Cano Tesis
Cano Tesis
TESIS
AUTOR
Asunción Alipio CANO ECHEVARRÍA
ASESOR
Dra. Blanca Rosa LEÓN BOCÁNGEL
Lima, Perú
2020
Reconocimiento - No Comercial - Compartir Igual - Sin restricciones adicionales
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/
Usted puede distribuir, remezclar, retocar, y crear a partir del documento original de modo no
comercial, siempre y cuando se dé crédito al autor del documento y se licencien las nuevas
creaciones bajo las mismas condiciones. No se permite aplicar términos legales o medidas
tecnológicas que restrinjan legalmente a otros a hacer cualquier cosa que permita esta licencia.
Referencia bibliográfica
Datos de autor
Datos de asesor
Datos de investigación
ii
Dedicatoria
A Dona, Lucero, Raúl, Diego, Sergio, Willy, Milagros, Vanessa, Pamela, Rafaella,
Adrián, César, Bertha, Cecilia, Patricia y Andrés, por todo lo que recibo de ellos.
iii
Tabla de contenido
N° de página
Agradecimientos ii
Dedicatoria iii
Tabla de contenido iv
Índice de tablas vi
Índice de figuras viii
Resumen ix
Abstract x
I. Introducción 1
II. Antecedentes 2
III. Hipótesis y Objetivos 5
IV. Materiales y métodos. Área de estudio 6
4.1 Materiales 6
4.2 Métodos 6
4.3 Área de estudio 10
4.3.1 Ubicación Geográfica 10
4.3.2 Hidrografía 11
4.3.3 Clima 12
4.3.4 Geografía 14
4.3.5 Geología 14
4.3.6 Vegetación 15
V. Resultados 36
5.1 Riqueza taxonómica 36
5.2 Novedades taxonómicas 91
5.3 Formas de crecimiento 100
5.4 Evaluación de la flora vascular del departamento
por provincias 106
iv
5.5 Evaluación de la flora Vascular endémica
en el departamento de Áncash 110
a. Flora endémica del Perú 110
b. Flora vascular endémica restringida al
departamento de Áncash 136
c. Estado de conservación de la flora endémica 144
5.6 Relaciones biogeográficas de la flora vascular
departamento de Áncash 148
v
Índice de tablas
Tabla Nº Leyenda N° de
Página
vi
12 Número y porcentaje de taxones endémicos de la flora
vascular del departamento de Áncash por formas de
crecimiento 133
vii
Índice de figuras
Tabla Nº Leyenda N°
de Página
viii
Resumen
ix
Abstract
The results of the floristic and phytogeographic analysis of the vascular flora of the
Ancash department are presented. The study has been carried out through botanical
explorations, collection and taxonomic determinations; in addition to consulting
herbarium collections and the information available in virtual databases. The
vascular flora of the department of Ancash comprises 1879 taxa, in 615 genera and
131 families. Magnoliopsides (Dicotyledons) are the dominant group with 1373 taxa,
in 454 genera and 93 families. Liliopsides (Monocotyledons) group 420 taxa, in 118
genera and 17 families. Pteridophytes (Lycophytes and Monilophytes) are
represented by 84 taxa, in 42 genera and 20 families. Gnetophytes are only
represented by two species, within a single genus and their respective family. During
this study, 20 new species to science were described, of which four with the
participation of the thesis author. Regarding life forms, the dominant form are herbs
with 69.51%, followed by shrubs 16.66% and 6.07% sub-shrubs. The analysis of
flora distribution in the 20 provinces of the department reveals that seven provinces
have a well-documented flora, usually between 400 and 700 taxa. These provinces
are Huaylas, Huari, Yungay, Recuay, Huaraz, Carhuaz and Pallasca. However,
there other provinces with notable gaps by having less than 100 registered taxa;
these provinces are Corongo, Asunción, Antonio Raimondi, Carlos F. Fitzcarrald,
Ocros, Mariscal Luzuriaga and Pomabamba. Endemism in Ancash reaches 595
taxa, in 211 genera and 66 families, of these 20% are restricted to the department.
The analysis of the floristic affinities of the flora, indicates that it is dominated by
Andean genera (25.34%), which together with those of distributed in the Americas
and those restricted to Peru, represent 45.92%; taxa from widely temperate
(16.10%) and widely tropical (12.76%) regions also contribute significantly. In
general, it can be concluded that the vascular flora of the Ancash is diverse and
representative of the Andean and coastal regions.
x
I. Introducción
La cordillera de los Andes forma el sistema montañoso más largo del mundo,
uniendo latitudes tropicales y templadas y albergando una gran diversidad biológica
(Young et al. 2002). Se extiende a lo largo del lado occidental del continente desde
11º N en el norte de Sudamérica hasta 56º S en Tierra del Fuego. Mittermeir et al.
(1999) y Myers et al. (2000) sitúan la porción tropical de los Andes como una de las
regiones más importantes de la tierra por albergar un gran número de especies de
plantas y animales y un alto porcentaje de endemismos. Davis et al. (1997) indican
que la diversidad de plantas en Sudamérica es alta, con un total aproximado de 83
000 especies de plantas vasculares descritas. Ulloa Ulloa et al. (2017) compilaron
la información de la flora vascular de las Américas, e indicaron que el número de
especies conocidas alcanza las 124993, de las cuales 82052 ocurren en
Sudamérica y de estas, 73552 son endemismos, ellos mostraron también la
tendencia al incremento de estas cifras. La importancia biogeográfica del territorio
andino ha sido siempre valorada, Hughes et al. (2013) indican que las razones de
la hiperdiversidad neotropical han inspirado e intrigado a los biogeógrafos, biólogos
evolutivos de plantas y sistemáticos, en particular desde que Humboldt pisó los
Andes y documentó por primera vez la excepcional diversidad de plantas hace más
de 200 años (Humboldt 1820).
Los Andes centrales del Perú, entre Huancabamba y Pisco, están divididos en
dos sistemas de cordilleras, la más joven la Cordillera Occidental y la más antigua,
hacia el este, la Cordillera Oriental, la cual está separada por el río Marañón. Angulo
et al. (2008) señalan que, en esta porción de los Andes, la cordillera tiene una
depresión de altura que la lleva a su punto más bajo, el Abra de Porculla, también
conocida como la depresión de Huancabamba, situada a 2137 m.
1
en la Cordillera Negra, valle del río Santa y la Cordillera Blanca (Wilson et al. 1967).
Es un departamento andino-costero con altitudes que van desde el nivel del mar, en
su zona costera, hasta los 6667 m en la cumbre del nevado Huascarán, lo que
otorga un gradiente altitudinal muy grande para el establecimiento de comunidades
vegetales. Pero, por otro lado, la altitud de la cordillera, topografía y las
características del mar frio, hacen que predominen las condiciones xéricas en el
departamento tanto en las vertientes más occidentales como en los cañones
interandinos, lo que incide directamente en las características y riqueza florística.
Áncash incluye una riqueza florística importante, tanto por el número de taxones
comprendidos, como por sus niveles de endemismos, que alcanza al 9% del total
nacional (León et al. 2007).
II. Antecedentes
2
Pomabamba en su paso a Huánuco. Esos ejemplares se hallan depositados en el
herbario del Museo Field en Chicago (USA).
Para el caso del área natural protegida más emblemática de los Andes, el
trabajo para tesis doctoral de David N. Smith continúa siendo una referencia
importante. Smith culmina en 1988 su trabajo sobre la flora del Parque Nacional
Huascarán (Cordillera Blanca), después de más de cuatro años de colecciones,
reportando 799 especies de plantas vasculares, sobre la base de una recolección
cercana a 4000 números (Smith 1988).
3
comunidad andina de Pamparomas. La segunda a cargo de Esther Cox , también
sobre etnobotánica de dos comunidades en el distritio de Huaylas. Otros estudios
son los de Eduardo Salas (2000), Roxana Castañeda (2011, 2014), Prospero
Gamarra (2012) y Brigghitte Melchor (2016), sobre los usos e importancia de las
plantas en diferentes localidades del departamento, como parte de tesis de pre y
posgrado.
En 2007, se publica “El libro rojo de las especies endémicas del Perú” (León
et al. 2007), que registra 477 especies endémicas para Áncash, este número
representa el 9% del total nacional, ocupando el noveno lugar entre los 24
departamentos del país.
4
y Yacher (2014), Leiva y Tantalean (2015), Castillo y Pringle (2018), Timaná (2017)
y Leiva (2019).
b. Objetivos
5
b.2.3 Analizar la flora vascular endémica del departamento de Áncash, con
énfasis a las restringidas a este territorio.
4.1 Materiales.
Los materiales empleados en este estudio han sido los estándares para los
estudios florísticos; que incluyen tanto los que se emplean en los trabajos de campo
como los de gabinete. Para los trabajos de recolecta de datos y materiales, se usó
un aparato de posicionamiento global (GPS), cámara fotográfica y el equipamiento
típico para la recolección de plantas, como tijeras telescópicas y prensa portátil,
entre otros.
4.2 Métodos
6
entre los años 2013 al 2018 en el marco del desarrollo de la presente tesis y como
parte de proyectos financiados por el Vicerrectorado de Investigación y Posgrado
(UNMSM).
7
La determinación de las especies se ha realizado mediante claves y
descripciones disponibles en la literatura pertinente, desde los volúmenes de Flora
of Peru (Macbride 1936 y siguientes), Flora Neotropica (Smith y Dows 1974), la
Flora del Parque Nacional Huascarán (1988); así como trabajos de grupos mas
especificos como los de Panero (1991), Turner (1993), Tovar (1993), Alvares (1996),
Weigend (1998), Weigend y Binder (2001), Hennig et al. (2011), Samain et al.
(2011), Pruski (2012), Ostolaza (2011, 2014), Gagnon et al. (2015), Lopez Laphitz
(2015), Mione et al. (2016), Leiva (2017), Timaná (2005, 2017), Al-Shehbaz (2017,
2018), entre otros. La consulta a especialistas nacionales y extranjeros, tambíen ha
sido frecuente.
8
(leñosas) o herbáceas, forma de tallos y hojas, follaje perenne o caducifolio, etc.
Para este estudio consideramos las siguientes formas de crecimiento: árbol,
arbusto, cactus, caña, cauliroseta, hierba, liana, parásita y subarbusto.
9
a) Americano: géneros que son nativos solamente del hemisferio occidental.
Esta categoría es amplia, e incluye varios patrones de distribución en el
nuevo mundo. Distinguiendo dos subgrupos:
a.1 Andino: aquellos géneros cuya distribución está centrada, o
restringida a los Andes.
a.2 Endémico: géneros con distribución restringida al Perú.
b) Ampliamente templados: incluye a los géneros cuyas especies están
distribuidas en regiones templadas del mundo, incluyendo regiones de los
hemisferios norte y sur, así como grandes alturas en los trópicos.
c) Ampliamente tropical: géneros nativos de las regiones tropicales en más
de un continente, o pantropicales.
d) Austral: géneros que tienen el núcleo de su distribución hacia los extremos
del hemisferio sur.
e) Cosmopolita: Las especies de estos géneros están ampliamente
distribuidas a través del mundo.
f) Holártico: La mayoría de las especies de estos géneros habitan hacia los
extremos del hemisferio norte, con algunas extensiones a partes altas en
regiones tropicales.
g) Ruderal: incluye a géneros que son introducidos y malezas en el Perú.
10
Asunción, Bolognesi, Carhuaz, Carlos F. Fitzcarrald, Casma, Corongo, Huaraz,
Huari, Huarmey, Huaylas, Mariscal Luzuriaga, Ocros, Pallasca, Pomabamba,
Recuay, Santa, Sihuas y Yungay (Cruz-Reyes 2009).
4.3.2 Hidrografía
Hidrográficamente sus aguas drenan a las cuencas del Pacífico y Atlántico
(http://www.mimem.gob.pe/mimem/archivos/file/DGAAM/mapas/mapas_cuencas.h
tm). Las cuencas hidrográficas del Pacífico de norte a sur son: Santa, Lacramarca,
Nepeña, Casma, Culebras, Huarmey, Fortaleza y Pativilca. Mientras que hacía el
Atlántico está la cuenca de Alto Marañón, que forma parte de la gran cuenca del
Marañón.
El rio Marañón recibe del flanco oriental de la Cordillera Blanca, a los ríos
Puchca, Yanamayo y Rupac o Rio Grande. Los otros afluentes son: Mirgas, Actui,
Mallas, Huatanillo y Uchopampa (Carrillo y Ariza 1986). Chocano (2003) indica que
este espacio geográfico es mal denominado “callejón de Conchucos”, en forzada
analogía con el callejón de Huaylas. Cruz-Reyes (2009) señala que “se forman tres
grandes callejones, casi perpendiculares al río Santa: Callejón de Puscha (Huari,
Raimondi y Bolognesi), Callejón de Yanamayo (Asunción, Fitzcarrald, Pomabamba
y Luzuriaga) y Callejón de Rúpac (Sihuas y Corongo)”. En el presente trabajo
emplearemos la denominación de callejón de Conchucos para referirnos a todas las
subcuencas que drenan al Marañón.
11
Merecen mencionarse las lagunas o cochas en las partes altas del
departamento: Conococha, Rajucolla, Tulipacocha, Churup, Querococha,
Llanganuco, Parón, Yanayacu, entre otras.
4.3.3 Clima
12
Figura 1. Mapa político del departamento de Áncash. El área sombreada corresponde al
Parque Nacional Huascarán
13
4.3.4 Geografía
4.3.5 Geología
14
Cordillera Negra, intruidos en el lado occidental por el batolito de la costa y en la
parte central por el batolito de la Cordillera Blanca”. En “la parte noreste del
departamento afloran rocas paleozoicas y precámbricas, constituidas las primeras
por una delgada faja de un granito neisificado y un pequeño afloramiento de
clásticos permianos, las segundas por diferentes afloramientos de filitas y esquistos
grises”. En la costa, “un delgado manto de material aluvial y eólico cubren extensas
áreas y en el Callejón de Huaylas un tufo blanquecino y materiales fluvioglaciares
cubren otro tanto” (Reyes 1999).
4.3.6 Vegetación
15
comunidad vegetal, las cuales pueden ser distinguidas sobre la base de su
fisionomía o su forma de crecimiento. En general se define a la vegetación como la
cobertura vegetal de un área determinada, caracterizada por la dominancia de una
forma de crecimiento (hierba, arbusto, árbol) o forma biológica. Desde luego que
hay mucha controversia en el estudio de la vegetación y especialmente de las
comunidades vegetales, pero que no es el objetivo de este trabajo dilucidarlas.
16
Chiquián, Smith (1988) para el Parque Nacional Huascarán (PNH); y Cano et al.
(2006) para el callejón de Conchucos y en 2010 para la vegetación de la alta
montaña.
Vegetación costera.
17
a. Lomas.
18
Velarde (1945), probablemente se deba a la aplicación más restringida del concepto
de vegetación de lomas y la actualización de los nombres.
Para las lomas de Mongón, Leiva et al. (2008) publicaron un estudio sobre
su diversidad florística, reportando 84 especies de plantas vasculares, entre las que
destacan Jaltomata lomana (Solanaceae) una especie nueva para la ciencia;
además de otras especies típicas de este tipo de vegetación como Philoglossa
peruviana, Palaua moschata, P. trisepala (Malvaceae), Nicotiana paniculata, Nolana
gayana, N. humifusa, Solanum montanum, S. multifidum, además de las especies
que también ocurren en las vertientes occidentales y valles aledaños.
b. Humedales costeros
Los humedales costeros son un tipo de vegetación edáfica que se forma por
el afloramiento de agua subterránea o de filtraciones procedentes de irrigaciones
cercanas y desarrollan en cercanías del mar y que brindan importantes servicios
ecosistémicos (Cano et al. 1993, Arana y Salinas 2003, Aponte y La Torre 2009).
19
a conocer el humedal de San Diego en Casma. Estos humedales, como la mayoría
de la costa peruana, sufren presiones derivadas de las actividades humanas, como
la extracción de junco y totora, como fuente de fibras (Aponte et al. 2014).
c. Monte ribereño
d. Tilandsiales
20
e. Gramadales
En la costa central hay algunas zonas con vegetación que no pueden ser
clasificadas en ninguno de los tipos de vegetación propuestos (Ferreyra 1983);
como sucede con los cauces secos y el piedemonte andino, hasta
aproximadamente los 1500 y 1800 m de altitud. Weberbauer (1945) al referirse a la
vegetación de las vertientes occidentales, propone la presencia de un “piso
desértico”, señalando además que “llega solo hasta los 700 m en uno que otro lugar
21
y que probablemente nunca sobrepase los 1400 m”. Esto genera cierta confusión,
de que si el piso desértico, es parte del territorio costeño o andino; considerando
que el límite altitudinal superior de la costa debía situarse entre los 1500 y 1800 m,
proponemos que esta franja de vegetación costera, no incluida en los otros tipos de
vegetación, considerados para el departamento de Áncash, se denomine
“vegetación del piedemonte occidental y cauces secos”. La vegetación del monte
ribereño, que también ocurre en esta franja, no es considerada como parte de esta
vegetación, ya que tiene otro régimen hídrico.
22
Finalmente, debemos hacer notar que en la provincia de Huarmey se ha
registrado individuos aislados de Colicodendron scabridum (Capparaceae) “sapote”,
pero que no se podría considerar como un sapotal, tal como define Ferreyra (1983),
aunque el referido autor indica que “el límite meridional del sapotal se encuentra en
el grado 11° LS, cerca de Huacho, al norte de Lima”.
Vegetación Andina
23
En la mayor parte de las vertientes occidentales, el elemento florístico más
llamativo de este piso es Neoraimondia arequipensis, siendo también notoria la
presencia de Armatocereus matucanensis, A. procerus, y de especies de los
géneros Haageocereus y Espostoa. Junto a ellas es casi infaltable la presencia de
Melocactus peruvianus.
24
Para el departamento de Áncash, se puede considerar como límite altitudinal
inferior los 2800 – 3000 m y como superior 3800 a 4000 m. Además, se puede
distinguir el matorral xérico con estepa de gramíneas de la vertiente occidental y el
matorral xérico interandino (Santa y Puchca). Como ya se ha manifestado la
vegetación está dominada por arbustos de porte bajo a medianos, generalmente de
uno a dos metros de longitud, con presencia rala de Cactáceas.
Entre las particularidades que podemos anotar para el matorral xérico con
estepa de gramíneas de la vertiente occidental ancashina, está por ejemplo que en
la parte alta de la cuenca del rio Fortaleza (Recuay), en trayecto a la laguna de
Conococha, el matorral está dominado por Lupinus paniculatus. Otros registros
importantes son las hierbas con bulbos (geófitos) encontrados en la Cordillera
Negra, principalmente en la provincia de Recuay, como Clinanthus inflatus e Ismene
parviflora. Además, en esta zona se encuentran las mayores poblaciones de
Paramongaia weberbaueri.
25
Euphorbia weberbaueri y otras Euphorbiaceae de tallos suculentos. En las partes
bajas y cerca de las quebradas es abundante Spartium junceum (Fabaceae)
“retama”, un arbusto naturalizado (ruderal) y de llamativas flores amarillas.
26
La vegetación del Matorral xérico con estepa de gramíneas es uno de los
tipos de vegetación que sufre gran impacto antrópico, por la agricultura, ganadería,
la extracción de las especies leñosas para leña, por ubicarse en altitudes
intermedias, aptas para el establecimiento de ciudades y centros poblados.
27
Beltrán (2013) al describir Gochnatia peruviana (Asteraceae), un árbol,
procedente de la localidad Quitaracsa (Huaylas), comentó que habita “en un relicto
de bosque de las vertientes occidentales entre los 2500–3000 m, una zona
transicional entre el matorral y la puna; entre los elementos notorios se encuentran;
Oreopanax oroyanus, Vallea stipularis, Aristeguetia discolor, Pineda incana,
Hesperomeles cuneata y Sebastiania obtusifolia”. Por esta descripción de la
composición probablemente se trata de un relicto de vegetación boscosa, el cual ya
no es frecuente en este valle, salvo los fragmentos de bosques de Polylepis
(Rosaceae) en las partes altas.
Los bosques nublados secos sufren una fuerte presión antrópica, dado su uso
como fuente de combustible (leña) y como consecuencia del pastoreo.
d. Pajonal de puna
28
endemismos nacionales, como: Calamagrostis macbridei, C. pungens, C. rauhii,
Festuca cajamarcae, F. carazana, F. densiflora, F. divergens, F. glabrata, F.
glyceriantha, F. horridula, F. huamachucensis, F. lanatifolia, F. longivaginata, F.
pubigluma, F. rigidifolia y F. tarmensis. Por otro lado, una Poaceae anual y no
macollante es Muhlenbergia peruviana, la cual llama la atención por sus delicados
tallos, pero está ampliamente distribuida en los Andes. También son frecuentes los
llamados graminoides, como son Carex bonplandii, C. hebetata, Trichophorum
rigidum (Cyperaceae) y Luzula racemosa (Juncaceae).
e. Vegetación de roquedales
29
También habitan entre los roquedales, especies de distribución muy
restringida, como Brayopsis alpaminae subsp. smithii, Draba matthioloides y D.
ochropetala (Brassicaceae), Gentianella formosissima (Gentianaceae) y
Laccopetalum giganteum (Ranunculaceae).
30
pajonal con las mismas especies del pajonal de puna adyacente y arbustos como
las especies del género Baccharis (Asteraceae).
g. Bofedales
31
(Lycopodiaceae), Myrosmodes gymnandra, M. nubigenum, M. paludosa, M.
rhynchocarpum (Orchidaceae) y Castilleja pumila (Orobanchaceae).
32
de humedad en el suelo, se forman agujas de hielo. Además, Smith (1988), indica
que “el significado biológico de la formación de agujas de hielo en el suelo es tal
que modifica su dinámica, manteniéndolo en constante movimiento, la colonización
y el establecimiento de plántulas es inhibida, y las plantas que pueden colonizar
estos suelos, deben tener adaptaciones que le permitan resistir el movimiento, o
seleccionar micro hábitats protegidos”. Las adaptaciones para la supervivencia en
áreas de solifluxión son: raíces profundas, flexibles, contráctiles, sistema radicular
fibroso extenso, hábito de crecimiento postrado, reproducción vegetativa clonal,
formación de cojines y tejido con abundante aerénquima; lo que les permite soportar
la compresión y expansión diaria (Pérez 1987). Esta vegetación ocurre entre los
4500 y 4900 m de altitud. Es una comunidad rala, con plantas adaptadas a las
condiciones edáficas indicadas, las temperaturas extremas bajas y la intensa
radiación solar.
i. Bosques de Polylepis
33
Los bosques de Polylepis conocidos también como queñuales (Mendoza
2010 y Mendoza y Cano 2011, 2012), son parte de la vegetación altoandina, estás
áreas boscosas son monodominadas por árboles del género Polylepis (Rosaceae)
principalmente en la puna húmeda y puna seca. Se les considera actualmente como
parte de los llamados bosques andinos de América tropical (García y Parra 2011).
Estos bosques están distribuidos desde Venezuela hasta Bolivia formando rodales,
localizados en la cabecera de quebradas y laderas rocosas, la mayoría de las
especies se localizan en altitudes superiores a 3000 m.
La flora acompañante suele estar formada por arbustos como Baccharis spp.
(Asteraceae) y Ribes weberbaueri (Grossulariaceae); además son frecuentes
hierbas trepadoras como Passiflora spp. (Passifloraceae).
34
Ocurre en la cabecera de cuenca del alto Marañón, desde las alturas de las
provincias de Antonio Raimondi, Carlos F. Fitzcarrald, Mariscal Luzuriaga,
Pomabamba, Sihuas y Pallasca; en este tramo las altitudes donde se desarrolla el
bosque seco van desde 1200 hasta los 1800 m.
35
V. Resultados
Grupo N° de N° de N° de
Taxonómico Familias Géneros Taxones
Pteridófitos 20 42 84
Gnetófitos 1 1 2
Magnoliopsidas 93 454 1373
Liliopsidas 17 118 420
131 615 1879
N° N°
Familia Genéros Taxones
Acanthaceae 3 5
Adoxaceae 1 2
Aizoaceae 2 2
Alstroemeriaceae 2 13
36
Familia N° N°
Genéros Taxones
Amaranthaceae 10 18
Amaryllidaceae 6 9
Anacardiaceae 2 3
Anemiaceae 1 1
Apiaceae 11 22
Apocynacaeae 8 11
Araliaceae 2 3
Asparragaceae 5 7
Aspleniaceae 1 8
Asteraceae 98 311
Athyriaceae 1 1
Basellaceae 2 2
Batidaceae 1 1
Begoniaceae 1 2
Berberidacee 1 6
Betulaceae 1 1
Bignoniaceae 5 7
Blechnaceae 1 1
Boraginaceae 13 20
Brassicaceae 21 61
Bromeliaceae 6 53
Cactaceae 20 54
Calceolariaceae 1 37
Callitrichaceae 1 2
Campanulaceae 4 14
Capparaceae 2 2
Caprifoliaceae 1 22
Caricaceae 1 1
Caryophyllaceae 11 64
Celastraceae 1 3
Ceratophyllaceae 1 1
Cleomaceae 1 3
Columelliaceae 1 2
Commelinaceae 1 3
Convolvulacee 5 9
Coriariaceae 1 1
Crassulaceae 4 11
Cucurbitaceae 3 4
37
Familia N° N°
Genéros Taxones
Cunoniaceae 1 1
Cyperaceae 12 30
Cystopteridaceae 1 1
Dennstaedtiaceae 3 4
Dioscoreaceae 1 3
Dryopteridaceae 2 12
Elaeocarpaceae 1 1
Elatinaceae 1 2
Ephedraceae 1 2
Equisetaceae 1 2
Ericaceae 3 5
Escalloniaceae 1 3
Euphorbiaceae 7 16
Fabaceae 30 73
Gentianaceae 4 31
Geraniaceae 3 14
Gleichemiaceae 1 1
Grossulariaceae 1 6
Haloragaceae 1 2
Hydrocharitaceae 1 1
Hypericaceae 1 3
Iridaceae 5 16
Isoetaceae 1 3
Juglandaceae 1 1
Juncaceae 3 15
Juncaginaceae 1 1
Krameriaceae 1 1
Lamiaceae 11 47
Lemnaceae 1 1
Linaceae 1 2
Loasaceae 4 22
Loranthaceae 4 7
Lycopodiaceae 4 5
Malpighiaceae 1 1
Malvaceae 13 41
Marsileaceae 1 1
Melastomataceae 2 9
Meliaceae 1 1
38
Familia N° N°
Genéros Taxones
Montiaceae 3 6
Myricaceae 1 2
Myrsinaceae 1 2
Myrtaceae 2 2
Nyctaginaceae 3 7
Onagraceae 4 12
Ophioglossaceae 1 2
Orchidaceae 16 38
Orobanchaceae 4 29
Oxalidaceae 1 8
Passifloraceae 2 13
Phrymaceae 1 1
Phyllanthaceae 1 1
Phytolaccaceae 1 2
Piperaceae 2 18
Plagiogyriaceae 1 1
Plantaginaceae 5 22
Plumbaginaceae 1 1
Poaceae 54 225
Polemoniaceae 3 5
Polygalaceae 2 5
Polygonaceae 3 10
Polypodiaceae 9 16
Portulacaceae 1 1
Potamogetonaceae 2 3
Proteaceae 1 1
Pteridaceeae 8 19
Ranunculaceae 5 16
Rhamnaceae 3 3
Rosaceae 11 32
Rubiaceae 5 12
Ruppiaceae 1 1
Rutaceae 1 1
Salicaceae 3 3
Salviniaceae 1 1
Santalaceae 2 2
Sapindaceae 5 7
Saxifragaceae 1 1
39
Familia N° N°
Genéros Taxones
Schoepfiaceae 1 1
Scrophulariaceae 5 7
Sellaginellaceae 1 1
Solanaceae 19 104
Symplocaceae 1 1
Thelypteridaceae 1 3
Tropaeolaceae 1 2
Typhaceae 1 1
Urticaceae 4 9
Verbenaceae 9 21
Violaceae 1 5
Woodsiaceae 1 1
Zygophyllaceae 2 2
Forma de
Taxón Familia Especie crecimiento
Pteridófitos Anemiaceae Anemia myriophylla Christ Hierba
Asplenium castaneum Schltdl. y
Aspleniaceae Cham. Hierba
A. monanthes L. Hierba
A. peruvianum Desv. Hierba
A. praemorsum Sw. Hierba
A. resiliens Kunze Hierba
A. rutaceum (Willd.) Mett. Hierba
A. sessilifolium Desv. Hierba
A. triphyllum C. Presl. Hierba
Athyriaceae Athyrium dombeyi Desv. Hierba
Parablechnum loxense (Kunth)
Blechnaceae Gasper y Salino Hierba
Cystopteridaceae Cystopteris diaphana (Bory) Blasdell Hierba
Dennstaedtiaceae Histiopteris incisa (Thunb.) J. Sm. Hierba
Hypolepis bogotensis H. Karst. Hierba
H. obtusata (C. Presl) Kuhn Hierba
Pteridium esculentum subsp.
arachnoideum (Kaulf.) Maxon Hierba
Elaphoglossum atrosquamatum
Dryopteridaceae Mickel Hierba
40
E. engelii (H. Karst.) Christ Hierba
E. leporinum L.D. Gómez Hierba
E. lindenii (Bory ex Fée) T. Moore Hierba
E. mathewsii (Fée) T. Moore Hierba
E. meladenium Mickel Hierba
E. minutum (Pohl ex Fée) T. Moore Hierba
E. pilosius Mickel Hierba
E. rosenstockii Christ ex Rosenst. Hierba
E. ruficomum Mickel Hierba
Polystichum cochleatum (Klotzsch)
Hieron. Hierba
P. orbiculatum (Desv.) J. Rémy y
Fée Hierba
Equisetaceae Equisetum bogotense Kunth Hierba
E. giganteum L. Hierba
Gleicheniaceae Sticherus simplex (Desv.) Ching Hierba
Isoetes andicola (Amstutz) L.D.
Isoetaceae Gómez Hierba
I. boliviensis U. Weber Hierba
I. lechleri Mett. Hierba
Austrolycopodium magellanicum (P.
Lycopodiaceae Beuv.) Holub Hierba
Diphasiastrum thyoides (Humb. y
Bonpl. ex Willd.) Holub Hierba
Lycopodium clavatum L. Hierba
Phlegmariurus crassus (Humb. y
Bonpl. ex Willd.) B. Øllg. Hierba
P. saururus (Lam.) B. Øllg. Hierba
Marsilea cf. mollis B.L. Rob. y
Marsileaceae Fernald. Hierba
Ophioglossum crotalophoroides
Ophioglossaceae Walter Hierba
O. nudicaule L. f. hierba
Plagiogyria semicordata (C. Presl)
Plagiogyriaceae Christ Hierba
Adetogramma chrysolepis (Hook.) T.
Polypodiaceae Almeida Hierba
Alansmia heteromorpha (Hook. y
Grev.) Moguel y M. Kessler Hierba
Campyloneurum amphostenon
(Kunze ex Klotzsch) Fée Hierba
C. densifolium (Hieron.) Lellinger Hierba
C. solutum (Klotzsch) Fée Hierba
Ceradenia mirabilis L.E. Bishop Hierba
Melpomene flabelliformis (Poir.) A.R.
Sm. y R.C. Moran Hierba
M, moniliformis (Lag. ex Sw.) A.R.
Sm. y R.C. Moran Hierba
M. peruviana (Desv.) A. C. Sm. y R.
C. Moran Hierba
M. xiphopteroides (Liebm.) A.R. Sm.
y R.C. Moran Hierba
41
Niphidium crassifolium (L.) Lellinger Hierba
Pecluma curvans (Mett.) M.G. Price Hierba
Pleopeltis buchtienii (Christ y
Rosenst.) A.R. Sm. Hierba
P. pycnocarpa (C. Chr.) A.R. Sm. Hierba
Serpocaulon crystalloneuron
(Rosenst.) A.R. Sm. Hierba
S. sessilifolium (Desv.) A.R. Sm. Hierba
Pteridaceae Adiantum poiretii Wikstr. Hierba
A. raddianum C. Presl Hierba
Argyrochosma nivea (Poir.)
Windham Hierba
Astrolepis sinuata (Lag. ex Sw.) D.M.
Benham y Windham Hierba
Cheilanthes fraseri Mett. ex Kuhn Hierba
C. peruviana (Desv.) T. Moore Hierba
C. pruinata Kaulf. Hierba
C. scariosa C. Presl Hierba
Jamesonia cheilanthoides (Sw.)
Christenh. Hierba
J. goudotii C. Chr. Hierba
J. novogranatensis (A.F. Tryon)
Christenh. Hierba
J. scalaris Kunze Hierba
J. scammaniae A.F. Tryon Hierba
Myriopteris aurea (Poir.) Grusz y
Windham Hierba
M. microphylla (Sw.) Grusz y
Windham Hierba
M. myriophylla (Desv.) Sm. Hierba
Pellaea ovata Weath. Hierba
P. ternifolia (Cav.) Link Hierba
Pityrogramma austroamericana
Domin Hierba
Salviniaceae Azolla microphylla Kaulf. Hierba
Sellaginellaceae Selaginella peruviana (Milde) Hieron. Hierba
Amauropelta caucaensis (Hieron.)
Thelypteridaceae A.R. Sm. Hierba
A. proboscidea (A.R. Sm.) Salino y
T.E. Almeida Hierba
A. rudis (Kunze) Salino y T.E.
Almeida Hierba
Woodsia montevidensis (Spreng.)
Woodsiaceae Hieron. Hierba
Ephedra americana Humb. y Bonpl.
Gnetófitos Ephedraceae ex Willd. Arbusto
E. rupestris Benth. Subarbusto
Magnoliopsidas Acanthaceae Dicliptera peruviana (Lam.) Juss. Hierba
D. porphyrea Lindau Arbusto
D. procumbens Humboldt ex Link Hierba
Justicia sericea Ruiz y Pav. Hierba
42
Ruellia floribunda Hook Hierba
Adoxaceae Sambucus nigra L. Árbol
S. peruviana Kunth Árbol
Aizoaceae Sesuvium portulacastrum (L.) L. Hierba
Tetragonia crystallina L´Hér, Hierba
Alternanthera halimifolia (Lam.)
Amaranthaceae Standl. ex Pittier Hierba
A. macbridei Standl. Hierba
A. porrigens (Jacq.) Kuntze Hierba
A. pungens Kunth Hierba
Amaranthus hybridus L. Hierba
A. spinosus L. Hierba
A. viridis L. Hierba
Atriplex rotundifolia Dombey ex Moq Arbusto
Chenopodium macrospermum Hook.
