0% encontró este documento útil (0 votos)
311 vistas12 páginas

Pusiri - Panka - Unidad - 3 - Respondodo

Este documento contiene varios ejercicios sobre números, objetos, colores y conversaciones en aimara. Los ejercicios incluyen escribir números en forma numeral, completar diálogos, traducir oraciones y describir objetos.

Cargado por

aquisenina
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd
0% encontró este documento útil (0 votos)
311 vistas12 páginas

Pusiri - Panka - Unidad - 3 - Respondodo

Este documento contiene varios ejercicios sobre números, objetos, colores y conversaciones en aimara. Los ejercicios incluyen escribir números en forma numeral, completar diálogos, traducir oraciones y describir objetos.

Cargado por

aquisenina
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd

UNIDAD TRES

30
JAKHUNAKA

EJERCICIO 1
❖ Escriba las siguientes cifras en forma numeral.

1. Phisqha pataka phisqhani 550


________

2. Kimsa pataka kimsa tunka kimsaqallquni ________


333
3. Pä waranqa pä tunka kimsani ________
2023
4. Paqallqu pataka suxta tunka paqallquni ________
767
EJERCICIO 2
❖ Escriba el número correspondiente en la respuesta correcta.

1. Jumaxa qawqha maranitasa? 2 Janiwa phuchhanikthti.


____

2. Phuchhanitati? 4 Irpirijaxa kimsa atamiriniwa.


____

3. Jupaxa qawqha yuqanisa? 1 Nayaxa phisqha tunka maranithwa.


____

4. Irpirimaxa qawqha atamirinisa? ____


3 Jupaxa pä yuqaniwa.

EJERCICIO 3
❖ Responda a las siguientes preguntas contando los objetos.

1.
Pä tunka llatunkani qillqañawa
Jumaxa qawqha qillqañanakanitasa? ………………………………………………………………………...

2. Paqallqu laphiwa
Jupaxa qawqha laphinisa? …………………………………………..……………………………..

31
QULLQI MAYT’ASIÑÄNI

EJERCICIO 1
❖ Observe los montos de los billetes y escriba la suma total.

Pä pataka,pataka, pä tunka
Total= kimsa pataka tunkani
--------------------------------

Phisqha tumka, pä pataka, tunka


Total= Pä pataka suxta tunka
---------------------------------

Pataka, maya, paya, phisqha


Total= Pataka llatunkani
--------------------------------------

Phisqha tunka, pä tunka, phisqha


Total= Paqallqu tunka phisqhani
—-------------------------------------

EJERCICIO 2.

❖ Responda al siguiente diálogo.

ALLCHHI ACHACHILA

Achachila, maya achikt’asïma. jisa kunasa wawa


………………………………………………………………….

Qullqi mayt’asiñäni. qawqhasa muntaxa


…….…………………………………………………………….

Kimsaqallqu tunka bolivianoki muntha.

Mäkiwa churxäma. walikiwa wawa


……………………………………………………………………

Walikiwa, jikisiñkama achachila. jikisiñakama wawa


…………………………………….………………………………

32
EJERCICIO 4

❖ Traduzca la siguiente conversación al idioma aimara.

Buenos días compañero. ……………………………………………………………………


ASKI ARUKIPANA MASI

……………………………………………………………………
ASKI URUKIPANA MASI Buenos días compañera.
Un favor. ……………………………………………………………………
Ampi suma

……………………………………………………………………
kunasa ¿Qué será?

Préstame bolígrafo. ……………………………………………………………………


qillqaña mayt'ita

……………………………………………………………………
janiwa No

Por favor, te lo devolveré rápido. ……………………………………………………………………


mirä ampi suma, jank'akiwa kuttáyxama

……………………………………………………………………
jisa, akaxa Ya, aquí está.
Gracias, hasta pronto compañero ……………………………………………………………………
yuspajara, jikisiñakama

……………………………………………………………………
jikisiñakama masi Hasta pronto compañera.

33
SAMINAKA

EJERCICIO 1

 Escriba oraciones con los adjetivos de color utilizando el sufijo -NI con los cuatro
pronombres personales.

