Formulario μ =viscosidad dinámica
ν =viscosidad cinemática
Fuerzas debido a fluidos en movimiento
γ =peso específico
Datos teóricos:
m ft kg kg
g ≔ 9.81 ― 2
g = 32.185 ― ρw ≔ 1000 ―― ρaire ≔ 1.29 ――
s s2 m 3
m3
N kp lbf
γH2O = 9790 ――3
= 1000 ――3
= 62.4 ―― *1 kp = 9.81N *1 m = 39.37 in
m m ft 3 *1 gal = 3.79 L *1 psi(lbf/in2) = 6895 Pa
*1 m3 = 1000 L
*1 gal = 231 in3
Fórmulas generales:
π π V ⎡ m3 ⎤ ⎡L⎤ F
A = ―⋅ D 2 Q=A ⋅ v A = ―⋅ D 2 Q=― ⎢ ―― ⎥ ⎢ ―⎥ ΔP = ―= γ ⋅ Δh ⎡⎣ Pa ⎤⎦
4 4 t ⎣ s ⎦ ⎣ s ⎦ A
m ⎡ kg ⎤ γsustancia
ρ = ―= SG ⋅ ρw ⎢ ――
3 ⎥
γ = ρ ⋅ g = SG ⋅ γw ρrel = ――― A1 ⋅ v1 = A2 ⋅ v2
V ⎣m ⎦ γH2O
μ
Dint = Dext - 2 ⋅ espesor ν=―
ρ
Ecuación de Bernoulli: *No existen pérdidas de energía
P1 v1 2 P2 v2 2
― ―― 1 ― + ――
+ + gz = + gz2
ρ 2 ρ 2
Ecuación general de la energía:
P1 v1 2 P2 v2 2
― + ―― + z1 + hbomba = ― + ―― + z2 + hturb + H
gρ 2 g gρ 2 g
Tipo de flujo:
Flujo laminar: 0 ≤ Re ≤ 2000
ρ ⋅ v ⋅ D v ⋅ D v ⋅ ((4 ⋅ R))
Re = ――― = ―― = ――― Flujo en transición: 2000 ≤ Re ≤ 4000
μ ν ν Flujo turbulento: 4000 ≤ Re
Pérdidas de carga en flujo laminar:
32 ⋅ μ ⋅ L ⋅ v 32 ⋅ ν ⋅ L ⋅ v
Hagen-Poiseuille H = ―――― = ――――
γ ⋅ d2 g ⋅ d2
⎛ L ⎞ ⎛ v2 ⎞ ‾‾‾‾‾‾‾‾
H⋅d⋅2⋅g
Darcy-Weisbach H = f ⋅ ⎜―⎟ ⋅ ⎜―― ⎟ v = ――――
⎝D⎠ ⎝2⋅g⎠ f⋅L
Coeficiente de fricción:
64
Flujo laminar f = ――
Re
Flujo turbulento
τo
Tuberías rugosas y lisas f = 8 ⋅ ――
ρ ⋅ v2
τo
f = 8 ⋅ ――
ρ ⋅ v2
0.316
Tuberías lisas y comprendido 3 000 ≤ Re ≤ 100 000 f = ――
Re 0.25
Tuberías lisas y valores de Re hasta 3 000 000
1 ⎛ ⎞
―― = 2 ⋅ log ⎝Re ⋅ ‾‾
f ⎠ - 0.8
‾‾
f
Tuberías rugosas
1 ⎛ ro ⎞
―― = 2 ⋅ log ⎜―⎟ + 1.74
‾‾
f ⎝ε⎠
Para todas las tuberías
1 ⎛ ε 2.51 ⎞
―― = -2 ⋅ log ⎜―― + ――― ⎟
‾‾
f ⎜⎝ 3.7 ⋅ d Re ⋅ ‾‾
f ⎟⎠
Pérdidas menores: ⎛ v2 ⎞ *Siempre se utiliza la
velocidad en el diámetro
H = K ⋅ ⎜―― ⎟ menor
⎝2⋅g⎠
Fórmulas empíricas de flujo de agua: C=coeficiente de Hazen-Williams
S=relación entre pérdida y longitud (H/L)
R=radio hidráulico (D/4)
Fórmula de Hazen-Williams
*Si no dan D, se asume 1
0.63 0.54
Sistema Internacional: v = 0.8492 ⋅ C ⋅ R ⋅S
Sistema Inglés: v = 1.318 ⋅ C ⋅ R 0.63 ⋅ S 0.54
Fórmula de Manning