F. Hierba
C. murale L. Hierba
C. petiolare Kunth Hierba
Dysphania ambrosioides (L.)
Mosyakin y Clements Hierba
Gomphrena oroyana Standl. Hierba
Guilleminea densa (Humb. y Bonpl.
ex Schult.) Moq. Hierba
Iresine diffusa Humb. y Bonpl. ex
Willd. Hierba
I. weberbaueri Suess. Arbusto
Sarcornia neei (Lag.) M.A. Alonso y
M.B. Crespo Hierba
Suaeda foliosa Moq. Subarbusto
Anacardiaceae Mauria simplicifolia Kunth Árbol
Schinus areira L. Árbol
S. molle L. Árbol
Apiaceae Arracacia incisa H. Wolff Subarbusto
A. peruviana (H. Wolff) Constance Hierba
Azorella aretioides DC. Hierba
A. biloba (Schltdl.) Wedd. Hierba
A. corymbosa (Ruiz y Pav.) Pers. Arbusto
A. crenata (Ruiz y Pav.) Pers. Hierba
A. multifida (Ruiz y Pav.) Pers. Arbusto
A. pulvinata Wedd. Arbusto
Bowlesia lobata Ruiz y Pav. Hierba
B. setigera H. Wolff Hierba
B. sodiroana H. Wolff Hierba
B. tenella Meyen Hierba
Ciclospermum laciniatum (DC.)
Constance Hierba
Daucus montanus Humb. y Bonpl. ex
Spreng. Hierba
Eremocharis longiramea (H. Wolff)
I.M. Johnst. Hierba
43
Eryngium humile Cav. Hierba
Lilaeopsis macloviana (Gand.) A.W.
Hill Hierba
Niphogeton scabra (H. Wolff) J.F.
Macbr. Hierba
N. smithii Constance Hierba
N. stricta (H. Wolff) Mathias y
Constance Hierba
Oreomyrrhis andicola (Kunth) Endl.
ex Hook. f. Hierba
Spananthe paniculata Jacq. Hierba
Apocynaceae Asclepias curassavica L. Hierba
Cynanchum formosum N.E. Br. Hierba
C. pichinchense K. Schum. Hierba
C. tarmense Schltr. Hierba
C. unguiculatum Markgr. Hierba
Ditassa endoleuca Schltr. Hierba
Gonolobus peruanus Schltr. Hierba
Mandevilla brachyloba (Mull. Arg.) K.
Schum. Hierba
Philibertia solanoides Kunth Hierba
Sarcotemma clausum (Jacq.) Schltr. Hierba
Vallesia glabra (Cav.) Link Arbusto
Araliaceae Hydrocotyle bonariensis Lam. Hierba
H. sibthorpioides var. batrachium
(Hance) Hand. -Mazz. ex Shan Hierba
Oreopanax oroyanus Harms Árbol
Asteraceae Achyrocline alata (Kunth) DC. Hierba
A. peruviana M.O. Dillon y Sagást. Hierba
A. ramosissima Britton ex Rusby Hierba
A. azangaroensis (Sch. Bip. ex
Wedd.) R.M. King y H. Rob. Subarbusto
A. glechonophylla (Less.) R.M. King
y H. Rob. Hierba
A. lobulifera (B.L. Rob.) R.M. King y
H. Rob. Hierba
A. pentlandiana (DC.) R.M. King y H.
Rob. Arbusto
A. sternbergiana (DC.) R.M. King y
H. Rob. Subarbusto
A. vallincola (DC.) R.M. King y H.
Rob. Arbusto
Aldana helianthoides (Rich.) E.E.
Schill. y Panero Hierba
A. peruviana (A. Gray) E.E. Schill. y
Panero Hierba
Ambrosia arborescens Mill. Subarbusto
A. peruviana Willd. Hierba
Aphanactis villosa S.F. Blake Hierba
Aristeguietia discolor R.M. King y H.
Rob. Arbusto
44
A. persicifolia (Kunth) R.M. King y H.
Rob. Arbusto
Arnaldoa weberbaueri (Muschl.)
Ferreyra Arbusto
Baccharis alpina Kunth Arbusto
B. caespitosa (Ruiz y Pav.) Pers. Subarbusto
B. cutervensis Hieron. Arbusto
B. emarginata (Ruiz y Pav.) Pers. Arbusto
B. genistelloides (Lam.) Pers. Arbusto
B. grandicapitulata Hieron. Arbusto
B. kingii Cuatrec. Arbusto
B. latifolia (Ruiz y Pav.) Pers. Arbusto
B. macrantha Kunth Arbusto
B. odorata Kunth Arbusto
B. pentlandii DC. Arbusto
B. peruviana Cuatrec. Arbusto
B. phylicoides Kunth Arbusto
B. pulchella Sch. Bip. ex Griseb. Arbusto
B. salicifolia (Ruiz y Pav.) Pers. Arbusto
B. sinuata Kunth Arbusto
B. sternbergiana Steud. Arbusto
B. tomentosa (Ruiz y Pav.) Pers. Arbusto
B. tricuneata (L. f.) Pers. Arbusto
B. uniflora (Ruiz y Pav.) Pers. Arbusto
Badilloa drepanoides (B.L. Rob.)
R.M. King y H. Rob. Arbusto
Barnadesia blakeana Ferreyra Arbusto
B. dombeyana Less. Arbusto
Belloa longifolia (Cuatrec. & Aristeg.)
Sagást. & M.O. Dillon Hierba
B. piptolepis (Wedd.) Cabrera Hierba
B. schultzii Cabrera Hierba
B. subspicata Wedd. Hierba
B. turneri Sagást. & M.O. Dillon Hierba
Bidens andicola Kunth Hierba
B. pilosa L. Hierba
Chaetanthera chiquianensis Ferreyra Hierba
C. cochlearifolia (A. Gray) B.L. Rob. Hierba
Chaptalia cordata Hieron Hierba
Chersodoma antennaria (Wwdd.)
Cabrera Hierba
C. deltoidea Sagást. & M.O. Dillon Subarbusto
C. diclina (Wedd.) Cabrera Hierba
C. jodopappa (Sch. Bip.) Cabrera Subarbusto
C. ovopedata (Cuatrec.) Cuatrec. Hierba
Chionopappus benthamii S. F. Blake Hierba
Chromolaena eripsima (B.L. Rob.)
R.M. King & H. Rob. Subarbusto
45
C. haugtii (B.L. Rob.) R.M. King & H.
Rob. Hierba
Chrysactinium acaule (Kunth) Wedd. Hierba
C. amphothrix (S.F. Blake) H. Rob. &
Brettell Hierba
C. hieracioides (Kunth) H. Rob. &
Brettell Hierba
Chuquiraga jussieui J. F. Gmel. Arbusto
C. spinosa Less. Arbusto
C. spinosa subsp. huamanpinta C.
Ezcurra Arbusto
Conyza artemisiodes Meyen & Walp. Hierba
C. bonariensis (L.) Cronquist Hierba
C. floribunda Kunth Hierba
C. obtusa Kunth Hierba
C. popayanensis (Hieron.) Pruski Hierba
Coreopsis fasciculata Wedd. Arbusto
C. integra S. F. Blake Arbusto
C. senaria S. F. Blake y Sherff Arbusto
C. sherffii S. F. Blake Arbusto
Cosmos peucedanifolius Wedd. Hierba
Cotula australis (Spreng.) Hook.f. Hierba
Critoniopsis jelskii (Hieeron.) H. Rob. Arbusto
Cronquistianthus callacatensis
(Hieron.) R.M. King y H. Rob. Subarbusto
C. desmophyllus (B.L. Rob.) R.M.
King y H. Rob. Subarbusto
C. determinatus (B.L. Rob.) R.M.
King y H. Rob. Arbusto
C. glomeratus (DC.) R.M. King y H.
Rob. Arbusto
C. lavandulifolius (DC.) R.M. King y
H. Rob. Arbusto
C. urubambensis (B.L. Rob.) R.M.
King y H. Rob. Hierba
Cuatrecasasiella isernii (Cuatrec.)
H.Rob. Hierba
Dasyphyllum ferox (Wedd.) Cabrera Arbusto
Delilia biflora (L.) Kuntze Hierba
Dendrophorbium usgorense
(Cuatrec.) C. Jeffrey Arbusto
Diplostephium azureum Cuatrec. Arbusto
D. foliosissimum S.F. Blake Arbusto
D. haenkei (DC.) Wedd. Arbusto
D. lanatum Cuatrec. Arbusto
D. sagasteguii Cuatrec. Arbusto
D. stuebelii (Hieron.) Cuatrec Arbusto
D. vermiculatum Cuatrec. Arbusto
Dorobaea laciniata B. Nord. y Pruski Hierba
Eclipta prostrata (L.) L. Hierba
Encelia canescens Lam. Subarbusto
46
Enhydra sessilifolia (Ruiz y Pav.)
Cabrera Hierba
Erigeron lanceolatus Wedd. Hierba
E. leptorhizon DC. Hierba
E. rosulatus Wedd. Hierba
Ferreyranthus excelsus (Poepp.) H.
Rob. y Bretell Arbusto
F. vernonioides (Muschl.) H. Rob. y
Brettell Arbusto
Flourensia macrophylla S. F. Blake Arbusto
Galinsoga parviflora Cav. Hierba
G. quadriradiata Ruiz y Pav. Hierba
Gamochaeta americana (Mill.) Wedd. Hierba
G. coarctata (Willd.) Kerguélen Hierba
G. humilis Wedd. Hierba
G. oreophila M.O. Dillon y Sagast. Hierba
G. purpurea (L.) Cabrera Hierba
Gnaphalium badium Wedd. Hierba
G. cheiranthifolium Lam. Hierba
G. dombeyanum DC. Hierba
G. polium Wedd. Hierba
Gochnatia patazina Cabrera Arbusto
G. peruviana H. Beltrán Árbol
Gynoxys caracensis Muschl. Arbusto
G. nitida Muschl. Arbusto
G oleifolia Muschl. Arbusto
Heliopsis buphthalmoides (Jacq.)
Dunal Hierba
Helogyne calocephala Mattf. Arbusto
Hieracium lagopus D. Don Hierba
H. leptocephalium Benth. Hierba
H. mapirense Britton Hierba
H. tallenganum Zahn Hierba
Hypochaeris chillensis (Kunth)
Hieron Hierba
H. meyeniana (Walp.) Benth. y Hook.
f. ex Griseb. Hierba
H. sessiliflora Kunth Hierba
H. taraxacoides (Meyen & Walp.)
Ball Hierba
H. tenuifolia var. linearifolia (DC.) E.
Bortiri Hierba
Jungia axillaris (Lag. ex DC.) Spreng. Arbusto
J. rugosa Less. Arbusto
J. schuerae Harling Arbusto
J. stuebelii (Hieron.) Crisci Hierba
J. vitocensis Cuatrec. Subarbusto
Kaunia uber (B.L. Rob.) R.M. King &
H. Rob. Arbusto
47
Koanophyllon flexile (B.L. Rob.) R.M.
King & H. Rob. Arbusto
Lasiocephalus campanulatus (Sch.
Bip. ex Klatt) Cuatrec. Arbusto
Leucheria daucifolia (D. Don) Crisci Hierba
Liabum solidagineum (Kunth) Less. Hierba
Loricaria ferruginea (Ruiz & Pav.)
Wedd. Arbusto
Loricaria lycopodinea Cuatrec. Arbusto
Lucilia kunthiana (DC.) Zardini Hierba
L. pusilla Hieron Hierba
Misbrookea strigosissima (A. Gray)
V.A. Funk Hierba
Mniodes andina (A. Gray) A. Gray ex
Hook. f. A. B. Jaks. Hierba
M. aretioides (Wedd.) Cuatrec. Hierba
M. pulvinata Cuatrec. Hierba
Munnozia lyrata (A. Gray) H. Rob. &
Brettell Hierba
Mutisia acuminata Ruiz & Pav. Arbusto
M. mathewsii Hook. & Arn. Hierba
Noticastrum marginatum (Kunth)
Cuatrec. Hierba
Novenia acaulis (Benth. & Hook. f. ex
B.D. Jacks.) S.E. Freire & F.H. Hellw. Hierba
N. tunariensis (Kuntze) S.E. Freire Hierba
Onoseris annua Less. Hierba
O. lopezii Ferreyra Hierba
O. macbridei Ferreyra Hierba
O. odorata (D. Don) Hook. & Arn. Hierba
Ophryosporus chilca (Kunth) Hieron. Arbusto
O. peruvianus (J.F. Gmel.) R.M. King
& H. Rob. Arbusto
Oritrophium crocifolium (Kunth)
Cuatrec. Hierba
O. hieracioides (Wedd.) Cuatrec. Hierba
O. limnophilum (Sch. Bip.) Cuatrec. Hierba
O. peruvianum (Lam.) Cuatrec. Hierba
Pappobolus acutifolius (S.F. Blake)
Panero Arbusto
P. davidii Panero Hierba
P. discolor (S.F. Blake) Panero Arbusto
P. lanatus (Heiser) Panero var.
lanatus Arbusto
P. lanatus var. sanctae Panero Arbusto
P. mathewsii var. viridifolius Panero Hierba
Paracalia jungioides (Hook. & Arn.)
Cuatrec. Arbusto
Paranephelius ovatus A. Gray ex
Wedd. Hierba
Paranephelius uniflorus Poepp. Hierba
48
Pentacalia andicola (Turcz.) Cuatrec. Arbusto
Perezia coerulescens Wedd. Hierba
P. multiflora (Bonpl.) Less. Hierba
P. pinnatifida (Bonpl.) Wedd. Hierba
P. pungens (Bonpl.) Less. Hierba
Perymenium bishopii H. Rob. Hierba
P. featherstonei S.F. Blake Hierba
P. huascaranum B.L. Turner Hierba
Philoglossa peruviana DC. Hierba
Plagiocheilus soliviformis DC. Hierba
Pluchea chingoyo (Kunth) DC. Arbusto
Polyachyrus sphaerocephalus D.
Don Hierba
Porophyllum ruderale (Jacq.) Cass. Hierba
Proustia berberidifolia (Cabrera)
Ferreyra Arbusto
P. peruviana (Cabrera) Ferreyra Arbusto
Pseudonoseris glandulosa (Hieron.)
Pruski Hierba
Quasiantennaria linearifolia (Wedd.)
R. J. Bayer & M. O. Dillon Hierba
Schkuhria pinnata (Lam.) Kuntze ex
Thell. Hierba
Senecio acarinus Cabrera Arbusto
S. adenophylloides Sch. Bip. Arbusto
S. adenophyllus Meyen y Walp. Arbusto
S. albaniae H. Beltrán Hierba
S. algens Wedd. Hierba
S. ancashinus Cabrera Arbusto
S. arachnolomus Wedd. Hierba
S. arnaldii Cabrera Arbusto
S. ayapatensis Griseb. Arbusto
S. bolivarianus Cuatrec. Hierba
S. breviscapus DC. Hierba
S. burkartii Cabrera Hierba
S. calvus Cuatrec. Hierba
S. campanellifer Cuatrec. Subarbusto
S. campanulatus Sch. Bip. ex Klatt Subarbusto
S. canescens (Bonpl.) Cuatrec. Hierba
S. canopurpureus Cuatrec. Subarbusto
S. casapaltensis Ball Hierba
S. cerratei Cabrera Subarbusto
S. chavanilloensis Cuatrec. Hierba
S. chiquianensis Cabrera var.
chiquianensis Arbusto
S. chiquianensis var. dentatus
Cabrera Arbusto
S. collinus DC. Arbusto
S. comosus Sch. Bip. Hierba
49
S. condimentarius Cabrera Hierba
S. culcitioides Sch. Bip. Hierba
S. emmae Cabrera Subarbusto
S. evacoides Sch. Bip. Subarbusto
S. expansus Wedd. Hierba
S. featherstonii Cuatrec. Subarbusto
S. ferreyrae Cabrera Subarbusto
S. genisianus Cuatrec. Hierba
S. gracilipes A. Gray Hierba
S. hastatifolius Cabrera Arbusto
S. hyoseridifolius Wedd. Hierba
S. hypsiandinus Cuatrec. Hierba
S. ishcaivilcanus Cuatrec. Subarbusto
S. jungioides Cabrera Arbusto
S. kingbishopii Cuatrec. Arbusto
S. klattii Greenm. Hierba
S. leucophorbius Cuatrec. Hierba
S. lomincola Cabrera Subarbusto
S. mathewsii Wedd. Hierba
S. melanocalyx Cuatrec. Arbusto
S. minesinus Cuatrec. Arbusto
S. modestus Wedd. Hierba
S. nivalis (Kunth) Cuatrec. Hierba
S. nubigenus Kunth Hierba
S. nutans Sch. Bip. Arbusto
S. praeruptorum Sch. Bip. ex Klatt Hierba
S. rauhii Cuatrec. Hierba
S. rauranus Cuatrec. Subarbusto
S. repens Stokes Hierba
S. repens var. macbridei (Cuatrec.)
Cabrera Hierba
S. rhizomatus Rusby Hierba
S. richii A. Gray Subarbusto
S. rufescens DC. Arbusto
S. scrobicarioides DC. Arbusto
S. serratifolius (Meyen y Walp.)
Cuatrec. Hierba
S. sipoccruncus Cabrera y Zardini Subarbusto
S. spinosus DC. Arbusto
S. subcandidus A. Gray Arbusto
S. sublutescens Cuatrec. Hierba
S. sulinicus Cabrera Hierba
S. szyszylowiczii Hieron. Subarbusto
S. tephrosioides Turcz. Hierba
S. tingoensis Cabrera y Zardini Arbusto
S. truxillensis Cabrera Hierba
S. tubicapillosus Cuatrec. Subarbusto
S. usgorensis Cuatrec. Arbusto
50
S. vulgaris L. Hierba
S. yauyensis Cabrera Arbusto
Siegesbeckia flosculosa L'Hér. Hierba
S. jorullensis Kunth Hierba
Smallanthus fruticosus (Benth.) H.
Rob. Arbusto
S. glabratus (DC.) H. Rob. Subarbusto
Sonchus oleraceus L. Hierba
Spilanthes leiocarpa DC. Hierba
Stevia cajabambensis Hieron. Hierba
S. macbridei B.L. Rob. Hierba
S. pearcei B.L. Rob. Hierba
S. petiolata (Cass.) Sch. Bip. Hierba
Stuckertiella capitata (Wedd.)
Beauverd Hierba
Syncretocarpus ancashino Panero y
A. Granda Subarbusto
S. sericeus (DC.) S.F. Blake Hierba
Tagetes elliptica Sm. Hierba
T. filifolia Lag. Hierba
T. minuta L. Hierba
T. multiflora Kunth Hierba
Taraxacum fernandezianum Dahlst.
ex Skottsb. Hierba
Tessaria integrifolia Ruiz y Pav. Arbusto
Trichocline caulescens Remy Hierba
T. peruviana Hieron Hierba
Tridax peruviensis A.M. Powell Hierba
Trixis cacalioides (Kunth) D. Don Arbusto
T. churinensis B. Herrera Arbusto
Verbesina ancashensis Sagást. y
Quipuscoa Árbol
V. andina Sagást. Arbusto
V. arborea Kunth Arbusto
V. ayabacensis Sagást. Arbusto
Villanova oppositifolia Lag. Hierba
Wedelia grandiflora Benth. Hierba
Werneria apiculata Sch. Bip. Hierba
W. aretioides Wedd. Hierba
W. caespitosa Wedd. Hierba
W. heteroloba Wedd. Hierba
W. nubigena Kunth Hierba
W. orbignyana Wedd. Hierba
W. pectinata Lingelsheim Hierba
W. pinnatifida J. Rémy Hierba
W. pumila Kunth Hierba
W. pygmaea Gillies ex Hook. y Arn. Hierba
W. villosa A. Gray Hierba
W. weberbaueriana Rockh. Hierba
51
Xenophyllum ciliolatum (A. Gray)
V.A. Funk Hierba
X. dactylophyllum (Sch. Bip.) V. A.
Funk Hierba
X. decorum (S.F. Blake) V.A. Funk Hierba
X. marcidum (S.F. Blake) V.A, Funk Hierba
Zinnia peruviana (L.) L. Hierba
Basellaceae Anredera diffusa (Moq.) Sperling Hierba
Ullucus tuberosus subsp.
aborigineus (Brücher) Sperling Hierba
Batidaceae Batis maritima L. Hierba
Begoniaceae Begonia octopetala L'Hér. Hierba
B. pleiopetala A. DC. Hierba
Berberidaceae Berberis flexuosa Ruiz y Pav. Arbusto
B. jelskiana C.K. Schneid. Arbusto
B. lutea Ruiz y Pav. Arbusto
B. monosperma Ruiz y Pav. Arbusto
B. podophylla C.K. Schneid. Arbusto
B. weberbaueri C.K. Schneid. Arbusto
Alnus acuminata Kunth subsp.
Betulaceae acuminata Árbol
Bignoniaceae Delostoma dentatum D. Don Arbusto
D. integrifolium D. Don Árbol
D. lobbii Seem. Arbusto
Eccremocarpus viridis Ruiz y Pav. Liana
Jacaranda acutifolia Bonpl. Árbol
Tecoma stans var. sambucifolia
(Kunth) J.R.S. Wood Arbusto
Tourretia lappaceae Willd. Hierba
Boraginaceae Amsinckia calycina (Moris) Chater Hierba
Borago officinalis L. Hierba
Cordia lutea Lam. Arbusto
Cryptantha granulosa I. M. Johnst. Hierba
Euploca pilosa (Ruiz y Pav.) Luebert Hierba
Hackelia mexicana (Schltdl. y
Cham.) I.M. Johnst. Hierba
Heliotropium adenogynum I.M.
Johnst. Arbusto
H. angiospermum Murray Hierba
H. arborescens L. Arbusto
H. curasavicum L. Hierba
H. ferreyrae I.M. Johnst. Subarbusto
H. incanum Ruiz & Pav. Arbusto
H. pamparomasense Luebert &
Weigend Arbusto
H. submolle Klotzsch Arbusto
Lithospermum peruvianum A. DC. Arbusto
Phacelia secunda J.F. Gmel. Hierba
Plagiobothrys humilis (Ruiz & Pav.)
I.M. Johnst. Hierba
52
Tournefortia polystachya Ruiz & Pav. Árbol
T. scabrida Kunth Árbol
Varronia lippioides (I.M. Johnst.) J.S.
Mill. Arbusto
Wigandia urens (Ruiz & Pav.) Kunth Hierba
Aschersoniodoxa cachensis (Speg.)
Brassicaceae Al-Shehbaz Hierba
Brassica juncea (L.) Coss. Hierba
B. nigra (L.) Koch Hierba
B. rapa L. Hierba
Brayopsis alpaminae Gilg & Muscler Hierba
B. alpaminae Gilg. & Muscler subsp.
smithii Al-Shebaz Hierba
B. calycina (Desv.) Gilg y Muschl. Hierba
B. chacasensis Al-Shehbaz & A.
Cano Hierba
Capsella bursa-pastoris (L.) Medik. Hierba
Cardamine bonariensis Pers. Hierba
Cremolobus chilensis (Lag. ex DC.)
DC. Hierba
C. rhomboideus Hook. Hierba
C. suffruticosus (DC.) D.C. Subarbusto
Dactylocardamum imbricatifolium Al-
Shehbaz Hierba
D. polyspermum Al-Shehbaz, A.
Cano y Trinidad Hierba
Descurainia athrocarpa (Gray) O. E.
Schulz Hierba
D. depressa (Phil.) Prantl Hierba
D. leptoclada Muschl. Hierba
D. myriophylla (Willd. ex DC.) R.E.
Fr. Hierba
Draba alchemilloides Gilg Hierba
D. alyssoides Humb. y Bompl. ex
DC. Hierba
D. ancashensis Al-Shehbaz, A. Cano
y Trinidad Subarbusto
D. argentifolia Al-Shehbaz Hierba
D. brackenridgei A. Gray Hierba
D. cryptantha Hook. f. Hierba
D. depressa Hook. Hierba
D. lapaziana Al-Shehbaz Hierba
D. macleanii Hook. f. Hierba
D. matthioloides Gilg y O.E. Schultz
subsp. matthioloides Hierba
D. matthioloides subsp. saundersii
Al-Shehbaz Subarbusto
D. ochropetala O. E. Schulz Subarbusto
D. pickeringii Gray Hierba
D. soratensis Wedd. Hierba
53
Englerocharis ancashensis Al-
Shehbaz, Cano y Trinidad Hierba
E. peruviana Muschl. Hierba
Eudema incurva Al-Shehbaz Hierba
Exhalimolobos araboides (Muschl.)
Al-Shehbaz y C. D. Bailey Hierba
E. hispidulus (DC.) Al-Shehbaz y
C.D. Bailey Hierba
Lepidium abrotanifolium Turcz. Hierba
L. bipinnatifidum Desv. Hierba
L. chichicara Desv. Hierba
L. depressum Thell. Hierba
L. didymum L. Hierba
L. meyenii Walp. Hierba
L. pubescens Desv. Hierba
L. virginicum L. Hierba
Mancoa hispida Wedd. Hierba
Nasturtium officinale W.T. Aiton Hierba
Raphanus raphanistrum L. Hierba
Raphanus sativus L. Hierba
Rapistrum rugosum (L.) All. Hierba
Rorippa beckii Al-Shehbaz Hierba
Sisymbrium officinale (L.) Scop. Hierba
Tomostima araboides (Wedd.) Al-
Shehbaz, M. Koch y Jordon-Thaden Hierba
Weberbauera bracteata (O.E.
Schulz) J.F. Macbr. Hierba
W. perforata Al-Shehbaz Hierba
W. peruviana (DC.) Al-Shehbaz Hierba
W. rosulans (O.E. Schulz) Al-
Shehbaz Hierba
W. smithii Al-Shehbaz Hierba
W. spathulifolia (Gray) Schulz Hierba
W. trichocarpa (Muschl.) J.F. Macbr. Hierba
Armatocereus mataranus F. Ritter
Cactaceae subsp. ancashensis Ostolaza Cactus
A. matucanensis Backeb. Cactus
A. procerus Rauh y Backeb. Cactus
A. rauhii Backeb. Cactus
Austrocylindropuntia floccosa (Salm-
Dyck) F. Ritter Cactus
A. pachypus (K. Schum.) Backeb. Cactus
A. subulata (Muehlenpf.) Backeb. Cactus
Browningia pilleifera (F. Ritter)
Hutchinson Cactus
Cleistocactus fieldianus (Britton y
Rose) D.R. Hunt subsp. fieldianus Cactus
C. fieldianus subsp. samnensis (F.
Ritter) Ostolaza Cactus
C. sulcifer (Rauh y Backeb.) Leuenb. Cactus
54
Corryocactus apiciflorus (Vaupel)
Hutchison Cactus
C. brachycladus F. Ritter Cactus
C. tenuiculus (Rauh y Backeb.)
Hutchison Cactus
Cumulopuntia boliviana (Salm-Dyck).
F. Ritter Cactus
Cumulopuntia sphaerica (C.F. Forst.)
E.F. Anderson Cactus
C. tunicata (Lehm.) F.M. Kunth Cactus
Echinopsis peruviana (Britton y
Rose) H. Friedrich y G. D. Rowley
subsp. peruviana Cactus
E. santaensis (Rauh y Backeb.)
Friedrich y G.D. Rowley Cactus
E. pachanoi (Britton y Rose)
Friedrich y G.D. Rowley Cactus
Espostoa mirabilis F. Ritter Cactus
E. nana F. Ritter Cactus
E. ruficeps F. Ritter Cactus
E. senilis (F. Ritter) N.P. Taylor Cactus
Haageocereus acranthus (Vaupel)
Backeb. subsp. acranthus Cactus
H. acranthus subsp. zonatus (Rauh y
Backeb.) Ostolaza Cactus
H. chryseus F. Ritter Cactus
H. fulvus F. Ritter Cactus
H. lanugispinus F. Ritter Cactus
H. pacalaensis Backeb. subsp.
pacalaensis Cactus
H. pseudomelanostele (Werderm. y
Backeb.) Backeb. subsp.
pseudomelanostele Cactus
H. tenuis F. Ritter Cactus
Loxanthocereus erectispinus Rauh y
Backeb. Cactus
Matucana aurantiaca subsp.
currundayensis (F. Ritter) Mottram Cactus
M. hastifera F. Ritter Cactus
M. haynei (Otto ex Salm-Dyck)
Britton y Rose Cactus
M. haynei subsp. herzogiana
(Backeb.) Mottram Cactus
M. oreodoxa (F. Ritter) Slaba Cactus
M. paucicostata F. Ritter Cactus
Melocactus peruvianus Vaupel Cactus
Mila caespitosa Britton y Rose Cactus
M. colorea F. Ritter Cactus
Neoraimondia arequipensis (Meyen)
Backeb. Cactus
Opuntia blancii (Backeb.) G.D.
Rowley Cactus
55
O. crassicylindrica (Rauh y Backeb.)
G.D. Rowley Cactus
O. ficus-indica (L.) Mill. Cactus
O. fulvicoma (Rauh y Backeb.) G.D.
Rowley Cactus
O. hirschii (Backeb.) G.D. Rowley Cactus
O. punta-caillan (Rauh y Backeb.)
G.D. Rowley Cactus
O. yanganucensis (Rauh y Backeb.)
G.D. Rowley Cactus
Oroya borchersii (Boed.) Backeb. Cactus
Platyopuntia infesta F. Ritter Cactus
Pygmaeocereus bieblii Diers Cactus
Weberbauerocereus longicomus F.
Ritter Cactus
Calceolariaceae Calceolaria angustiflora Ruiz y Pav. Subarbusto
C. aperta Edwin subsp. aperta Hierba
C. aurea Pennell Arbusto
C. bicolor Ruiz y Pav. Subarbusto
C. bicrenata Ruiz y Pav. Arbusto
C. cajabambae Kraenzl. Subarbusto
C. calycina Benth. Hierba
C. chelidonioides Kunth Hierba
C. cuneiformis Ruiz y Pav.subsp.
cuneiformis Arbusto
C. deflexa Ruiz y Pav. subsp. deflexa Arbusto
C. deflexa subsp. cuneata Molau Arbusto
C. glauca Ruiz y Pav. Arbusto
C. hispida Benth. subsp. hispida Hierba
C. inaudita Kraenzl. Arbusto
C. incarum Kraenzl. subsp. incarum Arbusto
C. incarum subsp. sanchezii Molau Arbusto
C. laevis Molau Subarbusto
C. linearis Ruiz y Pav. Arbusto
C. lobata Cav. Hierba
C. melissifolia Benth. subsp.
melissifolia Subarbusto
C. micans Molau Hierba
C. nivalis Benth. subsp. cerasifolia
(Benth.) Molau Arbusto
C. parvifolia Wedd. Hierba
C. phaceliifolia Edwin Hierba
C. pinnata L Hierba
C. pulverulenta Ruiz y Pav. Arbusto
C. rugulosa Edwin Arbusto
C. salicifolia Ruiz y Pav. subsp.
salicifolia Subarbusto
C. scapiflora (Ruiz y Pav.) Benth. Hierba
C. sibthorpioides Kunth Hierba
C. tenuis Benth. Hierba
56
C. triandra (Cav.) Vahl Subarbusto
C. triloba Edwin Subarbusto
C. utricularioides Benth. Hierba
C. virgata Ruiz y Pav. Subarbusto
C. viscosa Ruiz y Pav. Arbusto
C. weberbaueriana Kraenzl. Subarbusto
Callitriche heteropoda Engelm. ex
Callitrichaceae Hegelm. Hierba
C. nubigena Fassett Hierba
Campanulaceae Lobelia decurrens Cav. Hierba
L. nana Kunth Hierba
L. tenera Kunth Hierba
L. oligophylla (Wedd.) Lammers Hierba
Lysipomia acaulis Kunth Hierba
L. laciniata A. DC. subsp. linearifolia
(E. Wimm.) McVaugh Hierba
L. montioides Kunth Hierba
L. sphagnophila Griseb. ex Wedd.
subsp. acuta (E. Wimm.) McVaugh Hierba
Siphocampylus biserratus (Cav.) A.
DC. Subarbusto
S. candollei E. Wimm. Subarbusto
S. macropodoides Zahlbr. Subarbusto
S. polycladus E. Wimm. Subarbusto
S. tupaeformis Zahlbr. Subarbusto
Wahlenbergia peruviana A. Gray Hierba
Capparicordis crotonoides (Kunth)
Capparaceae Iltis y Cornejo Arbusto
Colicodendron scabridum (Kunth)
Seem Árbol
Caprifoliaceae Valeriana coarctata Ruiz y Pav Hierba
V. condamoana Graebn. Hierba
V. connata Ruiz y Pav. Hierba
V. crassipes (Wedd.) Höck Hierba
V. cumbemayensis B. Eriksen Hierba
V. decussata Ruiz y Pav. Hierba
V. dorotheae Christenh. y Byng. Hierba
V. erikae (Grebn.) Christenh. y Byng Hierba
V. globiflora Ruiz y Pav. Hierba
V. globularioides Graebn. Hierba
V. globularis A. Gray Hierba
V. henrici (Graebn.) B. Ericksen Hierba
V. interrupta Ruiz y Pav. Hierba
V. longitubulosa (Schmale ) B.
Ericksen Hierba
V. niphobia Briq. Hierba
V. nivalis Wedd. Hierba
V. pilosa Ruiz y Pav. Hierba
V. pinnatifida Ruiz y Pav. Hierba
57
V. pycnantha A. Gray Hierba
V. rigida Ruiz y Pav. Hierba
V. sphaerocephala Graebn. Hierba
V. weberbaueri Graebn. Hierba
Vasconcellea candicans (A. Gray) A.
Caricaceae DC. Arbusto
Caryophyllaceae Arenaria alpamarcae A. Gray Hierba
A. bisulca (Bartl.) Fenzl y Rohrb. Hierba
A. caespitosa Muschl. Hierba
A. crassipes Baehni y J.F. Macbr. Hierba
A. dygina Willd. ex Schltdl. Hierba
A. jamesoniana Rohrb. Hierba
A. lanuginosa (Michx.) Rohrb. Hierba
A. mandoniana Wedd. Hierba
A. nitida (Bartl.) Rohrb. Hierba
A. orbignyana Wedd. Hierba
A. palustris Gay Hierba
A. parvifolia Benth. Hierba
A. pycnophylloides Pax Hierba
A. standleyi Baehni y J.F. Macbr. Hierba
Cardionema ramosissimum (Weinm.)
