Balance
inicial, libro
diario y
mayor
Manuales de contabilidad
Representac
ión contable
sagital
∀𝑋, ∃𝑌/∃𝑋𝑅𝑌 ∧ x, y ∈ 𝐶
∀𝑇, ∃𝑥 ∧ ∃𝑦/∃𝑋 → 𝑌𝑑𝑜𝑛𝑑𝑒 x, y ∈ 𝐶
Pedro Armijo
2
CIRCULACION ECONOMICA 3
En una transacción comercial intervienen generalmente 2 personas y registra de diferente manera
Pedro Armijo
Es el registro de una operación mercantil en el
libro diario o en comprobantes de
contabilidad y que permite anotar el
movimiento económico y financiero de una
ASIENTO
empresa
Pedro Armijo
4
CLASES DE ASIENTOS 5
POR SU FUNCION POR SU FORMA
ASIENTO INICIAL Y DE REAPERTURA ASIENTOS SIMPLES
ASIENTOS DE OPERACIÓN O DE GESTION ASIENTOS COMPUESTOS
ASIENTOS DE REGULARIZACION O DE
AJUSTE
ASIENTOS DE PRECIERRE Y CIERRE FINAL
Pedro Armijo
LIBRO
DIARIO
Es un registro contable formal de primera
entrada donde se registran las transacción
mercantiles a través de los asientos
contables en función de la documentación
fuente
Pedro Armijo
6
Libro diario 7
Objetivo
Es proporcionar información
financiera detallada diariamente,
agrupando transacciones de
similar naturaleza mediante la
apropiación(reconocimiento de
cuentas)
APROPIACION(RECONOCIMIENTO)
: es el acto de elegir una cuenta
que guarde relación con la
transacción suscita en una
empresa
Pedro Armijo
Bases e registro
Base de efectivo Base devengado
Se aplica esta modalidad de Se aplica esta modalidad de
registro a todas las transacciones
que necesariamente producen registro a todas las
MOVIMIENTO DE EFECTIVO. Es transacciones que
decir originan entradas necesariamente producen
(embolsos) y/o Salidas NO MOVIMIENTO DE EFECTIVO.
(desembolsos) de efectivo
COMPROBANTES DE DIARIO DE COMPROBANTES DE DIARIO DE
INGRESO TRASPASO
COMPROBANTES DE DIARIO DE
EGRESO
Pedro Armijo
Comproban
tes de
contabilida
d
Documentación para registrar los asientos contables
de hechos económicos respaldados con la
documentación fuente
Pedro Armijo
9
COMPROBANTE DE INGRESO 10
BASE EFECTIVO
LOS COMPROBANTES DE INGRESO SON
UTILIZADOS PARA REGISTRAR LOS
INGRESOS RECIBIDOS :
1. EN EFECTIVO
2. CHEQUE
3. DEPOSITOS O TRASPASOS
ADJUNTANDO DOCUMENTACION
FUENTE
LA RECAUDACION DE FONDOS DEBE
DEPOSITARSE EN UNA CAJA FUERTE Y
POSTERIOR SER DEPOSITADO A CUENTAS
BANCARIAS DENTRO DE LAS 24 HRS
PARA EVITAR EL JINETEO DE FONDOS
Pedro Armijo
COMPROBANTE DE EGRESO 11
BASE EFECTIVO
LOS COMPROBANTES DE EGRESO SON
UTILIZADOS PARA RESGISTRAR LOS
EGRESOS DE
1. EFECTIVO
2. CHEQUE POR DEPOSITOS EN
CCBANCARIA
3. COMPRA DE BIENES Y SS
4. PAGO DE DEUDAS A TERCEROS
ADJUNTANDO LA DOCUMETNACION
FUENTE
Pedro Armijo
COMPROBANTE DE TRASPASO 12
BASE DEVENGADO
SON UTILIZADOS PARA REGISTRAR
MOVIMIENTOS ECONOMICOS
FINANCIEROS SIN MOVIMIENTO DE
EFECTIVO O CHEQUES, SIRVE PARA :
1. REGISTRAR TRASPASOS
2. REGULARIZACION DE CUENTAS
