Liber prior
1
Quit srr, Mecano, qm sb soem
sear deer eu fore ice *
Convene. nde ves egies?
ve feroun mca errs tle
tie sl mult fam fats emia bore:
ea
spear poe, quid enim? concur: orat
ars
uolan ade ais legondne pers,
Sper See cperalice ue ona plat
she data gaibue gu rare eracan i webem
Beers donee iu
2 eee
ease vies Fabien, neve moter, 2d,
Geom oc. quip dens ‘cnet dit
woo facings quod volts est, gut todo mil,
srucaton ta onmsices* modo, rss bine oh
es ine matt dacett actus,
‘quid statis?” nolint. tui liet esse beat. *
‘quid causae est, merito quin illis Tuppiter ambas
jratus buceas inflet neque se fore posthac
1
1
{Por qué sud Mecenas, que nadie vive const)
Goris condiién que ba elegido o con la que lea caido |
rsueree,y envidia a los que siguen extados diferentes? ~
wTpelices lon mereaderes!", exeloma el militar carga:
do de aos y con el cuerpo quebrantado ya por tantas
fauigans Mientras que ef mercader, 2 1s hora que el
‘Rosco sacude sv nave, piensa: “Es preferibte el oficio
de woldado. {Qué tiene de particnlar? Se entabla com-
face y en un momento sobreviene tna muerte répida
una vetoria que colma dealegea.” El hombre de eyes *
Savidis al agdeeitor cuando un cliente llama x #0 puer-
at canto del gallo, mientras que el labrador, que
por haber dado tina fianza tavo que sali del eampo
Por a Is ciudad, asegura que s6lo son felies: quienes
viven a a urbe
Hay tantos ejemplos como fates, due hasta ef casla~
tin de Fabio? Hegaia a cansaese. Para no entetenerie
demasiado escucha lo que quiero decir. Sia wn dios se Je
eurrese anunciar: “Aqui me tenis; voy a concederos
todo To que desefis:t8, que exes soldado, vas a se mer-
tader,¥ ti, hasta ahora juriseonsolto, seri labrador en
Sielante, [dos eada uno por wuestro lado con fos oficios
cavada a escondidas, leno de sobresalto, una gran can
tidad de plata y oro? JQue se reduciré a un miserable
as‘ silo vas disminuyendo? Pero si no to tocas, qué
tiene de hermoso el montén acumulado? Aunque en tu
era se hayan trillado cien mil modios ® de trigo, no por
eso va a caber en tu estémago mas que en el mio. Es
como si ti Hevases, entre los esclavos, el saco de pan
2a
forte vehas umero, nibilo plus accipias quam
qui nil portarit. vel dic quid refers intra
naturae finis viventi, iugera eentum an
mille aret? ‘at suave est ex magno tollere acervo.’
dum: ex parvo nobis tantundem baurire relinquas,
cur tua plus laudes eumeris geanaria nostris?
‘ut tibi si sit opus liquidi non amplius urna
‘vel cyatho et dicas ‘magno de flumine mallem
quam ex hoc fonticulo tantundem sumere.’ eo fit,
plenior ut siquos delectet copia iusto,
am ripa simul avolsos ferat Aufidus acer.
at qui tantuli eget quanto est opus, is neque limo
urbatam baurit aquam neque vitem amittit in undis.
at bona * pars bominum decepta cupidi
3e falso
‘nil satis est’, inquit, ‘quia tanti quantum habeas sis':
quid facias illi? iubeas miserum esse, libenter
quatenus id facit: * ut quidam memoratur Athenis
sordidus ac dives, populi contemnere voces
sic solitus: ‘populus me sibilat, at mihi plaudo
ipse domi, simul ac nummos contemplor in aca.”
“Tantalus a labris sitiens fugientia captat
flumina — quid rides? mutato nomine de te
fabola narratur: congestis undique saccis
indormis inbians et tamquam parcere sactis
cogeris aut pictis tamquam gaudere tabellis.
sescis, quo valeat summus, quem praebeat usum?