A. Nelson y J.F. Macbr. Hierba
Cerastium candicans Wedd. Hierba
C. danguyi J.F. Macbr. Hierba
C. glomeratum Thuill. Hierba
C. imbricatum Kunth Hierba
C. mollissimum Poir. Hierba
C. mucronatum Wedd. Hierba
C. nanum Muschl. Hierba
C. nutans Raf. Hierba
C. soratense Rohrb. Hierba
C. subspicatum Wedd. Hierba
Drymaria auriculipetala Mattf. Hierba
D. cordata (L.) Willd. ex Roem. y
Schult. Hierba
D. divaricata Kunth Hierba
D. engleriana (Muschl.) Baehni y J.F.
Macbr. var. devia (Baehni y J.F.
Macbr.) J.A. Duke Hierba
D. engleriana (Muschl.) Baehni y J.F.
Macbr. var. engleriana Hierba
D. fasciculata A. Gray Hierba
D. glaberrima Bartl. Hierba
D. grandiflora Bartl. Hierba
D. paposana Phil. Hierba
D. rotundifolia var. nitida (Ball) J.A.
Duke Hierba
D. stereophylla Mattf. Hierba
Paronychia andina A. Gray subsp.
andina Hierba
58
P. andina A. Gray subsp. boliviana
Chaudhri Hierba
P. andina A. Gray subsp. purpurea
Chaudhri Hierba
P. communis Cambess. var.
communis Hierba
P. libertadiana Chaudhri Hierba
P. limaei Chaudhri Hierba
P. macbridei Chaudhri Hierba
P. mandoniana Rohrb. Hierba
P. muschleri Chaudhri Hierba
P. weberbaueri Chaudhri Hierba
Polycarpon tetraphyllum (L.) L. Hierba
P. urbanianum Muschl. Hierba
Pycnophyllopsis cryptantha (Mattf.)
Molinari Hierba
P. macrophylla (Muschl.) Molinari Hierba
P. smithii M. Timana Hierba
P. tetrasticha (Mattf.) M. Timana Hierba
Pycnophyllum aristatum Mattf. Hierba
P. huascaranum M. Timana Hierba
P. molle Remy Hierba
Silene gallica L. Hierba
S. genovevae Bocquet Hierba
S. mandonii (Rohrb.) Bocquet Hierba
S. thysanodes Fenzl. Hierba
Spergularia arvensis (L.) Cambess. Hierba
Stellaria cuspidata Willd. ex Schltdl. Hierba
S. media (L.) Vill. Hierba
S. ovata Willd. ex Schltdl. Hierba
S. serpyllifolia Willd. ex Schltdl. Hierba
Celastraceae Maytenus apurimacensis Loes Arbusto
M. cuzcoina Loes. Arbusto
M. octogona (L'Hér.) DC. Arbusto
Ceratophyllaceae Ceratophyllum demersum L. Hierba
Cleome glandulosa Ruiz y Pav. ex
Cleomaceae DC. Hierba
C. lechleri Eichler Hierba
C. longifolia C. Presl. Hierba
Columelliaceae Columellia obovata Ruiz y Pav. Arbusto
C. weberbaueri Schltr. Arbusto
Convolvulaceae Cressa truxillensis Kunth Hierba
Cuscuta foetida Kunth Parásita
C. grandiflora Kunth Parásita
C. odorata Ruiz y Pav. Parásita
Dichondra microcalyx (Hallier f.)
Fabris Hierba
Ipomoea hederifolia L. Hierba
I. jujuyensis O'Donell Hierba
59
I. oocarpa Benth Hierba
Jacquemontia unilateralis (Roem. y
Schult.) O'Donell Subarbusto
Coriariaceae Coriaria ruscifolia L. Subarbusto
Crassula connata (Ruiz y Pav.) A.
Crassulaceae Berger Hierba
C. peduncularis (Sm.) F. Meigen Hierba
C. venezuelensis (Steyerm.) M.
Bywater y Wickens Hierba
Echeveria chiclensis (Ball) Berger
var. backebergii (Poelln.) Pino Hierba
E. chiclensis (Ball) Berger var.
chiclensis Hierba
E. eurychlamys (Diels) Berger Hierba
E. excelsa (Diels) Berger Hierba
E. peruviana Meyen Hierba
Sedum decipiens (Backer) Thiede y
't Hart Hierba
S. reniforme (H. Jacobsen) Thiede y
't Hart Hierba
Villadia imbricata Rose Hierba
Cucurbitaceae Apodanthera ferreyrana Mart. Crov. Hierba
Cyclanthera brachybotrys (Poepp. y
Endl.) Cogn. Hierba
C. mathewsii Arn. Ex A. Gray Hierba
Sicyos baderoa Hook. y Arm. Hierba
Cunoniaceae Weinmannia pinnata L. Árbol
Elaeocarpaceae Vallea stipularis L. f. Árbol
Elatinaceae Elatine ecuadoriensis Molau Hierba
E. peruviana Baehni y J.F. Macbr. Hierba
Ericaceae Gaultheria bracteata (Cav.) G. Don Arbusto
G. glomerata Cav.) Sleumer Arbusto
G. vaccinioides Wedd. Arbusto
Pernettya prostrata (Cav.) DC. Arbusto
Vaccinium floribundum Kunth Arbusto
Escalloniaceae Escallonia myrtilloides L. f. Arbusto
E. pendula (Ruiz y Pav.) Pers. Arbusto
E. resinosa (Ruiz y Pav.) Pers. Arbusto
Euphorbiaceae Chamaesyce hypericifolia (L.) Millsp. Hierba
C. melanocarpa (Boiss.) G.L.
Webster Hierba
C. serpens (Kunth) Small Hierba
Cnidoscolus basiacanthus (Pax y K.
Hoffm,) J. F. Macbr. Arbusto
Croton alnifolius Lam. Arbusto
C ruizianus Müll. Arg. Arbusto
C. soratensis Müll. Arg. Arbusto
Euphorbia huanchahana (Klotzsch y
Garcke) Boiss. Hierba
E. raphanorrhiza (Millsp.) J.F. Macbr. Hierba
E. viridis (Klotzsch y Garcke) Boiss. Subarbusto
60
E. weberbaueri Mansf. Arbusto
Jatropha macrantha Müll. Arg. Arbusto
J. weberbaueri Pax. y K. Hoffm. Arbusto
Ricinus communis L. Arbusto
Sebastiania haploclada Briq. Arbusto
S. obtusifolia Pax y K. Hoffm. Arbusto
Fabaceae Adesmia hispidula (Lag.) DC. Arbusto
Arquita ancashiana (Ulibarri) E.
Gagnon, C.E. Hughes y G.P. Lewis Arbusto
A. grandiflora E. Gagnon, C.E.
Hughes y G.P. Lewis Arbusto
Astragalus brackenridgei A. Gray Hierba
A. bryogenes Barneby Hierba
A. cracca DC. Hierba
A. garbancillo Cav. Subarbusto
A. peruvianus Vogel Hierba
A. pickeringii A. Gray Hierba
A. romasanus Ulbr. Subarbusto
A. uniflorus DC. Hierba
Bauhinia aculeata L. Arbusto
Caesalpinia cassioides Willd. Arbusto
Calliandra taxifolia (Kunth) Benth. Arbusto
Cassia grandis L. f. Arbusto
Chamaecrista glandulosa (L.)
Greene Subarbusto
Crotalaria incana L. Hierba
Dalea carthagenensis (Jacq.) J.F.
Macbr. var. trichocalyx (Ulbr.)
Barneby Subarbusto
D. cylindrica Hook. var. haenkeana
Barneby Subarbusto
D. cylindrica Hook. var. nova (Ulbr.)
Barneby Hierba
D. exilis DC. Hierba
D. weberbaueri Ulbr. var.
sericophylla (Ulbr.) Barneby Subarbusto
Erythrina edulis Triana ex Micheli Árbol
Galactia augusti Harms Hierba
Hoffmanseggia prostrata Lagerh. ex
DC. Hierba
H. viscosa (Ruiz y Pav.) Hook. y Arn. Hierba
Indigofera microcarpa Desv. Hierba
I. tephrosioides Kunth Hierba
Lathyrus magellanicus Lam. Hierba
Leucaena leucocephala (Lam.) de
Wit Arbusto
Lupinus ballianus C.P. Sm. Subarbusto
L. brachypremnon C.P. Sm. Arbusto
L. breviscapus Ulbr. Hierba
L. carazensis C.P. Sm. Subarbusto
61
L. chrysanthus Ulbr. Hierba
L. eriocladus Ulbr. Arbusto
L. exochus C.P. Sm. Arbusto
L. huaronensis J.F. Macbr. var.
huaronensis Hierba
L. lindleyanus J. Agardh Hierba
L. microphyllus Desr. Hierba
L. mutabilis Sweet Hierba
L. nubigenus kunth Hierba
L. paniculatus Desr. Arbusto
L. pendentiflorus C. P. Sm. Arbusto
L. peruvianus Ulbr. Hierba
L. prostratus J. Agardh Hierba
L. subtomentosus C. P. Sm. Arbusto
L. weberbaueri Ulbr. var.
weberbaueri Hierba
Macroptilium atropurpureum (Moc. y
Sessé ex DC.) Urb. Hierba
Medicago polymorpha L. Hierba
Mimosa albida Humb. y Bonpl. ex
Willd. Arbusto
M. montana Kunth var. montana Arbusto
M. montana Kunth var. sandemanii
Barneby Arbusto
M. pigra L. Arbusto
M. revoluta (Kunth) Benth. Arbusto
M. weberbaueri Harms Arbusto
Otholobium mexicanum (L. f.) J.W.
Grimes Arbusto
O. munyense (J.F. Macbr.) J.W.
Grimes Arbusto
O. pubescens (Poir.) J.W. Grimes Arbusto
Parkinsonia aculeata L. Árbol
P. praecox (Ruiz y Pav. ex Hook.)
Hawkins Árbol
Prosopis limensis Benth. Árbol
P. pallida Humb. y Bonpl. Ex Willd.)
Kunth Árbol
Senna birostris (Dombey ex J. Vogel)
H.S. Irwin y Barneby var. birostris Arbusto
S. birostris (Dombey ex J. Vogel)
H.S. Irwin y Barneby var. helveola
(J.F. Macbr.) H.S. Irwin & Barneby Arbusto
Spartium junceum L. Arbusto
Tara spinosa (Molina) Britton & Rose Arbusto
Trifolium amabile Kunth Hierba
T. repens L. Hierba
Vachellia macracantha (Humb. &
Bonpl. ex Willd.) Seigler & Ebinger Árbol
Vicia andicola Kunth Hierba
Vicia graminea Sm. Hierba
62
Vigna luteola (Jacq.) Benth. Hierba
Cicendia quadrangularis (Lam.)
Gentianaceae Griseb. Hierba
Gentiana sedifolia Kunth Hierba
Gentianella bicolor (Wedd.) Fabris ex
Pringle Hierba
G. brunneotincta (Gilg) J.S. Pringle Hierba
G. canoi S.J. Castillo & J.S. Pringle Hierba
G. carneorubra (Gilg) Fabris ex J.S.
Pringle Hierba
G. cerrateae Fabris Hierba
G. chamuchui (Reimers) Fabris Hierba
G. coccinea (G. Don ex G. Don)
Zarucchi Hierba
G. formosissima (D. Don ex G. Don)
Fabris ex J. S. Pringle Hierba
G. gilgiana (Reimers) Fabris ex J.S.
Pringle Hierba
G. lilacina (Gilg) Zarucchi Hierba
G. luridoviolacea (Gilg) J.S. Pringle Hierba
G. nitida (Grisebach) Fabris Hierba
G. paludicola (Gilg) J.S. Pringle Hierba
G. persquarrosa (Reimers) J.S.
Pringle Hierba
G. poculifera (Gilg) Zarucchi Hierba
G. porphyrantha (Gilg) Zarucchi Hierba
G. roseolilacina (Gilg) J. Pringle Hierba
G. ruizii (Griseb.) Holub Hierba
G. sanctorum (Gilg) J. Pringle Hierba
G. smithii J.S. Pringle Hierba
G. thyrsoidea (Hook.) Fabris Hierba
G. tristicha (Gilg) J. Pringle Hierba
G. vaginalis (Griseb.) J.S. Pringle Hierba
G. weberbaueri (Gilg) Fabris Hierba
G. weigendii J. S. Pringle Hierba
Halenia caespitosa Gilg Hierba
H. phyteumoides Gilg Hierba
H. stuebelii Gilg Hierba
H. umbellata (Ruiz & Pav.) Gilg Hierba
Erodium cicutarium (L.) L'Hér. ex
Geraniaceae Aiton Hierba
E. malacoides (L.) L'Hér. ex Aiton Hierba
E. moschatum (L.) L'Hér. ex Aiton Hierba
Geranium ayavacense Willd. ex
Kunth Hierba
G. chilloense Willd. ex Kunth Hierba
G. core-core Steud. Hierba
G. humboldtii Willd. ex Spreng. Hierba
G. jaekelae J.F. Macbr. Hierba
G. limae R. Knuth Hierba
63
G. pavonianum Briq. Hierba
G. ruizii Hieron. Hierba
G. sessiliflorum Cav. Hierba
G. sibbaldioides subsp. beckianum
Aedo Hierba
Hypseocharis pimpinellifolia J. Rémy Hierba
Grossulariaceae Ribes cuneifolium Ruiz & Pav. Arbusto
R. incertum J.F. Macbr. Arbusto
R. macrostachyum Jancz. Arbusto
R. ovalifolium Jancz. Arbusto
R. viscosum Ruiz & Pav Arbusto
R. weberbaueri Jancz. Arbusto
Myriophyllum aquaticum (Vell.)
Haloragaceae Verdc. Hierba
M. quitense Kunth Hierba
Hypericaceae Hypericum brevistylum Choisy Hierba
H. laricifolium Juss. Arbusto
H. silenoides Juss. Hierba
Juglandaceae Juglans neotropica Diels Árbol
Krameria lappacea (Dombey) Burdet
Krameriaceae & B. B. Simpson Arbusto
Clinopodium argenteum (Kunth)
Lamiaceae Govaerts Arbusto
C. obovatum (Ruiz y Pav.) Govaerts Arbusto
C. plicatulum (Epling) Govaerts Arbusto
A. pulchellum (Kunth) Govaerts Arbusto
C. revolutum (Ruiz y Pav.) Govaerts Arbusto
C. sericeum (C. Presl ex Benth.)
Govaerts Arbusto
C. speciosum (Hook.) Govaerts Arbusto
C. weberbaueri (Mansf.) Govaerts Arbusto
Hedeoma mandoniana Wedd. Hierba
Leonotis nepetifolia (L.) R. Br. Hierba
Lepechinia heteromorpha (Briq.)
Epling Hierba
L. lamiifolia (Benth.) Epling Hierba
L. meyenii (Walp.) Epling Hierba
L. radula (Benth.) Epling Subarbusto
L. scobina Epling Arbusto
Marrubium vulgare L. Hierba
Mentha x piperita L. Hierba
Mesosphaerum eriocephalum
(Benth) Kuntze Subarbusto
M. sidifolium (L'Hér.) Harley y J.F.B.
Pastore Subarbusto
Minthostachys glabrescens (Benth.)
Epling Subarbusto
M. mollis (Kunth) Griseb. Arbusto
M. setosa (Briq.) Epling Arbusto
M. tomentosa (Benth.) Epl. Arbusto
64
Salvia alata Epling Hierba
S. cruikshanksii Benth. Subarbusto
S. cuspidata Ruiz y Pav. Subarbusto
S. grisea Epling y Mathias Subarbusto
S. innoxia Epling Subarbusto
S. integrifolia Ruiz y Pav. Hierba
S. misella Kunth Subarbusto
S. oppositiflora Ruiz y Pav. Subarbusto
S. paposana Phil. Hierba
S. punctata Ruiz y Pav. Subarbusto
S. revoluta Ruiz y Pav. Subarbusto
S. rhombifolia Ruiz y Pav. Subarbusto
S. sagittata Ruiz y Pav. Subarbusto
S. speciosa C. Presl ex Benth. Subarbusto
S. striata Benth. Hierba
S. tubiflora Ruiz y Pav. Subarbusto
Scutellaria gardoquioides Benth. Subarbusto
S. ocymoides (Kunth) Epling Subarbusto
S. scutellarioides (Kunth) Harley Subarbusto
S. tomentosa (Benth.) Epling Subarbusto
Stachys arvensis L. Hierba
S. herrerae Epling Hierba
S. peruviana Dombey ex Benth. Hierba
S. pusilla (Wedd.) Briq. Hierba
Linaceae Linum oligophyllum Willd. ex Schult. Hierba
L. polygaloides Planch. Hierba
Loasaceae Caiophora carduifolia C. Presl Hierba
C. cirsiifolia C. Presl Hierba
C. grandiflora (G. Don) Weigend y M.
Ack. Hierba
C. tenuis Killip Hierba
Mentzelia angurate Weigend Subarbusto
M. heterosepala Weigend y E.
Rodríguez Arbusto
M. scabra Kunth subsp. chilensis
(Gay) Weigend Subarbusto
Nasa carunculata (Urb. y Gilg)
Weigend Subarbusto
N. chenopodiifolia (Juss.) Weigend Hierba
N. grandiflora (Desr.) Weigend Hierba
N. magnifica (Urb. y Gilg) Weigend Hierba
N. moroensis Weigend Hierba
N. picta (Hook. f.) Weigend subsp.
picta Hierba
N. picta subsp. pamparomasii
Weigend y E. Rodr. Hierba
N. ranunculifolia (Kunth) Weigend
subsp. cymbopetala (Urb. y Gilg)
Weigend Hierba
65
N. ranunculifolia (Kunth) Weigend
subsp. macrorrhiza (Urb. y Gilg)
Weigend Hierba
N. ranunculifolia (Kunth) Weigend
subsp. pamparomassii Hierba
N. ranunculifolia (Kunth) Weigend
subsp. patazensis Hierba
N. ranunculifolia (Kunth) Weigend
subsp. ranunculifolia Hierba
N. urens (Jacq.) Weigend Hierba
Presliophytum heucheraefolium
(Killip) Weigend Arbusto
P. incanum (Graham) Weigend Arbusto
Loranthaceae Ligaria cuneifolia (Ruiz y Pav.) Tiegh, Parásita
Psittacanthus coccineus Pacz. Parásita
Tripodanthus acutifolius (Ruiz y Pav.)
Tiegh. Parásita
Tristerix chodatianus (Patcz.) Kuijt Parásita
T. longebracteatus (Desr.) Barlow y
Wiens Parásita
T. peruvianus (Patcz.) Kuijt Parásita
T. pubescens Kuijt Parásita
Diplopterys leiocarpa (A. Juss.) W.R.
Malpighiaceae Anderson y C. Davis Arbusto
Malvaceae Abutilon bivalve (Cav.) Dorr Subarbusto
A. reflexum (Lam.) Sweet Subarbusto
Acaulimalva acaulis (Dombey ex
Cav.) Krapov. Hierba
A. crenata (A.W. Hill) Krapov. Hierba
A. rhizantha (A. Gray) Krapov. Hierba
A. richii (A. Gray) Krapov. Hierba
A. sulphurea Krapov. Hierba
A. weberbaueri (Ulbr.) Krapov. Hierba
Byttneria cordata Lam. Arbusto
B. lopez-mirandae Cristóbal Arbusto
Eriotheca ruizii (K. Schum.) A.
Robyns Árbol
Fuertesimalva chilensis (A. Braun y
C. D. Bouché) Fryxell Hierba
F. echinata (C. Presl) Fryxell Hierba
F. leptocalyx (Krapov.) Fryxell Hierba
F. limensis (L.) Fryxell Hierba
F. peruviana (L.) Fryxell Hierba
Malvastrum scoparioides Ulbr. Subarbusto
Nototriche acaulis (Cav.) Krapov. Hierba
N. antoniana Chanco Hierba
N. argentea A.W. Hill Hierba
N. artemisioides A.W. Hill Hierba
N. coccinea A.W. Hill Hierba
N. epileuca A.W. Hill Hierba
N. longirostris (Wedd.) A.W. Hill Hierba
66
N. macleanii (Gray) Hill Hierba
N. obtusa A.W. Hill Hierba
N. pinnata (Cav.) A.W. Hill Hierba
N. tovari Krapov. Hierba
Palaua moschata Cav. Hierba
P. rhombifolia R. Graham Hierba
P. trisepala Hochr. Hierba
Sida jatrophoides L'Hér. Hierba
S. rhombifolia L. Subarbusto
Tarasa cerratei Krapov. Hierba
T. odonellii Krapov. Hierba
T. operculata (Cav.) Krapov. Subarbusto
T. thyrsoidea Krapov. Hierba
Tetrasida serrulata Fryxell y Fuertes Subarbusto
Waltheria ovata Cav. Arbusto
Wissadula excelsior (Cav.) C. Presl Subarbusto
W. macrocarpa Fryell Arbusto
Melastomataceae Brachyotum figueroae J.F. Macbr. Arbusto
B. longisepalum Wurdack Arbusto
B. naudinii Triana Arbusto
B. rosmarinifolium (Ruiz y Pav.)
Triana Arbusto
B. rostratum (Naudin) Triana Arbusto
Miconia alpina Cogn. Arbusto
M. chionophila Naudin Arbusto
M. denticulata Naudin Arbusto
M. salicifolia (Bonpl. Ex Naudin)
Naudin Arbusto
Meliaceae Cedrela lilloi C. DC. Árbol
Montiaceae Calandrinia acaulis Kunth Hierba
C. alba (Ruiz y Pav.) DC. Hierba
C. ciliata (Ruiz y Pav.) DC. Hierba
Cistanthe lingulata (Ruiz y Pav.)
Hershkovitz Hierba
C. paniculata (Ruiz y Pav.)
Hershkovitz Hierba
Montia fontana L. Hierba
Myricaceae Morella parvifolia (Benth.) Parra-Os. Arbusto
M. pubescens (Humb. y Bonpl. ex
Willd.) Wilbur Arbusto
Myrsine coriacea (Sw.) R. Br. ex
Myrsinaceae Roem. y Schult. Árbol
M. dependens (Ruiz y Pav.) Spreng. Árbol
Acca macrostema (Ruiz y Pav. ex G.
Myrtaceae Don) McVaugh Hierba
Myrcianthes quinqueloba (McVaugh)
McVaugh Árbol
Nyctaginaceae Boerhavia coccinea Mill. Hierba
Colignonia parviflora subsp.
biumbellata (Ball) J.E. Bohlin Arbusto
67
C. parviflora var. acutifolia (Heimerl)
J.E. Bohlin Arbusto
Mirabilis campanulata Heimerl Hierba
M. expansa (Ruiz y Pav.) Standl. Hierba
Mirabilis prostrata (Ruiz y Pav.)
Heimrl Hierba
M. weberbaueri Heimerl Hierba
Onagraceae Epilobium denticulatum Ruiz y Pav. Hierba
E. fragile Sam. Hierba
E. pedicellare C. Presl Hierba
Fuchsia denticulata Ruiz y Pav. Arbusto
F, pachyrrhiza P.E. Berry y B.A.
Stein Arbusto
Ludwigia octovalvis (Jacq.) P.H.
Raven Hierba
L. peploides (Kunth) P.H. Raven Hierba
L. peruviana (L.) H. Hara Arbusto
Oenothera campylocalyx C. Koch y
Bouché Hierba
O. laciniata Hill. Hierba
O. multicaulis Ruiz y Pav. Hierba
O. versicolor Lehm. Hierba
Agalinis lanceolata (Ruiz y Pav.)
Orobanchaceae D'Arcy Subarbusto
Bartsia bartsioides (Hook.) Edwin Hierba
B. canescens Wedd. Hierba
B. crisafullii subsp. acutiloba Molau Hierba
B. diffusa Benth. Hierba
B. elachophylla Diels Hierba
B. flava Molau Hierba
B. flava subsp. minor Molau Hierba
B. inaequalis Benth. subsp. duripilis
(Edwin) Molau Arbusto
B. melampyroides (Kunth) Benth. Hierba
B. mutica (Kunth) Benth. Hierba
B. patens Benth. Hierba
B. pedicularoides Benth. Hierba
B. pyricarpa Molau Hierba
B. remota Molau Hierba
B. stricta (Kunth) Benth. Hierba
B. strigosa Molau Hierba
B. tomentosa Molau Hierba
B. tricolor Molau Hierba
B. weberbaueri Diels Hierba
Castilleja alpicola T.I Chuang y
Heckard Hierba
C. cerroana Edwin Hierba
C. laciniata (Hook. y Arn. Hierba
C. profunda T.I. Chuang y Heckard Hierba
C. pumila (Benth.) Wedd. Hierba
68
C. vadosa T.I. Chuang y Heckard Hierba
C. virgata Dombey ex Wedd. Hierba
C. virgatoides Edwin Hierba
Lamourouxia sylvatica Kunth Hierba
Oxalidaceae Oxalis calachaccensis R. Knuth hierba
O. corniculata L. Hierba
O. lomana Diels Hierba
O. megalorrhiza Jacq. Hierba
O. pachyrrhiza Wedd. Hierba
O. peduncularis Kunth Hierba
O. phaeotricha Diels Hierba
O. spiralis G. Don Hierba
Passifloraceae Passiflora foetida L. Hierba
P. lobbii Mast. subsp. lobbii Hierba
P. mathewsii (Mast.) Killip Hierba
P. mixta L. f. Hierba
P. peduncularis Cav. Hierba
P. tarminiana Coppens y V.E. Barney Hierba
P. tesserula Skrabal y Weigend Hierba
P. trifoliata Cav Hierba
P. trifoliata var. tarmensis L.K.
Escobar Hierba
P. triloba Ruiz y Pav. ex DC Hierba
P. tripartita (Juss.) Poir. Hierba
P. tripartita var. mollisima (Kunth)
Holm-Niel. & P. Jorg. Hierba
Turnera pumilea L. Hierba
Phrymaceae Mimulus glabratus Kunth Hierba
Phyllanthaceae Andrachne microphylla (Lam.) Baill. Hierba
Phytolaccaceae Phytolacca bogotensis Kunth Hierba
P. icosandra L. Hierba
Piperaceae Peperomia andina G. Pino Hierba
P. cerrateae Pino y G. Mathieu Hierba
P. dolabriformis Kunth Hierba
P. galioides Kunth Hierba
P. hartwegiana Miq. Hierba
P. microphylla Kunth Hierba
P. minuta A.W. Hill Hierba
P. nivalis Miq. Hierba
P. ocrosensis G. Mathieu y Pino Hierba
P. parvifolia C. DC. Hierba
P. parvisagittata G. Mathieu y Pino Hierba
P. peruviana (Miq.) Dalst. Hierba
P. querocochana G. Mathieu y Pino Hierba
P. rotundata Kunth Hierba
P. rupiceda C. DC. ex A. W. Hill. Hierba
P. verruculosa Dalst. Ex A: W. Hill. Hierba
Piper pseudobarbatum C. DC. Arbusto
69
P. stomachicum C. DC. Arbusto
Plantaginaceae Galvezia fruticosa J. G. Gmel. Arbusto
Ourisia chamaedrifolia Benth. Hierba
O. muscosa Benth. Hierba
Plantago australis subsp. hirtella
(Kunth) Rahn Hierba
P. australis subsp. pflanzii (Pilg.)
Rahn Hierba
P. australis subsp. sodiroana (Pilg.)
Rahn Hierba
P. lamprophylla Pilg. Hierba
P. lanceolata L. Hierba
P. limensis Pers. Hierba
P. linearis Kunth Hierba
P. nubicola (Decne.) Rahn Hierba
P. orbignyana subsp. hartwegii
(Decne.) Rahn Hierba
P. rigida Kunth Hierba
P. sericea Ruiz y Pav. Hierba
P. sericea Ruiz y Pav. var.
huancayensis Rhan Hierba
P. tubulosa Decne Hierba
Sibthorpia repens (L.) Kuntze Hierba
Veronica anagallis-aquatica L. Hierba
V. arvensis L. Hierba
V. peregrina L. Hierba
V. persica Poir. Hierba
V. serpyllifolia L. Hierba
Plumbaginaceae Plumbago coerulea Kunth Hierba
Polemoniaceae Cantua buxifolia Juss. Ex Lam. Arbusto
C. ovata Cav. Arbusto
C. tomentosa Cav. Arbusto
Gilia laciniata Ruiz y Pav. Hierba
Microsteris gracilis (Douglas ex
Hook.) Greene Hierba
Polygalaceae Monnina conferta Ruiz y Pav. Arbusto
M. macrostachya Ruiz y Pav. Arbusto
M. salicifolia Ruiz y Pav. Arbusto
Pteromonnina herbacea (DC.) B.
Eriksen Hierba
P. pterocarpa (Ruiz y Pav.) B.
Eriksen Hierba
Polygonaceae Muehlenbeckia andina Brandbyge Liana
M. nummularia H. Gross Liana
M. tamnifolia (Kunth) Meisn. Liana
M. volcanica (Benth.) Endl. Hierba
Polygonum aviculare L. Hierba
P. hydropiperoides Michaux Hierba
Rumex acetosella L. Hierba
R. crispus L. Hierba
70
R. obtusifolius L. Hierba
R. peruanus Reach. F. Hierba
Portulacaceae Portulaca perennis R.E. Fr. Hierba
Proteaceae Oreocallis grandiflora (Lam.) R. Br. Arbusto
Ranunculaceae Anemone helleborifolia DC. Hierba
Clematis campestris A. St.-Hil. Liana
C. peruviana DC. Liana
C. seemannii Kuntze Liana
Laccopetalum giganteum (Wedd.)
Ulbr. Hierba
Ranunculus cymbalaria Pursh Hierba
R. flagelliformis Sm. Hierba
R. gusmanii Humb. ex Caldas Hierba
R. limoselloides Turcz. Hierba
R. macropetalus DC Hierba
R. peruvianus Pers. Hierba
R. polystachyus Lourteig Hierba
R. praemorsus Kunth ex DC. var.
praemorsus Hierba
R. weberbaueri (Ulbr.) Lourteig Hierba
Thalictrum decipiens B. Boivin Hierba
T. longistylum DC. Hierba
Rhamnaceae Colletia spinosissima J. F. Gmel. Arbusto
Condalia weberbaueri Perkins Arbusto
Scutia spicata (Humb. y Bonpl. ex
Willd.) Weberb. Arbusto
Rosaceae Acaena ovalifolia Ruiz y Pav. Hierba
Geum peruvianum Focke Hierba
Hesperomeles cuneata Lindl. Arbusto
H. ferruginea (Pers.) Benth. Arbusto
Hesperomeles obtusifolia (Pers.)
Lindl. Arbusto
Kageneckia lanceolata Ruiz y Pav. Arbusto
Lachemilla andina (L.M. Perry)
Rothm. Hierba
L. aphanoides (Mutis ex L. f.) Rothm. Hierba
L. barbata C. Presl Hierba
L. diplophylla (Diels) Rothm. Hierba
L. erodiifolia (Wedd.) Rothm. Hierba
L frigida (Wedd.) Rothm. Hierba
L. mandoniana (Wedd.) Rothm. Hierba
L. orbiculata (Ruiz y Pav.) Rydb. Hierba
L. pinnata (Ruiz y Pav.) Rothm. Hierba
L. procumbens (Rose) Rydb. Hierba
L. procumbens var. andina L.M.
Perry Hierba
L. rivulorum (Rothm.) Rothm. Hierba
L. vulcanica (Schltdl. y Cham.) Rydb. Hierba
71
Margyricarpus pinnatus (Lam.)
Kuntze Subarbusto
Polylepis albicans Pilg. Árbol
P. incana Kunth Árbol
P. racemosa Ruiz y Pav. Árbol
P. reticulata Hieron. Árbol
P. weberbaueri Pilg. Árbol
Potentilla dombeyi Nestl. Hierba
Prunus rigida Koehne var. rigida Árbol
P. serotina Ehrh. subsp. capuli Árbol
Rubus bogotensis Kunth Arbusto
R. floribundus Weihe Arbusto
R. robustus C. Presl Arbusto
Tetraglochin cristatum (Britton)
Rothm. Arbusto
Arcytophyllum peruvianum
Rubiaceae (Wernham) J.H. Kirkbr. Arbusto
A. setosum (Ruiz y Pav.) Schltdl. Arbusto
A. thymifolium (Ruiz y Pav.) Standl. Arbusto
Coutarea fuchsioides C.M.Taylor Arbusto
Galium aparine L. Hierba
G. corymbosum Ruiz y Pav. Hierba
G. huancavelicum Dempster Hierba
G. hypocarpium L.) Endl. Ex. Griseb. Hierba
G. pseudotriflorum Demspter
Ehrend. Hierba
G. weberbaueri K. Krause Hierba
Nertera granadensis (Mutis ex. L. f. Hierba
Randia obovata Ruiz y Pav. Arbusto
Rutaceae Amyris sandemanii Sandwith Arbusto
Abatia rugosa Ruiz y Pav. Arbusto
Pineda incana Ruiz y Pav. Arbusto
Salix humboldtiana Willd. Árbol
Santalaceae Cervantesia bicolor Cav. Árbol
Santalaceae Dendrophthora fasciculata Patsch. Parásita
Sapindaceae Allophylus divaricatus Radlk. Arbusto
Cardiospermum corindum L. Hierba
Dodonaea viscosa Jacq. Arbusto
Llagunoa nitida Ruiz y Pav. Arbusto
Serjania fuscostriata Radlk. Liana
S. setigera Radlk. Liana
S. striolata Radlk. Liana
Saxifragaceae Saxifraga magellanica Poir. Hierba
Schoepfiaceae Quinchamalium chilense Molina Parásita
Scrophulariaceae Alonsoa linearis (Jacq.) Ruiz y Pav. Subarbusto
A. meridionalis (L. f.) Kuntze Subarbusto
Bacopa monnieri (L.) Wettst. Hierba
Buddleja coriacea J. Rémy Árbol
B. incana Ruiz y Pav. Árbol
72
Limosella subulata E. Ives Hierba
Scoparia dulcis L. Subarbusto
Solanaceae Acnistus arborescens (L.) Schltdl. Arbusto
Browallia americana L. Hierba
B. corongoana S. Leiva y Tantalean Hierba
B. pallascana S. Leiva, J. Jara y
Tantalean Hierba
Brugmansia sanguinea (Ruiz y Pav.)
D. Don Arbusto
Cestrum auriculatum L'Hér. Arbusto
C. conglomeratum Ruiz y Pav. Arbusto
C. peruvianum Willd. ex Roem. y
Schult. Arbusto
C. strigilatum Ruiz y Pav. Arbusto
Datura stramonium L. Hierba
Exodeconus maritimus (Benth.)
