MBO'ESYRY
SEGUNDO NIVEL
ÁREA
Misión: Garantizar a todas las personas una educación de calidad
como bien público y derecho humano a lo largo de la vida. Lengua y
Literatura
y sus tecnologías
ÁRA : Araapy, 4 jasypo 2021.
MBO'ERÃ : Guarani Ñe'ë.
MBO'EPY'ATY : Oikumbýta jehaipyre omoñe'ëva
guaraníme.
KATUPYRYRÃ : Omongakuaa iñe'ëndy pyahu ñoha'anga ñehesa'ÿijo rupive.
MBO'EPY : Ñe'ëndy pyahu jepuru.
JEHECHAKUAARÃ : - Omyesakã ñe'ë nahesakã porãiva.
- Oipuru hekopete ñe'ëndy pyahu.
- Omomba'eguasu ikuaapy pyahu.
Añepyrü hagua
AMOÑE'E KO ÑOHA'ANGA
"Preso Sambuku"
Brígido: (Opurahéi) Larí.. Larí..lari.. Mamita. Ne'ïra piko pepu'ã. Tajatapy mba'e...
Para Trabajo trabajo solo Valoro lo Expresamos
(Oike
saber mas
kosiname,
en grupo
ojapo hagua nuestras
aprendido
tata
ideas ha osë).
Ña Maria: (Que luego de un rato hace su aparición) Eh! Rejúma piko ra'e che memby! Ore niko roha'ãro
reja hagua asaje'ae.
Brígido: Pya'e aju La Bendición, mamita ¡(ombotupanói)!
Ña Maria: Dio te bendiga, che memby.
Brígido: Oime ajoráma che rymba gueikuéra ha akay'use.
Ña María: Oiméne heta regueru pira pire!!!
Brígido: Henyhë ambue che "borriquera" ...ema'ëmína mamita! (mostrándole ambos bolsillos y sacando
algunos billetes) ajoguáta ndéve nde sái pyahurã) ....Ha Conchépe guara ave. Ha'e piko moõ oime?
Ña María: Ha oiméne osë oñami hagua vaka ra'e. Nderehechái piko chupe remosambukukuévo nde
gueikuéra ra'e.
Brígido: Chéniko amosãmbuku che guéi amo kokue rembe'ýpe... Ha upe mangoguy iñypytüvy
gueteri hína... ha upéi ave namañái voi.
Ña María: Agaitéma oúne (transición) Tajapo ñandéve ka'ay che memby (pytu'u) Eñeno sapy'ána
MBO'ESYRY
SEGUNDO NIVEL
ÁREA
Misión: Garantizar a todas las personas una educación de calidad
como bien público y derecho humano a lo largo de la vida. Lengua y
Literatura
y sus tecnologías
pe kátrepe.
Brígido: Upea katu nahániri (pequeña pausa) Nde mamita pe ñande plata hetárõ niko nañanderopehýiri
voi ra'e. Ajevénte upe almacenero gringo oïva amo tape mboypýri ndokéi voi... Oje'e niko hese iplátaha.
Ña María: Mba'e plata hetágui katu piko ndokéi upe ñarõ. Upéa niko ndokéi opesca hagua mitã kuña
rehe... ha ohode hagua "iprójimo".
Brígido: Ha... avápe piko iplata hetárõ ndogustamoãi la kuña... Chéta véi niko!
Ña María: Aníkena upéicha che memby, ha nde ry'ái repykue rehojeýma hína
remomboparei upérupi. Upe año ohasa va'ekuéma che mandu'a reka'u ha upéichahápe ojepe'apa va'ekue
ndehégui.
Brígido: Ja'úpy ka'ay, mamita.
Ña María: (ogueru jey ka'ay) Na'ápe agüeru ñandéve ka'ay haku porãva che memby.
Konche: (ombohasa peteï jarro yndi) Na'ápe Peíto rejerureva'ekue chéve.
Peíto: Néi (ho'u ka'ay).
Pa'i Ramõ: (opu'a) Dio se lo pague. Ñandejára topaga peëme. Jaha Peíto.
Peíto: Jaha Pa'i.
Pa'i Ramõ: Ajukuévo ajujeýta ága.
Ña María: Néi, pa'i.
(Mutis el Pa'i Ramo con Peíto en dirección de donde vino este, apagándose lentamente las luces de la
escena).
De la calle de fondo llega apresuradamente Peíto con la ropa totalmente maltrecha y jadeante.
Peíto: Che maitei.
Ña María: Nde piko Peíto. Moõgui reju karai ...ha Brígido (con ansiedad).
Konche: Moõ piko oime Brígido. Nderehechái piko chupe.
Peíto: Aãa.... angepyhare tuichaiterei aka'u... na che mandu'ái.
Ña María: Mba'e piko nanemandu'ái... moõ piko oime Brígido.
Peíto: Che nachemandu'a porãi... Ko ko'ëmba jave oñondive roho ha oiko trensa serenatahápe amo táva
MBO'ESYRY
SEGUNDO NIVEL
ÁREA
Misión: Garantizar a todas las personas una educación de calidad
como bien público y derecho humano a lo largo de la vida. Lengua y
Literatura
y sus tecnologías
rembe'ýpe ...ha...