1. Nayaxa ………………………
mä wila………………….nithwa
ch'ullunu

2.………………………………………………………………………….
juma ch'uxña chalaniwa

jupaxa ch'iyara parawaniwa


3.………………………………………………………………………….

4.………………………………………………………………………….
jiwasaxa churi wayuñanitanwa

EJERCICIO 2

❖ Realice oraciones con los objetos citados, utilizando los sufijos posesivos: –ja, -ma, -
pa, –sa.

Chililiri, pantaluna, qillqaña, q’ipiña, aru pirwa, isi, tanka , almilla.

1. Chililirijaxa ch’iyarawa 5.…………………………………………………………….


aru pirwasaxa jach'awa

pantalunajaxa laramawa
2.……………………………………………………………. 6.…………………………………………………………….
asisaxa q'añuwa

3.…………………………………………………………….
qillqañamaxa wilawa almillamaxa jisq'awa
7.…………………………………………………………….

q'ipiñapaxa jiwakiwa
4.……………………………………………………………. 8.…………………………………………………………….
tanka

34
EJERCICIO 3.

❖ Describe los objetos utilizando el sufijo –mpi.

tiwiñampi, atamirimpi qillqañampi, panqampi qunuñampi,tiwiñampi,


1------------------------------------ 2------------------------------------ 3------------------------------------
panqanaqampi
------------------------------------ ------------------------------------ ------------------------------------

Describe los colores utilizando el sufijo –mpi.

ARGENTINA BOLIVIA MÉXICO

laramampi,janq'umpi, wilampi, q'illumpi, ch'uxñampi, janq'unpi,


4------------------------------------ 5------------------------------------ 6------------------------------------
laramampi ch'uxñampi wilampi
------------------------------------ ------------------------------------ ------------------------------------

35
YÄNAKAXA QAWQCH’ASA

EJERCICIO 1
❖ Traduzca las siguientes oraciones al castellano.

1. Awicha qhumantita.
………………………………………………………………..
abrazame abuela

2. Kullaka qunuña mayt’ita. ………………………………………………...


prestame tu asiento hermana

3. Allchhi ist’ita. …………………………………………………


escuchame nieto

4. Mama manq’a waxt’ita. ………………………………………………..


señora envitame comida

5. Wawa jamp’atita. …………………………………………………


niña besame

EJERCICIO 2
❖ Realice oraciones utilizando los adjetivos de tamaño.

aka achakuxa wali jisk'awa


1. …………………………………………………………………………………………

aka ch'iyara phisixa jach'awa


…………………………………………………………………………………………
2.

aka anuxa jisk'awa


…………………………………………………………………………………………
3.

EJERCICIO 3
❖ Escriba el número correspondiente en la respuesta correcta.

1. Uka jisk’a qunuña mayt’ita ……………


4 Janiwa jisk’a puqutanikthti.

2. Jisk’a t’ant’anaka churita. 2


…………….Suyt’ita, ampsuma.

3. Jach’a phiskhuña churxita. ……………


3 Walikiwa, akaxa

4. Jisk’a puquta waxt’ita. ……………


1 Iyawa, mayt’äma.

36
YÄNAKANA UÑTAPA
EJERCICIO 1

❖ Escriba una oración en aimara debajo de cada gráfico empleando un adjetivo de


forma.

…………………………………………………………………………
phaxsixa chika muyuwa phisqa warankaxa muruqhuwa
………………………………………………………………………

aka saminchirixa pusi thiyaniwa


………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………..
chililirixa t'alphawa

EJERCICIO 2
❖ Traduzca las siguientes oraciones al aimara.