D'Arcy Hierba
E. prostratus (L'Her.) Raf. Hierba
Grabowskia boerhaviifolia (L. f.)
Schltdl. Arbusto
Iochroma umbellatum (Ruiz y Pav.)
Hunziker ex D'Arcy Arbusto
I. viridescens S. Leiva Arbusto
Jaltomata aijana Mione y S. Leiva Arbusto
J. andersonii Mione Hierba
J. angasmarcae S. Leiva y Mione Subarbusto
J. cajacayensis S. Leiva y Mione Arbusto
J. calliantha S, Leiva y Mione Subarbusto
J. lomana Mione y S. Leiva Hierba
J. pallascana (Bitter) Mione Subarbusto
J. propinqua (Miers) Mione y M. Nee Subarbusto
J. sinuosa (Miers) Mione Subarbusto
J. weberbaueri (Dammer) Mione y
F.G. Coe Subarbusto
J. yungayensis Mione y S. Leiva Subarbusto
Leptoglossis albiflora (I.M. Johnst.)
Hunz. y Sublis Hierba
L. schwenckioides Benth. Subarbusto
Lycianthes lycioides (L.) Hassl. Arbusto
Lycium americanum Jacq. Arbusto
Nicandra physalodes Gaertn. Hierba
N. glutinosa L. Hierba
N. paniculata L. Hierba
N. rusticaL. Hierba
N. thyrsiflora Goodsp. Hierba
N. undulata Ruiz y Pav. Hierba
Nolana gayana (Gaudich.) Koch Hierba
N. humifusa (Gouan) I.M. Johnst. Hierba
N. lezamae M.O. Dillon, S. Leiva y
Quip. Hierba
73
Physalis peruviana L. Hierba
Salpichroa glandulosa (Hook.) Miers. Subarbusto
S. lehmannii Dammer Subarbusto
S. ramosissimaMiers Subarbusto
S. tristis Miers Subarbusto
S. weberbauerii Dammer Subarbusto
Saracha punctata Ruiz y Pav. Arbusto
S. spinosa (Dammer) D'Arcy y
D.N.Sm. Arbusto
Solanum acaule Bitter Hierba
S. albicans (Ochoa) Ochoa Hierba
S. albidum Dunal Arbusto
S. aloysiifolium Dunal Subarbusto
S. amblophyllum Hook. Arbusto
S. americanum Mill. Hierba
S. amotapense Svenson Arbusto
S. anamatophilum Ochoa Hierba
S. arcanum Peralta Hierba
S. asperolanatum Ruiz y Pav. Subarbusto
S. augustii Ochoa Hierba
S. basendopogon Bitter Hierba
S. blanco-galdosii Ochoa Hierba
S. brevifolium Dunal Hierba
S. candolleanum Berthault Hierba
S. cantense Ochoa Hierba
S. caripense Dunal Hierba
S. chiquidenum Ochoa Hierba
S. chomatophilum Bitter Hierba
S. clivorum S. Knapp Arbusto
S. cochoae G.J. Anderson y
Bernardello Arbusto
S. corneliomulleri J.F. Macbride Hierba
S. corymbosum Jacq. Hierba
S. crinitipes Dunal Arbusto
S. dolichocremastrum Bitter Hierba
S. fragile Wedd. Hierba
S. furcatum Dunal Arbusto
S. glutinosum Dunal Arbusto
S. gonocladum Dunal Hierba
S. grandidentatum Phil. Hierba
S. habrochaites S. Knapp y D.M.
Spooner Hierba
S. hastiforme Correll Hierba
S. huaylasense Peralta Hierba
S. hutchisonii (J.F. Macbr.) Bohs. Arbusto
S. hypacrarthrum Bitter Hierba
S. immite Dunal Hierba
S. interandinum Bitter Arbusto
74
S. juninense Bitter Hierba
S. maturecalvans Bitter Arbusto
S. medians Bitter var. autumnale
Correll Hierba
S. mochiquense Ochoa Hierba
S. montanum L. Hierba
S. multifidum Ruiz y Pav. Hierba
S. multiinterruptum Bitter Hierba
S. neorickii D.M. Spooner, G.j.
Anderson y R.K. Jansen Hierba
S. nitidum Ruiz y Pav. Arbusto
S. oxycoccoides Bitter Hierba
S. pennellii Correll Hierba
S. peruvianum L. Hierba
S. pimpinellifolium L. Hierba
S. polytrichostylum Bitter Hierba
S. probolospermum Bitter Hierba
S. pseudoamericanum Sarkinen, P.
Gonzáles y S. Knapp Hierba
S. radicans L. f. Hierba
S. rhomboideilanceolatum Ochoa Hierba
S. sogarandinum Ochoa Hierba
S. zahlbruckneri Bitter Hierba
Symplocaceae Symplocos sandiae Brand Arbusto
Tropaeolaceae Tropaeolum hjertingii Sparre Hierba
T. tuberosum subsp. silvestre Sparre Hierba
Urticaceae Parietaria debilis G. Forst. Hierba
Phenax hirtus (Sw.) Wedd. Arbusto
Pilea dauciodora Wedd. Hierba
P. microphylla (L.) Liebm. Hierba
Urtica echinata Benth Hierba
U. flabellata Kunth Hierba
U. lalibertadensis Weigend Hierba
U. leptophylla Kunth Hierba
U. magellanica Juss. ex Poir. Hierba
Verbenaceae Aegiphila insignis Moldenke Arbusto
Aloysia peruviana (Turcz.) Moldenke Arbusto
A. triphylla Royle Arbusto
Citharexylum andinum Moldenke Arbusto
C. dentatum Tafalla ex D. Don Arbusto
C. flexuosum (Ruiz y Pav.) D. Don Arbusto
Duranta mandonii Moldenke Arbusto
D. mutisii L. f. Arbusto
Duranta triacantha Juss. Arbusto
Glandularia cuneifolia (Ruiz y Pav.)
Binder Hierba
G. microphylla (Kunth) Cabrera Hierba
G. oculta (Moldenke) P. Jørg. Hierba
75
Junellia clavata (Ruiz y Pav.)
O´Leary y Múlgura Hierba
J. fasciculata (Benth.) N. O´Leary y
P. Peralta Subarbusto
Lantana reptans Hayek Subarbusto
L. scabiosiflora Kunth Hierba
L. zahlbruckneri Hayek Arbusto
Lippia nodiflora (L.) Michaux Hierba
Verbena cuneifolia Ruiz y Pav. Hierba
V. glabrata var. hayekii (Moldenke)
O'Leary y Múlgura Hierba
V. litoralis Kunth Hierba
Violaceae Viola membranacea W. Becker Hierba
V. micranthella Wedd. Hierba
V. pallascaensis W. Becker Hierba
V. pygmaea Juss. ex Poir. Hierba
V. replicata W. Becker Hierba
Zygophyllaceae Porliera hygrometra Ruiz y Pav. Arbusto
Tribulus terrestris L. Hierba
Liliopsidas Alstroemeriaceae Alstroemeria chorillensis Herb. Hierba
A. ligtu L. Hierba
A. pygmaeaHerb. Hierba
Bomarea albimontana D. N. Sm. y
Gereau Hierba
B. bracteata Herb. Hierba
B. dulcis (Hook.) Beauv. Hierba
B. involucrosa (Herb.) Baker Hierba
B. longistyla Vargas Hierba
B. ovata (Cav.) Mirb. Hierba
B. parvifolia Baker Hierba
B. peruviana Hofreiter Hierba
B. porrecta Killip Hierba
B. vargasii Hofreiter Hierba
Clinanthus croceus (Savigny)
Amaryllidaceae Meerow Hierba
C. inflatus Meerow y A. Cano Hierba
C. luteus Herb. Hierba
C. recurvatus (Ruiz y Pav.) Meerow Hierba
Eucrosia calendulina Meerow y
Ságast. Hierba
Ismene parviflora Meerow y A. Cano Hierba
Paramongaia weberbaueri Velarde Hierba
Rauhia staminosa Ravenna Hierba
Trichlora peruviana Baker Hierba
Asparagaceae Agave americana L. Cauliroseta
Anthericum eccremorrhizum Ruiz y
Pav. Hierba
A. viruense Ravenna Hierba
Furcraea andina Trel. Cauliroseta
76
F. occidentalis Trel. Cauliroseta
Oziroe biflora (Ruiz y Pav.) Speta Hierba
Trihesperus glaucus (Ruiz y Pav.)
Herb. Hierba
Deuterocohnia longipetala (Baker)
Bromeliaceae Mez Cauliroseta
Pitcairnia acicularis L.B. Sm. Hierba
P. cerrateana L.B. Sm. Cauliroseta
P. decurvata L.B. Sm. Cauliroseta
P. pungens Kunth Cauliroseta
Puya angusta L.B. Sm. Cauliroseta
P. argentea L.B. Sm. Cauliroseta
P. cerrateana L.B. Sm. Cauliroseta
P. ferreyrae L.B. Sm. Cauliroseta
P. ferruginea (Ruiz y Pav.) L. B. SM. Cauliroseta
P. grandidens Mez Cauliroseta
P. hamata L.B. Sm. Cauliroseta
P. herrerae Harms Cauliroseta
P. hutchisonii L.B. Sm. Cauliroseta
P. macbridei L.B. Sm. subsp.
macbridei Cauliroseta
P. macbridei subsp. yungayensis W.
Weber Cauliroseta
P. macrura Mez Cauliroseta
P. medica L.B. Sm. Cauliroseta
P. membranacea L.B. Sm. Cauliroseta
P. mima L.B. Sm. y Read Cauliroseta
P. nigrescens L.B. Sm. Cauliroseta
P. pygmaea L.B. Sm. Cauliroseta
P. raimondii Harms Cauliroseta
P. rauhii L.B. Sm. Cauliroseta
P. reflexiflora Mez Cauliroseta
P. roezlii E. Morren Cauliroseta
P. tyleriana Sagást., Zapata y M.O.
Dillon Cauliroseta
Racinaea diffusa (L. B. Sm.) A. C.
Spencer y L. B. Sm. Hierba
R. pallidoflavens M.A. Spencer y L.B.
Sm. Cauliroseta
Tillandsia aurea Mez Hierba
T. capillaris Ruiz y Pav. Hierba
T. cerrateana L.B. Sm. Hierba
T. chartacea L. B. Sm. Hierba
T. extensa Mez Hierba
T. fendleri Griseb. var. reducta (L.B.
Sm.) L.B. Sm. Hierba
T. heteromorpha Mez Hierba
T. huarazensis Ehlers y W. Till Hierba
T. humilis C. Presl Hierba
T. interrupta Mez. Hierba
77
T. ionochroma André ex Mez Hierba
T. krahnii Rauh Hierba
T. latifolia Meyen Hierba
T. lopezii L.B. Sm. Hierba
T. oroyensis Mez. Hierba
T. pinnatodigitata Mez Hierba
T. purpurea Ruiz y Pav. Hierba
T. recurvata (L.) L. Hierba
T. rubella Baker Hierba
T. straminea Kunth Hierba
T. tectorum E. Morren Hierba
T. usneoides (L.) L. Hierba
T. walteri Mez. var. walteri Hierba
Vriesea cereicola (Mez.) L. B. Sm. Hierba
Commelinaceae Commelina erecta L. Arbusto
C. fasciculata Ruiz y Pav. Hierba
C. tuberosa L. Hierba
Bolboschoenus robustus (Pursh)
Cyperaceae Sojak Hierba
Bulbostylis juncoides (Vahl) Kük. ex
Osten Hierba
Carex boliviensis Van Heurck y Müll.
Arg. Hierba
C. bonplandii Kunth Hierba
C. david-smithii Reznicek Hierba
C. hebetata Boott Hierba
C. mandoniana Boeck. Hierba
C. peruviana J. Presl y C. Presl Hierba
C. pichinchensis Kunth Hierba
Cyperus aggregatus (Willd.) Endl. Hierba
C. hermaphroditus (Jacq.) Standl. Hierba
C. laevigatus L. Hierba
C. niger Ruiz y Pav. Hierba
C. odoratus L. Hierba
C. rotundus L. Hierba
C. seslerioides Kunth Hierba
Eleocharis albibracteata Nees y
Meyen ex Kunth Hierba
E. geniculata (L.) Roem. y Schult. Hierba
Isolepis nigricans Kunth Hierba
Oreobolopsis inversa Dhooge y
Goetgh. Hierba
O. tepalifera T. Koyama y Guagl. Hierba
Oreobolus ecuadorensis T. Koyama Hierba
O. obtusangulus Gaudich. Hierba
Phylloscirpus acaulis (Phil.) Goetgh.
y D.A. Simpson Hierba
P. boliviensis (Barros) Dhooge y
Goetgh. Hierba
78
P. deserticola (Phil.) Dhooge y
Goetgh. Hierba
Schoenoplectus americanus (Pers.)
Volkart ex Schinz y R. Keller Hierba
S. californicus (C.A. Mey.) Soják Hierba
Trichophorum rigidum (Boeckeler)
Goetgh., Muasya y D.A. Simpson Hierba
Zameioscirpus atacamensis (Phil.)
Dhooge y Goetgh. Hierba
Dioscoreaceae Dioscorea ancachsensis R. Knuth Hierba
D. chancayensis R. Knuth Hierba
D. larecajensis Uline ex R. Knuth Hierba
Elodea potamogeton (Bertero)
Hydrocharitaceae Espinosa Hierba
Hesperoxiphion peruvianum (Baker)
Iridaceae Baker Hierba
Olsynium junceum (E. Mey. ex C.
Presl) Goldblatt Hierba
O. scirpoideum (Poepp.) Goldblatt Hierba
O. trinerve (Baker) R.A. Rodr. y
Martic. Hierba
Orthrosanthus chimboracensis
(Kunth) Baker Hierba
O. occissapungus (Ruiz ex Klatt)
Diels Hierba
Sisyrinchium brevipes Baker Hierba
S. caespitificum Kraenzl. Hierba
S. chilense Hook Hierba
S. jamesonii Baker Hierba
S. palustre Diels Hierba
S. praealtum Kranzl. Hierba
S. pusillum Kunth Hierba
S. tinctorium Kunth Hierba
Tigridia pavonia (L. f.) DC. Hierba
T. philippiana I.M. Johnst. Hierba
Juncaceae Distichia filamentosa Buchenau Hierba
D. muscoides Nees y Meyen Hierba
Juncus arcticus Willd. var. andicola
(Hook.) Balslev Hierba
J. bufonius L. Hierba
J. cyperoides Laharpe Hierba
J. ebracteatus E. Mey. Hierba
J. imbricatus Laharpe Hierba
J. pallescens Lam. Hierba
J. stipulatus Nees y Meyen Hierba
J. subulitepalus Balslev Hierba
J. tenuis Willd. var. platycaulos
(Kunth) Buchenau Hierba
Luzula gigantea Desv. Hierba
L. peruviana Desv. Hierba
L. racemosa Desv. Hierba
79
L. vulcanica Liebm. Hierba
Juncaginaceae Lilaea scilloides (Poir.) Hauman Hierba
Lemnaceae Lemna minuta Kunth Hierba
Orchidaceae Aa aurantiaca D. Trujillo Hierba
A. mathewsii (Rchb. f.) Schltr. Hierba
A. paleacea (Kunth) Rchb. f. Hierba
Altensteinia longispicata C.
Schweinf. Hierba
A. marginata Rchb. f. Hierba
A. paludosa Rchb. f. Hierba
Chloraea septentrionalis M. N.
Correa Hierba
Cyrtochilum aureum (Lindl.) Senghas Hierba
Epidendrum cernuum Kunth Hierba
Epidendrum excelsum C. Schweinf. Hierba
E. inamoenum Kraenzl. Hierba
E. megagastrium Lindl. Hierba
E. stictoglossum Hágsater y D.
Trujillo Hierba
Gomphichis koehleri Schltr. Hierba
G. valida Rchb. f. Hierba
Malaxis andicola (Ridl.) Kuntze Hierba
Masdevallia amabilis Rchb. f. y
Warsz. Hierba
Myrosmodes chiogena (Schltr.) C.A.
Vargas Hierba
M. gymnandra (Rchb. f.) C.A. Vargas Hierba
M. nubigenum Rchb. f. Hierba
M. paludosa (Rchb. f.) P. Ortiz Hierba
M. rhynchocarpum (Schltr.) Garay Hierba
Pelexia matucanensis (Kraenzl.)
Schltr. Hierba
P. pavonii (Rchb. f.) Garay Hierba
Pleurothallis spiralis (Ruiz y Pav.)
Lindl. Hierba
P. trilineata Lindl. Hierba
Porphyrostachys parviflora (C.
Schweinf.) Garay Hierba
P. pilifera (Kunth) Rchb. f. Hierba
Pterichis galeata Lindl. Hierba
P. triloba (Lindl.) Schltr. Hierba
Sauroglossum dromadum Szlach. Hierba
S. schweinfurthianum Garay Hierba
Stelis chachapoyensis Rchb. F, Hierba
S. cupuligera Rchb. F, y Warsz Hierba
S. flexuosa Lindl. Hierba
S. leucopogon Rchb. F. Hierba
Trichoceros dombeyi D.E. Benn. y
Christenson Hierba
T. platyceros Rchb. F. Hierba
80
Poaceae Aciachne acicularis Lægaard Hierba
A. pulvinata Benth. Hierba
Aegopogon cenchroides Humb. y
Bonpl. ex Willd. Hierba
Agropyron attenuatum (Kunth)
Roem. y Schult. Hierba
Agrostis breviaristatum Hitchc. Hierba
A. boliviana Mez Hierba
A. breviculmis Hitchc. Hierba
A. foliata Hook. f. Hierba
A. glomerata (J. Presl) Kunth Hierba
A. haenkeana Hitchc. Hierba
A. tolucensis Kunth Hierba
Alopecurus aequalis Sobol. Hierba
A. hitchcockii Parodi Hierba
Anatherostipa hans-meyeri (Pilg.)
Peñail. Hierba
Anatherostipa obtusa (Nees y
Meyen) Peñail. Hierba
Andropogon hirtiflorus (Nees) Kunth Hierba
Anthoxanthum juncifolium (Hack.)
Veldkamp. Hierba
A. odoratum L. Hierba
A. redolens (Vahl) Roem. y Schult. Hierba
Aristida adscensionis L. Hierba
A. enodis Hack. Hierba
Arundo donax L. Caña
Avena sterilis L. Hierba
Axonopus elegantulus (J. Presl)
Hitchc. Hierba
Bothriochloa saccharoides (Sw.)
Rydb. Hierba
Bouteloua curtipendula (Michx.) Torr. Hierba
B. simplex Lag. Hierba
Brachypodium mexicanum (Roem. y
Schult.) Link Hierba
Briza minor L. Hierba
B. monandra (Hack.) Pilg. Hierba
Bromus berteroanus Colla Hierba
B. catharticus Vahl Hierba
B. flexuosus Planchuelo Hierba
B. lanatus Kunth Hierba
B. pitensis Kunth Hierba
B. segetum Kunth Hierba
B. villosissimus Hitchc. Hierba
Calamagrostis antoniana (Griseb.)
Hack. ex Dusén Hierba
C. aurea (Munro ex Wedd.) Hack. ex
Sodiro Hierba
C. boliviensis Hack. Hierba
81
C. brevifolia (J. Presl) Steud. Hierba
C. chrysantha (J. Presl) Steud. var.
chrysantha Hierba
C. curvula (Wedd.) Pilg. Hierba
C. densiflora (J. Presl) Steud. Hierba
C. eminens var. discreta (Rúgolo y X.
Villavicencio) Soreng Hierba
C. fuscata (J. Presl) Steud. Hierba
C. glacialis (Wedd.) Hitchc. Hierba
C. heterophylla (Wedd.) Pilg. Hierba
C. intermedia (J. Presl) Steud. Hierba
C. jamesonii Steud. Hierba
C. ligulata (Kunth) Hitchc. Hierba
C. macbridei Tovar Hierba
C. macrophylla (Pilg.) Pilg. Hierba
C. mandoniana (Wedd.) Pilg. Hierba
C. nitidula Pilg. Hierba
C. ovata (Presl) Steudel Hierba
C. ovata var. nivalis (Wedd.) Soreng Hierba
C. preslii (Kunth) Hitchc. Hierba
C. pungens Tovar Hierba
C. rauhii Tovar Hierba
C. recta (Kunth) Trin. ex Steud. Hierba
C. rigescens (J. Presl) Scribn. Hierba
C. (Kunth) Trin. ex Steud. Hierba
C. setiflora (Wedd.) Pilg. Hierba
C. spiciformis Hack. Hierba
C. spicigera (J. Presl) Steud. Hierba
C. swallenii Tovar Hierba
C. tarmensis Pilger Hierba
C. vicunarum (Weddell) Pilger Hierba
C. weberbaueri Tovar Hierba
Cenchrus echinatus L Hierba
C. intectus (Chase) Morrone Hierba
C. weberbaueri (Mez) Morrone Hierba
Chloris virgata Sw. Hierba
C. halophila Parodi Hierba
C. radiata (L.) Sw. Hierba
Cortaderia bifida Pilg. Hierba
C. hapalotricha (Pilg.) Conert Hierba
C. hieronymi (Kuntze) N.P. Baker y
H.P. Linder Hierba
C. jubata (Lemoine ex Carriére)
Stapf Hierba
C. nitida (Kunth) Pilg. Hierba
C. sericantha (Steud.) Hitchc. Hierba
Cottea pappophoroides Kunth Hierba
Cynodon dactylon (L.) Pers. Hierba
Dactylis glomerata L. Hierba
82
Distichlis spicata (L.) Greene Hierba
Echinochloa colona (L.) Link Hierba
Elymus angulatus J. Presl Hierba
E. cordilleranus Davidse y R.W. Pohl Hierba
Eragrostis andicola R.E. Fr. Hierba
E. cilianensis (All.) Vignolo ex Janch. Hierba
E. lurida J. Presl. subsp. contracta
(pilg.) P.M. Peterson y Sánchez
Vega Hierba
E. lurida J. Presl. subsp. lurida Hierba
E. mexicana (Hornem.) Link subsp.
mexicana Hierba
E. mexicana (Hornem.) subsp.
virescens (J. Presl.) S.D. Koch y
Sánchez Vega Hierba
E. nigricans (Kunth) Steud. Hierba
E. pastoensis (Kunth) Steud. Hierba
E. peruviana (Jacq.) Trin. Hierba
E. pilgeri Fedde subsp. pilgeri Hierba
E. pilgeri subsp. ancashensis (P.M.
Peterson, Refulio y Tovar) P.M.
Peterson y Sánchez Vega Hierba
E. weberbaueri Pilg. Hierba
Festuca andicola Kunth Hierba
F. asplundii E.B. Alexeev Hierba
F. cajamarcae Pilg. Hierba
F. carazana Pilg. Hierba
F. casapaltensis Ball Hierba
F. cuzcoensis Stančík y P. M.
Peterson Hierba
F. densiflora Tovar Hierba
F. dichoclada Pilg. Hierba
F. divergens Tovar Hierba
F. dolichophylla J. Presl Hierba
F. floribunda (Pilg.) P.M. Peterson,
Soreng y Rosmasch. Hierba
F. glabrata Tovar Hierba
F. glyceriantha Pilg. Hierba
F. horridula Pilg. Hierba
F. huamachucensis Infantas Hierba
F. humilior Nees y Meyen Hierba
F. lanatifolia Tovar Hierba
F. longivaginata Tovar Hierba
F. loricata (Griseb.) Pilg. Hierba
F. peruviana Infantes Hierba
F. procera Kunth Hierba
F. pubigluma Tovar Hierba
F. quadridentata Kunth Hierba
F. rigescens Kunth Hierba
F. rigidifolia Tovar Hierba
83
F. setifolia Griseb. Hierba
F. subulifolia Benth Hierba
F. tarmensis Pilg. Hierba
F. ulochaeta Steud. Hierba
F. vaginalis (Benth.) Lægaard Hierba
F. weberbaueri Pilg. Hierba
Gastridium ventricosum (Gouan)
Schiz y Thell. Hierba
Hordeum muticum Presl. Hierba
Jarava ichu Ruiz y Pav. Hierba
J. macbridei (Hitchc.) Peñailillo Hierba
J. pachypus (Pilg.) Peñail. Hierba
J. plumosa (Spreng.) S.W.L. Jacobs
y J. Everett Hierba
J. plumosula (Nees) F. Rojas Hierba
Koeleria permollis Nees ex Steud. Hierba
Leptochloa fusca subsp. uninervia (J.
Presl) N. Snow Hierba
Melica scabra Kunth Hierba
Melinis repens (Willd.) Zizka Hierba
Muhlenbergia angustata (J. Presl)
Kunth Hierba
M. fastigiata (J. Presl) Henrard Hierba
M. ligularis (Hack.) Hitchc. Hierba
M. peruviana (P. Beauv.) Steud. Hierba
M. rigida (Kunth) Kunth Hierba
Nassella asplundii Hitchc. Hierba
N. brachyphylla (Hitchc.) Barkworth Hierba
N. depauperata (Pilg.) Barkworth Hierba
N. huallancaensis (Tovar) Barkworth Hierba
N. inconspicua (J. Presl) Barkworth Hierba
N. linearifolia (E. Fourn.) R.W. Pohl Hierba
N. mexicana (Hitchc.) R.W. Pohl Hierba
N. mucronata (Kunth) R.W. Pohl Hierba
N. pubiflora (Trin. y Rupr.) E. Desv. Hierba
N. rupestris (Phil.) Torres Hierba
N. smithii (Hitchc.) Barkworth Hierba
Panicum purpurascens Raddi Hierba
Paspalum bonplandianum Flüggé Hierba
P. candidum (Humb. y Bonpl. ex
Flüggé) Kunth Hierba
P. notatum Alain ex Flüggé Hierba
P. penicillatum Hook. f. Hierba
P. pilgerianum Chase Hierba
P. pygmaeum Hack. Hierba
P. tuberosum Mez Hierba
P. vaginatum Sw. Hierba
Pennisetum bambusiforme (E.
Fourn.) Hemsl. ex B.D. Jacks. Hierba
84
P. chilense (E. Desv.) B.D. Jacks. ex
R.E. Fr. Hierba
Phragmites australis (Cav.) Trin. ex
Steud. Caña
Piptochaetium featherstonei (Hitchc.)
Tovar Hierba
P. indutum Parodi Hierba
P. panicoides (Lam.) E. Desv. Hierba
P. tovarii Sánchez Vega subsp.
tovarii Hierba
Poa aequigluma Tovar Hierba
P. amplivaginata (Tovar) Refulio Hierba
P. anae Tovar Hierba
P. annuaL. Hierba
P. arcuata Refulio Hierba
P. brevis Hitchc. Hierba
P. calycina (J. Presl.) Kunth Hierba
P. carazensis Pilg. Hierba
P. conglomerata Rupr. ex Peyr. Hierba
P. ferreyrae Tovar Hierba
P. fibrifera Pilg. Hierba
P. gigantea (Tovar) Refulio Hierba
P. gilgiana Pilg. Hierba
P. glaberrima Tovar Hierba
P. gymnantha Pilg. Hierba
P. horridula Pilger Hierba
P. kurtzii R.E. Fr. Hierba
P. lepidula (Nees y Meyen) Soreng y
L.J. Gillespe Hierba
P. linearifolia Refulio Hierba
P. macusaniensis (E.H.L. Krause)
Refulio Hierba
P. pauciflora Roem. y Schult. Hierba
P. perligulata Pilg. Hierba
P. ramifera Soreng y P. M. Peterson Hierba
P. scabrivaginata Tovar Hierba
P. serpaiana Refulio Hierba
P. spicigeraTovar Hierba
P. subspicata (J. Presl) Kunth Hierba
P. swallenii Refulio Hierba
P. trolli (Pilg.) Refulio Hierba
Polypogon interruptus Kunth Hierba
P. monspeliensis (L.) Desf. Hierba
P. viridis (Gouan) Breistr. Hierba
Schizachyrium sanguineum (Retz.)
Alston Hierba
Setaria geminata (Forssk.) Veldkamp Hierba
S. geniculata P. Beauv. Hierba
S. parviflora (Poir.) Kerguélen Hierba
85
S. verticillata (L.) P. Beauv. Hierba
Sporobolus indicus (L.) R. Br. Hierba
S. poiretii (Roem. y Schult.) Hitchc. Hierba
Trachypogon spicatus (L. f.) Kuntze Hierba
Tragus berteronianus Schult. Hierba
Tripogon spicatus (Nees) Ekman Hierba
Trisetum macbridei Hitchc. Hierba
T. spicatum (L.) K. Richt. Hierba
Urochloa oblita (Swallen) Morrone y
Zuloaga Hierba
Vulpia australis (Nees ex Steud.)
C.H. Blom Hierba
V. bromoides (L.) Gray Hierba
V. myorus (L.) C.C. Gmel. Hierba
V. myuros var. hirsuta Hack. Hierba
Potamogeton paramoanus R.R.
Potamogetonaceae Haynes y Holm-Niels. Hierba
Stuckenia filiformis (Pers.) Börner Hierba
S. striata (Ruiz y Pav.) Holub Hierba
Ruppiaceae Ruppia maritima L. Hierba
Typhaceae Typha domingensis Pers. Hierba
86
Malvaceae (13/41), Calceolariaceae (2/37), Rosaceae (11/32), Gentianaceae
(4/31), Orobanchaceae (4/29), Apiaceae (11/22), Plantaginaceae (5/22), Loasaceae
(4/22), Caprifoliaceae (1/22), Verbenaceae (9/21) y Boraginaceae (13/20).
Las familias con una riqueza menor a los 20 taxones cada una constituyen el
58,14%. Trece familias (10,08%) incluyen entre 10 y 19 taxones; 43 familias
(33,33%) entre 2 y 9 taxones y 19 familias (14,73%) con una sola especie cada una.
N° N°
Familia Genéros Taxones
Asteraceae 98 311
Solanaceae 19 104
Fabaceae 30 73
Caryophyllaceae 11 64
Brassicaceae 21 61
Cactaceae 20 54
Lamiaceae 11 47
Malvaceae 13 41
Calceolariaceae 1 37
Rosaceae 11 32
Gentianaceae 4 31
Orobanchaceae 4 29
Apiaceae 11 22
87
Plantaginaceae 5 22
Loasaceae 4 22
Caprifoliaceae 1 22
Verbenaceae 9 21
Boraginaceae 13 20
Amaranthaceae 10 18
Piperaceae 2 18
Euphorbiaceae 7 16
Ranunculaceae 5 16
Campanulaceae 4 14
Geraniaceae 3 14
Passifloraceae 2 13
Rubiaceae 5 12
Onagraceae 4 12
Apocynacaeae 8 11
Crassulaceae 4 11
Polygonaceae 3 10
N°
Familia Géneros Taxones
Asteraceae Senecio 74
Solanaceae Solanum 57
Calceolariaceae Calceolaria 37
Poaceae Calamagrostis 33
Poaceae Festuca 31
88
Poaceae Poa 29
Gentianaceae Gentianella 26
Bromeliaceae Tillandsia 23
Bromeliaceae Puya 22
Caprifoliaceae Valeriana 22
Asteraceae Baccharis 20
Orobanchaceae Bartsia 19
Fabaceae Lupinus 18
Piperaceae Peperomia 16
Lamiaceae Salvia 16
Brassicaceae Draba 15
Asteraceae Werneria 14
Caryophyllaceae Arenaria 14
Plantaginaceae Plantago 13
Rosaceae Lachemilla 13
Passifloraceae Passiflora 12
Caryophyllaceae Drymaria 11
Poaceae Nassella 11
Solanaceae Jaltomata 11
Alstroemeriaceae Bomarea 10
Caryophyllaceae Cerastium 10
Caryophyllaceae Paronychia 10
Dryopteridaceae Elaphoglossum 10
Loasaceae Nasa 10
Malvaceae Nototriche 10
89
o menos) tienen una riqueza especifica importante, con más de 20 taxones cada
una.
N° N°
Familia Genéros Taxones
Asteraceae 97 311
Poaceae 54 221
Solanaceae 18 104
Fabaceae 30 72
Caryophyllaceae 11 64
Brassicaceae 21 61
Bromeliaceae 6 53
Lamiaceae 11 47
Malvaceae 13 41
Cactaceae 19 57
Orchidaceae 16 38
Calceolariaceae 1 37
Rosaceae 11 32
Gentianaceae 4 31
Cyperaceae 12 30
Orobanchaceae 4 29
Apiaceae 11 22
Plantaginaceae 5 22
Caprifoliaceae 1 22
Verbenaceae 9 21
Boraginaceae 13 20
Pteridaceeae 7 20
Amaranthaceae 10 19
Loasaceae 4 19
Piperaceae 2 18
Polypodiaceae 9 16
Iridaceae 5 16
Ranunculaceae 5 16
Euphorbiaceae 7 15
Juncaceae 3 15
Campanulaceae 5 14
Geraniaceae 3 14
90
Alstroemeriaceae 2 13
Passifloraceae 2 13
Rubiaceae 5 12
Onagraceae 4 12
Dryopteridaceae 2 12
Apocynacaeae 8 11
Crassulaceae 4 11
Polygonaceae 3 10
91
afloramiento rocosos, entre los 4100 y 4500 m de altitud; en posteriores
expediciones se amplió su distribución a la provincia de Recuay.
Olímpica, en lado este de la Cordillera Blanca, entre los 4800 y 4900 m de altitud.
En expediciones posteriores se recolectó, al oeste, en las alturas de la quebrada de
Ulta (Carhuaz), confirmándose que las poblaciones están solo dentro del Parque
Nacional Huascarán. Probablemente, futuras exploraciones encontraran nuevas
poblaciones, ya que en muchas cumbres hay hábitats muy similares.
92
Otro caso interesante es también de otra Brassicaceae, Dactylocardamum
polyspermum Al-Shehbaz, A. Cano y Trinidad (Al-Shehbaz, Cano y Trinidad 2017),
(Figura 4). Es una planta herbácea, que forma almohadillados ligeramente convexos
y aprovecha las grietas que se forman en los afloramientos rocosos, también en las
cercanías del abra de Punta Olímpica, arriba de Chacas, provincia de Asunción,
entre los 4450 y 4550 m de altitud. Aparte de la población del material tipo, se han
observado poblaciones en otros puntos del Parque Nacional Huascarán, como en
el abra hacia Yanama (Yungay), por tanto, una especie aparentemente circunscrita
a esa área protegida.
93
localidad conocida como Ichic Potrero, en la provincia de Recuay, entre los 4600 a
4800 m de altitud, en el límite sur del Parque Nacional Huascarán. Hasta el
momento es la única población conocida.