SE DEBE ADJUNTAR LA
DOCUMENTACION FUENTE QUE
RESPALDA LA OPERACIÓN Y REGISTRO
Pedro Armijo
EJERCICIOS 13
Pedro Armijo
IMPUESTOS
IMPUESTOS A LA FECHA 15
IMPUESTOS NACIONALES IMPUESTOS MUNICIPALES
IMPUESTO AL VALOR AGREGADO (IVA) IMPUESTO A LA PROPIEDAD DE BIENES
REGIMEN COMPLEMENTARIO AL IVA ( RC –
IVA) IMPUESTO MUNICIPAL A LAS
TRANSFERENCIAS
IMPUESTO SOBRE LAS UTILIDADES DE LAS
EMPRESAS(IUE)
IMPUESTO A LAS TRANSACCIONES (IT)
IMPUESTO AL CONSUMO ESPECIFICO (ICE)
IMPUESTP ESPECIAL A LOS
HIDROCARBUROS Y SU DERIVADOS (IEHD)
IMPUESTOS A LAS SALIDAS AEREAS AL
EXTERIOR (ISAE)
IMPUESTO A LA TRANSMISION GRATUITA DE
BIENES (ITGB)
Pedro Armijo
PERIODO DE PAGO
FECHAS DE VENCIMIENTO PARA LA PRESENTACION JURADAS Y PAGO DELOS IMPUESTOS DE LIQUIDACION PERIODICA MENSUAL
16
Pedro Armijo
IVA
IMPUESTO AL VALOR AGREGADO
Pedro Armijo
17
SEGÚN LA LEY 843 18
OBJETO DEL IMPUESTO SUJETOS PASIVOS
Ventas de bienes muebles situados o Habitualmente se dediquen a la venta
colocados en el territorio del país de bienes muebles, sean estas al
Contratos de obras contado o a crédito er; el momento de
la entrega del bien
Prestación de servicios
Realicen por cuenta de terceros venta
Contratos de arrendamiento financiero de bienes muebles, ídem anterior
Importaciones definitivas Realicen importaciones definitivas
Realicen obras o presten servicios o
efectúen prestaciones de cualquier
naturaleza
Pedro Armijo
IVA 19
OPERACIONES EXCLUIDAS
Intereses generados por entidades financieras
Compra - venta de acciones, deventures, títulos
valores y títulos de crédito
Operaciones resultantes de reorganización de
empresas o de aportes de capital (fusión, escisión o
división, transformación de empresas).
Operaciones de reaseguro y coaseguro
Exportaciones
Bienes importados por diplomáticos extranjeros,
entidades o instituciones que tengan dicho status
de acuerdo a disposiciones vigentes, convenios
internacionales o reciprocidad con determinado
países.
Pedro Armijo
DEBITO Y CREDITO FISCAL 20
DEBITO FISCAL CREDITO FISCAL
IMPORTES CONSIGNADOS EN IMPORTES CONSIGNADOS EN
LAS FACTURAS O SU LAS FACTURAS O SU
EQUIVALENTE POR VENTAS EQUIVALENTE POR COMPRAS
de bs y SS , CONTIENEN UN de bs y SS , CONTIENEN UN
DEBITO FISCAL CREDITO FISCAL
13% 13%
TAMBIEN GENERAN CF LAS DEVLUCIONES
DESCUENTOS Y BONIFICACIONES EN
VENTAS
Pedro Armijo
LIBROS 21
LIBRO DE VENTAS IVA LIBRO DE COMPRAS IVA
SE REGISTRA DE FORMA CRONOLOGICA SE REGISTRA LAS COMPRAS DE BIENES Y
TODAS LAS FACTURAS QUE SE EMITA EN LA CONTRATACION DE SS, SIEMPRE
LA EMPRESA CUANDO ESTEN RELACIONADAS CON LA
ACTIVIDAD DE LA EMPRESA
Pedro Armijo
CONCEPTOS CLAVE 22
DIFERENCIAR LA TASA NOMINAL Y EFECTIVA
TASA NOMINAL SE CONSIDERA A 𝑇𝑛 ∶ 𝑡𝑎𝑠𝑎 𝑛𝑜𝑚𝑖𝑛𝑎𝑙
LA ALICUOTA OFICIAL DE UN 𝑇𝑒: 𝑡𝑎𝑠𝑎 𝑒𝑓𝑒𝑐𝑡𝑖𝑣𝑎 =? ? ?