2 1
― ―
1 3 2
Sistema Internacional: v = ―⋅ R ⋅ S
n 2 1
― ―
1.486 3 2
Sistema Inglés: v = ――⋅ R ⋅ S
n
Tuberías:
En serie: Qconstante Htotales = H1 + H2 + HN
En paralelo: Hconstante Qe = Q1 + Q2 + QN
*Monograma: se puede
asumir un Q conveniente
Equivalentes: Hconstante
QD Htotales ⋅ 1000 m
Número de tuberías = ―― Longitud equivalente de D = ―――――
Qd HD
Htotales 1000 m
S = ――― ⋅ ――― *Monograma: se puede
L 1000 m asumir la Htotal
Flujo en canales abiertos
C=coeficiente
Fórmula de Chezy: v = C ⋅ ‾‾‾‾
R⋅S S=pendiente
R=radio hidráulico (D/4)
0.00155 1
Coeficiente: 23 + ―――+ ―
‾‾‾‾
8⋅g S n
Chezy: C = ―― Kutter: C = ――――――――
f n ⎛ 0.00155 ⎞
1 + ―― ⋅ ⎜23 + ――― ⎟
R ⎝
‾‾ n ⎠
1
―
1 6 87
Manning: C = ―⋅ R Bazim: C = ―――
n m
1 + ――
‾‾
R
⎛ C ε⎞
Powell: C = -23.2 ⋅ log ⎜1.811 ⋅ ――+ ―⎟
⎝ Re R ⎠
Otras fórmulas:
2 1 2 1 *Sección
⎛1⎞ ―3
―
2 A ⎛1⎞ ―3
―
2 óptima
v = ⎜―⎟⋅R ⋅S R=― Q = A ⋅ ⎜―⎟⋅R ⋅S 5
⎝n⎠ P ⎝n⎠ ―
3
Q⋅n A
*n en Tabla 9 A=área ―― = ――
P=perímetro
⎛ v ⎞2 1 2
H = ⎜――2 ⎟
⋅L ―
2
―
3
⎜ 3⎟
― S P
⎝R ⎠
Áreas: *En base a figura 10.2
1 ⎛π ⎞
Semicírculo: A = ―⋅ ⎜―⋅ D 2 ⎟ Triangular: A=D2
2 ⎝4 ⎠
Rectangular: A=2 ⋅ D2 Trapezoidal: A = 1.7325 ⋅ D 2
Perímetro:
1
Semicírculo: P = ―⋅ ((π ⋅ D)) Triangular: P = 4.83 ⋅ D
2
Rectangular: P=4 ⋅ D Trapezoidal: P = 3.465 ⋅ D
Bombas hidráulicas
Factor de velocidad ( ϕ ) D =diámetro en m
D1 =diámetro en cm
“Velocidad periférica del rodente” μ D1 ⋅ N
ϕ = ――――――――――― = ―――― ϕ = ――――
‾‾‾‾‾‾
2⋅g⋅H ‾‾‾‾‾‾
2⋅g⋅H 8460 ⋅ ‾‾H * CP1 = CP2
La relación de velocidad ( CN )
D⋅N D2 ⋅ N2 D1 ⋅ N 60 f
CN = ――― H = ――― Velocidad unitaria: Nu = ―― N = ――
‾‾‾‾
g⋅H ⎛⎝CN⎞⎠ 2 ‾‾
H p
*p=polos del motor
La relación de caudal ( CQ )
⎛D⋅N⎞ Q
Q = CQ ⋅ D 2 ⋅ ‾‾
H = CQ ⋅ D 2 ⋅ ⎜――⎟ = CQ ⋅ D 3 ⋅ N Caudal unitario: Qu = ――――
⎝ CN ⎠ D1 2 ⋅ ‾‾
H
La relación de potencia ( CP )
3
―
γ⋅Q⋅H 2 P P P
P = ――― = CP ⋅ D 2 ⋅ H CP = ――― = ――― Potencia unitaria: Pu = ―――
75 ⋅ η 5
D ⋅N 3 3
―
3
―
2 2 2
D ⋅H D1 2 ⋅ H
Velocidad específica ( NS )
Radial: NS < 4000
N ⋅ ‾‾
Q N ⋅ ‾‾Q
Bombas: NS = ――――― 3
= ――― 3
= Nμ ⋅ ‾‾‾
Qμ Mixta: 4000 < NS < 8000
― ―
‾‾
ρ ⋅ ((g ⋅ H)) 4 H