1. Ese reloj es redondo uka pacha tijuyirixa muruq'uwa


________________________________

2. Ese camino es chueco ________________________________


uka thakixa khumuwa

3. Aquel bolígrafo es grueso _______________________________


khä qillqañaxa thuru

4. Ese cuaderno es plano. _______________________________


aka qillqañaxa t'alphawa

EJERCICIO 3
❖ Complete las oraciones con los siguientes adjetivos calificativos:
-q’apha -thuru -qhuru -jiwaki

a) Silvia kullakaxa wali ………………-wa.


q'apha

b) Khä panqaraxa ………………..


jiwaki -wa.

thuru
c) Uka isinakaxa ancha ……………-nakawa.

d) Aka waynaxa ghuru


…………………..-wa

37
MACHAQA, MIRQ’I, THANTHA YÄNAKA

EJERCICIO 1

❖ Relacione los siguientes gráficos con los adjetivos de estado.

-THANTHA - MACHAQA - MIRQ’I

thantha
……………………………………. mirq'i
…………………………………………. machaqa
………………………………………..

EJERCICIO 2

❖ Ordene de forma correcta las siguientes oraciones.

thantha achachilamankiwa punchuxa aka

1. …………………………………………………………………………………………………………
aka thantha punchuxa achachilamankiwa

isinakaxa khä irpirisankiwa machaqa

2. …………………………………………………………………………………………………………..
khä machaqa isinakaxa irpirisankiwa

phuchhajankiwa mirq’i tankaxa uka

3. ……………………………………………………………………………………………………………
uka mirq'i tankaxa phuchajankiwa

Khä chachapankiwa lluch’uxa murqu

4. ………………………………………………………………………………………………………….
khä murqu lluch'uxa chachapankiwa

38
EJERCICIO 3

❖ Complete las siguientes preguntas y respuestas con adjetivos de estado utilizando los
miembros de la familia.

1. 2.

Aka…Aka machaqa qillqañaxa khitinkisa? Aka ……………………..


aka laphinakaxa khitinkisa?

Uka Uka machaqa qillqañaxa jilajankiwa.…………………………………………………………………………


uka laphija tataxankiwa

3. 4.
3333 4
Aka ……………………. chililirixa khitinkisa? Aka ………………………….
aka aka qunuñaxa khitinkisa?
uka chililirixa kullakajankiwa
…………………………………………………………………… ………………………………………………………………………..
uka qunuñaxa mamajankiwa

5. 6.

Aka ………………………..
aka qullqixa khitinkisa? Aka ……………………..
aka millk’i tikaxa khitinkisa?
uka qullqixa achilajankiwa
……………………………………………………………………. uka millk'i tiqaja wawankiwa
………………………………………………………………………….

39
JATHI, PHISNA, WALJA, JUK’A YÄNAKA

EJERCICIO 1

❖ Escriba los adjetivos de cantidad y peso debajo de cada gráfico.

phisna phusaña
………………………… pä tuwula
………………………… walja panka
………………………

phisna qillkaña
………………………… mä muruq'u
………………………… jathi q'ipi
…………………………

EJERCICIO 2

❖ Complete las preguntas con una de las siguientes palabras y responda las mismas.
Ch’uqi Qillqaña Ikiña Millk’i

1. Aka walja ch’uqixa khititakisa?


aka chukixa nayankiwa
…………………………………..…………………………………………………………

2. Aka phisna ………………………..


millk'i jumatakiti?

………………………………………………………………………………………………
uka phisna millk'ixa jipamkiwa

3. Aka juk’a …………………………….


ikiña jupatakiti?

…………………………………………………………………………………………………
jisa jupankaskapuniwa

4. Aka jathi ……………………………..


ikiña jiwasatakiti?

………………………………………………………………………………………………..
uka jathi

40
EJERCICIO 3

❖ Elija la respuesta correcta.

1. AKA JUK’A JAWASA JAMP’IXA JUMATAKITI?

Jisa, jumatakiwa X Jisa, jupatakiwa Jisa, nayatakiwa

2. AKA WALJA LAPHINAKAXA ANGELICA MAMAJATAKITI?

Janiwa, jupatakiwa X Jisa, jupatakiwa Jisa, jumatakiwa

3. AKA JUK’A CHAWLLA THIXIXA APTHAPITAKITI?

X Jisa, apthapitakiwa Jisa, jupatakiwa Jisa, jumatakiwa

41

También podría gustarte