DETERMINADO IMPUESTO EN 𝐼𝑛
CASO DEL IVA 13 % 𝑇𝑒 = ∗ 100
1−𝐼𝑛
TASA EFECTIVA SE CONSIDERA A 𝑇𝑒 =
0,13
∗ 100
LA TASA REALMENTE A UTILIZAR 1−0,13
PARA CALCULAR DE FORMA 0,13
𝑇𝑒 = ∗ 100
CORRECTA EL PRECIO DE LA 0,87
FACTURA COMO IVA14,94% Te=0,1494 *100
Te =14,94 %
Pedro Armijo
CALCULO DEL PRECIO NETO DE COMPRA
23
SI EJEMPLO
Cuánto será el costo de 10 bicicletas, si
𝑃𝐹 = 𝑃𝑉 + 𝐼 ∗ 𝑃𝐹 se pagó al contado Bs9.994,25 según
factura del proveedor, además, por el
𝑃𝑉 = 𝑃𝐹 − 𝐼 ∗ 𝑃𝐹 traslado de las mismas a los almacenes
𝑃𝑉 = 𝑃𝐹(1 − 𝐼) del comprador se pagó Bs1 .500 según
factura de la empresa de Trans Service
El Amanecer, importe pagado con
cheque del Banco Nacional de Bolivia.
Pedro Armijo
CALCULO DEL PRECIO NETO DE VENTA 24
EJEMPLO
El costo (valor factura menos 13% IVA
mas otros gastos hasta colocar en el
almacén) de una bicicleta es de Bs1
.000 y por costos de operación (gastos
de administración, ventas, financieros y
otros) Bs150, el comerciante desea
𝑃𝑉 ganar un 30% como utilidad sobre et
𝑃𝐹 =
1−𝐼 costo. Cual será el precio de factura del
televisor, sabiendo que el impuesto IVA
𝑝𝑒𝑟𝑜 𝑃𝑣 = 𝐶(1 + 𝑈) es 13% y debe ser incluido en el total
𝐶(1+𝑈) facturado?
𝑃𝑉 =
1−𝐼
Pedro Armijo
EJEMPLO 25
Se vende 5 televisores al contado según factura Nro. 0654 el empresario adopta el calculo del precio de factura con recargo al precio de venta, siendo el precio de venta 2089,86
Bs/u y el costo de la mercadería(TV) a 950 Bs/u:
fecha detalle debe Haber
CAJA M/N 10.449,30
COSTO MERCAD VENDIDA 4.750,00
VENTAS 9.090,89
DEBITO FISCAL 1.358,41
EXISTENCIAS DE MERCADERIA 4.750,00
POR VENTA DE 5 TELEVISORES
Pedro Armijo
Pago de impuestos IVA DEL MES 26
Ejemplo:
Total de ventas gravadas obtenidas del libro de ventas IVA Bs57.471,26
Total de compras gravadas obtenidas del libro de COMPRAS IVA Bs34.482,76
Entonces:
DF: Bs57.471,26 *0,13 = Bs 7.471,26 Bs 7.471
CF: Bs34.482,76 * 0,13 = Bs 4.482,76 BS 4.483
SALDO A FAVOR DEL FISCO Bs 2.988
fecha detalle debe Haber
DEBITO FISCAL 7.471,26
CREDITO FISCAL 4.482,76
BANCO M/N 2.988,00
B.N.B
DIFETENCIAS POR REDONDEO 0,50
Por compensación y pago del
IVA
Pedro Armijo
IT
Impuesto a las transacciones
Pedro Armijo
27
IMPUESTO A LAS TRANSACCIONES 28
OBJETO SUJETOS PASIVOS
EN TODA LA LEGISLACION DEL Persona natural o jurídica
COMERCIO El hecho imponible:
Caso de venta de bienes inmuebles
INCLUYEN TITULOS GRATUITOS CON
Caso de venta de bienes muebles
TRANSFERENCIA DE BIENES MUEBLES
INMUEBLES Y DERECHOS Contratación de obras
Prestación de ss. u otras prestaciones de
Permuta de bienes, y contraprestación cualquier naturaleza
de servicios En el de intereses, en el momento de
facturación o liquidación
Arrendamiento financiero
Transmisiones gratuitas
Casos donde se genere derecho o la
contraprestacion
Pedro Armijo
IT 29
OPERACIONES EXCLUIDAS DEL IT
Venta de transferencia, reorganizaciones empresas o
de aportes de capital ALICUOTA BASE DE CALCULO