Las novedades para la flora de Áncash se han hallado también entre geófitos
de ambientes estacionalmente secos. En coautoría con Alan Meerow se ha descrito
dos especies de Amaryllidaceae; se trata de Clinanthus inflatus Meerow y A. Cano
e Ismene parviflora Meerow y A. Cano, (Figura 7) (Meerow y Cano 2019). Ambas
son hierban bulbosas, y el material tipo proviene del distrito de Cotaparaco,
provincia de Recuay; en la Cordillera Negra, entre los 2300 y 2550 m de altitud, de
un matorral xérico. Con la adición de estas dos especies, las Amaryllidaceae
incrementaron su riqueza a nueve especies.
94
Figura 5. Draba ancashensis Al-Shehbaz, A. Cano y Trinidad (Brassicaceae), en
hábitat
95
Otro de los aportes significativos de este estudio ha sido el contribuir con
colecciones adicionales de familias importantes con revisiones taxonómicas
recientes. Así, recolectas de sitios poco accesibles en las cimas sirvieron para la
descripción de una nueva especie de hierba policárpica de la familia Gentianaceae;
se trata de Gentianella canoi S.J. Castillo y J.S. Pringle (Castillo y Pringle 2018).
Esta especie fue recolectada en varias localidades del distrito de San Marcos,
provincia de Huari y también en Bolognesi (Figura 8). Habita laderas rocosas con
pajonal, entre los 4300 y 4800 m de altitud.
Las demás especies nuevas para la ciencia descritas solo del departamento
de Áncash o con registros en otras provincias, están basadas en recolectas de otros
investigadores o equipos de investigación nacional o del extranjero. En la familia
Asteraceae, Hamilton Beltrán (MHN-UNMM), describe y publica en 2009
(publicación efectiva) Senecio sanmarcosensis H. Beltrán (Beltrán 2008), una hierba
postrada, con material recolectado en el distrito de San Marcos (Huari), en claros
del pajonal y en 2014 de Gochnatia peruviana H. Beltrán, un arbolillo, procedente
96
de la localidad de Quitaracsa, en la provincia de Huaylas (Beltrán 2014), en un
reliqto de bosque.
97
en la provincia de Sihuas (Pringle 2012). También en ese mismo año se conoce
para la ciencia Heliotropium pamparomasense Luebert y Weigend (Boraginaceae),
de una recolecta realizada en el distrito de Pamparomás, provincia de Huaylas
(Luebert y Weigend 2012).
98
departamento de Lima, hemos encontrado y recolectado a esta especie, ampliando
el área de distribución inicialmente conocida.
Forma de Distribución
Familia Especie crecimiento Nacional
Clinanthus inflatus Meerow y A.
Amaryllidaceae Cano Hierba AN
Ismene parviflora Meerow y A.
Cano Hierba AN
99
G. weigendii J. S. Pringle Hierba AN
Poa ramifera Soreng y P. M.
Poaceae Peterson Hierba AN
Rubiaceae Coutarea fuchsioides C.M. Taylor Arbusto AN, LL
Browallia corongoana S. Leiva y
Solanaceae Tantalean Hierba AN
B. pallascana S. Leiva y
Tantalean Hierba AN
Jaltomata aijana Mione y S.
Leiva Arbusto AN
J. angasmarcae S. Leiva y Mione Subarbusto AN, LL
J. calliantha S. Leiva y Mione Subarbusto AN, LL
Solanum pseudoamericanum AM, AN,
Sarkinen, P. Gonzáles y S. AP, CA,
Knapp Hierba CU, LL, PI
100
Tabla 8. Número de especies de la flora vascular del departamento de Áncash, por
forma de crecimiento
Forma de N° de
Crecimiento Taxones
Árbol 39
Arbusto 313
Cactus 54
Caña 2
Cauliroseta 30
Hierba 1305
Liana 10
Parásita 12
Subarbusto 114
101
y terófitos. Las típicas hierbas anuales (terófitos) incluyen a las efímeras que
aprovechan el corto periodo de humedad para completar su ciclo biológico y pasar
la estación desfavorable (sequía) en forma de semillas. Esta forma de crecimiento
puede superar el 40% de las especies conocidas como sucede en la vegetación de
lomas costeras.
Entre otras formas de hierbas perennes están las que presentan bulbos,
tubérculos y rizomas (geófitos), como Ismene parviflora, Oxalis megalorrhiza,
Peperomia ocrosensis, Solanum acaule, y la mayoría de los helechos, cuyos
rizomas aprovechan las grietas en las rocas o en zonas protegidas, como
102
Polystichum cochleatum y P. orbiculatum. Algunas hierbas, especialmente las del
género Tillandsia (Bromeliaceae) son epifitas o saxícolas (sobre rocas), igual ocurre
con algunas especies de la familia Orchidaceae. Finalmente tenemos hierbas
trepadoras, como las Passiflora spp. y Bomarea spp., a las que también se les
conoce como bejucos.
103
Los subarbustos o subfrútices ocurren en 114 taxones (6,07%), representan
una forma intermedia entre hierbas y arbustos, a veces no fácilmente distinguibles;
pero que son plantas con las partes basales endurecidas y que perduran en la
estación seca. En esta forma de crecimiento se incluyen a varias especies del
género Senecio (Asteraceae) frecuentes en los matorrales, Encelia canescens
(Asteraceae), frecuentes en los cauces secos y a Ephedra rupestris (Ephedraceae)
una especie muy frecuente en alta montaña, en hábitats mayormente rocoso-
pedregosos.
104
cactus, de cilíndricos cortos a erguidos ramificados. Los cactus incluyen 54 taxones
(2,87%), de la Familia Cactaceae. En el departamento de Áncash están muy bien
representados en las vertientes occidentales, piso de Cactáceas columnares y en
los valles interandinos (Santa y Marañón). En menor proporción en la costa y en la
puna, donde llegan algunas especies como Austrocylindropuntia floccosa; que llega
a formar extensas comunidades en zonas rocoso-pedregosas de la puna, formando
almohadillados densos y cubiertos de pelos blancos. En cuanto a tamaños van de
las pequeñas Mila caespitosa, a los grandes cactus columnares o arborescentes
como Neoraimondia arequipensis. En cuanto a la forma del tallo, están los
(cladodios) aplanados como de las especies del género Opuntia, las esféricas
(Melocactus peruvianus), oblongas (Oroya borchersii y Matucana spp.) y los
cilíndricos con costillas, que ocurre en muchas especies, como por ejemplo en
Browningia pilleifera, del bosque seco del Marañón.
105
Las parásitas con 12 especies (0,59%) constituye una forma de crecimiento
especial; ya que dependen de un hospedero para su nutrición. Se distingue dos
tipos: parásitas verdaderas y hemiparásitas. Las parásitas verdaderas son aquellas
hierbas que carecen de tejido fotosintético, como Cuscuta foetida, C. grandiflora y
C. odorata. Las hemiparásitas son plantas leñosas que tienen hojas y obtienen del
hospedero agua y nutrientes, mediante sus haustorios, que, en el presente estudio,
se reportan en las Santalaceae (Dendrophthora fasciculata) y en Loranthaceae
(ejemplo Ligaria cuneifolia. Tripodanthus acutifolius y Tristerix chodatianus.
Tambíen se reporta a Quinchamalium chilense (Schoepfiaceae) una hemiparásita
herbácea.
106
Se analizó el registro de la flora vascular para cada una de las 20 provincias
que conforman el departamento de Áncash (Tabla 8, Apéndice 1). En términos de
riqueza por unidad geográfica, la provincia de Huaylas con 705 taxones registrados
ocupa el primer lugar, alcanzando el 38,03% del total registrado. Luego sigue Huari
con 614 registros (33,12%), Yungay 522 (28,16%), Recuay 487 (26,27%), Huaraz
476 (25,67%), Carhuaz 444 (23,95%) y Pallasca 432 (23,30%). De este grupo (7),
Huarí pertenece a la cuenca del Alto Marañón, Pallasca a Lacramarca y Marañón y
las restantes (5) provincias con la mayor parte de su territorio en la cuenca del
Santa; pero compartiendo con las cuencas hacia el lado occidental como Nepeña,
Casma, Huarmey, Fortaleza, Pativilca; e inclusive Yungay en la cuenca del Alto
Marañón.
En un segundo grupo, con registros entre 249 y 112 taxones están las
provincias de Sihuas, Bolognesi, Casma, Santa, Aija y Huarmey. En cuanto a las
cuencas hidrógráficas, Sihuas está en Alto Marañón, Bolognesi en Fortaleza y Alto
Marañón; las restantes a las de Casma, Nepeña y Huarmey.
De las ocho provincias más pequeñas por contar con una superficie menor
de 1000 km2, también corresponden a las que tienen menor registro de taxones;
entre las que se encuentran Asunción, Antonio Raimondi, Carlos F. Fitzcarrald,
Mariscal Luzuriaga, Pomabamba que se ubican en la cuenca del Alto Marañón; y
Corongo en la del Santa. Entre las provincias con área provincial pequeña, pero con
considerable número de taxones registrados de su territorio tenemos a Aija y
Carhuaz (sexto lugar). La primera ubicada en la cuenca de Huarmey y la segunda
en la del Santa.
107
Las provincias que se podrían considerar medianas en su extensión (entre
1000 y 2000 km2) son Yungay (tercer lugar en registro de taxones), con parte de su
territorio hacia la cuenca del Santa y la otra la del Alto Marañón; Sihuas (octavo)
situado en el Alto Marañón y Ocros (décimo sétimo), cuyos ríos forman parte de las
cuencas del Fortaleza y Pativilca.
Otro factor que podría ser útil en el análisis del registro de taxones por
provincia es el rango altitudinal que abarca cada circunscripción provincial. En la
108
tabla 8, se muestra la menor y mayor altitud para cada provincia y el rango
altitudinal. Al correlacionarlo con el número de taxones registrados, se encuentra
que, en las provincias con mayor rango altitudinal, se encuentran también las que
reportan elevado número de taxones, como Huaraz (quinto lugar taxones
registrados), Yungay (tercero), Huaylas (primero); pero también las que registran
pocos taxones como Santa (décimo primero), Huarmey (décimo tercero) y Casma
(décimo).
% de
Taxones Área en
N° de registrados km2. Altitud Altitud
Taxones por Fuente Min. Max. Rango Cuenca
Provincia registrados provincia INEI (m) (m) (m) hidrográfica
Aija 160 8.63 696.7 697 4932 4235 Huarmey
Antonio
Raimondi 57 3.07 561.6 1982 4741 2759 Alto Marañón
Asunción 77 4.15 528.7 2630 6157 3527 Alto Marañón
Fortaleza/Alto
Bolognesi 242 13.05 3155 633 5660 5027 Marañón
Santa/Fortalez
Carhuaz 444 23.95 804 2483 6603 4120 a
Carlos F.
Fitzcarrald 34 1.83 624.3 1930 4776 2846 Alto Marañón
Casma 151 8.14 2263 0 4470 4470 Casma
Santa/Alto
Corongo 82 4.42 988 742 5090 4348 Marañón
Huaraz 476 25.67 2493 543 6195 5652 Santa/Casma
Huari 614 33.12 2772 2159 5908 3749 Alto Marañón
Huarmey 112 6.04 3904 0 4819 4819 Huarmey
Huaylas 705 38.03 2293 977 6358 5381 Santa/Nepeña
109
Mariscal
Luzuriaga 28 1.51 730.6 1829 4962 3133 Alto Marañón
Fortaleza/Pativ
Ocros 29 1.56 1945 137 5130 4993 ilca
Lacramarca/Al
Pallasca 432 23.30 2101 510 5018 4508 to Marañón
Pomabamba 24 1.29 914.1 1707 5786 4079 Alto Marañón
Santa/Fortalez
Recuay 487 26.27 2304 1002 5600 4598 a
Santa 128 6.90 4014 0 5149 5149 Nepeña
Sihuas 249 13.43 1456 1549 4582 3033 Alto Marañón
Santa/Alto
Yungay 522 28.16 1361 1075 6685 5610 Marañón
110
Las Magnoliopsidas, siguiendo el patrón de la riqueza de taxones, agrupan
la mayor cantidad de endemismos, con un total de 497 (26,62%), en 176 géneros
(28,81%) y 55 familias (24,20%). Las Liliopsidas agrupan a 96 taxones endémicos
(5,14%), en 33 géneros (5,40%) y 9 familias (4,11 %).
111
Tabla 10. Taxones endémicos de la flora vascular del departamento de Áncash,
indicando el número de géneros y familias que las agrupan.
N° Familias N° Géneros
con con N°
Taxones Taxones Taxones
Taxa Superior endémicos endémicos endémicos
Pteridófitos 2 2 2
Magnoliopsidas 55 176 497
Liliopsidas 9 33 96
66 211 595
Tabla 11. Taxones endémicos del departamento de Áncash. Familias por orden
alfabético; indicando su distribución a nivel nacional y su categorización.
AM= Amazonas, AN= Áncash, AP= Apurímac, AR= Arequipa, AY= Ayacucho, CA,
Cajamarca, CU= Cusco, HV= Huancavelica, HU= Huánuco, IC= Ica, JU=Junín, LL=
La Libertad, LA= Lambayeque, LI= Lima, MO= Moquegua, PI= Piura, PU= Puno,
TA= Tacna.
CR= En peligro crítico, EN= En peligro, VU= Vulnerable, NT= Cercano a la
amenaza, LC= En menor preocupación, DD= Datos deficientes. Los casilleros
vacíos en esta columna indican que la especie aún no ha sido categorizada.
D. procumbens AN
112
Amaryllidaceae Clinanthus croceus AN, LI
C. inflatus AN
C. luteus AN EN, B1a
Ismene parviflora AN
Rauhia staminosa AM. AN DD
Trichlora peruviana AN, AP, CU, LI
Niphogeton smithii AN
113
Chromolaena eripsima AN, CA UC CR, B1ab(iii)
Chuquiraga spinosa subsp.
huamanpinta AN, LL, PU
Coreopsis integra AN, LL EN, B1a
D. stuebelii AN, AM
G. peruviana AN
Gynoxys caracensis AN, CA, JU, HU LC
114
Helogyne calocephala AN, AR, CA, LL LC
Hieracium tallenganum AM, AN, CA
Kaunia uber
AN, CA, LI, PI
115
Pseudonoseris glandulosa AM, AN, CA, LL NT
TA, PU, LI, HV, CU,
Senecio acarinus CA, AR, AN LC
S. albaniae AN, LI LC
S. ancashinus AN, HU, LI
S. canopurpureus AN, JU
S. casapaltensis AN, LI EN, B1a
S. cerratei AN, LI NT
S. kingbishopii AN, CA DD
S. sipoccruncus AN
116
S. szyszylowiczii AN, CA, LL LC
S. tubicapillosus AN, LI DD
S. yauyensis AN, AR, CA, LI LC
AM, AN, AP, CA, CU,
Stevia cajabambensis LL, LI VU, B1a
S. pearcei AN, HU, LI
S. petiolata AN, LI
Verbesina ancashensis AN DD
V. andina AN, Ca EN, B1ab(iii)
117
Varronia lippioides AN, HU
B. chacasensis AN
Dactylocardamum
imbricatifolium AN CR, B1a
D. polyspermum AN
Draba ancashensis AN
D. matthioloides subsp.
matthioloides AN, CA, LI EN, B1a
D. matthioloides subsp.
saundersii AN CR, B1a
Englerocharis ancashensis AN
Eudema incurva AN CR, B1a
W. perforata AN, CU DD
P cerrateana AN DD
P. decurvata AN, CA, LA VU, B1a
Puya angusta AN, CA EN, B1a
P. argentea AN EN, B1a
P. cerrateana AN EN, B1a
P. ferreyrae AN, CA, LL EN, B1a
P. grandidens AN
118
P. herrerae AN, AP, CU, PA, PU
P. hutchisonii AN CR, B1a
P. macbridei subsp.
macbridei AN EN, B1a
P. macbridei subsp.
yungayensis AN
P. macrura AN, LL DD
P. medica AN, CA, LL
P. membranacea AN, CU EN, B1a
P. mima AN, CA
P. nigrescens AN CR, B1a
P. rauhii AN EN, B1a
P. reflexiflora AN, CA
P. roezlii AN, AP, LI
P. tyleriana AN
Tillandsia aurea AN
T. cerrateana AN, CA, CU VU, B1a
T. extensa AN, LA DD
T. heteromorpha AN, CA, LA, LL EN, B1a
T. huarazensis AN
T. interrupta AN, LI DD
T. krahnii AN
T. lopezii AN, LL EN, B1a
T. pinnatodigitata AN, LA
119
E. ruficeps AN
E. senilis AN, LL
Haageocereus acranthus
subsp. acranthus AN, LI
H. acranthus subsp. zonatus AN, LI
H. chryseus AN
H. fulvus AN
H. lanugispinus AN, LI
H. pacalaensis subsp.
pacalaensis AN, LL, LA
H. pseudomelanostele
subsp. pseudomelanostele AN, LI
H. tenuis AN, LI
Loxanthocereus
erectispinus AN
Matucana aurantiaca subsp.
currundayensis AN, CA, LL
M. hastifera AN
M. haynei AN, LI, LL
M. haynei subsp.
herzogiana AN
M. oreodoxa AN
M. paucicostata AN
Mila caespitosa AN, LI
M. colorea AN
Neoraimondia arequipensis AN, AR, LL, LI, IC
Opuntia blancii AN
O. crassicylindrica AN
O. fulvicoma AN
O. hirschii AN
O. punta-caillan AN
O. yanganucensis AN
Oroya borchersii AN VU, B1ab(iii)
Platyopuntia infesta AN
Pygmaeocereus bieblii AN
Weberbauerocereus
longicomus AN, CA EN, D
Calceolaria aperta subsp.
Calceolariaceae aperta AN, LI EN, B1ab(iii)
C. aurea AN, CU VU, B1ab(iii)
120
C. deflexa subsp. cuneata AM, AN, CA, LL NT
Lysipomia sphagnophila
Campanulaceae subsp. acuta AN, CA
121
V. globiflora AN, HU, JU EN, B1a
V. globularioides AN DD
V. globularis AN, HU, JU, LI DD
V. sphaerocephala AN, PU
D. engleriana var.
engleriana AN, CA EN, B1a
D. fasciculata AN, CU, LI NT
D. glaberrima AN, HU, LI EN, B1a
Paronychia andina subsp.
purpurea AN, HU EN, B1ab(iii)
Polycarpon urbanianum AN
P. smithii AN, LI
P. tetrasticha AN
Pycnophyllum aristatum
Mattf. AN
122
P. huascaranum AN, LI
Celastraceae Maytenus cuzcoina AN, AY, CU NT
123
L. carazensis AN, CU EN, B1ab(iii)
AM, AN, CA, CU, HU,
L. exochus JU, LL, LI LC
L. huaronensis var.
huaronensis AN, HU, JU, LI, PA EN, B1ab(iii)
Mimosa montana var.
montana AN, PI
G. formosissima AN
G. paludicola AN,
G. roseolilacina AN
AN, CU, HU, JU, PA,
G. ruizii PU, TA
G. smithii AN
124
AN, AY, HU, JU, LL,
G. thyrsoidea PA NT
G. weigendii AN
Halenia phyteumoides AN, JU DD
AM, AN, CA, CU, LI,
H. stuebelii LL, PU LC
125
AN. CA, LL, LA, LI, JU,
S. revoluta HU
N. picta subsp.
pamparomasii AN VU, B1a
N. ranunculifolia subsp.
cymbopetala AN, JU, LL, LI NT
N. ranunculifolia subsp.
macrorrhiza AN
N. ranunculifolia subsp.
pamparomassii AN
N. ranunculifolia subsp.
patazensis AN, LL
Presliophytum
heucheraefolium AN, LI EN, B1ab(iii)
126
Tristerix chodatianus AN, HV, LI DD
N. artemisioides AN, CA
N. coccinea AN, PA VU, B1a
N. epileuca AN DD
N. macleanii AN, JU DD
N. obtusa AN
127
Montiaceae Calandrinia alba AN, LL, LI DD
M. weberbaueri AN
128
PA, LI, LL, JU, HU,
B. pyricarpa CA, AN, AM LC
B. strigosa AN, JU, LI, LL VU, B1a
B. tomentosa AN, CA, LL, PA LC
B. tricolor AN VU, B1a
P. ocrosensis AN
P. querocochana AN
Piper pseudobarbatum AN DD
P. stomachicum AM, AN
Plantago sericea var. AN, CA, HU, JU, LI,
Plantaginaceae huancayensis LL,PA LC
AN, AY, CA, JU, PA,
Poaceae Calamagrostis macbridei PU LC
E. pilgeri subsp.
ancashensis AN DD
129
Festuca cajamarcae AN, CA EN, B1ab(iii)
P. ramifera AN
P. swallenii AN, HU, LI
Trisetum macbridei AN, HV, JU, PA
Polemoniaceae Cantua ovata. AN, LI, LL DD
C. tomentosa AN, CU, LI DD
130
MO, LI, LA, LL, CA,
Pteridaceae Cheilanthes peruviana AR, AN, AM LC
R. polystachyus AN
B. pallascana AN
Jaltomata aijana AN
J. andersonii AN, LI VU, B1a
J. angasmarcae AN, LL
J. cajacayensis AN DD
J. calliantha AN, LL
J. pallascana AN
J. propinqua AN, LI NT
131
L. schwenckioides AN, CA, LI LC
N. lezamae AN
Solanum anamatophilum AN
132
S. rhomboideilanceolatum AN, AY, JU, LL DD
Forma de N° de
Crecimiento Taxones %
Árbol 5 0.84
Arbusto 125 21.01
Cactus 45 7.56
Cauliroseta 20 3.36
Hierba 336 56.47
133
Liana 3 0.50
Parásita 5 0.84
Subarbusto 56 9.41
134
puede explicar por las grandes diferencias climáticas que existen entre Áncash y los
referidos departamentos; ya que estos últimos están ubicados en la llanura
amazónica, con clima tropical lluvioso; mientras que Áncash, siendo un
departamento andino-costero, presenta lluvias estacionales en su territorio andino
y muy escasas en la costa y valles interandinos.
500
400
300
215 211 209
200
120 108 101
100 60
0
Ancash Cajamarca La Libertad Lima Huanuco Junín Amazonas
Tabla 13. Número de taxones endémicos compartidos entre Áncash y los demás
departamentos, ordenados, de mayor a menor.
N° Taxones
endémicos
Departamento
Compartidos
con Áncash
Cajamarca 215
La Libertad 211
Lima 209
Huánuco 108
Junín 101
Amazonas 60
Cusco 50
135
Pasco 47
Huancavelica 46
Ayacucho 42
Arequipa 33
Lambayeque 30
Piura 27
Moquegua 21
Apurímac 19
San Martín 14
Ica 12
Puno 11
Tacna 10
Tumbes 1
Ucayali 1
De los 595 taxones endémicos del Perú, registrados en Áncash, 119 de ellos
(20%) están restringidos a este departamento. Estos taxones representan 28
familias botánicas. En este grupo la familia Cactaceae presenta la mayoría de los
taxones endémicos (25). Otras cinco familias agrupan el mayor número de
endemismos para el departamento. Estas son Asteraceae y Bromeliaceae con 13,
Brassicaceae 11, Gentianaceae y Solanaceae con 9. Se encontraron ocho familias
que tienen de 2 a 5 taxones restringidos, entre ellas las Poaceae, una familia que a
nivel de toda la flora de Áncash ocupa el segundo lugar en riqueza. Finalmente, 15
familias tienen un solo taxón restringido al departamento; entre ellas
Calceolariaceae, la cual tiene además 26 taxones endémicos compartidos con otros
departamentos. A nivel de géneros, dos, Gentianella y Puya son los que con nueve
taxones agrupan el mayor número de endemismos.
136
Corongo 4, Carhuaz 2, Huari 6, Huaraz 8, Huaylas 14, Mariscal Luzuriaga 1, Ocros
4, Pallasca 6, Recuay 6 y Yungay 3. Los restantes taxones (55) están registrados
en dos a cinco provincias, y Gentianella roseolilacina en 10 provincias. Para 19
taxones, la mayoría de ellos Cactaceae, la información sobre su distribución es aún
incompleta, por lo que se desconoce en qué provincias fueron registradas.
Forma de Distribución
Familia Taxones crecimiento provincial Cuenca hidrográfica
137
Apiaceae Niphogeton smithii Hierba HI Alto Marañón
Apocynaceae Gonolobus peruanus Hierba HS Santa
138
W. bracteata Hierba PA Lacramarca
W. smithii Hierba HS, YU Santa
Bromeliaceae Pitcairnia cerrateana Cauliroseta HS Santa
Puya argentea Cauliroseta CR Santa
P. cerrateana Cauliroseta BO Pativilca
P. grandidens Cauliroseta OC Pativilca
P. hutchisonii Cauliroseta CR Santa
139
Opuntia blancii Cactus AN ?
O. crassicylindrica Cactus AN ?
O. fulvicoma Cactus AN ?
O. hirschii Cactus AN ?
O. punta-caillan Cactus HZ Santa/Casma
O. yanganucensis Cactus YU Santa
AI, CR, HS,
Oroya borchersii Cactus RE Santa/Huarmey
Platyopuntia infesta Cactus AN ?
Pygmaeocereus bieblii Cactus AN ?
Calceolariaceae Calceolaria inaudita Arbusto HS Santa
Caprifoliaceae Valeriana dorotheae Hierba AN ?
Alto
V. globularioides Hierba HZ, HI, PA Marañón/Santa/Lacramarca
Caryophyllaceae Arenaria caespitosa Hierba OC Pativilca
Polycarpon urbanianum Hierba HZ Santa/Casma
HZ, PA, RE, Santa/Lacramarca/Alto
Pycnophyllopsis macrophylla Hierba SI, YU Marañón
140
G. weigendii Hierba CO, SI Alto Marañón/Santa
Lamiaceae Salvia innoxia Subarbusto BO, HZ Pativilca/Santa
Loasaceae Nasa moroensis Hierba AI, SA Huarmey/Nepeña
N. ranunculifolia subsp.
macrorrhiza Hierba HS Santa
N. ranunculifolia subsp.
pamparomassii Hierba HS Santa/Nepeña
141
BO, OC,
J. cajacayensis Arbusto RE, SA Pativilca/Santa/Nepeña
J. lomana Hierba CA Casma
142
Pontó (Huari), Puya hutchisonii (Bromeliaceae) en Chancos (Carhuaz),
Dactylocardamum imbricatifolium (Brassicaceae) en Quebrada Llanganuco
(Yungay), Draba matthioloides subsp. saundersii, Weberbauera bracteata
(Brassicaceae), y Gentianella formosissima (Gentianaceae), estos tres últimos
taxones con poblaciones en la Cordillera Pelagatos (Pallasca).
Para tres casos de taxones conocidos del material tipo, se ha podido ampliar
su rango de distribución a otras provincias del departamento de Áncash, tratándose
de Brayopsis alpaminae subsp. smithii (Brassicaceae), Gentianella porphyrantha
(Gentianaceae), Salvia innoxia (Lamiaceae) y Valeriana globularioides
(Caprifoliaceae).
Para los taxones, solo conocidos del material tipo o en algunos casos la
localidad tipo, se ha analizado su presencia por diferentes tipos de vegetación y
dentro de estos por hábitat preferente (Tabla 14). Hay que señalar previamente que
muchos de los taxones endémicos, en esta condición, están representados por
colecciones muy antiguas (entre 40 y 116 años), que consignan datos imprecisos
referentes a la ubicación geográfica o simplemente carecen de ellos. Tampoco se
precisa en qué tipo de vegetación fueron encontrados. Por ello, en estos casos,
basado en los pocos datos disponibles y las características conocidas de otros
miembros del género y familia, se presenta una aproximación.
143
ocurren en las partes altas de Pativilca, Alto Marañón, Santa y Lacramarca, entre
los 4200 y 5000 metros de altitud. En el pajonal de puna, se registra cinco taxones,
probablemente en suelos pedregosos, en las partes altas de las cuencas de Alto
Marañón, Pativilca y Santa, entre los 3900 y 4500 m. La vegetación de roquedal y
de pajonal de puna corresponde a la región ecológica altoandina (AA)
144
DD CR
13% 4% CR
EN
LC 29% EN
22% VU
NT VU NT
14% 18% LC
DD
Figura 10. Estado de conservación de los taxones endémicos del Perú, registrados
en el departamento de Áncash.
145
Ismene Matorral Ladera
RE Santa/Fortaleza 2332
parviflora xérico seca
Niphogeton Pajonal de Suelos 3900 -
Apiaceae HI Alto Marañón
smithii puna morrénicos 4299
Gonolobus Matorral
Apocynaceae HS Santa Area abierta 2200
peruanus xérico
Badilloa Matorral Ladera 3600 -
HI Alto Marañón
drepanoides xérico seca 3700
Diplostephium Vegetación de Intersticio 4200 -
HI Alto Marañón
lanatum roquedal rocoso 4300
Gochnatia Bosque Quebrada
HS Santa 2400
peruviana ribereño rocosa
Pappobolus Matorral Intersticio 3800 -
HS Santa
davidii xérico rocoso 3900
P. lanatus var. Matorral Quebrada
HZ Santa/Casma ?
sanctae xérico rocosa
Perymenium Matorral Ladera 3350 -
HS Santa
huascaranum xérico seca 3870
Fortaleza/Pativilc Vegetación de Interticio 4200 -
Senecio rauhii BO
a roquedal rocoso 4700
Senecio Fortaleza/Pativilc Matorral
BO Area abierta 3200
sipoccruncus a xérico
Syncretocarpu Matorral Ladera 1000 -
HS Santa
s ancashino xérico seca 2000
Draba Vegetación de Interticio 4600 -
Brassicaceae RE Santa
ancashensis roquedal rocoso 4700
Suelos
Eudema Vegetación de 4200 -
HZ Santa/Casma crioturbado
incurva roquedal 4400
s
Pitcairnia Matorral Ladera 1880 -
Bromeliaceae HS Santa
cerrateana xérico seca 1920
Matorral Interticio
Puya argentea CR Santa 3000
xérico rocoso
Matorral Interticio
P. cerrateana BO Pativilca 3650
xérico rocoso
Matorral Ladera 3000 -
P. grandidens OC Pativilca
xérico seca 3200
Matorral Interticio
P. hutchisonii CR Santa 2875
xérico rocoso
P. macbridei
Matorral Interticio
subsp. RE Santa/Fortaleza 3500
xérico rocoso
macbridei
P. macbridei
Matorral Interticio 3900 -
subsp. YU Santa
xérico rocoso 4100
yungayensis
Matorral Interticio
P. nigrescens OC Pativilca 2500
xérico rocoso
Matorral Ladera 3000 -
P. tyleriana CO Santa
xérico seca 3200
Tillandsia Matorral Ladera 2600 -
CO Santa
aurea xérico seca 2700
T. huarazensis HZ Santa ? ? ?
T. krahnii ML Alto Marañón ? ? ?
Armatocereus
mataranus Matorral Ladera 2500 -
Cactaceae HI Alto Marañón
subsp. xérico rocosa 3000
ancashensis
Corryocactus Matorral Ladera 3500 -
AN ?
brachycladus xérico seca 4000
Espostoa Matorral Ladera 2000 -
AR Alto Marañón
ruficeps xérico seca 2500
Opuntia punta- 4000 -
HZ Santa/Casma PSH, AA ?
caillan 4500
Opuntia 3000 -
YU Santa MA, PSH ?
yanganucensis 4000
146
Calceolaria Pajonal de
Calceolariaceae HS Santa ? 4200
inaudita puna
Arenaria Matorral Ladera 3000 -
Caryophyllaceae OC Pativilca
caespitosa xérico rocosa 3200
Polycarpon Pajonal de 4300 -
HZ Santa/Casma ?
urbanianum puna 4400
Ladera
Pycnophyllum Vegetación de 4600 -
PA Lacramarca rocoso-
aristatum roquedal 4800
pedregosa
Columellia Matorral Ladera 3200 -
Columelliaceae HS Santa
weberbaueri xérico seca 3400
Carex david- Suelo 4040 -
Cyperaceae HI Alto Marañón Bofedal
smithii pantanoso 4200
Gentianella Matorral Ladera
Gentianaceae HS Santa 3200
lilacina xérico seca
Nototriche Pajonal de
Malvaceae BO Pativilca 4400
epileuca puna?
Mirabilis Matorral Ladera 2100 -
Nyctaginaceae HS Santa
weberbaueri xérico seca 2400
Sauroglossum Matorral Ladera 3050 -
Orchidaceae HZ Santa/Casma
dromadum xérico seca 3100
Peperomia Matorral Afloramient
Piperaceae OC Pativilca 3105
ocrosensis xérico o rocoso
Eragrostis
Matorral Ladera
Poaceae pilgeri subsp. RE Santa 3000
xérico seca
ancashensis
Festuca Matorral Ladera 2500 -
BO Pativilca
longivaginata xérico seca 3500
Ladera
Poa Vegetación de 4700 -
BO Pativilca rocoso-
amplivaginata roquedal 4870
pedregosa
Matorral Ladera 2750 -
P. ramifera CO Santa
xérico seca 3040
Ranunculus Vegetación de Laderosa 4600 -
Ranunculaceae PA Lacramarca
polystachyus roquedal rocosa 4700
Dendrophthora Matorral Ladera 2700 -
Santalaceae HI Alto Marañón
fasciculata xérico seca 2800
Serjania Bosque Quebrada
Sapindaceae HS Santa 2200
striolata ribereño rocosa
Ladera
Browallia Matorral seca, 3000 -
Solanaceae CO Santa
corongoana xérico suelos 3100
arcillosos
Matorral Ladera 2000 -
B. pallascana PA Lacramarca
xérico seca 2100
Vegetación de Suelo
Jaltomata
CA Casma Lomas areno- 540
lomana
costeras arcillosos
Ladera
rocosa con
Vegetación de
parches de
Violaceae Viola replicata HZ Santa suelos 4500
suelos
crioturbados
crioturbado
s
147
5.6 Relaciones biogeográficas de la flora vascular del departamento de
Áncash
148
valles. Especies de Azorella las encontramos en pajonal de puna y la vegetación de
roquedales; Dodonaea viscosa está presente en los matorrales xéricos
interandinos; mientras que los otros géneros citados, tienen sus representantes en
las quebradas húmedas.
