SESION PRACTICA Nº 11
TEMA: ARTROPODOS
CLASE INSECTA: MORFOLOGÍA EXTERNA
ANATOMIA INTERNA
CARACTERISTICAS EXTERNAS:
Exoesqueleto:
Epicutícula
Cutícula: Procutícula Exocutícula
Endocutícula
Epidermis:
Membrana basal:
ALAS:
Son expansiones laminares de la pared corporal, con
una membrana superior y otra inferior, entre las
cuales corren «fibras» de soporte denominadas
«venas».
De acuerdo a la presencia o ausencia de las alas se
emplean los siguientes términos:
- Alados:
- Braquipteros: pequeñas o reducidas
- Apteras o Apterigotas: sin alas
MODIFICACIONES DE LAS ALAS:
- Halteres o balancines:
- Tegminas: apergaminada y con venación
- Elitros: cornea con venación no visible
- Hemielitros: mitad basal de consistencia
apergaminada llamada «corium», mitad apical de
consistencia membranosa.
- Alas Membranosas.
La unión del abdomen con el tórax puede ser:
- Sésil o directa: no presenta constricción, no
presenta movimiento.
- Libre: constricción con movimiento.
- Pedunculado: unido por medio de un peciolo
o pedúnculo formado por la parte anterior del
abdomen.
Capitada
Clavada
Geniculada
Filiforme
Lamelada
Moniliforme
Plumosa
Pectinada
Setacea
Aserrada
Diversos tipos de antena.
A: en forma de pelo, B: filiforme,
C: moniliforme, D: clavada,
F: capitada, G: serrada,
H: pectinada, I: plumosa,
J: aristada, K: estilada,
L: flabelada, M: lamelada,
N: geniculada,
Ar: arista,
As: surco antenal,
Asc: esclerito antenal,
Ask: inserción antenal, fl: flagelo,
ped: pedicelo, scp: escapo,
Sty: estilo.
(tomado de Borror, Triplehorn y
Johnson, 1989)
Ambulatoria
Cavadora
Corredora
Nadadora
Raptora
Saltadora
Aro: arolio,
Cx: coxa,
Emp: empodio,
Fm: fémur,
Ptar: pretarso,
Pul: pulvilo,
Tb: tibia,
Tcl: uña tarsal,
trocánter,
Ts: tarso,
Tym: tímpano
TIPOS PRINCIPALES DE APARATOS BUCALES:
TIPO MASTICADOR: saltamontes y las larvas de los lepidópteros.
TIPO EN TUBO DE SIFÓN: los lepidópteros adultos se alimentan
de néctar y otros alimentos líquidos.
TIPO CHUPADOR (Esponjoso): moscas no picadoras, entre ellas la
mosca doméstica, aparato bucal adaptado sólo para la ingestión de
alimentos líquidos o fácilmente solubles en la saliva.
TIPO MASTICADOR - LAMEDOR: adaptado a la absorción de
líquidos se encuentra en las abejas y avispas.
TIPO CORTADOR - CHUPADOR: tábanos y otros dípteros
(mandíbulas se presentan en forma de hojas afiladas y las maxilas
en forma de largos estiletes-sonda).
TIPO PICADOR - CHUPADOR: aparato bucal para taladrar tejidos y
chupar sus jugos. áfidos, cigarras, cicadélidos, cochinillas y otros
que chupan los jugos de las plantas; otros que chupan los jugos
de los insectos y de otros pequeños animales; y mosquitos,
chinches de cama, piojos y pulgas, que chupan la sangre de
mamíferos y aves.
1 clípeo 2 labrum
3 mandíbulas 4 maxilas o pinzas
5 palpos maxilares 6 glosa
7 labio inferior ,labellum
DIGESTIVO:
Conformado por el canal de alimentación y órganos
conectados con él, tales como las glándulas salivales,
los ciegos gástricos y los túbulos de Malpighio.
Se reconocen tres divisiones en el canal alimenticio:
1. Intestino anterior o estomodeo: boca, faringe,
esófago, el buche, el proventrículo.
2. Intestino medio o mesenterón: (estómago),
presenta los ciegos gástricos
3. Intestino posterior o proctodeo: ileo, colón y recto
que termina en el ano.
Intestino anterior o estomodeo
válvula estomodeal o cardiaca
Intestino medio o mesenterón
válvula proctodeal o pilórica
Intestino posterior o proctodeo
CIRCULATORIO:
NERVISO:
Los insectos poseen un sistema nervioso bien desarrollado
compuesto por tres partes interrelacionadas entre si:
1. Sistema nervioso central: doble cordón ganglionar
2. Sistema nervioso visceral, autónomo o simpático:
constituido por tres ganglios íntimamente asociados
con el cerebro: frontal, recurrente e hipocerebral
3. Sistema nervioso periférico o sensorial: neuronas
sensoriales ubicadas inmediatamente debajo de la
epidermis
ORGANOS SENSORIALES:
Tacto: setas, ubicadas en: antenas, cercos, palpos.
Gusto y olfato: sensillas.
Gusto: piezas bucales, antenas o en los tarsos.
Olfato: antenas, palpos y posiblemente en los tarsos.
Oído: pelos en las antenas. Órganos timpánicos,
langostas en el primer segmento abdominal, en grillos
cerca de la base de las tibias, en las polillas en la
superficie dorsal del metatórax.
Visión: dos tipos de ojos: compuestos y los ocelos.
RESPIRATORIO
SISTEMA MUSCULAR:
MOVIMIENTO Y LOCOMOCIÓN
• Células altamente especializadas para la
contractibilidad
• Músculos constituidos por fibras estriadas
• De color blanquecinos, amarillentos o incoloros
• Pueden diferenciarse en voluntarios e involuntarios
• Los movimientos de los insectos pueden ser muy
rápidos, ejemplo: 1,000 vibraciones de las alas por
segundo, en la mayoría son entre 200 y 400
Anatomía del movimiento alar; a: alas; b: articulaciones de las alas;
c: músculos transversales; d: músculos longitudinales.
REPRODUCTOR:
Normalmente la reproducción es bisexual, es decir que
los óvulos requieren de una previa fecundación
Son dioicos
Presentan dimorfismo sexual:
Características sexuales secundarias