No integran base imponible: Es del 3% sobre los ingresos brutos
Importes al ICE Base cálculo
Reintegros de gastos realizados por terceros
Impuesto sobre los ingresos durante el periodo
LAS SUMAS QUE RECIBEN LOS EXPORTACION fiscal
Las sumas correspondientes a bonificaciones y Ingresos percibidos en especie se computara al
descuentos valor neto de mercado
I. Exentos Transmisiones gratuitas se pagara para con la
trabajo personal base imponible de otro impuesto para el
calculo.
Desempeño cargos públicos
La exportaciones
Operación de arrendamiento financiero, la
base imponible es el valor= valor de las cuotas
Servicios prestados por el estado – capital financiero
Intereses de dpositos en cajas de ahorro Las permutas se consideran doble transacción,
Los establecimientos educacionales privados ambos deben pagar IT
Edicion o importación de libros y publicaciones Ventade minerales o metales se determina con
el ingreso bruto
Compra venta de acciones- atravs de la bolsa de
valores
Pedro Armijo
EJEMPLO 30
Se vende 30 equipos de música al Sr. Campero por Bs.12000 según factura Nro 4563 al contado (costo de los equipos es Bs.6000)
fecha detalle debe Haber
CAJA M/N 12.000,00
COSTO MERCAD VENDIDA 6.000,00
VENTAS 10.440,00
DEBITO FISCAL 1.560,00
EXISTENCIAS DE MERCADERIA 6.000,00
Venta de 30 equipos con Factura
Nro. 4563
fecha detalle debe Haber
IT 360
IT POR PAGAR 360
Provisión de IT
Pedro Armijo
EJEMPLO 31
EL Señor Campero nos devuelve 3 equipos por 1200 Bs. Dentro del periodo correspondiente, el importe se paga con cheque del BNB
fecha detalle debe Haber
DEVOLUCION DE VENTAS 1.044,00
CREDITO FISCAL 156,00
EXISTENCIA DE MERCADERIAS 600,00
BANCO M/N 1.200,00
COSTO DE MERCADERIA VENDIDA 600,00
Por devolución de Mercadería
fecha detalle debe Haber
IT POR PAGAR 36,00
IT 36,00
Provisión de IT
por devolucion
Pedro Armijo
EJEMPLO 32
EL RESUMEN DE VENTAS DEL MES DE DICIEMBRE ASCIENDE A Bs.30500,00
fecha detalle debe Haber
IT 915,00
IT POR PAGAR 915,00
Provisión de IT
SE PAGA EL IMPUESTO CON EFECTIVO
fecha detalle debe Haber
IT POR PAGAR 915,00
CAJA M/N 915,00
Por el pago de IT dentro
del plazo
correspondiente
Pedro Armijo
RESUMEN DE OPERACIONES GRAVADAS CON IVA .ETC 33
A continuación se muestra la tabla
IVA IVA
Tipo de operaciones IT RC- IVA IUE
CF DF
PORCENTAJE 13% 13% 3% 13% 25%
Compra de bs y ss X
Venta de bs y ss X
Devolución de compras X
Devolución de ventas X X
Descuento y bonif.en compras X
Descuento y bonif.en ventas x X
Recargo en compras X
Recargo en ventas X X
Pago de haberes X
IMPUESTO a las utilidades x
Pedro Armijo
LIBRO
MAYOR
Libro de segunda entrada
formato 35
CUENTA
DEBE HABER Modelo A
Libro mayor BANCOS M/N GESTION CUENTA NRO
Modelo B Fecha Nºcomp DESCRIPCION folio DEBE HABER SALDOS
Libro mayor BANCOS M/N GESTION: CUENTA: SALDOS
Fecha Nºcomp DESCRIPCION folio DEBE HABER DEUDOR ACREEDO Modelo C
R
Pedro Armijo
Resumen 37
Subtítulo lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing
elit.