Ña María: Anichéne Brígido niko mitã marangatu... Ndaikatúi oiko hese mba'eve,.
Hesu...
Ñandejára.
Konche: Ha'e niko ni ndaikyséi ohóvo angepyhare. Mba'ére!
Jaikuaave hagua
Ñe'ëndy
Anga: alma.
Borriquera: Kasõmbuku volsíllo, ojepurúva oñeñongatu hagua viru ha ambue mba'e.
Mboypýri: Mba'e jerére.
Ñarõ: Ikatúva oporosu'u térã oipe'a hapichágui imba'éva.
Mbaipy: Tembi'u paraguái ojejapóva hu'itïgui, avati mongu'i pyrégui.
Damajuana: Mba'eyru ñañongatuha víno téra ambue ñamboy'úva.
Sãmbuku: Sã ipukúva oguerekóva ijapýra.
Kátre: tupa ojapóva yvyra ha vakapirégui.
Marangatu: Imba'e porãva, iguénova.
Amba’apo che añomi
TEMBIAPORÃ
Trabajo trabajo solo Valoro lo Expresamos
en grupo aprendido nuestras
1. Amoñe'ë jey ñoha'anga ha aguenohë ñe'ëjoaju ojepuruhápe ñe'ë ñamyeskãva'ekue Ñe'endýpe:
ideas
(8 kyta)
a) Sãmbuku _______________________________________________________________________
ã) Borriquera ______________________________________________________________________
ch) Mboypýri _ _____________________________________________________________________
e) Ñarõ _ _________________________________________________________________________
ë) Mbaipy ________________________________________________________________________
g) Damajuana _ ____________________________________________________________________
MBO'ESYRY
SEGUNDO NIVEL
ÁREA
Misión: Garantizar a todas las personas una educación de calidad
como bien público y derecho humano a lo largo de la vida. Lengua y
Literatura
y sus tecnologías
g) Ánga __________________________________________________________________________
h) Kátre __________________________________________________________________________
Techapyrã: Emosãmbukuévo nde gueikuéra
- Upéi ñamoambue péicha: - Emosãmbukumi nde vakakuéra.
2. Ambohovái (2 kyta)
a) Máva mávapa umi avatee ha avatee'ÿ oïva ñoha'angápe?
_______________________________________________________________________________
ã) Mba'érehepa ñoha'ãnga héra Preso Sãmbuku?
_______________________________________________________________________________
KUAAPYRÃ:
Jaikuaave hagua
Antonio Escobar Cantero Rekove
Hi'arareñói Paraguaýpe ary 1944-pe. Ha'e mo'ãhára (abogado).
Omba'apova'ekue Juez de Primera Instancia ha Juez de Paz ramo.
Teatro Estudio Libre-pe 1960 guive 1970 omba'apova'ekue ñoha'angápe Rudi Torga ndive. Upéi oñepyrü
ohai ñoha'anga ñe'ëpoty.
Hembiapokuépe jahecha kuimba'ereko, tekojoja'ÿ, okaraygua ijyvy'i téra ijyvy'ÿva.
Hembiapokue:
Ñe'ëpoty: Vy'arire.
Ñoha'anga: Tekojoja, La Creciente, Preso Sambucu, Ñorairõ opa rire.
Omano 1994- pe.
MBO'ESYRY
SEGUNDO NIVEL
ÁREA
Misión: Garantizar a todas las personas una educación de calidad
como bien público y derecho humano a lo largo de la vida. Lengua y
Literatura
y sus tecnologías
NEMANDU'ÁKE...
Eñangarekóke ambue tapicháre ani ojapyhy hetére mba'asy COVID-19
- Nde hu'u terã ne atïataramo, emo'ã nde juru ha ne tï nde jyva mbytépe terã peteï tï johýihápe.
- Emombo py'amintevoi ne tÿjohýihague ytyryrúpe.
- Ejohéi nde po y ha havõme terã alcohol en gel-pe nde hu'u terã ne atïa rire.
Fuente consultada
- MEC, DGEPPJA. (2018). Módulo del Estudiante Guarani Ñe'ë ha Iñe'ëporãhaipyre 2° Nivel. Educación Media para Personas Jóvenes y
Adultas (3° ed.). Asunción: AGR S.A.
Elaborado por:
Fleitas Riveros, Sara Beatriz. (2020). Encargada de Despacho. Centro de Educación Básica para Personas Jóvenes y Adultas Nº 10-121.
Corrección:
Valiente Piris, Luis Antonio. (2021). Técnico. Dirección de Gestión Administrativa y Financiera. Dirección General de Educación
Permanente de Personas Jóvenes y Adultas.
Normalizador:
Céspedes Servín, Gustavo Adolfo. (2021). Técnico. Dirección de Educación Básica y Media para Personas Jóvenes y Adultas.
Diseño gráfico:
Ojeda Balbuena, Luis Gonzaga. (2021). Técnico. Dirección General de Educación Permanente de Personas Jóvenes y Adultas.