3
SATIRAS 1 {
sobre tus hombros: no recibirés mas que el que no Ile-
sabe nada, Dime, Zqué le importa al que vive dentro-de
Tes limites de la natoraleza® ef arar cien o mil Yuga~
das? de tierra? “Pero es que resulta agradable —me
isso tomar de un montén grande.” Pues bien, com
fal que se me deje coger la misma cantidad de uno pe-
fGueno, no sé por qué han de ser mis estimados tus
sianesos que mia tinajas. Es ef mismo caso que st nece=
Kaine golamente un cintaro o wn vaso de agua y dijeses
‘Deefiero tomarla de un gran zfo que de esa fuentecilla
Con lo cual puede acontecer, si a alguno fe ilusiona una
Gretsiva abundancia, que Te arrebate violentamente el
(mpetuoso Ofanto® y se 10 lleve junto com Ia sibera
En cambio, quien se contenta con fo poco que necesita,
fi bebe agua turbia ni perece en Ia corriente
‘Una buena parte de Ia hnmanidad, seducida por na
fataz codicia, exclama: “Nada es bastante, ya que tanto,
wales cuanto tienes.” Qué podemos bacer con uno que
piensa asi? Dejémosle ser infeliz, puesto que lo es por
a gusto. Como se cuenta de cierto sujeto avaro y ico
Gque vivia en Atenas, el cual solia desdefiar Ia voz del
Sucblo, haciéndose esta reflexién: “La gente me silbs,
Dero yo en mi casa me aplaudo al coatemplar mi dinero
en el arca.”
‘Téntalo, ® devorado por la sed, trata de aleanzar las
aguas que huyen de sus labios. {De qué te ries? Con
slo cambiar el nombre, la leyenda se te aplica a ti, que
duermes anhelante sobre los talegos amontonados de
ach y de alld, y te ves constrefiido a no tocarlos como
si se tratase de algo sagrado y a gozar de ellos como si
fuesen simples pinturas. JNo sabes para qué sirve el
dinero, qué empleo pueda tener? Pues sirve para com-
A_—————
4
10 skrmas ti
. - sextario 1 de vino, en fin, todo
rpanis ematur, bolus, visi sextaris, adde a nar on
quis * homana sibi atura negats quello sin 1o cual podsia res aaa
wa sibi doteat natura negat qaeey © ges que tene algtin stractivo para tie!
an vigilare mety exanimem, noctesque diesque
vnserto de miedo; temer noche y dia a los la-
formidare maloe fare, incendia, servos, vyelando, muerto dé
Trones ioe incendioe, fos extlaTos, 0 r=) ane
ies een bem Gervaijen y huyan? ‘Yo desearia estar siempre Dien ef
eee est ees Com bonorash, cato de bienes de esta especie.
‘@ at si condoluit temptatum frigore corpus Y si se enferma tu cuerpo presa de la fiebre o enal-
ant alius carus lecto te adflixit, babes qui quiee otra desgracia te postra en ef Iecho, grienes quién
adsideat, fomenta paret, medicum roget, ut te tp asista, quia te prepare remedios, quién busque al
suscitet ac reddgt gnatis carisque propinquis? tnédico para que te cure y te restituya a tus hijos y fa
ee © yore © nan lims: Gmacs wniliars querides? Ni tu majer ni tu hijo quieren que
te ponges bien; todos te odian: tus vecinos, ts cono~
ides, todo el mando, Puesto que antepones el dinero 2
todo lo demée, ite extrafias de que nadie te otorgue un
farifo que no mereces? Y si quisieras retener y conservar
5 vicini oderant, aoti, pueri atque puellae.
smicaris, cum ti argento post omnia ponas, *
i nemo prasstet, quem non merearis, amorem?