Ut fermentum a magna ut eleifend. Integer convallis
suscipit ante eu varius.
Morbi a purus dolor. Suspendisse sit amet ipsum finibus
justo viverra blandit.
Ut congue quis tortor eget sodales.
Pedro Armijo
Hipótesis 38
Subtítulo lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit.
1 2
1. Ut fermentum a magna ut eleifend. Integer convallis
suscipit ante eu varius.
2. Morbi a purus dolor. Suspendisse sit amet ipsum finibus
justo viverra blandit.
3. Ut congue quis tortor eget sodales.
4. Ut fermentum a magna ut eleifend. Integer convallis 3 4
suscipit ante eu varius.
5. Morbi a purus dolor. Suspendisse sit amet ipsum finibus
justo viverra blandit.
6. Ut congue quis tortor eget sodales.
5 6
Pedro Armijo
Comparación 39
Comparar A Comparar B
Lorem ipsum Nulla a erat eget nunc Lorem ipsum Nulla a erat eget nunc
hendrerit ultrices eu nec nulla. hendrerit ultrices eu nec nulla.
Donec viverra leo aliquet, auctor Donec viverra leo aliquet, auctor
quam id, convallis orci. quam id, convallis orci.
Sed in molestie est. Cras ornare turpis Sed in molestie est. Cras ornare turpis
at ligula posuere, sit amet accumsan at ligula posuere, sit amet accumsan
neque lobortis. neque lobortis.
Maecenas mattis risus ligula, sed Maecenas mattis risus ligula, sed
ullamcorper nunc efficitur sed. ullamcorper nunc efficitur sed.
Pedro Armijo
Diagramas y gráficos 40
2 billones de euros
20AA 20AA
Datos A Datos B Datos C
Pedro Armijo
Diagramas y gráficos 1 41
24 % 60 % 65 %
Lorem ipsum dolor Lorem ipsum dolor
sit amet. sit amet.
Lorem ipsum dolor sit
amet.
Datos A Datos B Datos C
Pedro Armijo
Diagramas y gráficos 2 42
2
2
3
2,8
2,4
4,4
1,8
4,3 4,5
3,5
2,5
Categoría 1 Categoría 2 Categoría 3 Categoría 4
Datos A Datos B Datos C
Pedro Armijo
Tabla 43
TÍTULO DE LA TÍTULO DE LA
COLUMNA UNO COLUMNA DOS
Lorem Ipsum Dolor Sit Amet 5 000 40 000
Consectetur Adipiscing Elit 50 000 400 000
Etiam Aliquet Eu Mi Quis Lacinia 500 000 4 000 000
TOTAL -1 968 750 -4 800 000
Pedro Armijo
44
Pedro Armijo
45
Caption lorem ipsum
Pedro Armijo
Gracias
Pedro Armijo
[email protected]