149
En los géneros andinos, el 42,11% están representados en las regiones PSH
y AA, mientras que el 32,89% en la MA; las tres regiones ecológicas agrupan el 75%
de la flora. Pero también se encuenntran géneros que tienen especies hasta en
cuatro regiones ecológicas, como Bowlesia, Calceolaria y Puya (Bromeliaceae),
registrados en DST (Desierto Subtropical), MDE, MA y PSH. De los géneros
endémicos, Dactylocardamum está en la región AA, Matucana, Mila, Rahuia y
Trichlora en la MA; Oroya tiene taxones en la MA y PSH; Laccopetalum en PHS y
AA, y Syncretocarpus en el MDE.
150
mientras que Ephedra tiene una especie (E. americana) en el MDE y otra (E.
rupestris) en PSH y AA.
El 60% de los géneros ruderales están en las regiones ecológicas DST, MDE
y MA; Rumex está representado en la MA y la PSH, en esta última, su presencia es
muy conspicua en zonas de la puna muy disturbadas por pastoreo intensivo y
presencia de vías de comunicación. El género Daucus, que se registra en la PSH,
se ha naturalizado y su presencia es frecuente, pero no abundante en el pajonal.
Afinidad N° de % de
biogeográfica géneros géneros
Andino 74 25.34
Americano 51 17.47
Ampliamente
templado 47 16.10
Ampliamente
tropical 37 12.67
Cosmopolita 25 8.56
Holártico 23 7.88
Austral 17 5.82
Ruderal 10 3.42
Endémico 8 2.74
Afinidad
Familia Géneros biogeográfica Región Ecológica
Alstroemeriaceae Bomarea Americano MA, PSH
151
Amaryllidaceae Rauhia Endémico MA
Trichlora Endémico MA
Apiaceae Azorella Austral PSH, AA
152
DST, MDE. MA,
Galinsoga Americano PSH
153
Villanova Americano DST, MDE, MA
Werneria Andino PSH, AA
Basellaceae Ullucus Andino MA, PSH
Ampliamente
Begoniaceae Begonia tropical DST, MDE, MA
Berberidaceae Berberis Holártico MA
Betulaceae Alnus Holártico MA
Bignoniaceae Tecoma Andino MA
Blechnaceae Parablechnum Cosmopolita PSH
Ampliamente
Boraginaceae Lithospermum tropical PSH
Phacelia Americano MA
Plagiobothrys Americano PSH, AA
Brassicaceae Brassica Ruderal MA
Brayopsis Andino AA
Capsella Ruderal DST, MA
Ampliamente
Cardamine templado MA
Cremolobus Andino MA
Dactylocardamum Endémico AA
154
DST, MDE, MA,
Opuntia Americano PSH
Oroya Endémico MA, PSH
155
Ampliamente
Carex templado MA, PSH
Ampliamente
Cyperus tropical DST, MA
Eleocharis Cosmopolita PSH
Isolepis Cosmopolita PSH
Oreobolopsis Andino PSH, AA
Oreobolus Andino PSH, AA
Phylloscirpus Andino PSH, AA
Schoenoplectus Cosmopolita DST
Ampliamente
Dennstaedtiaceae Histiopteris tropical MA
Hypolepis Andino MA
Ampliamente
Dioscoreaceae Dioscorea tropical PSH
Ampliamente
Dryopteridaceae Elaphoglossum tropical MA, PSH
Ampliamente
Polystichum tropical MA, PSH
Elaeocarpaceae Vallea Andino MA
Ampliamente
Elatinaceae Elatine tropical PSH
156
Ampliamente
Otholobium tropical MA
Ampliamente
Senna tropical MA
Spartium Ruderal MA
Trifolium Holártico MA, PSH
157
Ampliamente
Linaceae Linum templado MA
Loasaceae Caiophora Andino MA
Nasa Andino MA, PSH
Loranthaceae Tripodanthus Andino MA, PSH
Tristerix Andino MA, PSH
159
Ampliamente
Melica templado MA
Muhlenbergia Americano PSH, AA
Ampliamente
Nassella templado MA, PSH
Ampliamente
Paspalum tropical MA, PSH
Piptochaetium Americano PSH, AA
160
Ampliamente
Pellaea tropical DST, MDE, MA
Ampliamente
Ranunculaceae Clematis templado MA
Laccopetalum Endémico PSH, AA
Ampliamente
Ranunculus templado PSH, AA
Thalictrum Holártico MA
Rhamnaceae Colletia Andino MA
Rosaceae Acaena Austral MA, PSH
Hesperomeles Andino MA
Kageneckia Andino MA
Ampliamente
Lachemilla templado PSH, AA
Margyricarpus Andino PSH, AA
Polylepis Andino PSH
Potentilla Holártico MA, PSH
Prunus Ruderal MA
Ampliamente
Rubus templado MA
Rubiaceae Arcytophyllum Andino MA, PSH
Ampliamente
Galium templado DST, MDE, MA
Salicaceae Pineda Andino MA
Sapindaceae Dodonaea Austral MA
Saxifragaceae Saxifraga Holártico PSH, AA
161
Ampliamente
Symplocaceae Symplocos tropical MA
Thelypteridaceae Amauropelta Cosmopolita PSH, AA
Ampliamente
Urticaceae Pilea tropical DST
Ampliamente
Urtica templado DST, MA, PSH
Verbenaceae Citharexylum Americano MA
Duranta Americano MA
Glandularia Americano MA, PSH
162
VI. Discusión
163
una cifra baja comparado con el valor de hace 30 años para el país; este valor para
Áncash demuestra la necesidad en ampliar el registro de la flora del departamento.
164
diversificación rápida de especies de plantas como Lupinus, Senecio y Puya
(Hughes y Eastwood, 2006),
En este trabajo se reporta que el 40% no representado en las partes del PNH,
corresponden a las familias más diversas a menores altitudes presentes en laderas
secas del Pacífico y valles interandinos. Por ello familias como Cactaceae,
Bromeliaceae, Lamiaceae y Malvaceae no figuran obviamente entre los más
diversos en la flora del PNH.
166
especies herbáceas. También en los humedales de la costa, las hierbas son
dominantes, como lo confirman Arana y Salinas (2003) que reportan el 85% de esta
forma de crecimiento para los humedales de Chimbote. Para los bofedales de la
puna (ecorregión de Puna Húmeda y Seca y Altoandina), el 100% de las especies
reportadas en este estudio son las hierbas. En el pajonal de puna (PSH y AA)
también cerca del 80% son hierbas, entre las cuales las gramíneas (Poaceae), ya
sea las perennes que forman macollas o las anuales, son las más numerosas. Por
lo demás, las hierbas están siempre presentes en todas las regiones ecológicas y
todos los tipos de vegetación, aunque no sean las formas de crecimiento que
marquen la fisionomía de la vegetación.
Similar a otras floras tropoandinas (Guerrero et al. 2011; Gurvich et al. 2014), los
cactus ocupan gradientes ambientales amplios. Para Áncash, se documenta
también a las cactáceas como una familia diversa, y también con un amplio rango
de formas de vida asociado a diferentes tipos de exposición y vegetación. Si bien
no hay uniformidad entre los especialistas (Ostolaza 2014, Vásquez-Sánchez et al.
2012) en definir las formas que adoptan los cactus, podemos afirmar que, para
167
Áncash, el 85% son arbustivas o arbóreas (columnares), entre erguidos,
semipostrados y postrados; 12% cilíndricos (Matucana y Oroya) y 2% globosos
(Melocactus peruviana). En la vertiente occidental de Áncash, para las ecorregiones
del matorral desértico y mesoandino (MDE y MA) los cactus son muy conspicuos y
hasta dominantes, elementos secundarios en los matorrales xéricos (MDE, MA) y
bosque seco del Marañón (BS o BSe); mientras que escasos en las ecorregiones
de PSH y la AA (vegetación de pajonal de puna).
El número dispar de la flora en los resultados del análisis de la flora vascular del
departamento, con respecto al registro en sus 20 provincias, puede examinarse en
relación con diferentes factores, como son accesibilidad, presencia de unidades de
168
conservación, esfuerzo de recolecta, factores medioambientales, climáticos,
orográficos, extensión, entre otros.
169
La presencia de Áreas Naturales Protegidas por el Estado (ANPES)
constituye también un factor de la disparidad. En el caso de las condiciones de
conocimiento florístico de las provincias de Huaylas (HS) y Pomabamba (PO), la
primera cuenta con terrirtorio en zonas altoandinas de la cordillera Blanca, las que
forman parte del Parque Nacional Huascarán (PNH), por lo que siempre ha
merecido mucho interés cientifico, como por el caso de una tesis doctoral (Smith
1988), con muchas recolectas en este ámbito provincial, además de otros estudios.
También hay que considerar que, en HS, además de las recolectas realizadas por
Smith (1988) y en este estudio, se han ralizado tambíen investigaciones
etnobotánicas (Albán 1998, Cox 1998), que han aportado material a las colecciones.
En cambio, para el caso de la provincia de Pomabamba, solo una pequeña porción
de su territorio está dentro del PNH, pero de la cual no se conoce de estudios
particulares sobre su flora.
170
En el caso de Pallasca y Sihuas, la accesibiladad y la presencia de ANPES
no sería una buena explicación para su aceptable conocimiento florístico. Para
ambas provincias el acceso es difícil, a Pallasca se llega principalmente desde
Santa, a través de una trocha generalmente en malas condiciones, otro acceso es
desde La Libertad y no hay ninguna ANPE en su territorio. Sihuas está conectada
al callejón de Huaylas por una carretera desde Huallanca (HS) y otra desde
Pomabamba, y no existe ANPES. Entonces, ¿a qué se debe la existencia de cierto
interés, por parte de los botánicos, en el conocimiento de su flora? Sihuas es una
provincia donde comienza el bosque seco del Marañón, lo que motivó el interés de
explorarla. En el caso de Pallasca hay un interés biogeográfico, desde que
Weberbauer (1945) indica a la cordillera Pelagatos como una zona de endemismos.
En base a esta información se realizó hasta cinco expediciones a estas provincias,
con resultados muy interesantes, como el hallazgo de una especie nueva para la
ciencia y registro de varios endemismos. Estos datos, contribuyeron para el
establecimiento, recientemente, de la zona de Pelagatos, como una Área Clave para
Biodiversidad - KBA (Tognelli, comunicación personal). Otro factor podría ser
accesibilidad desde Trujillo, donde ha existido y existe una comunidad botánica muy
activa. En ambos casos, los estudios de lineas de base e impacto ambiental, para
proyectos mineros o de otra índole, en cierta manera, han contribuido a la
exploración botánica en estas provincias.
Las provincias de Aija, Casma, Santa y Huarmey, registran entre 112 y 160
taxones en sus territorios y se puede considerar que su conocimiento florístico es
insuficiente; las cuatro se ubican hacia el oceáno Pacífico, por lo que el factor de
171
conectividad vial no sería un factor tan relevante. Aija, está enclavada en el lado
occidental de la Cordillera Negra, y se accede desde Huarmey o desde Recuay, en
su territorio no hay una ANPE. Casma, Santa y Huarmey son las provincias con una
gran proporción de su territorio en el desierto costero y una menor parte en la
vertiente occidental, conectadas entre si por la carretera Panamericana Norte y por
carreteras de penetración con sus terriorios andinos y con el Callejón de Huaylas;
no hay ANPES en sus circunscripciones territoriales.
Asi tenemos que la provincia más extensa es Santa y que tiene tambien un
rango altitudinal muy grande; pero como ya se ha manifestado gran parte de su
territorio está en el desierto costero, si bien alcanza altitudes de 5149 m en el valle
172
de Nepeña (Macate). Su conocimiento florístico está basado en el estudio de los
humedales de Chimbote (Arana y Salinas 2003) y en el valle de Nepeña (Melchor
2016), es evidente que falta explorar mejor esta provincia.
Entre las provincias donde hay mayores registros de taxones, como Huaylas,
Huari, Yungay, Recuay y Huaraz, la combinación de factores de área geográfica y
rango altitudinal, podría tener más sentido en la explicación de su mayor diversidad
florística. Huaraz es el departamento donde se registra el mayor rango altitudinal
(5692 m) y es la quinta provincia con mayor extensión; alli podemos encontrar
diferentes tipos de vegetación, como matorral xérico y bosque nublado seco, en la
vertiente occidental, matorral xérico en el valle del Santa y todos los tipos de
vegetación de la puna. Caso similar para Huaylas (sétimo en área/tercero en rango
altitudinal), Yungay (12/2) y Recuay (6/7). Un caso algo diferente es Huari, que es
la segunda provincia en número de taxones registrados, es cuarta en extensión;
pero décimo quinta en rango altitudinal (3749 m); los tipos de vegetación que se
173
encuentran son matorral xérico, tanto al valle de Puchca como al Marañón, bosque
de Polylepis y vegetación de puna.
El IDC (Toledo y Sosa 1993) tambíen nos permite estimar cuán bien
exploradas estan ciertas provincias; pero en este índice el factor área es muy
determinante, tal es así que Asunción, la provincia más pequeña, y Huaraz, con
mayor extensión, tienen el mismo IDC (28). Por que para estos tipos de análisis hay
que tomar en cuenta diferentes factores, como los asociados a la representación de
colecciones, a la variedad en ambientes y la heterogeneidad física, principalmente
climática.
174
al 48,6% de la flora conocida para esa ecorregión (Londoño et al. 2014). El registro
en Áncash de un endemismo departamental alto señala la importancia para la
diversificación biológica y para el carácter biogeográfico de este departamento
ambientalmente heterogéneo. Es indubable que se requiere de análisis similares en
otros departamentos para sacar conclusiones más definitivas.
También, en este periodo (2007 al presente), varios taxones han dejado de ser
endemismos nacionales y departamentales, por el descubrimiento de estos taxones
en países vecinos u otros departamentos del país. También podemos documentar
la reducción de géneros endémicos del Perú, por cambios taxonómicos, como es
Catadysia (Brassicaceae), que era endémico de Áncash fue reasignado a
Weberbauera (Al-Shehbaz 2012), mientras que Pseudonoseris (Asteraceae) perdió
tal condición debido a que Pruski (2017) reconoció una especie de este género en
Bolivia.
175
el Parque Nacional Huascarán; pero sigue preocupando que trabajos exhaustivos
como los de Smith (1988) y en las expediciones realizadas en este estudio, no se
haya podido documentar su presencia.
176
de distribución en regiones tropicales alcanzan el 10,6% y en el presente estudio
12,82%. Los elementos ruderales y cosmopolitas representan el 8,0% y 2,9% en el
PHN, mientras que para todo el departamento registramos el 8,5% y 3,4%
respectivamente. Sus resultados, en general, tienen concordancia, ya que al estar
el PNH incluido en este estudio comparte muchos taxones en diferentes categorías.
177
Matorral Desértico (MDE) un género, que de paso es un endemismo nacional
(Syncretocarpus). El 40,27% de los géneros, están representados en varias
ecorregiones.
178
VI. Conclusiones
179
VII. Recomendaciones
180
Referencias bibliográficas
181
Angiosperm Phylogeny Group IV (APG IV). 2016. An update of the angiosperm
phylogeny group classification for the orders and families of flowering
plants: APG IV. Bot J Linn Soc. 81(1):1–20.
Angulo F., W. Palomino, H. Arnal-Delgado, C. Aucca y O. Uchofen. 2008. Corredor
de Conservación de Aves Marañón - Alto Mayo: Análisis de Distribución de
Aves de Alta Prioridad de Conservación e Identificación de Propuestas de
Áreas para su Conservación. Asociación Ecosistemas Andinos – American
Bird Conservancy, Cusco, Perú, 147 pp.
Aponte, H. y M.I. La Torre. 2009. Flora vascular y vegetación de los Humedales
de Puerto Viejo. Rev. peru. biol. 16(2): 215 - 217.
Arana, C. y L. Salinas. 2003. Flora vascular de los humedales de Chimbote, Perú.
Rev. per. Biol. 10(2): 221-224.
Beltrán, H. 2008, Dos nuevas especies de Senecio (Asteraceae: Senecioneae)
del Perú. Arnaldoa 15(2): 211-215.
Beltrán, H. 2013. Gochnatia peruviana (Asteraceae: Gochnatiae) una nueva
especie del Perú. Arnaldoa 20(2): 259-264.
Boza, T.E., H.R. Quispe-Melgar & M. Kessler. 2019. Taxonomic reevaluation of
the Polylepis sericea Complex (Rosaceae), with description of a new
species. Systematic Botany 44(2): 324-334.
Brako, L. y Zarucchi, J.L. 1993. Catalogue of the Flowering Plants and
Gymnosperms of Peru. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 45: i-xl, 1-
1286.
Britto, B. 2017. Actualización de las ecorregiones terrestres de Perú propuestas
en el libro rojo de las plantas endémicas del Perú. Gayana Bot. 74(1): 15-
29.
182
Cano, A., B. León y K.R. Young. 1993. Plantas Vasculares de Los Pantanos de
Villa, Lima. En F. Kahn (Ed.). Instituto Francés de Estudios Andinos. Lima,
pp 177-207.
Cano, A., C. Arana, M. I. La Torre, J. Roque, M. Arakaki, y N. Refulio. 1999.
Diversidad florística de las Lomas de Lachay (Lima) durante el evento “El
Niño 1997-98”. En: Tarazona, J. y E. Castillo (Editores), Rev. peru. biol. El
Niño 1997-98 y su impacto sobre los ecosistemas marino y terrestre,
Volumen extraordinario. Pp. 125-131.
Cano, A., K. R. Young y B. León. 1996. Áreas importantes para la conservación
de fanerógamas en el Perú. Pp. 39-43. En Rodríguez, L. (Ed.). Diversidad
biológica del Perú Zonas Prioritarias para su Conservación. Proyecto
FANPE, GTZ-INRENA, Lima.
Cano, A., M. Arakaki, J. Roque, M. I. La Torre, N. Refulio y C. Arana. 2001. Flora
vascular en las Lomas de Ancón y Carabayllo (Lima, Perú) durante El Niño
1997-98. En: J. Tarazona, W. E. Arntz y E. Castillo de Maruenda (eds.). El
Niño en América Latina: Impactos Biológicos y Sociales. Consejo Nacional
de Ciencia y Tecnología, Lima, pp. 259-265.
Cano, A., M. I. La Torre, C. Monsalve, J. Roque, W. Mendoza, I. Salinas, S.
Castillo y H. Aponte. 2005. Las plantas comunes de San Marcos (Huari,
Áncash). Guía de Campo. Museo de Historia Natural (UNMSM). Serie de
Divulgación 12:1-147.
Cano, A., M. I. La Torre, S. Castillo, H. Aponte, M. Morales, W. Mendoza, B. León,
J. Roque, I. Salinas, C. Monsalve y H. Beltrán. 2006. Las plantas comunes
del Callejón de Conchucos (Áncash, Perú). Guía de Campo. Museo de
Historia Natural (UNMSM). Serie de Divulgación 13:1-303.
Cano, A., W. Mendoza, S. Castillo, M. Morales, MI. La Torre, H. Aponte, A.
Delgado, N. Valencia y N. Vega. 2010. Flora y vegetación de suelos
crioturbados y hábitats asociados en la Cordillera, Áncash, Perú. Rev. peru.
biol. 17(1): 95-103.
Carrillo y Ariza, M. 1986. Memoria del Departamento de Áncash. Boletín de la
Sociedad Geográfica de Lima (segunda época) 104(2): 23-50.
183
Castañeda, R. 2011. Valor de uso de las plantas silvestres en Pamparomás,
Áncash. Facultad de Ciencias Biológicas, Universidad Nacional Mayor de
San Marcos, Tesis para optar el título profesional de biólogo con mención
en botánica. Lima.
Castañeda, R. 2014. Comparación de tres índices de significancia cultural de la
flora silvestre del caserío de Pisha (Pamparomás, Áncash). Tesis para
optar el grado académico de Magister en Botánica Tropical con Mención
en Etnobotánica. Facultad de Ciencias Biológicas, Universidad Nacional
Mayor de San Marcos.
Castillo, S. 2012. Taxonomía y distribución de la familia Gentianaceae
(Magnoliopsida) en el departamento de Áncash, Perú. Universidad
Nacional Mayor de San Marcos, Tesis para optar el título profesional de
biólogo con mención en botánica. Lima.
Castillo, S.J. y J.S. Pringle. 2018. Gentianella canoi S.J. Castillo y J.S. Pringle Sp.
Nov. (Gentianaceae), una nueva especie del Perú. Anales del Real Jardín
Botánico de Madrid 75(1): 1-6.
Cerrate, E, 1957. Notas sobre la vegetación del valle de Chiquián. Folia Biol. And.
Botánica, 1. Alenconnaise, Paris, Francia.
Cerrate, E. 1969. Manera de Preparar Plantas para un Herbario Museo de Historia
Natural. Serie de Divulgación N° 1.
Cerrate, E. 1974. Flora y vegetación del valle de Chiquián (Departamento de
Áncash). Tesis para optar el grado de doctor, Facultad de Ciencias
Biológicas, Universidad Nacional Mayor de San Marcos, Lima.
Cerrate, E. 1979. Vegetación del Valle de Chiquián (Bolognesi-Áncash). Ed. Los
Pinos, Lima. Pp.65.
Chocano, M. 2003. La peripecies de un toponimo: Conchucos como realidad
geográfica y como espacion histórico en la sierra norte peruana. Bira 30:
173-196.
Cleef, A. M. 1979. The phytogeographical position of the neotropical vascular
paramo flora with special reference to the Colombian Cordillera Oriental.
184
Pp 175-184. In K. Larsen and L. B. Holm-Nielsen (Eds.). Tropical Botany.
Academic Press, New York.
Cox, E. 1998. Estudio etnobotánico de los pueblos de Huaylas y Santo Toribio
(Áncash). Universidad Nacional Mayor de San Marcos, Tesis para optar el
grado académico de Magister. Lima.
Cruz-Reyes, F.M. 2009. Ordenamiento y demarcación territorial como instrumento
de planificación para el desarrollo sostenible de la región Ancash.
Investigaciones Sociales 13(22): 47-70.
Davis, S. D., V. H. Heywood, 0. Herrera-MacBryde, J. Villa-Lobos & A. C. Hamilton
(eds.). 1997. Centres of plant diversity: A guide and strategy for their
conservation, 3: The Americas. WWF y IUCN, Cambridge, England.
De La Cruz, H.; P. Zevallos y G. Vilcapoma. 2005. “Status” de conservación de
las especies vegetales silvestres de uso tradicional en la provincia de
Canta, Lima–Perú. Ecología Aplicada 4(1 y 2): 9-16.
Dillon, M.O., S. Leiva, P. Lezama & V. Quipuscoa. 2011. Floristic checklist of the
Peruvian lomas formation. Arnaldoa 9(2): 7-43.
Du Reitz, G.E. 1931. Life forms of terrestrial flowering plants. Acta
Phytogeographica Suecica III:1.
Ferreyra, R. 1961. Las lomas costaneras del extremo sur del Perú. Bol. Soc.
Argent. Bot. 9: 87-120.
Ferreyra, R. 1978. Flora y vegetación del Monte de Zárate. Boletín de la Colonia
Suiza en el Perú 51-58.
185
Flores, M. 1997. La familia Leguminosae en el valle del Chillón-parte media y alta,
Departamento de Lima. Tesis para optar el Grado Académico de Magister
en Botánica Tropical mención: Taxonomía y Sistemática Evolutiva.
Universidad Nacional Mayor de San Marcos. Lima - Perú. 114 pp.
Forman, L. & D.M. Bridson. 1998. The Herbarium Handbook. Royal Botanical
Garden (Kew).
Funk V., Hoch P., Prather A. & W. Wagner. 2015. The importance of
vouchers. Taxon 54:127–129.
186
García, M. y D. Parra. 2011. Bosques Andinos de América Tropical. Serie
Investigación y Sistematización # 26. Programa Regional ECOBONA-
Intercooperation y Fundación Zoológica del Ecuador. Lima.
Gaston, K. J. 1994. Rarity. Chapman y Hall, London.
Gentry A.H. 1993. Overview of Peruvian Flora. In: Brako L, Zarucchi J, Catalogue
of the Flowering Plants and Gymnosperms of Peru. Monographs in
Systematic Botany from the Missouri Botanical Garden 45:1–1286.
Gómez, J. 1966. Notas sobre la vegetación de Valle del Marca (Afluente del
Fortaleza). Biota 6(47): 93–123.
187
Hopkins, G. W. & R. P. Freckleton. 2002. Declines in the numbers of amateur and
professional taxonomists: implications for conservation. Animal
Conservation 5: 245–249.
Hughes C. & R. Eastwood. 2006. Island radiation on a continental scale:
exceptional rates of plant diversification after uplift of the Andes.
Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of
America 103: 10334–10339.
Hughes, C.E., R.T. Pennington & A. Antonelli. 2013. Neotropical plant evolution:
Assembling the big picture. Bot. J. Linn. Soc. 171: 1–18.
Huber, O. y R. Riina. 1997. Glosario fitoecológico de las Américas. Vol. I. América
del Sur: países importantes. 500 pp. UNESCO. Caracas, Venezuela.
Humboldt A. 1820. Voyage aux regions equinoxiales du Nouveau Continent. Paris:
N. Mazé.
Jørgensen P.M., C. Ulloa Ulloa, B. León, S. León-Yánez, S.G. Beck, M. Nee, J.L.
Zarucchi, M. Celis, R. Bernal y R. Gradstein. 2011. Regional patterns of
vascular plant diversity and endemism. 192—203. EN: S.K. Herzog, R.
Martinez, P.M. Jørgensen & H. Tiessen (Eds.). Climate Change and
Biodiversity in the Tropical Andes. SCOPE, MacArthur Foundation y IAI.
Jørgensen, P. M., M. H. Nee y S. G. Beck. (Eds.) 2014. Catálogo de las Plantas
Vasculares de Bolivia. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard.127(1–2): i–
viii, 1–1744.
Kent, M. & M. Cooker. 1992. Vegetation description and analysis. CRC. Boca
Raton.
Knapp, S. 2002. Assessing patterns of plants endemism in Neotropical Uplands.
Andes. En: K.R. Young, C. Ulloa Ulloa, J.L. Luteyn, & S. Knapp (Eds.). Plant
evolution and endemism in Andean South America. Bot. Rev. 68(1): 22–37.
Leiva, S., T. Mione, L. Yacher y V. Quipuscoa. 2010. Modillonia una nueva sección
de Jaltomata Schlechtendal (Solanaceae) con una nueva especie para el
norte del Perú. Arnaldoa 17(2): 163–171.
188
Leiva, S. 2017. Las especies del género Iochroma Benth. (Solanaceae) que
habitan en la región La Libertad, y un nuevo taxón del Norte del Perú.
Arnaldoa 24(1): 63–118.
Leiva, S. 2019. Browallia pallascana (Solanaceae) una nueva especie del norte
del Perú. Arnaldoa 26(1): 43–45.
Leiva, S. y F. Tantalean. 2015. Browallia corongoana (Solanaceae), una nueva
especie del Norte del Perú. Arnaldoa 22(2): 347–356.
Leiva, S., M. Zapata, G. Gayoso, P. Lezama, V. Quipuscoa y M. O. Dillon. 2008.
Diversidad florística de la Loma Mongón, Provincia de Casma,
Departamento Áncash, Perú. Arnaldoa 15(1): 45–62.
Leiva, S., T. Mione y L. Yacher. 2014. Jaltomata angasmarcae y Jaltomata
pauciseminata (Solanaceae) dos nuevas especies del norte de Perú.
Arnaldoa 21(1): 25-40.
León, B., A. Cano y K. R. Young. 2002. Los helechos de las lomas costeras del
Perú. Arnaldoa 9(2): 7–42.
León, B., J. Roque, C. Ulloa Ulloa, N. Pitman, P.M. Jørgensen y A. Cano (Eds.).
2007. El libro rojo de las especies endémicas del Perú. Rev. peru. biol.
Número Especial 13(2): 1s – 971s.
León, B., K. R. Young y A. Cano. 1996. Observaciones sobre la flora vascular de
la costa central del Perú. Arnaldoa 4(1):67–85.
Linares-Palomino, R., R.T. Pennington & S. Bridgewater. 2003. The
phytogeography of the seasonally dry tropical forests in Equatorial Pacific
South America. Candollea 58: 473–499.
Londoño, C., A. Cleef & S. Madriñan. 2014. Angioperm flora and biogeography of
the páramo region of Colombia, Northern Andes. Flora 209: 81–87.
Lopez Laphitz, R.M., Ezcurra, C. y Vidal-Russell, R. (2015). Revisión taxonómica
del género Sudamericano Quinchamalium (Schoepfiaceae). Boletín de la
Sociedad Argentina de Botánica 50: 235–246.
Lot, A., y F. Chiang. 1986. Manual de Herbario: Administración y manejo de
colecciones, técnicas de recolección y preparación de ejemplares
botánicos. Consejo Nacional de la Flora de México; 1-142 pp.
189
Luebert, F. & M. Weigend. 2014. Phylogenetic insight into Andean plant
diversification. Frontiers in Ecology and Evolution 2, Article 25: 1-17.
Luteyn, J.L. 1999. Páramos: A Checklist of Plant Diversity, Geographical
Distribution, and Botanical Literature. New York Botanical Garden Press,
Brooklyn, NY.
Macbride, J. F. 1936–1962. Flora of Peru. Field Museum of Natural History,
Botanical Series, Chicago.
Marcelo-Peña, J.L. 2008. Vegetación leñosa, endemismos y estado de
conservación en los bosques estacionalmente secos de Jaén, Perú. Rev.
peru. biol. 15(1): 43–42.
McKinney, M. 1999. High rates of extinction and threat in poorly studied taxa.
Conservation Biol. 13: 1273-1281.
Meerow, A.W. & A. Cano. 2019. Taxonomic novelties in Amaryllidaceae from the
department of Áncash, Peru, and a new combination in Clinanthus.
Phytotaxa 131: 115–126.
Melchor, R.B. 2016. Etnobotánica y Diversidad de la Familia Leguminosae Juss.
en la Cuenca del Rio Nepeña (Áncash, Perú). Tesis para optar el Título
Profesional de Biólogo con mención en Botánica, Facultad de Ciencias
Biológicas, Universidad Nacional Mayor de San Marcos.
Mione, T., S. Leiva & L. Yacher. 2016. Jaltomata aijana (Solanaceae) of Áncash,
Perú. Pyrex Journal of Biodiversity and Conservation 1(3): 35–43.
Mittermeier, R. A., N. Myers, P. Robles Gil & C. G. Mittermeier. 1999. Hotspots:
Earth's biologically richest and most endangered terrestrial ecoregions.
Cemex, Mexico City.
Molina, J. 2017. Flora vascular de la cuenca del rio Baños, Huaral, Lima. Tesis
para Licenciatura en Biología; Facultad de Ciencias Naturales y
Matemática, Universidad Nacional Federico Villareal, Lima.
Monsalve, C. 2003. Taxonomía y distribución de la familia Brassicaceae en la
provincia de Huaylas, Áncash. Tesis para optar al título Profesional de
Biólogo con mención en Botánica. Facultad de Ciencias Biológicas,
Universidad Nacional Mayor de San Marcos.
190
Monsalve, C. y A. Cano. 2003. La familia Brassicaceae en la provincia de Huaylas,
Áncash. Rev. peru. biol. 10 (1): 20 – 21.
Monsalve, C. y A. Cano. 2005. Avances en el conocimiento de la diversidad de la
familia Brassicaceae en Áncash, Perú. Rev. peru. biol. 12(1): 107-124.
Montesinos-Tubée, D.B. 2011. Diversidad florística de la cuenca alta del río
Tambo-Ichuña (Moquegua, Perú). Rev. peru. biol. 18(1): 119–132.
Montesinos-Tubée, D.B. 2016. Diversidad florística asociada a los restos
arqueológicos de la cultura Yarowilca en Huánuco y Ancash, Perú.
Arnaldoa 23(2): 475-516.
Mostacero, J., F. Mejía, y F. Peláez. 1996. Fitogeografía del norte del Perú. Serie
Ciencias CONCYTEC. Editorial Forma e Imagen. Lima – Perú.
Myers, N., R. A. Mittermeier, C. G. Mittermeier, G. A. B. da Fonseca & J. Kent.
2000. Biodiversity hotspots for conservation priorities. Nature 403: 853-858.
Ostolaza, C. 2011. 101 Cactus del Perú. MINAM.
Ostolaza, C. 2014. Todos los Cactus del Perú. MINAM.
Panero, J.L. 1992. Systematics of Pappobolus (Asteraceae - Heliantheae). The
American Society of Plant Taxonomist. Syst. Bot. Monogr. 36: 1-195.
Peña, K., K. Santisteban, V. Gonzáles, J. Carreño, G. Chipana, A. Espinoza, N.
Nuevo, S. Cardich, M. Peña y J. Roque. 2016. Composición y estructura
florística del cerro Lupín (Huarmey, Áncash) en los meses de El Niño 2016
(diciembre - junio). Libro de resúmenes de la XXV Reunión Científica
ICBAR. Agosto. Pp 79.
Pérez, F.L. 1984. Striated soil in an Andean paramo of Venezuela: Its origin and
orientation. Arct. Alp. Res. 16:277-289.
Pérez, F.L. 1985. Surficial talus movement in an Andean paramo of Venezuela.
Geogr. Ann., Ser. A 67:221-237.
Pérez, F.L. 1987. Needle ice activity and the distribution of stem-rosette species
in a Venezuelan paramo. Arct. Alp. Res. 19:135-153.
Polk, M.H., K.R. Young, A. Cano & B. León, 2019. Vegetation of Andean wetlands
(Bofedales) in Huascaran National Park, Peru. Mires Pet, volumes 24: 1-
26.
191
Polk, M.H., K.R. Young, M, Barer, B.G. Mark, J.M. Mckenzie, J. Bury & M. Carey.
2018. Exploring hydrologic connections between tropical mountain
wetlands and in glacier recession in Peru´s Cordillera Blanca. Applied
Geography 78: 94-103.
Poulsen, B. O. & N. Krabbe. 1997. Avian rarity in ten cloud forest communities in
the Andes of Ecuador: Implications for conservation. Biodiv. & Conserv. 6:
1365-1375.
Pruski, J.F. 2012. Studies of Neotropical Compositae–VIII. The new combination
Pseudonoseris glandulosa and revision of Pseudonoseris (Liabeae).
Phytoneuron 2012-113: 1–10.
Pteridophytes Phylogeny Group (PPG). 2016. A community-derived classification
for extant lycophytes and ferns. J Syst Evol. 54(6):563–603.
Raimondi, A. 1874. El Perú. Tomo I. Lima.
Ramírez, A. 2004. Estudio taxonómico de los líquenes del distrito de Pueblo Libre,
Huaylas, Áncash. Tesis para optar al título Profesional de Biólogo con
mención en Botánica. Facultad de Ciencias Biológicas, Universidad
Nacional Mayor de San Marcos.