ftsijcogustoe, arullo nature. Iabore ‘como amigos a los parientes que sin trabajo alguno te da
ean rece i So tam tsi eee
se isos pr oan men i eT a sce ae tall
ee a | SRLS M2 tate ent
Se a i in “en Saison inte wean: y pot ae
5 7 tienes mis de lo necesario, no temas tanto a la miseria
‘pamperiem metaae minus et finire Iaborem i
fae eee | _y empieza a pone ttemino a tus faigas después de aber
geste ined peta | conseguido 1o que tanto anbelabas, no vayas a hacer
Jo que un tal Umidio. No es larga su historia: era tan
3t matizear‘gummes, ita sordid, a fio que media edie, peo tan taeafo que jemi
‘non umquam servo melius vetiet, ad usque vestia mejor que un esclavo. Hasta sus dltimos dias te-
‘supremum tempus, ne se penuria victus mid morir de hambre, Pero una liberta, como Ia mis
opprimeret, .metuebat. at hunc liberta securi | valerosa de las hijas de Tindaro, # Te parti6 por la mi-
‘wo divisit-mediumi, fortisima Tyndaridarom. tad con un bacha,
sx Ummidiue quidem; non longa est fabula: dives *
4 ‘ ‘‘quid mi igitur suades? ut vivam Naevius aut sic
‘ut Nomentanus?” pergis pugnantia secum
frontibus adversis conponere: non ego avarum
‘cum veto te, fieri vappam iubeo 2c nebulonem:
ext inter Tanain quiddam socerumque Viselli:
‘et modius in rebus) gunt certi denique fines,
‘Ge GIES GqUE-nequit conistere rectom,
illue, unde abii, redeo, qui nemo, ut avarus,
se probet ac potius lauder diversa sequentis,
quodque aliena capella gerat distentius uber,
tabercat neque se maiori pauperiorum
turbae conparet, bunc atque hune * superare labore:
sic festinanti semper Iocupletior obstat,
‘ut, cum carceribus missos rapit ungula currus,
instar equie auriga suos vincentibus, illum,
‘prasteritum temnens extremos inter euntem,
inde fit, * ut raro, qui se vixisse beatum
dieat et exacto contentus tempore vita,
cedat uti conviva satur, reperire queamns.
fam satis est. ne me Crispini serinia lippi
conpilase putes, * verbum non amplius addam.
skrimas 14
“Bntonces, qué me aconsejas? {Que viva como Ne-
vio 6 como Nomentano?” # Te obstinas en concertar
Tomas que repugnan entre si y que se dan de pulietazos.
Site probibo que seas avaro no es para que seas liber-
tino* ni disipador. Entre Tanais y el suegro de Vise
fio" hay un término medio. Todas las cosas tienen
‘una medida y existen limites bien definidos fuera de los
cuales no se da la virtud
‘Vaelvo a mi punto de partida: que ningtin avaro
‘et contento con su suerte, sino que codicia la que
tienen los demis y se muere de coraje porque la cabra de
cfro lleva [a ubres mis henchidas; que ainguno se com-
pars con la inmensa multitud de los que son mis po-
bres, sino que se esfuerza por superar a todos uno tras
‘otro, Al que asi se afana, siempre se Ie interpone otro
mis rico en su camino, como cuando los bridones arran~
can con los carros sacados de las cocheras, # que el auri-
fg persigue a los que ganan a los suyos, sin hacer caso
Gel que ha dejado atrés y va entre los filtimos. Por eso
Ssucede que encontramos con tan rara frecuencia quien
firme haber Mevado una vida feliz y que, al Megarle
su hora, se vaya contento de este mundo, como se retira
Gel banquete el convidado satisfecho.
‘Ya basta, No quiero afiadir ni una palabra mis, no
sea que pienses que he saqueado los escritos del lagaiioso,
Crispino.wv
Buporss atgue Cratinus Arstopbanesque pottae
atque ali, quoram comordia prsca virorum ¢
Sais erat digmus descrbi, quod malus 2¢ fur,
Gqued moechus foret aut sicarins aut aliogui
Famosus, molta cum lbertare notabant.
Thine ® omnis pendet Lucilivs, hosce secutus,
mutatis tontum pedibus numerisque, facetus))“j.