4 Axial: NS > 8000 3
―
⎛H⎞4
#bombas = ⎜―⎟
N ⋅ ‾‾
P N ⋅ ‾‾P ⎝#⎠
Turbinas: NS = ――――― 5
= ――― 5
= Nμ ⋅ ‾‾‾
Pμ
― ― *Considerar bomba de repuesto
‾‾
ρ ⋅ ((g ⋅ H)) 4 H
4
Potencias y eficiencias
γ⋅Q⋅H Pliq Psal
Bombas: Pbomba = ――― η = ――― = ―― Pliq = γ ⋅ Q ⋅ H
η Pbomba Pent
Turbinas: Pturb = γ ⋅ Q ⋅ H ⋅ η
Otras fórmulas
Pbomba = hbomba ⋅ γ ⋅ Q M = NPSHA - NPSHR NPSH = Hsp + ((Δz)) + Htotal + Hvp
⎛ N1 ⎞ 2 Patm Patm ⋅ 144
NPSHR2 = ⎜―― ⎟ ⋅ NPSHR1 Hsp = ―― Hsp = ――――
⎝ N2 ⎠ γ γ
Q1 N1 h1 ⎛ N1 ⎞ 2 P1 ⎛ N1 ⎞ 3
Centrífugas: ――= ―― ―= ⎜―― ⎟ ―= ⎜―― ⎟
Q2 N2 h2 ⎝ N2 ⎠ P2 ⎝ N2 ⎠
Q1 D1 h1 ⎛ D1 ⎞ 2 P1 ⎛ D1 ⎞ 3
――= ―― ―= ⎜―― ⎟ ―= ⎜―― ⎟
Q2 D2 h2 ⎝ D2 ⎠ P2 ⎝ D2 ⎠
Turbinas 1
―
2
Np Dm ⎛ Hp ⎞ Qp Ap ⋅ Np ⎛ Dp ⎞ 2 Np
Velocidad de giro: ――= ――
⋅ ⎜―― ⎟ Gasto: ―― = ――― = ⎜―― ⎟ ⋅ ――
Nm Dp ⎝ Hm ⎠ Qm Am ⋅ Nm ⎝ Dm ⎠ Nm
3
―
2
Pp ⎛ Dp ⎞2
⎛ Hp ⎞
Potencia: ――= ⎜―― ⎟ ⋅ ⎜―― ⎟
Pm ⎝ Dm ⎠ ⎝ Hm ⎠
Criterio de selección *redondear hacia arriba siempre
60 ⋅ f N ⋅ ‾‾P
N = ―― *p=polos del motor P = 13.33 ⋅ Q ⋅ H ⋅ η [[ CV ]] NS = ―――
p *f=frecuencia
5
―
4
H
USBR (United States Bureau of Reclamation):
2088 2702 1553 2334
Kaplan: ――< N's < ―― Francis: ――< N's < ――
‾‾
4 ‾‾
4 ‾‾
4 ‾‾
4
Eguiazarov:
2250
N's = ―― cuando H < 10 m
‾‾
H
2500
N's = ―― cuando 10 m < H < 25 m
‾‾
H
5000
N's = ――
4
cuando 25 m < H < 300 m
‾‾‾
H3
Morozov:
2200
N's = ―― cuando 20 m < H < 300 m
H 0.57
Schapov:
2420
N's = ――- 80 cuando 20 m < H < 300 m
‾‾
H
⎛ NS ⎞ 2 NS
Z = ⎜―― ⎟ [[ # ]] Cada turbina: N'sidealizada = ――
⎝ N's ⎠ ‾‾
Z
Altura máxima de succión [[ m ]]
h ((m.s.n.m.)) ⎛⎝0.01 ⋅ N'sidealizada - 0.54⎞⎠ 2
HA = 10 - ――――― σ = ――――――――― + 0.035 HS = HA - σ ⋅ H
900 45
Curvas de isoeficiencia
N⋅D Q' Q'
Turbina unitaria: Nu = ―― Qu = ――― Pu = ――― 3
‾‾
H D 2 ⋅ ‾‾
H ―
2
D2 ⋅ H
Datos de curvas: ηu Qu *caudal mínimo unitario
Transformar eficiencia:
Camerer: 1
2.3 + ――
‾‾‾
Dp
Pelton: ηp = 1 - ⎛⎝1 - ηm⎞⎠ ⋅ ―――― ηm = ηu
1
2.3 + ―――
‾‾‾‾
Dm
1
1.4 + ――
‾‾‾
Dp
Kaplan y Francis: ηp = 1 - ⎛⎝1 - ηm⎞⎠ ⋅ ―――― ηm = ηu
1
1.4 + ―――
‾‾‾‾
Dm
4 ‾‾‾‾
Dm 10 ‾‾‾‾
Hm
Moody: Kaplan y Francis: ηp = 1 - ⎛⎝1 - ηm⎞⎠ ⋅ ―― ⋅ ――
Dp Hp
⎛ ‾‾‾‾‾‾‾‾‾‾1⎞
―
⎜ 5 ⎟
