus tota totum.
aliquis aliqua aliquid. alter altera alterum.
alius alia aliud.
nullus nulla nullum.
Gramática latina 16 Teodoro García