‘emuncize nas, dacas conponere versus. ©
team fait hoc * vitiowus: in hora suepe ducentos, *
‘ot magoum, versus dictabat stans pede in uno:
tum flueret Iutulentus, erat quod tollere velles
gavralus atque piger sribendi ferre Iaborem,
tribendi recte: nam ut muftum, * nil moror. ee
Crspinas minimo * me provocat ‘acipe, si vis,
accipiam * tabulas; detur nobis locus, hors
custodes: videamus, uter plus scribere possi”
i bene fecerant, inopis me quodque puslli
finxeeant ani
rato et perpauca loquentis: *
‘at tu conclasas hirinis folibus auras
usque laborantis, dum ferrum molliat ignis,
jut mavis, imitare, beatus Fannius ultro
elatis capsis et imagine, cum mea nemo
sesipta legat, volgo cecitare timentis * ob hanc rem,
wv
Los rortas Eupolis, Cratino, Aristéfanes 7 otros
ue caltivaron Ia comedia antigua, cuando enconteaio
a pjeto merecedor de censure, porgue era wa miserable
Ihdeon o un adiltero o un asesino o, enfin, famoso Por
cualquier ota infamia, fo ponian en Ia picota sin nin:
fin mizamiento. Pertenece por completo a esta escels
Srsgue a esos autores, sin cambiar més que el metro Y
2 Siemo,? Lucilio, hombre ingenioso ¥ sarcistico, pero
Gesalizado en sus versos. Su defecto era que muchas ve-
Geen una hora y apoyindose en un solo pie dictaba sus
Goscientos versos, como si eso fuera una protza. Fluia
Como un rio tucbio, aunque habia cosas que se podian
Sprovechar. Era farragoso y tenia pereza para escribir:
ora escribir bien, se entiende, porque la cantidad no me
ama fa atencion.
‘Abi tenéis que Crispino me apuesta cfento contra uno:
“"Tomemos, si quieres, las tablillas: que se nos asigne
lugar, hora y vigilantes: a ver cuil de los dos puede eser
bir mis.” Bien hicieron lot dioses al darme un énimo
corto y apocado, que habla poco y raras veces. Til, en
cambio, si asi lo prefieres, imita al aire encerrado en los
fuelles de piel de cabra, que esté dale que le das hasta que
el fuego ablanda al hierro,
|Dichoso Fanio, cuyas obras y busto fueron llevados
ala biblioteca! + En cambio, mis esritos no los lee nadie
y yo no me atrevo a leetlos en piblico, porque hay al-
18womero
quod sunt quos genus hoe minime iuvat,utpote pluris
calparidignos. quemvis media clge turba:
aut ob avartiam aut misera ambitione Iaborat.
bic nuptarum insanit amoribus, bie pueroram:
Thune capt argenti splendor; stupet Albin ace
Be murat meres surgente a sole ad eum, * quo
vespertina tepet regio, quin per mala pracceps
fectuc uti pulvis collectus turbine, nequid
summa deperdat metuens aut ampliet ut rem.
‘omnes hi metwunt versus, odere poets
“facoumshabet in cornu, longe fuge; dummodo risum
excutiatsibi, non hie cuiguam pareet amico
et quodcumgue semel chatisinleverit, omnis
fgestiet a furno redeunts sire Iacuque
fet pueros et anus.’ agedum pauca accipe contra
primum ego me illorum, dederim quibus esse posts,
excerpam numero: neque enim concludere versim)
ixeria ese satis neque, siqui scribat uti nos
sexmoni propor, putes une ese poeta
ingeniusi cyst, eni(mens divinior arque os
agar somflirdi, des aominis buius honorem.
igseo quidam comoedia necne poems
esset, quaesivere, Quod acer epiritus ac vis /J.0. <
rec verbs nec rebus inet, isi quod pede certo
differ semoni, sermo m
sevit, quod meretrice nepos insanus amica
fils uxorem grandi cum dote recuse,
us. ‘at pater ardens
”
7
‘gunos a quienes no les hace gracia en absoluto este géne-
fo literatio, precisamente porque son muchos los que
tienen alguna culpa. Escoge al que quieras de entre la
rmultitud: 0 es un avaricioso o padece de ambici6n devo-
radora, Uno esti locamente enamorado de mujeres casa-
das, otro de jovencitos; a éste le seduce el brillo de ta
plata, Albio se queda estapefacto ante las estatuas de
bbeonct, aquél va cambiando mercancias desde Ia regi6n
por donde sale el sol hasta aquella por donde se pone; *
mis atin, se deja arrastrar por mil calamidades, como
polvo por el torbellino, temeroso de perder algo de
su capital o tratando de aumentarlo. Todos éstos tienen
pinico a los versos y fobia a los poetas. “Lleva heno
fen el cuteno, huye lejos; con tal de darse el gusto de
sknitas tir
hacer reir, no perdonari a ningiin amigo y querré que se
entere todo el mundo —los que regresan del horno 0
de la fuente, los esclavos y las viejas— de lo que ha
garcapateado sobre el papel.”