Ramírez, A. y Cano, A. Líquenes de Pueblo Libre, una localidad andina en la
Cordillera Negra (Huaylas, Áncash, Perú). 2005. Rev. peru. biol. 12(3):
383-396.
Ramírez, D. 2011. Flora Vascular y vegetación de los humedales de Conococha
(Áncash, Perú). Tesis para optar el Título Profesional de Biólogo, con
Mención en Botánica. Facultad de Ciencias Biológicas, UNMSM.
Raunkier, C. 1908. Life-forms statistics as fundamental of biological plant-
geography.
Reyes, L. 1999. Sinopsis de la geología del departamento de Áncash. Archivo
Técnico INGEMET, Lima.
Roca, B. 2012. Descripción morfohistológica de tres especies de plantas
altoandinas de Chacas, Asunción, Áncash-Perú. Tesis para optar el Título
Profesional de Biólogo con mención en Botánica, Facultad de Ciencias
Biológicas, Universidad Nacional Mayor de San Marcos.
192
Rodman, J.E., & J.H. Cody. 2003.The taxonomic impediment overcome: NSF’s
Partnerships for Enhancing Expertise in Taxonomy (PEET) as a model.
Systematic Biology 52: 428-435.
Rodríguez, L. (Ed.). 1996. Diversidad biológica del Perú: Zonas Prioritarias para
su Conservación. Proyecto FANPE, GTZ-INRENA, Lima.
Rundel, P.W., M.O. Dillon, B. Palma, H.A. Mooney & L. Gulson. 1991. The
phytogeography and ecology of the coastal Atacama and Peruvian desert.
Aliso 13(1): 1-49.
Sagástegui, A. 1986. Fitogeografía General y del Perú. 4ª Edición. Editorial
Talleres Gráficos de La Universidad Nacional de Trujillo. Trujillo-Perú.
Salariato, D. L., F. O. Zuloaga, A. Cano & I. A. Al-Shehbaz. 2015. Molecular
phylogenetics of the Tribe Eudemeae (Brassicaceae) and implications for
its morphology and distribution. Molecular Phylogenetics and Evolution 82:
43 – 59.
Salas, E. 2000. Las plantas medicinales y sus usos tradicionales en la Comunidad
de Mallas, provincia de Huari, Áncash-Perú. Tesis para optar al título
Profesional de Biólogo con mención en Botánica. Facultad de Ciencias
Biológicas, Universidad Nacional Mayor de San Marcos.
Samain, M.S., G. Mathieu, G. Pino, L. Symmank, N. Cieza, C. Neinhuis, P.
Goetghebeur & S. Wanke. 2011. The geophytic Peperomia subgenus
Tildenia (Piperaceae) in the Andes with descriptions of new species in a
phylogenetic framework. Pl. Ecol. Evol. 144: 162.
Särkinen, T., M. Staats, J.E. Richardson, R.S. Cowan & F.T. Bakker. 2012. How
to open the treasure chest? Optimizing DNA extraction from herbarium
specimens. PLoS One 7: e43808.
Särkinen, T., P, Gonzáles & S. Knapp. 2013. Distribution models and species
discovery: the history of new Solanum species from Peru. PhytoKeys 31:
1-20.
Sklenar, P. & H. Balslev. 2007. Geographic flora elements in the Ecuadorean
superparamo. Flora 202: 50-61.
193
Smith, D. N. 1988. Flora and Vegetation of the Huascarán National Park, Áncash,
Peru, with preliminary taxonomic studies for a manual of the flora. Ph. D.
Thesis, Iowa State University, Ames.
Smith, J.M.B. & A. M. Cleef. 1988. Composition and origins of the world's
tropicalpine floras. Journal of Biogeography 15: 631-645.
Smith, L.B. & R. J. Downs. 1974. Pitcairnioideae (Bromeliaceae), Part I. Flora
Neotropica14(1): 1–660.
Soreng, R.J. & P.M. Peterson. 2010. Poa ramifer (Poaceae: Pooideae: Poeae:
Poinae) a New aerially branchinf gynomonoecius species from Peru. J. Bot.
Res. Inst. Texas 4(2): 587-594.
Suni, M., A. Cano y G. Vadillo. 2001. Ensayos preliminares en germinación de
Puya raimondii Harms (Bromeliaceae). Rev. peru. biol. 8(1): 53-59.
Timaná, M.E. 2005. Systematic studies in Pycnophyllum and Pycnophyllopsis
(Caryophyllaceae) of the high Andes. Dissertation, Doctor of Philosophy,
The University of Texas at Austin, May 2005. 299 pp.
Timaná, M.E. 2017. Nomenclatural Notes on the Andean Genera Pycnophyllum
and Pycnophyllopsis (Caryophyllaceae). Lundellia 20: 4-24.
Toledo, V.M. & V. Sosa. 1993. Floristics in Latin America and the Caribbean: an
evaluation of the numbers of plant collections and botanist. Taxon 42: 355-
364.
Tovar, 0. 1990. Tipos de Vegetación, diversidad florística y estado de
conservación de la Cuenca del Mantaro. Centro de Datos para la
Conservación, Universidad Agraria - La Molina, Lima. 92 Pp.
Tovar, O. Las Gramíneas (Poaceae) del Perú. 1993. Ruizia 13, Madrid. 480 pp.
Tovar, O. 2002. Panorama fitogeográfico del Perú. En: Enciclopedia Temática del
Perú. Flora Peruana. Editorial Milla Batres, S.A.
Turner, B. L. 1993. Revision of South American species
of Perymenium (Asteraceae, Heliantheae). Phytologia 75(3): 204–217.
Ulloa Ulloa, C., J. Zarucchi y B. León. 2004. Diez años de adiciones a la flor del
Perú: 1993-2003. Arnaldoa, Edición Especial: 7-242.
194
Ulloa Ulloa, C., P. Acevedo-Rodríguez, S. G. Beck, M. J. Belgrano, R. Bernal, P.
E. Berry, L. Brako, M. Celis, G. Davidse, S. R. Gradstein, O. Hokche, B.
León, S. León-Yánez, R. E. Magill, D. A. Neill, M. H. Nee, P. H. Raven, H.
Stimmel, M. T. Strong, J. L. Villaseñor Ríos, J. L. Zarucchi, F. O. Zuloaga
& P. M. Jørgensen. 2017. An integrated assessment of vascular plants
species of the Americas. Science 358: 1614–1617, f. 1–4.
Ulloa Ulloa, C., P. Acevedo-Rodríguez, S. G. Beck, M. J. Belgrano, R. Bernal, P.
E. Berry, L. Brako, M. Celis, G. Davidse, S. R. Gradstein, O. Hokche, B.
León, S. León-Yánez, R. E. Magill, D. A. Neill, M. H. Nee, P. H. Raven, H.
Stimmel, M. T. Strong, J. L. Villaseñor Ríos, J. L. Zarucchi, F. O. Zuloaga
& P. M. Jørgensen. 2019 [Onwards]. An integrated Assessment of Vascular
Plants Species of the Americas (Online Updates).
Vadillo G., M. Suni y A. Cano. 2004. Viabilidad y germinación de Puya Raimondii
Harms (Bromeliaceae). Rev. peru. biol. 11(1): 71-78.
Valencia, N. 1990. Ecology of forests on the western slopes of the Peruvian Andes.
Thesis for Philosophal Doctor Degree. Department of Plant and Soil
Sciences, University of Aberdeen.
Van der Hammen, T. & A.M. Cleef. 1986. Development of the high Andean paramo
flora and vegetation. 151-201 pp. In Vuilleumier, F. & M. Monasterio (Eds.):
High altitude tropical biogeography. Oxford University Press and American
Museum of Natural History.
Velarde, O. 1945. Estudio sobre la vegetación y flora de las Lomas de Lupín.
Revista de Ciencias: 666-706.
Vilcapoma, G. 1975. Las Solanaceae del valle de Chillón provincia de Canta. Tesis
para optar el Grado Académico de Bachiller. Facultad de Ciencias.
Universidad Nacional Mayor de San Marcos. Lima – Perú, 178 pp.
Wägele, H., A. Klussmann-Kolb, M. Kuhlmann, G. Haszprunar, and D. Lindberg.
2011. The taxonomist – an endangered race. A practical proposal for its
survival. Frontiers in Zoology 8: 1-7.
Weberbauer, A. 1936. Phytogeography of The Peruvian Andes. Flora of Peru.
Pub. Field Mus. Nat. Hist., Bot. ser 13(1): 13-81. Chicago.
195
Weberbauer, A. 1945. El mundo vegetal de los Andes peruanos. Ministerio de
Agricultura. Lima.
Weigend, M. & M. Binder. 2001. Ribes viscosum Ruiz & Pav. (Grossulariaceae),
una especie ecológicamente importante de los Andes del Perú, y su
sinonimia. Arnaldoa 8(1): 39–44.
Weigend, M. 1998. Nasa y Presliophytum: Los nombres y sus tipos en los nuevos
géneros segregados de Loasa Juss. sensu Urban y Gilg en el Perú.
Arnaldoa 5: 159-170.
Wheeler, Q. D., P. H. Raven, & E. O. Wilson. 2004. Taxonomy: Impediment or
expedient? Science 303:285.
Whittaker, R.H. 1975. Communities and ecosystems. Second edition. MacMillan,
New York, New York, USA. 385 pp.
Wilson, J.J., L. Reyes y J, Garayar. 1967. Geología de los cuadrángulos de
Mollebamba, Tayabamba, Huaylas, Pomabamba, Carhuaz y Huari. Boletín
16. Servicio de Geología y Minería, Lima, Perú. 95 pp.
Womersley J. Plant collecting and herbarium development: a manual. Food and
Agriculture Organization of the United Nations: Rome; 1981. 137 pp.
Young, K.R. y N. Valencia (Eds.). 1992. Biogeografía, Ecología y Conservación
del Bosque Montano en el Perú. Memorias del Museo de Historia Natural,
U.N.M.S.M. (Lima) 25. 227 pp.
Young, K.R., C. Ulloa Ulloa, J. L. Luteyn & S. Knapp. 2002. Plant Evolution and
Endemism in Andean South America: An Introduction. The Botanical
Review 68(1): 4-21.
Zamora, C. 1996. Mapa de las ecorregiones. En Rodríguez, L. (Ed.) Diversidad
Biológica del Perú. INRENA-GTZ.
196
Apéndice 1. Registro de la flora vascular del departamento de Ancash por provincias. El nombre de ka privincia se
abrevia de la siguiente forma. AI= Aija, AR= Antonio Raimondi, AS= Asunción, Bo= Bolognesi, CR= Carhuaz, CF= Carlos
F. Fitzcarald, CA= Casma, CO= Corongo, HZ= Huaraz, HI= Huari, HY= Huarmey, HS= Huaylas, ML= Mariscal Luzuriaga,
OC= Ocros, PA= Pallasca, PO= Pomabamba, RE= Recuay, Sa= Santa, SI= Sihuas, YU= Yungay. La presencia del taxón
se indica con una x.
A A A B C C C C H H H H M O P P R S S Y
Familia Especie I R S O R F A O Z I Y S L C A O E A I U
Acanthaceae Dicliptera peruviana x x
D. porphyrea x
D. procumbens x x
Justicia sericea x x x
Ruellia floribunda x x x x
Adoxaceae Sambucus nigra x
S. peruviana x
Sesuvium
Aizoaceae portulacastrum x x x
Tetragonia
crystallina x x
Alstroemeria
Alstroemeriaceae chorillensis x x x
A. ligtu x x
A. pygmaea x x
Bomarea
albimontana x x x x x
B. bracteata x
B. dulcis x x x x x x x x x x
B. involucrosa x
B. longistyla x
B. ovata x x x
B. parvifolia x
197
B. peruviana
B. porrecta
B. vargasii
Alternanthera
Amaranthaceae halimifolia x x x
A. macbridei x x x x x
A. porrigens x x x x x x x x
A. pungens x x x
Amaranthus
hybridus x
A. spinosus x x
A. viridis x x x
Atriplex rotundifolia x x x
Chenopodium
macrospermum x
C. murale x x x x
C. petiolare x x x
Dysphania
ambrosioides
Gomphrena oroyana x x
Guilleminea densa x x x
Iresine diffusa x x
I. weberbaueri x x
Sarcornia nei x
Suaeda foliosa x x
Amaryllidaceae Clinanthus croceus x x
C. inflatus x
C. luteus x
C. recurvatus
Eucrosia calendulina x
Ismene parviflora x
198
Paramongaia
weberbaueri x x x
Rauhia staminosa x
Trichlora peruviana x x
Anacardiaceae Mauria simpicifolia x x
Anacardiaceae Schinus areira x x
S. molle x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Anemiaceae Anemia myriophylla x x
Apiaceae Arracacia incisa x
A. peruviana x
Azorella aretioides x
A. biloba x x x
A. corymbosa x x x
A. crenata x x x
A. multifida x x x
A. pulvinata x x
Bowlesia lobata x x
B. setigera x
B. sodiroana x
B. tenella x x
Ciclospermum
laciniatum x
Daucus montanus x x x x x x
Eremocharis
longiramea x x x
Eryngium humile x x x x x x
Lilaeopsis
macloviana x x
Niphogeton scabra x
N. smithii x
N. stricta x x
199
Oreomyrrhis
andicola x x x x x x x x
Spananthe
paniculata x x
Asclepias
Apocynaceae curassavica x x
Cynanchum
formosum x x x
C. pichinchense x
C. tarmense x x x x
C. unguiculatum x
Ditassa endoleuca x
Gonolobus peruanus x x
Mandevilla
brachyloba x
Philibertia
solanoides x
Sarcotemma
clausum x
Vallesia glabra x
Hydrocotyle
Araliaceae bonariensis x
H. sibthorpioides
var. batrachium x
Oreopanax
oroyanus x x
Asparragaceae Agave americana x x x
Anthericum
eccremorrhizum x x x x x
Anthericum viruense x
Furcraea andina x x
F. occidentalis x x x x
Oziroe biflora x x
Trihesperus glaucus
200
Asplenium
castaneum x x x x
A. monanthes x x x x
A. peruvianum x
A. praemorsum x x x
A. resiliens x
A. rutaceum x
A. sessilifolium x
A. triphyllum x x x x
Asteraceae Achyrocline alata x x x x x x x x x x x
A. peruviana
A. ramosissima x
A. azangaroensis x x x x x x x x
A. glechonophylla x x
A. lobulifera
A. pentlandiana x x
A. sternbergiana x x x x x
Ageratina vallincola
Aldana helianthoides x x
A. peruviana x x
Ambrosia
arborescens x x x x
A. peruviana x x
Aphanactis villosa x x x x x x
Aristeguietia discolor x x x x x x
A. persicifolia x
Arnaldoa
weberbaueri x x
Baccharis
caespitosa x x x x x x
B. cutervensis x x
201
B. emarginata x
B. genistelloides x x x x x x x x x
B. grandicapitulata x x x x
B. kingii x x x
B. latifolia x x x x x
B. macrantha x
B. odorata x x x
B. pentlandii x
B. peruviana x x x
B. phylicoides x x x x x x
B. pulchella x
B. salicifolia x x x x x x x
B. sinuata x
B. sternbergiana x x x
B. tomentosa x x x x
B. tricuneata x x x x x x x
B. uniflora x x x x x x x x x
Badilloa
drepanoides x
Barnadesia
blakeana x
B. dombeyana x x x x x
Belloa longifolia x x x x x
B. piptolepis x x x x x x x
B. schultzii x x
B. subspicata x
B. turneri x
Bidens andicola x x x x x x x x x x
B. pilosa x x x x
Chaetanthera
chiquianensis x
202
C. cochlearifolia x
Chaptalia cordata x x x x x x
Chersodoma
antennaria x x x x x x
C. deltoidea x
C. diclina x
C. jodopappa x
C. ovopedata x x x x x x
Chionopappus
benthamii x x x x
Chromolaena
eripsima x
C. haugtii x
Chrysactinium
acaule x x x x x x
C. amphothrix x
C. hieracioides x x x x
Chuquiraga jussieui x
C. spinosa x x x x
C. spinosa subsp.
huamanpinta x
Conyza
artemisiodes x x
C. bonariensis x x
C. floribunda x x
C. obtusa x
C. popayanensis x
Coreopsis
fasciculata x x x x
C. integra x x
C. senaria x x x x x x
C. sherffii x x x x
203
Cosmos
peucedanifolius x x x x
Cotula australis x
Critoniopsis jelskii x x
Cronquistianthus
callacatensis
C. desmophyllus
C. determinatus
C. glomeratus x x
C. lavandulifolius
C. urubambensis
Cuatrecasasiella
isernii x x x x x
Dasyphyllum ferox x x x
Delilia biflora x x
Dendrophorbium
usgorense x
Diplostephium
azureum x x x x x x
D. foliosissimum x x
D. haenkei x
D. lanatum x
D. sagasteguii x x x x
D. stuebelii x
D. vermiculatum x x
Dorobaea laciniata x x x
Eclipta prostrata x
Encelia canescens x x x x
Enhydra sessilifolia x
Erigeron lanceolatus x
E. leptorhizon x x
E. rosulatus x x x x x
204
Ferreyranthus
excelsus
F. vernonioides x
Flourensia
macrophylla x x x x
Galinsoga parviflora x x x x x x
G. quadriradiata x
Gamochaeta
americana x x x
G. coarctata x x
G. humilis x x x x
G. oreophila x x x x
G. purpurea x x x
Gnaphalium badium x
G. cheiranthifolium x x x
G. dombeyanum x x x x x x x
G. polium x x x x
Gochnatia patazina x x x
G. peruviana x
Gynoxys caracensis x x x x x x x x
G. nitida x
G. oleifolia x x x x x
Heliopsis
buphthalmoides x x x x
Helogyne
calocephala x
Hieracium lagopus x
H. leptocephalium x
H. mapirense x
H. tallenganum x
Hypochaeris
chillensis x
205
H. meyeniana x x x x x
H. sessiliflora x
H. taraxacoides x x x x x x x x x
H. tenuifolia var.
linearifolia x x x
Jungia axillaris x x x
J. rugosa x x x x x
J. schuerae x x x x x x x x
J. stuebelii x x x x x x
J. vitocensis x
Kaunia uber x
Koanophyllon flexile x
Lasiocephalus
campanulatus x x x x x x x
Leucheria daucifolia x
Liabum
solidagineum x x x
Loricaria ferruginea x x x x x x x x
L. lycopodinea
Lucilia kunthiana x x x x x
L. pusilla x
Misbrookea
strigosissima x x x
Mniodes andina x x x x
M. aretioides x x
M. pulvinata x x x
Munnozia lyrata x x x
Mutisia acuminata x x x x x x
M. mathewsii x x x
Noticastrum
marginatum x x
Novenia acaulis x x x
206
N. tunariensis x x x x
Onoseris annua x
O. lopezii x x x
O. macbridei
O. odorata x x
Ophryosporus chilca x x x x x
O. peruvianus x x x x x x x x
Oritrophium
crocifolium x
O. hieracioides x x x x x x
O. limnophilum x x x x x x x x x x
O. peruvianum x x x x
Pappobolus
acutifolius x x
P. davidii x
P. discolor
P. lanatus var.
lanatus x x x
P. lanatus var.
sanctae x
P. mathewsii var.
viridifolius
Paracalia jungioides x
Paranephelius
ovatus x x x x x x x
P. uniflorus x x x x x x x x x x
Pentacalia andicola x
Perezia
coerulescens x x x x
P. multiflora x x x x
P. pinnatifida x x x x
P. pungens x x x x x x
Perymenium bishopii x
207
P. featherstonei x
P. huascaranum x
Philoglossa
peruviana x x
Plagiocheilus
soliviformis x x x x x
Pluchea chingoyo x x
Polyachyrus
sphaerocephalus x
Porophyllum
ruderale x x x
Proustia
berberidifolia x
P. peruviana x x x x
Pseudonoseris
glandulosa x x
Qusiantennaria
linearifolia x x x x x x x x
Schkuhria pinnata x x x
Senecio acarinus
S. adenophylloides x x x
S. adenophyllus x x x x
S. albaniae x
S. algens x
S. ancashinus x
S. arachnolomus x x x x x
S. arnaldii x
S. ayapatensis x x x
S. bolivarianus x x x x x
S. breviscapus x x x
S. burkartii x x x
S. calvus x x x x x
S. campanellifer x x x x
208
S. campanulatus x x x x x x x x
S. canescens x x x x x
S. canopurpureus x
S. casapaltensis x x x
S. cerratei x
S. chavanilloensis x
S. chiquianensis var.
chiquianensis x
S. chiquianensis var.
dentatus x
S. collinus x x x x x x x
S. comosus x x x x x x x
S. condimentarius x x x x x
S. culcitioides x x x x x x x
S. emmae x
S. evacoides x x x
S. expansus x x x x x x
S. featherstonii x
S. ferreyrae x x x
S. genisianus x x
S. gracilipes x x
S. hastatifolius x x
S. hyoseridifolius x x x x x x x
S. hypsiandinus
S. ishcaivilcanus x
S. jungioides
S. kingbishopii x
S. klattii x x
S. leucophorbius x x x
S. lomincola
S. mathewsii x x
209
S. melanocalyx x x x x x x
S. minesinus x x x x
S. modestus x x x x x x
S. nivalis x
S. nubigenus x x
S. nutans x x
S. praeruptorum x x x
S. rauhii x
S. rauranus
S. repens x x
S. repens var.
macbridei x
S. rhizomatus x x x
S. richii x x
S. rufescens x x x x x x x x
s. scrobicarioides x x x x x x
S. serratifolius x x x x x
S. sipoccruncus x
S. spinosus x x x x
S. subcandidus x
S. sublutescens x x x x x
S. sulinicus x
S. szyszylowiczii x
S. tephrosioides x x x x x x
S. tingoensis x x x x x x x
S. truxillensis x x
S. tubicapillosus
S. usgorensis x x x x x
S. vulgaris x x
S. yauyensis
210
Siegesbeckia
flosculosa x x
S. jorullensis x x
Smallanthus
fruticosus x
S. glabratus x
Sonchus oleraceus x x x x x
Spilanthes leiocarpa x
Stevia
cajabambensis
S. macbridei x x
S. pearcei x
S. petiolata
Stuckertiella capitata x x x
Syncretocarpus
ancashino x
S. sericeus
Tagetes elliptica x x
T. filifolia x x x
T. minuta x x
T. multiflora x x x x
Taraxacum
fernandezianum x x x
Tessaria integrifolia x
Trichocline
caulescens x
T. peruviana x x
Tridax peruviensis x
Trixis cacalioides x x x x
T. churinensis
Verbesina
ancashensis x x
V. andina x
211
V. arborea x x
V. ayabacensis x
Villanova
oppositifolia x x x x x x
Wedelia grandiflora x
Werneria apiculata x x
W. aretioides x x x x
W. caespitosa x x x x x x x
W. heteroloba
W. nubigena x x x x x x x x
W. orbignyana x
W. pectinata x
W. pinnatifida x
W. pumila x x x x x x x
W. pygmaea x x x x x x x x
W. villosa x
W. weberbaueriana x x
Xenophyllum
ciliolatum x
X. dactylophyllum x x x x x x x
X. decorum x x
X. marcidum x
Zinnia peruviana x x x x
Athyriaceae Athyrium dombeyi x
Basellaceae Anredera diffusa x x x
Ullucus tuberosus
subsp. aborigineus x x x
Batidaceae Batis maritima x
Begoniaceae Begonia octopetala x
Begonia pleiopetala x
Berberidaceae Berberis flexuosa x x
212
B. jelskiana x x
B. lutea x x x x x x
B. monosperma x
B. podophylla x
B. weberbaueri x
Alnus acuminata
Betulaceae subsp. acuminata x x x x x x x x
Bignoniaceae Delostoma dentatum x x
D. integrifolium x
D. lobbii x
Eccremocarpus
Bignoniaceae viridis x
Jacaranda acutifolia x
Tecoma stans var.
sambucifolia x x x x x x
Tourretia lappaceae x x
Blechnaceae Blechnum loxense x x x x x x
Boraginaceae Amsinckia calycina x
Borago officinalis x x x
Cordia lutea x
Cryptantha
granulosa x x
Euploca pilosa x x x
Hackelia mexicana x
Heliotropium
adenogynum x
H. angiospermum x x
H. arborescens x x x x
H. curasavicum x x
H. ferreyrae x
H. incanum x x
H. pamparomasense x
213
H. submolle x x
Lithospermum
peruvianum x x x
Phacelia secunda x x x x x
Plagiobothrys
humilis x x
Tournefortia
polystachya x
T. scabrida x
Varronia lippioides x
Wigandia urens x x
Aschersoniodoxa
Brassicaceae cachensis x x
Brassica juncea x x
B. nigra x
B. rapa x x x
Brayopsis alpaminae x x x
B. alpaminae subsp.
smithii x x
B. calycina x x x x x x x x x
B. chacasensis x x
Capsella bursa-
pastoris x x x x x
Cardamine
bonariensis x x x x
Cremolobus
chilensis x x x x x x x
C. rhomboideus
C. suffruticosus
Dactylocardamum
imbricatifolium x x
D. polyspermum x
Descurainia
athrocarpa x x x x x
214
D. depressa x x
D. leptoclada x x
D. myriophylla x x x x x
Draba alchemilloides x x
D. alyssoides x
D. ancashensis x
D. argentifolia x x
D. brackenridgei x x x
D. cryptantha x x x
D. depressa x x x x
D. lapaziana x x
D. macleanii x x x x
D. matthioloides
subsp. matthioloides x
D. matthioloides
subsp. saundersi x
D. ochropetala x x x
D. pickeringii x x x x x x
D. soratensis
Englerocharis
ancashensis x x x x
E. peruviana x x x x
Eudema incurva x
Exhalimolobus
araboides x
E. hispidulus x
Lepidium
abrotanifolium x
L. bipinnatifidum x x x x x x x x
L. chichicara x x x x x
L. depressum x
L. didymum x
215
L. meyenii x x x
L. pubescens x
L. virginicum x
Mancoa hispida x x
Nasturtium officinale x x x x x x x x x
Raphanus
raphanistrum x
R. sativus x x
Rapistrum rugosum x
Rorippa beckii x
Sisymbrium
officinale x x x
Tomostima
araboides x x
Weberbauera
bracteata x
W. perforata x
W. peruviana x
W. rosulans x x
W. smithii x x
W. spathulifolia x x x x x x x x
W. trichocarpa x
Deuterocohnia
Bromeliaceae longipetala x x
Pitcairnia acicularis
P. cerrateana x
P. decurvata
P. pungens x x x
Puya angusta x x
P. argentea x
P. cerrateana x
P. ferreyrae x
216
P. ferruginea x x x x x
P. grandidens x
P. hamata x
P. herrerae x
P. hutchisonii x
P. macbridei subsp.
macbridei x
P. macbridei subsp.
yungayensis x
P. macrura
P. medica
P. membranacea x
P. mima x x
P. nigrescens x
P. pygmaea x
P. raimondii x x x x x
P. rauhii x x
P. reflexiflora x x
P. roezli x
P. tyleriana x
Racinaea diffusa
R. pallidoflavens x
Tillandsia aurea x
T. capillaris x x x
T. cerrateana x
T. chartacea
T. extensa x
T. fendleri var.
reducta x x
T. heteromorpha x
T. huarazensis x
217
T. humilis x x x
T. interrupta x
T. ionochroma x x
T. krahnii x
T. latifolia x x
T. lopezii
T. oroyensis x x x
T. pinnatodigitata x x
T. purpurea x x x
T. recurvata x x
T. rubella x x
T. straminea x x
T. tectorum x x x x x
T. usneoides x
T. walteri var. walteri x
Vriesea cereicola
Armatocereus
mataranus subsp.
Cactaceae ancashensis x
A. matucanensis x x x
A. procerus x
A. rauhii
Austrocylindropuntia
floccosa x x x x x x x x x
A. pachypus.
A. subulata x x x
Browningia pilleifera x
Cleistocactus
fieldianus subsp.
fieldianus x x
C. fieldianus subsp.
samnensis
218
C. sulcifer
Corryocactus
apiciflorus x
C. brachycladus
C. tenuiculus
Cumulopuntia
boliviana
Cumulopuntia
sphaerica
Cylindropuntia
tunicata x
Echinopsis
peruviana
E. santaensis
E. pachanoi
Espostoa mirabilis x x
E. nana x
E. ruficeps x
E. senilis x
Haageocereus
acranthus subsp.
acranthus x x x
H. acranthus subsp.
zonatus
H. chryseus
H. fulvus x
H. lanugispinus
H. pacalaensis
subsp. pacalaensis
H.
pseudomelanostele x x x
H. tenuis
Loxanthocereus
erectispinus
219
Matucana
aurantiaca subsp.
currundayensis x
M. hastifera
M. haynei x x x x x x
M. haynei subsp.
herzogiana
M. oreodoxa
M. paucicostata
Melocactus
peruvianus x x x x x
Mila caespitosa
M. colorea
Neoraimondia
arequipensis x x
Opuntia blancii
O. crassicylindrica
O. ficus-indica x x x
O. fulvicoma
O. hirschii
O. punta-caillan x
O. yanganucensis x
Oroya borchersii x x x x
Platyopuntia infesta
Pygmaeocereus
bieblii
Weberbauerocereus
longicomus
Calceolaria
Calceolariaceae angustiflora x
C. aperta subsp.
aperta
C. aurea x
220
C. bicolor x x x
C. bicrenata x x x x x
C. cajabambae x x x x x x
C. calycina x
C. chelidonioides x
C. cuneiformis
subsp. cuneiformis x
C. deflexa subsp.
cuneata
C. deflexa subsp.
deflexa x x
C. glauca x x x x x x
C. hispida subsp.
hispida x
C. inaudita x
C. incarum subsp.
incarum x x x x x x x x
C. incarum subsp.
sanchezii
C. laevis x
C. linearis x x x x x x x
C. lobata x x
C. melisiifolia subsp.
melissifolia x x
C. micans x
C. nivalis subsp.
cerasifolia x x x x x x
C. parvifolia x
C. phaceliifolia x
C. pinnata x x x x x x
C. pulverulenta x
C. rugulosa x
221
C. salicifolia subsp.
salicifolia
C. scapiflora x x x
C. sibthorpioides x
C. tenuis x x x x
C. triandra x x x x
C. triloba x x
C. utricularioides x x
C. virgata x x x x x x x x
C. viscosa x x x x x
C. weberbaueriana x x x x x x
Callitriche
Callitrichaceae heteropoda x x x x
C. nubigena x x
Campanulaceae Lobelia decurrens x
L. nana x x x
L. tenera x x x x x x x x
L. oligophylla x x x x x
Lysipomia acaulis x
L. laciniata subsp.
linearifolia x
L. montioides x
L. sphagnophila
subsp. acuta x
Siphocampylus
biserratus x
S. candollei x
S. macropodoides x
S. polycladus x
S. tupaeformis x x x x x x
Wahlenbergia
peruviana x x x x x x
222
Capparicordis
Capparaceae crotonoides x x x
Colicodendron
scabridum x x
Caprifoliaceae Valeriana coarctata x x x x
V. condamoana x x x
V. connata x x x x x
V. crassipes x x x x
V. cumbemayensis x
V. decussata x x x x x
V. dorotheae
V. erikae x x x
V. globiflora x
V. globularioides x x x
V. globularis x x x x x
V. henrici x x x x x
V. interrupta x x x x x x x
V. longitubulosa x x x
V. niphobia x x x x
V. nivalis x x
V. pilosa x x x x
V. pinnatifida
V. pycnantha x x x x
V. rigida x x x x x x
V. sphaerocephala x
V. weberbaueri x x x
Vasconcellea
Caricaceae candicans x x x
Caryophyllaceae Arenaria alpamarcae x
A. bisulca x
A. caespitosa x
223
A. crassipes x
A. dygina x x x x x x
A. jamesoniana x x x
A. lanuginosa x x x x x x
A. mandoniana x
A. nitida x
A. orbignyana x
A. palustris x
A. parvifolia x x x
A. pycnophylloides x
A. standleyi x
Cardionema
ramosissimum x x x x x
Cerastium
candicans x x x
C. danguyi x x x x x x x x
C. glomeratum x
C. imbricatum x
C. mollissimum x
C. mucronatum x
C. nanum x
C. nutans x x x x x
C. soratense x x
C. subspicatum x x x x x x
Drymaria
auriculipetala x
D. cordata x
D. divaricata x
D. engleriana var.
devia x x x
D. engleriana var.
engleriana x x x
224
D. fasciculata x x x
D. glaberrima x
D. grandiflora x
D. paposana x
D. rotundifolia var.
nitida x x
D. stereophylla x x x x x x x
Paronychia andina
subsp. andina x x x x
P. andina subsp.
boliviana x
P. andina subsp.
purpurea x
P. communis var.
communis x x x
P. libertadiana x x
P. limaei
P. macbridei x
P. mandoniana x
P. muschleri x x
P. weberbaueri x x x x
Polycarpon
tetraphyllum x
P. urbanianum x
Pycnophyllopsis
cryptantha x
P. macrophylla x x x x x
P. smithii x
P. tetrasticha x x x
Pycnophyllum
aristatum x
P. huascaranum x x x x
P. molle x x
225
Silene gallica x x x x
S. genovevae x x x
S. mandonii x x x
S. thysanodes x x x x x x
Spergularia arvensis x x x
Stellaria cuspidata x x x x
S. media x x x
S. ovata x x x x
S. serpyllifolia x
Maytenus
Celastraceae apurimacensis x x
M. cuzcoina x
M. octogona x
Ceratophyllum
Ceratophyllaceae demersum x x x
Cleomaceae Cleome glandulosa x
C. lechleri x
C. longifolia x
Columelliaceae Columellia obovata x
C. weberbaueri x
Commelinaceae Commelina erecta x
C. fasciculata x x x x
C. tuberosa X x x
Convolvulaceae Cressa truxillensis X x
Cuscuta foetida x
C. grandiflora x
C. odorata x x x x x x
Dichondra
microcalyx x x x x x x
Ipomoea hederifolia x
I. jujuyensis x
226
I. oocarpa x
Jacquemontia
unilateralis x
Coriariaceae Coriaria ruscifolia x x x
Crassulaceae Crassula connata x x x x x x
C. peduncularis x x x
C. venezuelensis x x x x x
Echeveria chiclensis
var. backebergii
E. chiclensis var.
chiclensis
E. eurychlamys
E. excelsa x x x x
E. peruviana x
Sedum decipiens x x x x
S. reniforme x x x x x
Villadia imbricata x x
Apodanthera
Cucurbitaceae ferreyrana x x x
Cyclanthera
brachybotrys x
C. mathewsii x x
Sicyos baderoa x x
Cunoniaceae Weinmannia pinnata x x x x x
Bolboschoenus
Cyperaceae robustus x
Bulbostylis juncoides x x
Carex boliviensis x x
C. bonplandii x x x x x
C. david-smithii x
C. hebetata x x x x x x
C. mandoniana x x x x
227
C. peruviana x x
C. pichinchensis x x
Cyperus aggregatus x x
C. hermaphroditus x
C. laevigatus x
C. niger x
C. odoratus x
C. rotundus x
C. seslerioides x x
Eleocharis
albibracteata x x x x x
E. geniculata x
Isolepis nigricans x x x x
Oreobolopsis
inversa x x x
Oreobolopsis
tepalifera x x
Oreobolus
ecuadorensis x x
O. obtusangulus x x x
Phylloscirpus acaulis x
P. boliviensis x
P. deserticola x x x x
Schoenoplectus
americanus x
S. californicus x x x
Trichophorum
rigidum x x x
Zameioscirpus
atacamensis x
Cystopteridaceae Cystopteris fragilis x x x
Dennstaedtiacea
e Histiopteris incisa x
228
Hypolepis
bogotensis x
H. obtusata x x x x x
Pteridium
arachnoideum x
Dioscorea
Dioscoreaceae ancachsensis x x x x
D. chancayensis x
D. larecajensis x x
Elaphoglossum
Dryopteridaceae atrosquamatum x
E. engelii x x x x x x
E. leporinum x
E. lindenii x
E. mathewsii x x x x x
E. meladenium x
E. minutum x x x x
E. pilosius x
E. rosenstockii x
E. ruficomum
Polystichum
cochleatum x x x x x
P. orbiculatum x x x x x x
Elaeocarpaceae Vallea stipularis x x x x
Elatine
Elatinaceae ecuadoriensis x
E. peruviana x x x x
Ephedraceae Ephedra americana x x x x x x x x x x
E. rupestris x x x x
Equisetum
Equisetaceae bogotense x x x x
E. giganteum x x
Ericaceae Gaultheria bracteata x x x
229
G. glomerata x x x x x
G. vaccinioides x
Pernettya prostrata x x x x x x x
Vaccinium
floribundum x x x x
Escallonia
Escalloniaceae myrtilloides x x x x
E. pendula x x
E. resinosa x x x
Chamaesyce
Euphorbiaceae hypericifolia x x
C. melanocarpa x
C. serpens x x
Cnidoscolus
basiacanthus x x x x
Croton alnifolius x x
C. ruizianus x x
C. soratensis x x
Euphorbia
huanchahana x
E. raphanorrhiza x x x
E. viridis x
E. weberbaueri x x x
Jatropha macrantha x x
J. weberbaueri x x
Ricinus communis x x
Sebastiania
haploclada x
S. obtusifolia x x x
Fabaceae Adesmia hispidula
Arquita ancashiana x
A. grandiflora x x
230
Astragalus
brackenridgei x x
A. bryogenes x
A. cracca x
A. garbancillo x x x x x x x x x x
A. peruvianus x
A. pickeringii x x
A. romasanus x
A. uniflorus x x x x
Bauhinia aculeata x
Caesalpinia
cassioides x x x x x
Calliandra taxifolia x x x x x
Cassia grandis x
Chamaecrista
glandulosa x
Crotalaria incana x x x x
Dalea
carthagenensis var.