Dm ⎛ Hm ⎞ 2
Hutton: Kaplan y Francis: ⎛ ⎞ ⎜
ηp = 1 - ⎝1 - ηm⎠ ⋅ 0.3 + 0.7 ⋅ ―― ⋅ ⎜―― ⎟ ⎟
⎜⎝ Dp ⎝ Hp ⎠ ⎟⎠
Datos finales:
⎡ m3 ⎤
Qmax = D ⋅ ‾‾
2
H ⋅ [Link] Qmin = D ⋅ ‾‾
2
H ⋅ [Link] ⎢ ―― ⎥
⎣ s ⎦
Pmax = 13.33 ⋅ Qmax ⋅ H ⋅ ηp Pmin = 13.33 ⋅ Qmin ⋅ H ⋅ ηp [[ CV ]]
N ⋅ ‾‾‾‾
Pmax N ⋅ ‾‾‾‾
Pmin
Nsmax = ――――5
Nsmin = ――――5
― ―
4 4
H H
Dimensionamiento y costeo de una red de aire comprimido
1) Consumo de aire de los cilindros neumáticos *2 por ser de doble acción
⎡ kg ⎤
Consumo específico: P=# D=# ⎢ ―― ⎥
⎣ mm ⎦
⎡ kg ⎤
2 ⋅ “carrera” [[ mm ]] ⋅ “consumo específico” ⎢ ―― ⎥
⎣ mm ⎦ ⎡⎣ N ⋅ m 3 ⎤⎦
QN = ――――――――――――――――
kg
1.2 ――
m3
⎛ QN ⎞
⎜―― ⎟ ⎡ N ⋅ m3 ⎤ ⎡ N ⋅ m3 ⎤
⎝ 2 ⎠ ⎡ N⋅L ⎤
Qhora = ――――――――― ⎢ ――― ⎥ ---> ⎢ ――⎥ ⎢ ――― ⎥
“tiempo de salida o carrera” ⎣ s ⎦ ⎣ s ⎦ ⎣ h ⎦
2) Consumo de aire de diferentes equipos
⎡ N⋅L ⎤
Consumo total de cada equipo = # unidades * consumo de aire individual ⎢ ――⎥
⎣ s ⎦
3) Factor de uso
4) Factor de simultaneidad *Más de 15 equipos usar 0.65
*Cilindros neumáticos se suman por aparte
⎡ N⋅L ⎤
5) Caudal de consumo ⎢ ――⎥
⎣ s ⎦
a) Caudal de consumo de cada equipo = Consumo total de cada equipo * FU * FS
b) Caudal de consumo de la red = Suma de cada caudal de consumo de cada equipo
c) Caudal de consumo total=
(Caudal de consumo de la red *0.30 reserva ) +
(Caudal de consumo de la red *0.10 de fugar ) +
(Caudal de consumo de la red *2 de ampliaciones)
6) Diámetro de la tubería
7) Elección de compresor(es), depósito (2) y secador(es) *Por cada compresor, un secador
8) Costos totales
a) Total parcial = # unidades del equipo * precio
b) Costo y MO = Total parcial * 1.5
c) Costo total = sumatoria de todos los costos y MO de cada equipo
“Costo total ”
d) Costo de instalación = ―――――
Potencia [[ kW ]]
e) Costo de operación = Q
*EEGSA (2024) = 1.381014 ――
kWh
Q ⎡ Q ⎤
Potencia ⋅ 8760 h ⋅ 0.5 ⋅ 1.381014 ―― ⎢ ―― ⎥
kWh ⎣ año ⎦
a) Cantidad producidad en un año =
⎡ N ⋅ m3 ⎤ ⎡ N ⋅ m3 ⎤
Qhora ⎢ ――― ⎥ ⋅ 8760 h ⋅ 60 min ⋅ 0.5 ⎢ ――― ⎥
⎣ min ⎦ ⎣ min ⎦
⎡ Q ⎤ ⎡ Q ⎤
⎢ ―― ⎥ ⎢ ――― ⎥
⎣ año ⎦ N ⋅ m3 ⎥
Total = ―――― ⎢ ―――
⎡ N ⋅ m3 ⎤ ⎢⎣ min ⎥⎦
⎢ ――― ⎥
⎣ min ⎦