Respondamos ahora brevemente a esto, En primer
lugar, no me incluyo en el niimero de aquellos a quienes
tengo por potas, porque no basta componer un verso
para llamarse ta, ni creas que lo es cualquiera que, como
Yo, escriba versos que parece prosa. Nombre tan hono-
rifico hay que dirselo Gnicamente al que tenga numen,
al que posea inspiracién divina y noble estilo. Por eso
st han preguntado algunos si Ia comedia seria 0 no obra
poitica, ya que en ella no hay inspiracién ardiente y
vigorosa ni en el lenguaje ni en el asunto, y seria pura
rosa si no se diferenciara de ella por el ritmo, “Un
padre airado se irrita contra su perdido hijo, porque
loco de amor por una cortesana, relusa casarse con una
‘mujer ricamente dotada y, para colmo de deshonor,
ryHORACIO
ebrius et, magnum quod dedecus, ambulet ante
rnoctem cum facibus
audiret * leviora, pater si viveret? ergo
non satis est puris versum perscribere verbis, *
quem si dissolvas, quivis stomachetur eodem
‘quo petsonatus pacto pater. his, ego quae nunc,
lim quae scripsit Lucilius, eripias si
tempora certa modosque, et quod prius ordine verbum
pposterius facias praeponens ultima primis, [est
non, * ut si solvas ‘postquam Discordia taetra
umquid Pomponius istis
belli ferratos postis portasque refregit’,
invenias etiam * disiecti membra poetae
hhactenus haec: alias, * iustum sit necne poema.
une illud tantum quaeram, meritone tibi sit
ssuspectum genus hoc scribendi. Sulcius acer
ambulat et Capris, rauci male cumque libellis,
‘magaus uterque timor latronibus; at bene siquis
et vivat puris manibus, contemnat utrumque.
ut sis tu similis Caeli Birrique latronum,
‘non ego sim Capri neque Sulci: cur metuas me?
nulla taberna meos habeat neque pila libellos,
quis manus insudet volgi Hermogenisque Tigelli,
nec recito cniquam nisi amicis idque coactus,
‘non ubivis coramye quibuslibet. in medio qui
scripta foro recitent, sunt multi quique * lavantes
suave locus voci resonat conclusus. inanis
20
8
anda con antorchas completamente borracho antes de
anochecer.” ;Acaso Pomponio oirfa un lenguaje menos
severo, si viviese su padee? De manera que no basta es-
cribie todo el verso con palabras llanas, ya que si le quitas
la medida, cualquier padre montarfa en tanta cblera
como el padze que esta en escena. Si a estos versos que Yo
cscribo ahora © a los que en otro tiempo escribi6 Lucilio
Jes quitas fa medida de las silabas y el ritmo y pones al
final las palabras del principio y al principio las del fin,
no encoatraris ya en ello poesia, como atin hallarias
los miembros del posta hecho pedazos, si descompu-
sieras esto: “Después que la negra Discordia rompié en
mil pedazos las puertas de la guerra guarnecidas de
breero.” 7
Con lo dicho basta; en otra ocasién * veremos si fa siti-
12 ¢5 0 no verdaderamente obra poética; por ahora sélo
Auiero averiguar si hay algin fondamento para que rece-
les de este género liteario. Sulcio el implacable y Caprio
deambulan por abi terriblemente roncos, portando sus
cartapacios; ambos son el terror de los Iadrones, mas
si uno vive honradamente y tiene las manos limpias, no
tiene por qué temerlos. Y gpor qué me has de temer?
Porque té seas un ladréa como Celio y Bitro, no por
50 voy a parecerme yo a Caprio ni a Sulcio.