trichocalix x x
D. cylindrica var.
haenkeana x x
D. cylindrica var.
nova x
D. exilis x
D. weberbaueri var.
sericophylla x x
Erythrina edulis x
Galactia augusti x
Hoffmanseggia
prostrata x x x
H. viscosa x x
Indigofera
microcarpa x
231
I. tephrosioides x x
Lathyrus
magellanicus x x x x
Leucaena
leucocephala x
Lupinus ballianus x x
L. brachypremnon x
L. breviscapus x
L. carazensis x x
L. chrysanthus x x
L. eriocladus x x x x
L. exochus x x x x
L. huaronensis var.
huaronensis x
L. lindleyanus x
L. microphyllus x x x x x x x x
L. mutabilis x x x
L. nubigenus x
L. paniculatus x x
L. pendentiflorus x
L. peruvianus x x x
L. prostratus x
L. subtomentosus x x x
L. weberbaueri var.
weberbaueri x x x x x x x x x
Macroptilium
atropurpureum x
Medicago
polymorpha x x x x
Mimosa albida x
M. montana var.
montana
232
M. montana var.
sandemanii
M. pigra x
M. revoluta x x
M. weberbaueri x x
Otholobium
mexicanum x x
O. munyense x x
O. pubescens x x x x x
Parkinsonia aculeata x x
P. praecox x x x
Prosopis limensis x
P. pallida x x
Senna birostris var.
birostris x x
S. birostris var.
helveola x x x
Spartium junceum x x
Tara spinosa x x x x x x x x x x x x x x x x x x x
Trifolium amabile x x x x x
T. repens x
Vachellia
macracantha x x x x x
Vicia andicola x x x x
V. graminea x
Vigna luteola x
Cicendia
Gentianaceae quadrangularis x x x
Gentiana sedifolia x x x x x x x x x
Gentianella bicolor x
G. brunneotincta x x x x
G. canoi x x
233
G. carneorubra x x
G. cerrateae x x x
G. chamuchui x
G. coccinea x
G. formosissima x
G. gilgiana x
G. lilacina x
G. luridoviolacea x x
G. nitida x
G. paludicola x x x
G. persquarrosa x x x
G. poculifera x x
G. porphyrantha x x
G. roseolilacina x x x x x x x x x x
G. ruizii x x
G. sanctorum x x x x
G. smithii x x x x
G. thyrsoidea x x x x x x x
G. tristicha x x x x x x x x
G. vaginalis x
G. weberbaueri x x x x x x x x x
G. weigendii x x
Halenia caespitosa x x x x x x
H. phyteumoides x x x x x x x x x
H. stuebelii x
H. umbellata x x x x x x
Geraniaceae Erodium cicutarium x x x x x x
E. malacoides x x x x
E. moschatum x x
234
Geranium
ayavacense x x x x
G. chilloense x x x x x x
G. core-core x
G. humboldtii x
G. jaekelae x x
G. limae x x x x
G. pavonianum x x x
G. ruizii x x
G. sessiliflorum x x x x x x
G. sibbaldioides
subsp. beckianum x
Hypseocharis
pimpinellifolia x
Gleicheniaceae Sticherus simplex x
Grossulariaceae Ribes cuneifolium x x x x x x
R. incertum x
R. macrostachyum x
R. ovalifolium x
R. viscosum x x x x
R. weberbaueri x x x x x x
Myriophyllum
Haloragaceae aquaticum x
M. quitense x x x x
Hydrocharitaceae Elodea potamogeton x
Hypericum
Hypericaceae brevistylum x x x x x x
H. laricifolium x x x x x x
H. silenoides x x x x x x
Hesperoxiphion
Iridaceae peruvianum x
Olsynium
scirpoideum x
235
Olsynium trinerve x x x x x x x
Orthrosanthus
occissapungus x x x
O. chimboracensis x x x x
Sisyrinchium
brevipes x x x x x x
S. caespitificum x x
S. chilense x x
S. jamesonii x
S. junceum x
S. palustre x
S. praealtum x x x x
S. pusillum x
S. tinctorium x x x
Tigridia pavonia x
T. philippiana x
Isoetaceae Isoetes andicola x
I. boliviensis x
I. lechleri x x x x x
Juglandaceae Juglans neotropica x x x x x
Juncaceae Distichia filamentosa x
D. muscoides x x x x x
Juncus arcticus var.
andicola x x x x
J. bufonius x x x
J. cyperoides x
J. ebracteatus x x x x x x x
J. imbricatus x x
J. pallescens x
J. stipulatus x x
J. subulitepalus x
236
J. tenuis var.
platycaulos x
Luzula gigantea x x x x x x
L. peruviana x x
L. racemosa x x x x x x x x x
L. vulcanica x
Juncaginaceae Lilaea scilloides x x x
Krameriaceae Krameria lappacea x
Clinopodium
Lamiaceae argenteum x
C. obovatum x x x x
C. plicatulum x x x
C. pulchellum x x x x x x
C. revolutum x
C. sericeum x x x x x x
C. speciosum x x x x x x x x x
C. weberbaueri x x x x x
Hedeoma
mandoniana x
Leonotis nepetifolia x x x
L. heteromorpha x
L. lamiifolia x x x x x x
L. meyenii x x x x x x x x x x
L. radula x
L. scobina x
Marrubium vulgare x x x x x x
Mentha x piperita x
Mesosphaerum
eriocephalum x x
Mesosphaerum
sidifolium x x x x x x
237
Minthostachys
glabrescens x x
M. mollis x x x x x x x x x x
M. setosa x
M. tomentosa x x
Salvia alata x x
S. cruckshanksii
S. cuspidata x x x x
S. grisea x x
S. innoxia x x
S. integrifolia x x x x
S. misella x
S. oppositiflora x x x x x x x x
S. paposana x
S. punctata x x x
S. revoluta x x x x
S. rhombifolia x x x x
S. sagittata x x
S. speciosa x x x x
S. striata x
S. tubiflora x x
Scutellaria
gardoquioides x x
S. ocymoides x
S. scutellarioides x
S. tomentosa x x
Stachys arvensis x x
S. herrerae x
S. peruviana x x
S. pusilla x x x x x x x
Lemnaceae Lemna minuta x x
238
Linaceae Linum oligophyllum x x
L. polygaloides
Caiophora
Loasaceae carduifolia x x x x
C. cirsiifolia x x
C. grandiflora x
C. tenuis
Mentzelia angurate x
M. heterosepala
M. scabra subsp.
chilensis x x x x
Nasa carunculata x
N. chenopodiifolia x x
N. grandiflora x x x x
N. magnifica x x x
N. moroensis x x
N. picta subsp.
pamparomasii x x
N. picta subsp. picta x x
N. ranunculifolia
subsp. cymbopetala x x x x x x x x
N. ranunculifolia
subsp. macrorrhiza x
N. ranunculifolia
subsp.
pamparomassii x x x
N. ranunculifolia
subsp. patazensis x
N. ranunculifolia
subsp. ranunculifolia x
N. urens x x
Presliophytum
heucheraefolium x x x
239
Presliophytum
Loasaceae incanum x x x
Ligaria cuneifolia x x
Psittacanthus
coccineus x
Tripodanthus
acutifolius x x
Tristerix chodatianus x x x x
T. longebracteatus x x x
T. peruvianus x x
T. pubescens x x x x
Austrolycopodium
Lycopodiaceae magellanicum x
Diphasiastrum
thyoides x x
Lycopodium
clavatum x x x x x
Phlegmariurus
crassus x x x x x x
P. saururus x x
Diplopterys
Malpighiaceae leiocarpa x
Malvaceae Abutilon bivalve x x x
A. reflexum x x x x
Acaulimalva acaulis
A. crenata x x x
A. rhizantha
A. richii x
A. sulphurea x
A. weberbaueri x x x
Byttneria cordata x x
B. lopez-mirandae
Eriotheca ruizii x x
240
Fuertesimalva
chilensis x
F. echinata x x
F. leptocalyx x
F. limensis x
F. peruviana x
Malvastrum
scoparioides x x
Nototriche acaulis x
N. antoniana x x
N. argentea x x
N. artemisioides x x x
N. coccinea x x x x x
N. epileuca x
N. longirostris x
N. macleanii x
N. obtusa x x x x
N. pinnata x x
N. tovari x
Palaua moschata x
P. rhombifolia x
P. trisepala x
Sida jatrophoides x
S. rhombifolia x x
Tarasa cerratei
T. odonellii x
T. operculata x x
T. thyrsoidea x
Tetrasida serrulata x
Waltheria ovata x x x
Wissadula excelsior x x
241
W. macrocarpa x
Marsileaceae Marsilea cf. mollis x
Brachyotum
Melastomataceae figueroae x x x
B. longisepalum x x
B. naudinii x x x x x x
B. rosmarinifolium x
B. rostratum x x x x x x
Miconia alpina x x
M. chionophila x x x x
M. denticulata x x x
M. salicifolia x x x x x
Meliaceae Cedrela lilloi x x
Montiaceae Calandrinia acaulis x x x x x x x x x x
C. alba x x
C. ciliata x x
Cistanthe lingulata x
C. paniculata x
Montia fontana x
Myricaceae Morella parvifolia x
M. pubescens x x x x
Myrsinaceae Myrsine coriacea x
M. dependens x x x
Myrtaceae Acca macrostema x
Myrcianthes
quinqueloba x x x
Nyctaginaceae Boerhavia coccinea x x x
Colignonia parviflora
subsp. biumbellata x x x x x
C. parviflora var.
acutifolia x
242
Mirabilis
campanulata x
M. expansa x
M. prostrata x x x
M. weberbaueri x
Epilobium
Onagraceae denticulatum x x x x x x x x
E. fragile x
E. pedicellare x x
Fuchsia denticulata x x x
F. pachyrrhiza x
Ludwigia octovalvis x
L. peploides x
L. peruviana x x
Oenothera
campylocalyx x
O. laciniata x
O. multicaulis x x x x x x x x
O. versicolor x x
Ophioglossum
Ophioglossaceae crotalophoroides x x x
O. nudicaule x
Orchidaceae Aa aurantiaca x
A. mathewsii x x x x
A. paleacea x x x
Altensteinia
longispicata x
A. marginata x x
A. paludosa x x x
Chloraea
septentrionalis x
Cyrtochilum aureum x x x
243
Epidendrum
cernuum x
E. excelsum x x x
E. inamoenum x
E. megagastrium x
E. stictoglossum x x
Gomphichis koehleri
var. minor
G. valida x x x x x
Malaxis andicola x x
Masdevallia amabilis x x x x
Myrosmodes
chiogena x x
M. gymnandra x x x
M. nubigenum x x x
M. paludosa x x x
M. rhynchocarpum x x x x x x
Pelexia
matucanensis x
P. pavonii
Pleurothallis spiralis x x
P. trilineata x
Porphyrostachys
parviflora x
P. pilifera x x x
Pterichis galeata x x x x
P. triloba x x x
Sauroglossum
dromadum x
S.
schweinfurthianum x
Stelis
chachapoyensis x
244
S. cupuligera x
S. flexuosa x x x
S. leucopogon x
Trichoceros dombeyi x
T. platyceros x x x
Orobanchaceae Agalinis lanceolata x x x x x x
Bartsia bartsioides x x
B. canescens x x x x
B. crisafullii subsp.
acutiloba x
B. diffusa x x x
B. elachophylla
B. flava x
B. flava subsp.
minor x
B. inaequalis subsp.
duripilis x
B. melampyroides x x
B. mutica x x x x
B. patens x x x x x x x x
B. pedicularoides x x x
B. pyricarpa x x
B. remota x
B. stricta x
B. strigosa x x
B. tomentosa x x x x x
B. tricolor x x x x
B. weberbaueri x x
Castilleja alpicola x
C. cerroana x x x x x x x x
C. laciniata x
245
C. profunda x
C. pumila x x x x x x x x
C. vadosa x x x x
C. virgata x x x x
C. virgatoides x
Lamourouxia
sylvatica x
Oxalis
Oxalidaceae calachaccensis x x
O. corniculata x
O. lomana x x
O. megalorrhiza x x x x
O. pachyrrhiza x x x
O. peduncularis x x x
O. phaeotricha x x x
O. spiralis x x
Passifloraceae Passiflora foetida x x
P. lobbii subsp.
lobbii x x x x x x
P. mathewsii x
P. mixta x
P. peduncularis x x x
P. tarminiana x
P. tesserula x x
P. trifoliata x x x x x x x
P. trifoliata var.
tarmensis x
P. triloba x
P. tripartita x x
P. tripartita var.
mollisima x x
Turnera pumilea x
246
Phrymaceae Mimulus glabratus x x x x x x x
Andrachne
Phyllanthaceae microphylla x x x x
Phytolacca
Phytolaccaceae bogotensis x x x x x x x x
P. icosandra x
Piperaceae Peperomia andina x
P. cerrateae x x
P. dolabriformis x
P. galioides x x x
P. hartwegiana x x x x x x
P. microphylla x x x x x
P. minuta x
P. nivalis x
P. ocrosensis x
P. parvifolia x x x
P. parvisagittata x
P. peruviana x
P. querocochana x x
P. rotundata x x x
P. rupiceda x x
P. verruculosa x
Piper
pseudobarbatum x x
P. stomachicum x
Plagiogyria
Plagiogyriaceae semicordata x
Plantaginaceae Galvezia fruticosa x
Ourisia
chamaedrifolia x
O. muscosa x x x x x x
247
Plantago australis
subsp. hirtella x
P. australis subsp.
pflanzii x
P. australis subsp.
sodiroana x
P. lamprophylla x x x x x x x
P. lanceolata x
P. limensis x
P. linearis x
P. nubicola x
P. orbignyana
subsp. hartwegii x x
P. rigida x x x x x
P. sericea x x x x
P. sericea var.
huancayensis
P. tubulosa x x x x x x x x
Sibthorpia repens x x
Veronica anagallis-
aquatica x x x x
V. arvensis x
V. peregrina x x
V. persica x x x x x x
V. serpyllifolia x x
Plumbaginaceae Plumbago coerulea x x x
Poaceae Aciachne acicularis x x x x x x x
A. pulvinata x x x
Aegopogon
cenchroides x x x x x
Agropyron
attenuatum x
248
Agropyron
breviaristatum x
Agrostis boliviana x x
A. breviculmis x x x x x x x
A. foliata x x x x x x x x
A. glomerata x x x x x x
A. haenkeana x x x
A. tolucensis x x x x x x x x x x
Alopecurus aequalis x x
A. hitchcockii x x
Anatherostipa hans-
meyeri x x x x x x x x x
A. obtusa x x x x x
Andropogon
hirtiflorus x x x
Anthoxanthum
juncifolium x
A. odoratum x
A. redolens x x x x x
Aristida
adscensionis x x x x x x x
A. enodis x x x x
Arundo donax x
Avena sterilis x x x
Axonopus
elegantulus x
Bothriochloa
saccharoides x x x
Bouteloua
curtipendula x
B. simplex x x x
Brachypodium
mexicanum x x x x x
249
Briza minor x x
B. monandra x x x
Bromus berteroanus x x
B. catharticus x x x x x x
B. flexuosus x
B. lanatus x x x x x x
B. pitensis x x x x x x
B. segetum x x
B. villosissimus x
Calamagrostis
antoniana x x
C. aurea x x x
C. boliviensis x x
C. brevifolia x x x x
C. chrysantha var.
chrysantha x x x
C. curvula x x x
C. densiflora x x x x x
C. eminens var.
discreta x x x x x x x x x
C. fuscata x x x
C. glacialis x
C. heterophylla x x x x x x x
C. intermedia x x x x x x
C. jamesonii x
C. ligulata x
C. macbridei x x
C. macrophylla x x x x x
C. mandoniana x x x
C. nitidula x x x x x x x
C. ovata x x x x x x
250
C. ovata var. nivalis x x x
C. preslii x
C. pungens x
C. rauhii x
C. recta x x x x x x x x
C. rigescens x x x x x
C. rigida x x x x x
C. setiflora x
C. spiciformis x x
C. spicigera x x x
C. swallenii x
C. tarmensis x x x x x
C. vicunarum x x x x x x x x x
C. weberbaueri x
Cenchrus echinatus x x
C. intectus x
C. weberbaueri x x
Chloris halophila x x x
C. radiata x x
C. virgata x x x x x
Cortaderia bifida x x x x x x
C. hapalotricha x x x
C. hieronymi x x x
C. jubata x x x
C. nitida x x
C. sericantha x x x
Cottea
pappophoroides x x x
Cynodon dactylon x
Dactylis glomerata x
251
Distichlis spicata x x x
Echinochloa colona x
Elymus angulatus x x x
E. cordilleranus x x x x x
Eragrostis andicola x
E. cilianensis x x x
E. lurida subsp.
contracta x x
E. lurida subsp.
lurida x x x x
E. mexicana subsp.
mexicana x x
E. mexicana subsp.
virescens x x
E. pastoensis x x
E. peruviana x
E. pilgeri subsp.
ancashensis x
E. pilgeri subsp.
pilgeri x x x
E. weberbaueri x
Festuca andicola x
F. asplundii x x
F. cajamarcae x
F. carazana x x x
F. casapaltensis x x x x x
F. cuzcoensis x x
F. densiflora x
F. dichoclada x x x x x x
F. divergens x x x x x x
F. dolichophylla x x x x x
F. floribunda x x x x x x
252
F. glabrata x
F. glyceriantha x x x
F. horridula x
F. huamachucensis x x x x x
F. humilior x
F. lanatifolia x
F. longivaginata x
F. loricata x
F. peruviana x x x
F. procera x x x
F. pubigluma x
F. quadridentata x x
F. rigescens x
F. rigidifolia x x x x x
F. setifolia x x
F. subulifolia x x x x x
F. tarmensis
F. ulochaeta x
F. vaginalis x
F. weberbaueri x x x x
Gastridium
ventricosum x
Hordeum muticum x x x x
Jarava ichu x x x x x x x x x
J. macbridei x
J. pachypus x
J. plumosa x x
J. plumosula x x x x x x x
Koeleria permollis x x
Leptochloa fusca
subsp. uninervia x
253
Melica scabra x x x x
Melinis repens x x x
Muhlenbergia
angustata x x
M. fastigiata x x
M. ligularis x x x x x x
M. peruviana x x x x x x x
M. rigida x x x
Nassella asplundii x
N. brachyphylla x x x x x
N. depauperata x x x
N. huallancaensis x
N. inconspicua x x x x x
N. linearifolia x x
N. mexicana x x x x x x x x
N. mucronata x x x x
N. pubiflora x x x x x
N. rupestris x
N. smithii x
Panicum
purpurascens x
Paspalum
bonplandianum x
P. candidum x x x x
P. notatum x
P. penicillatum x
P. pilgerianum x
P. pygmaeum x x x
P. tuberosum x x x
P. vaginatum x
254
Pennisetum
bambusiforme x
P. chilense x
Phragmites australis x
Piptochaetium
featherstonei x x
P. indutum x x x x
P. panicoides x
P. tovarii subsp.
tovarii x
Poa aequigluma x
P. amplivaginata x
P. anae x x
P. annua x x x x x x x
P. arcuata x x
P. brevis x
P. calycina x x x x x
P. carazensis x x
P. conglomerata x
P. ferreyrae x
P. fibrifera x x x x x x x x
P. gigantea x
P. gilgiana x x
P. glaberrima x x
P. gymnantha x
P. horridula x x x x x x x
P. kurtzi x
P. lepidula x x
P. linearifolia
P. macusaniensis x x x x
P. pauciflora x x x x x x
255
P. perligulata x
P. ramifera x
P. scabrivaginata x
P. serpaiana x x
P. spicigera x
P. subspicata x x
P. swallenii x
P. trolli x x
Polypogon
interruptus x x x x x x x x
P. monspeliensis x
P. viridis x x x x x x x
Schizachyrium
sanguineum x x x
Setaria geminata x x
S. geniculata x
S. parviflora x x
S. verticillata x x
Sporobolus indicus x x x x x
S. poiretii x
Trachypogon
spicatus x x
Tragus
berteronianus x x x x
Tripogon spicatus x
Trisetum macbridei x x x x
T. spicatum x x x x x x
Urochloa oblita x
Vulpia australis x
V. bromoides x x x x
V. myorus x x x x x x
256
V. myuros var.
hirsuta x x x x
Polemoniaceae Cantua buxifolia x x x x
C. ovata
C. tomentosa
Gilia laciniata x x
Microsteris gracilis x
Polygalaceae Monnina conferta x x x x x
M. macrostachya
M. salicifolia x x x x x x
Pteromonnina
herbacea x
P. pterocarpa x x x x
Muehlenbeckia
Polygonaceae andina x
M. nummularia x
M. tamnifolia x x x x x x x x
M. volcanica x x x x x x x x x x
Polygonum aviculare x x
P. hydropiperoides x x
Rumex acetosella x x x x x x
R. crispus x
R. obtusifolius x x x x
R. peruanus x x
Adetogramma
Polypodiaceae chrysolepis x x x
Alansmia
heteromorpha x x x
Campyloneurum
amphostenon x x x x x
C. densiflorum x x x x x
C. solutum x
257
Ceradenia mirabilis x
Melpomene
flabelliformis x x x x x x x
M. moniliformis x x x x x x x
M. peruviana x x x x x
M. xiphoteroides x
Niphidium
crassifolium x x
Pecluma curvans x x x
Pleopeltis buchtienii x x x x
P. pycnocarpa x x x x x x
Serpocaulon
crystalloneuron x
S. sessilifolium x x x x x x
Portulacaceae Portulaca perennis x x
Potamogetonace Potamogeton
ae paramoanus x x x
Stuckenia filiformis x
S. striata x
Oreocallis
Proteaceae grandiflora x x x x x x
Pteridaceae Adiantum poiretii x x x x x x
A. raddianum x x
Argyrochosma nivea x x x x x
Astrolepis sinuata x
Cheilanthes
bonariensis x
Cheilanthes fraseri x
C. peruviana x
C. pruinata x x x x x x
C. scariosa x x x x
Jamesonia
cheilanthoides x x x x
258
J. goudotii x x x x x
J. novogranatensis x
J. scalaris x x
J. scammaniae x x
Myriopteris
microphylla x x
M. myriophylla x x
Pellaea ovata x
P. ternifolia x x x x x x
Pityrogramma
austroamericana x
Anemone
Ranunculaceae helleborifolia x
Clematis campestris x
C. peruviana x
C. seemannii x x x
Laccopetalum
giganteum x
Ranunculus
cymbalaria x x
R. flagelliformis x x x x
R. gusmanii x x
R. limoselloides x x x x
R. macropetalus x
R. peruvianus x x x
R. polystachyus x
R. praemorsus var.
praemorsus x x x x x x
R. weberbaueri x x x x x x x
Thalictrum decipiens x x
T. longistylum x x x
Colletia
Rhamnaceae spinosissima x x x x x
259
Condalia
weberbaueri x x x x
Scutia spicata x x
Rosaceae Acaena ovalifolia x x
Geum peruvianum x
Hesperomeles
cuneata x x x x x x x
H. ferruginea x
H. obtusifolia x x
Kageneckia
lanceolata x x x
Lachemilla andina x
L. aphanoides x x x x
L. barbata
L. diplophylla x x x
L. erodiifolia x x
L. frigida x x x x x
L. mandoniana x x x x x
L. orbiculata x x x x x
L. pinnata x x x
L. procumbens x x x x x
L. procumbens var.
andina x x x
L. rivulorum x x x x
L. vulcanica x x x x x
Margyricarpus
pinnatus x
Polylepis albicans x x x x x
P. incana x x
P. racemosa x x x x
P. reticulata x x x x
P. weberbaueri x x x x x x x
260
Potentilla dombeyi x x
Prunus rigida var.
rigida x x
P. serotina subsp.
capuli x x
Rubus bogotensis x
R. floribundus x
R. robustus x x x
Tetraglochin
cristatum x
Arcytophyllum
Rubiaceae peruvianum x x x
A. setosum x x
A. thymifolium x x x x x x x x
Coutarea
fuchsioides x
Galium aparine x x x x
G. corymbosum x x x x x x x x
G. huancavelicum x x x x x
Galium hypocarpium x x x x x
G. pseudotriflorum x x
G. weberbaueri x
Nertera granadensis x
Randia obovata x x
Ruppiaceae Ruppia maritima x x x
Rutaceae Amyris sandemanii x
Salicaceae Abatia rugosa x
Pineda incana x x x
Salix humboldtiana x x x
Salviniaceae Azolla microphylla x x
Santalaceae Cervantesia bicolor x
261
Dendrophthora
fasciculata x
Allophylus
Sapindaceae divaricatus x
Cardiospermum
corindrum x x x
Dodonaea viscosa x x x x x x x
Llagunoa nitida x x x x
Serjania fuscostriata x
S. setigera x
S. striolata x
Saxifraga
Saxifragaceae magellanica x x x x x x x
Quinchamalium
Schoepfiaceae chilense x x x x x
Scrophulariaceae Alonsoa linearis x x x x x x
Alonsoa meridionalis x x x x x x x x
Bacopa monnieri x x
Buddleja coriacea x x
B. incana x x x x x x
Limosella subulata x x
Scoparia dulcis x
Selaginella
Sellaginellaceae peruviana x x x
Acnistus
Solanaceae arborescens x x x
Browallia americana x x x x x x x
B. corongoana x
B. pallascana x
Brugmansia
sanguinea x x x x
Cestrum auriculatum x x x x
C. conglomeratum x
262
C. peruvianum x x x
C. strigilatum x
Datura stramonium x x x
Exodeconus
maritimus x
E. prostratus x x x x x
Grabowskia
boerhaviifolia x x x x
Iochroma
umbellatum x x x x x x
I. viridescens x
Jaltomata aijana x x x x x
J. andersonii x
J. angasmarcae x x
J. cajacayensis x x x x
J. calliantha x
J. lomana x
J. pallascana x
J. propinqua x x
J. weberbaueri x x x x
J. yungayensis x x x x x x x
J. sinuosa x
Leptoglossis
albiflora x
Leptoglossis
schwenckioides x
Lycianthes lycioides x x x x x x
Lycium americanum x x
Nicandra
physalodes x x x
Nicotiana glutinosa x x x x x x x
N. paniculata x x x x x
263
N. rustica x x x x x x
N. thyrsiflora x
N. undulata x
Nolana gayana x x
N. humifusa x x
N. lezamae x x
Physalis peruviana x x x x x
Salpichroa
glandulosa x x x x x x x x x
S. lehmannii x x x x x x
S. ramosissima x x x x
S. tristis x x x x x
S. weberbauerii x x x
Saracha punctata x
S. spinosa x
Solanum acaule x x x x x
S. albicans x x x x x x x x
S. albidum x
S. aloysiifolium x x
S. amblophyllum x
S. americanum x x x x x x x
S. amotapense x x x x
S. anamatophilum x x x
S. arcanum x x x x
S. asperolanatum x x x x
S. augustii x x x
S. basendopogon x x x x
S. blanco-galdosii x
S. brevifolium x x
S. candolleanum x x x x x x x x x x x x
264
S. cantense x x x
S. caripense x x x
S. chiquidenum x
S. chomatophilum x x x x x x x x x x x x x
S. clivorum x x
S. cochoae x x x x
S. corneliomulleri x
S. corymbosum x x x x x x x x x
S. crinitipes x
S.
dolichocremastrum x x x x x x x x
S. fragile x x x
S. furcatum x x x x x x
S. glutinosum x x x x x x x x x x x x x x
S. gonocladum x x x x x x x
S. grandidentatum x x x x x x x x
S. habrochaites x x x x x x x x
S. hastiforme x x x
S. huaylasense x x x x x x
S. hutchisonii x x
S. hypacrarthrum x x x
S. immite x x
S. interandinum x x x x x
S. juninense x x
S. maturecalvans x x x x x x x
S. medians var.
autumnale x x x x x
S. mochiquense x
S. montanum x x
S. multifidum x x
S. multiinterruptum x x x
265
S. neorickii x
S. nitidum x x x x x x x x
S. oxycoccoides x x x
S. pennellii x x x x
S. peruvianum x x x
S. pimpinellifolium x x x x x
S. polytrichostylum x x x
S. probolospermum x x x
S.
pseudoamericanum x x x x x x x x x x
S. radicans x x x
S.
rhomboideilanceolat
um x x x x x
S. sogarandinum x x x x x x x x
S. zahlbruckneri x x x x x x x x x x x
Symplocaceae Symplocos sandiae x x x
Amauropelta
Thelypteridaceae proboscidea
A. rudis x
Thelypteris
caucaensis x x
Tropaeolum
Tropaeolaceae hjertingii
T. tuberosum subsp.
silvestre x x x
Typhaceae Typha domingensis x
Urticaceae Parietaria debilis x x
Phenax hirtus x
Pilea dauciodora x x
P. microphylla x x
Urtica echinata x x x x x x x x x
266
U. flabellata x x x x
U. lalibertadensis x
U. leptophylla x x
U. magellanica x x
Verbenaceae Aegiphila insignis
Aloysia peruviana x
Aloysia triphylla x
Citharexylum
andinum x
C. dentatum x x x x x
C. flexuosum x x
Duranta mandonii x x x
D. mutisii x
D. triacantha x
Glandularia
cuneifolia x x x x
G. microphylla x
G. oculta x
Junellia clavata x
J. fasciculata x x x x
Lantana reptans x
L. scabiosiflora x
L. zahlbruckneri
Lippia nodiflora x x
Verbena cuneifolia x x x x
V. glabrata var.
hayekii x
V. litoralis x x x x
Violaceae Viola membranacea
V. micranthella x x
V. pallascaensis x
267
V. pygmaea x
V. replicata x
Woodsia
Woodsiaceae montevidensis x x x x x x
Zygophyllaceae Porliera hygrometra x x
Zygophyllaceae Tribulus terrestris x x
268
Anexo 2. Selección fotográfica
282
Mniodes andina (Asteraceae) Diplostephium foliosissimum (Asteraceae)
283
Senecio leucophorbius (Asteraceae) Coreopsis sherffii (Asteraceae)
284
Jungia schuerae (Asteraceae) Mutisia acuminata (Asteraceae)
285
Weberbauera bracteata (Brassicaceae) Weberbauera rosulans (Brassicaceae)
286
Puya macrura (Bromeliaceae) Tillandsia latifolia (Bromeliaceae)
287
Matucana haynei subsp. herzogiana Oroya borchersii (Cactaceae)
288
Calceolaria bicolor (Calceolariaceae) Calceolaria sp.
289
Pycnophyllopsis cryptantha (Caryophyllaceae) Commelina fasciculata (Commelinaceae)
290
Lupinus chrysanthus Lupinus weberbaueri
291
Gentianella chamuchui Gentianella sp.
292
Erodium malacoides (Geraniaceae) Scutellaria gardoquioides (Lamiaceae)
293
Acaulimalva sulphurea (Malvaceae) Nototriche antoniana
294
Bartsia sp. (Orobanchaceae) Castilleja alpicola
295
Clematis peruviana (Ranunculaceae) Polylepis albicans (Rosaceae)
296
Solanum oxycoccoides Iochroma viridescens
297
Phlegmariurus crassus (Lycopodiaceae) Niphidium crassifolium (Polypodiaceae)
298