No quiero que libreria ni puesto alguno tenga libros
anes en los que dejen su sudor las manos del vulgo y
las de Heemégenes Tigelio. A nadie recto mis versos
mis que a los amigos, y eso cuando me obligan y no en
cualquier parte ni delante de cvalesquiera. Hay muchos
gue recitan sus escritos en mitad de Ia plaza y aun en
Jas termas: un lugar cerrado hace resonar agradablemente
la voz, Esto deleita a los espiritus insustanciales que
20
SATIRAS 1 ivHhoc fuvat, haud illud quaerentis, num sine sensu,
‘tempore num faciant alieno. ‘laedere gaudes'
‘nguit ‘et hoc studio pravus facis.’ unde petitum
thor in me iacis? est auctor quis denique eorum,
‘vixi cam quibus? absentem qui rodit, amicum
ui non defendit * alio culpante, solutos
ui captat risus hominum famamque dicacis,
ingere qui non visa potest, conmissa tacere
ui nequit: hie niger est, hune tu, romane, caveto
saxpe tribus lectis videas eenare quaternos,
e quibus unus amet quavis aspergere cunctos
‘practer eum qui praebet aquam; post une quoque potus,
condita cum verax aperit praecordia Liber:
bic tibi * comis et urbanus fiberque videtur
infesto nigris: ego si isi, quod ineptus
‘pastillos Rufillus olet, Gargonius hircum,
lividus et mordax videor tibi? mentio * siquae
de Capitolini furtis iniecta Petili
te coram fuerit, defendas, ut tuus est mos
“me Capit
pero est causaque mea permulta rogatus
fecit et incolumis Iaetor quod vivit in urbe
sed tamen admiror, quo pacto iudicium illud
nus convictore usus amicoque *
fugert': bic nigrae * sucus lolliginis, haec est
aerugo mera; quod vitium procul afore * chattis,
atgue animo prius, ut siquid pro
‘possum aliud vere, promitto. liber
re de me
a
no se dan cuenta de si obran sensatamente ni de que
pueden importunar. Se me diri: ‘Te regodeas en zahe-
tir y lo haces con mala intencién.” {De dénde has saca-
do este reproche que me echas en cara? zQuién de los
‘que han vivido conmigo lo puede atestiguar? El que
murmurs del amigo cuando esti ausente, ef que no le
defiende cuando otro le critica, el que provoca fas carea-
jadas de los demis y busca tener fama de gracioso, el
‘que es capaz de fingir 1o que no ha visto, el que no
fsabe guardar los secretos: ése es el que tiene ef alma
negra; de fl es de quien debéis desconfiae, romanos.
No pocas veces veris que estén cenando doce perso-
nas en tres lechos —cuatgo en cada uno— y que alguien
de ellos se divierte lanzando pullas, con cualquier pre-
texto, 2 todos los demés, menos al dueiio de Ia casa,
« incluso a él cuando ya eats bien bebido y el veraz Baco
le hace manifestar lo que tiene guardado en el pecho.
Este a ti, que detestas a los malignos, parécete fino y
bien edueado y franco; en cambio, si yo me he burlado
de que elestpido de Rufilo huele a pastllas y Gorgonio
a chivo, te parezco malicioso y mordaz. Si delante de ti
fe hace mencién de los robos de Petilio Capitolino, #*
le defenderds como es tu costumbre: “"Yo he sido amigo
y be tratado intimamente a Capitolino desde que era
nifio: a ruegos mios y por mi ha hecho muchos favores,
y me alegro de que viva en la ciudad sin que le haya pasa-
do nada; sin embargo, no sabria explicarme cémo pudo
salir de aquel proceso.” Bsta si que es negra tinta de
calamar, esto si que es puro orin. Yo prometo sincera-
mente, si ¢¢ que puedo prometer algo de mi mismo,
destercar lejos de mis escttos, y antes lejos de mi alma,
este defecto,
auHORACIO
dixero * quid, si forte iocosius, hoc mibi juris
‘cum venia dabis: insuevit pater optimus hoc me,
‘ut fugerem exemplia vitioram quaeque notando.
‘cum me hortaretur, parce frugaliter atque
vviverem uti contentus eo quod mi ipse parasset
‘nonne vides, Albi ut male vivat filius utque
Baius inops? magnum documentum, ne patriam rem
‘perdere quis velit.’ a turpi meretricis amore
cum deterrere
5 *Scetani dissimilis sis.”
‘ne sequerer moechas, concessa cum venere uti
ppossem: ‘deprensi non bella est fama Treboni’
aiebat. ‘sapiens, vitatu quidque petitw
sit melius, causas reddet tibi; mi satis est, si
traditam ab antiguis morem servare tuamque,
dum custodis eges, vitam famamque tueri
incolumem possum; simul ac duraverit aetas
memibra animumque tuum, nabis sine cortice” sic me
formabat puerum dicts et, sive iubebat
nut facerem quid, ‘habes auctorem, quo facias hoc!
‘unum ex iudicibus selectis obiciebat,
sive vetabat, ‘an hoc inhonestum et inutile factu
reene sit, addubites, flagret rumore malo cum
hic atque ille?”avidos vicinum funus ut aegros
exanimat mortisque metu sibi parcere cogit,
sic teneros animos aliena opprobria saepe
. ex hoc ego santus ab illis *
2
10
Si dijese algo con demasiada franqueza, si me burlase
‘més de la cuenta, debes concederme indulgentemente este
derecho, A ello me acostumbrS mi buen padre, hacién-
dome, por medio de ejemplos, reparar en los vicios, para
aque los evitase, Cuando me exhortaba a vivir sobria y
sencillamente y contento con lo que él me proposcio-
rnaba, me decia: “JNo ves qué mal vive el hijo de Albfo
y en qué miseria esti Bayo? Buena leccién para que
nadie disipe los bienes paternos.” Cuando queria apar-
tarme del torpe amor de alguna prostituta, me decia
‘No seas como Escetano.” Para que no me fuera tras
amozes adilteros, pudiendo disfrutar de placeres permi-
tidos, afadia: “jVaya fama la de Trebonio, que ha sido
sorprendido in fragantil Un filésofo te podri explicar
las razones por las que es mis util evitar o hacer una
cosa, yo me limito a guardar las costumbres que rec
cde mis mayores y a mirar por tu vida y tu reputacién,
mientras tengas necesidad de uno que te guarde. “ Cuan-
do los afios hayan fortalecido tu cuerpo y tu espiriti
shritAs 1 iv
ya podrés nadar sin corcho."” Con semejantes consejos
iba educindome mi padre en Ia infancia. Si me ordenaba
hacer algo, me decia: “Abi tienes un modelo para que
hagas eso", al mismo tiempo que me sefialaba a uno
de fos jueces mas honorables; y si me probibia alguna
coma: “zAcaso dudas de que esto sea malo ¢ initil,
cuando Fulano y Mengano tienen tan mala fama?”
‘Como los funerales de un vecino aterran a los enfermos
gue no quieren someterse a dieta y el miedo a morir
les hace mirar por su salud, asi muchas veces las funes-
tas consecuencias que ven en los demés apartan de los
vicios a las almas cuando son tiernas todavia.
2HORACIO.
soy perniciem
P jaecumque ferunt, mediocribus et quis
ignoscas vitiis teneor. fortassis et istine *
Targiter abstulerit longa aetas, liber amicus,
consilium proprium; neque enim, cum lectulus aut me
‘porticus excepit, desum mihi. ‘rectius hoc est:
gs hoc faciens vivam m«
: sic dulcis amicis
‘occurram; hoc quidam non belle: numquid ego illi
inprudens olim faciam simile?’ haec ego mecum
conpressis agito labris; ubi quid datur oti,
inludo chartis. hoc est mediocribus illis *
uo ex vitiis untim; cui si concedere nolis,
muta poetarum veniat manus, 2uxilio quae
sit mihi —nam multo plures sumus—, ac veluti te
Tudaei cogemus in anc concedere turbam.
B
11
ie lr ee
‘es més prudente. Haciendo tal cosa viviré mejor. Asi
sATIRAS 1. iv
2