UNIVERSIDAD DE SAN CARLOS DE GUATEMALA
ESCUELA DE CIENCIAS LINGÜISTICAS
CENTRO DE APRENDIZAJE DE LENGUAS
CH’AB’AL: K’ICHE’
AJTIJ: Cirilo Wilfredo Rosales Sosa
B’I’AJ:___________________________________________ Q’IJ:_______________________
¿LA = Interrogante?
NAB’E TANAJ: Chjuch’u’ ri tzaqat chomanik utz utzalijixik uwach kub’an che le k’otow chi’aj.
1. ¿La kab’an ri achak re le tijob’al pa ri awachoch?
o Je’, kab’an ri achak pa ri awachoch
o Je’, kinb’an ri nuchak re le tijob’al pa ri wachoch
o Je’, kinb’an ri nuchak re le tijob’al pa ri awachoch
2. ¿La kutzur ri tz’i’ ri ak’al?
o Man kutzuru taj
o Man kutzur taj
o Man katzur taj
3. ¿La kqanojisaj ri t’u’y?
o Je’, kkinojisaj ri t’u’y
o Je’, kqanojisaj ri t’u’y
o Je’, kujnojisaj ri t’u’y
4. ¿La katchakun pa tinamit?
o Man kinchakun ta pa tinamit
o Man kinchakun pa tinamit taj
o Man katchakun ta pa tinamit
5. ¿La katk’ayin pa ri k’ayib’al re le tinimit?
o Je’, katk’ayin pa ri k’ayib’al
o Man kink’ayin taj
o Kk’ayin pa ri k’ayib’al re le tinamit
UKAB’ TANAJ: Chatzalij uwach we k’otow chi’aj (respuesta afirmativa)
1. ¿La kuch’aj ri ratz’yaq ri ala? _____________________________________
2. ¿La kaq’oyob’a ri alaj ne’ pa ri ch’at? _____________________________________
3. ¿La katkunik katch’opilajinik? (uso doble verbo)__________________________________
4. ¿La kiqaj ri q’a’m chwe? _____________________________________
5. ¿La kkitzuq ri alaj taq me’s? _____________________________________
UROX TANAJ: Chatzalij uwach we k’otow chi’aj ri’ (respuesta negativa)
1. ¿La kisuk’umaj ch’ich’? _____________________________________
2. ¿La kaloq’ ri axajab’ k’uk’ ri alitomab’? _____________________________________
3. ¿La katxojow at? _____________________________________
4. ¿La katkunan pa ri awachoch? _____________________________________
5. ¿La kumatzej ri unan la’ le ala? _____________________________________
¿JACHIKE = CUAL?
ADJETIVOS:
K’ICHE’ ESPAÑOL K’ICHE’ ESPAÑOL
K’a Amargo Q’e’l Viejo/ antiguo
Ki’ Dulce Q’eq’oj Café
Tz’il Sucio Sajsoj Celeste
Ch’ojch’oj Limpio Q’anq’oj Naranja
Je’l Bonito Xax Delgado
Ch’am Acido Teb’et’ik Grueso
K’ak’ Nuevo Utz Bueno
NAB’E TANAJ: Chatzalij uwach we k’otow chi’aj ri’
¿Jachike ch’ich’ kaloq’o? Are kinloq’ ri kyaq__________________
¿Jachike wuj kusik’ij ri ala? _________________________________
¿Jachike qupib’al kawaj? _________________________________
¿Jachike alanxax kach’olo? _________________________________
¿Jachike utiw kqaka’yej? _________________________________
¿Jachike tz’ib’ab’al kkikoj ri tata’ib’?________________________________
UKAB’ TANAJ: Chatz’aqatisaj we tz’aqat chomanik ri’.
¿___________ imul kawilo? _____ kinwil ri saq
¿Jachike ____________ kuqajo? Are’ _________ ri nim
¿Jachike kyej _____________? Are kukejej ri je’l kyej
¿Jachike laq ___________ ri al Jesica? _____ kupaxij ________________
UROX TANAJ: Chatz’aqatisaj we alaj taq tzijonik ri’.
A. Jacha’ a Leonel A. Saqarik ala
B. Jacha’ B. Saqarik ali, tajin kintzukuj jun nuwuj re k’iche’
A. ¿La katkunik kasuk’umaj nuch’ich’? A. ¿_________ wuj re k’iche’ katzukuj?
B. je’, kinkunik ¿_________ ri ach’ich’? B. Are kintzukuj ri rax uwach.
A. Are le ______ le’
A. Saqarik ala
B. Saqarik nan, kwaj jun nukotz’i’j
A. ¿________ kotz’i’j _________?
B. ________ ri __________.
¿JACHIN (AQ) = QUIÉN?
NAB’E TANAJ: Chatzukuj ri tzij ri’. (buscar sin las glotales)
Carpintero
Contador
Músico
Leñador
Carpintero
Profesor
Estudiante
Sastre
Escritor
Albañil
Pastor
Panadero
Cocinero
UKAB’ TANAJ: Chatzalij uwach we k’otow chi’aj ri’.
¿Jachin kuch’ol ri mansa’n? ¿Jachin kutik ri kotz’i’j?
_________________________________________ ________________________________________.
¿Jachin kuk’ayij ri jastaq? ¿Jachin kuqupij ri wuj?
________________________________________. ________________________________________.
UROX TANAJ: Chatz’aqatisaj we alaj taq tzijonik ri’.
A. Xeq’ij A. Jacha’ a Luis
B. Xeq’ij ala B. Jacha’ al Leticia
A. ¿__________ kak’ayij ri ch’ab’eb’al? A. ¿La aweta’m _________ kusuk’umaj ch’ich’?
B. In tajin kink’ayij B. Je weta’m, ri _____________________ch’ich’
A. Tyox chawe
B. Maj kab’ij
UKAJ TANAJ: Chatz’ib’aj kyeb’ tzijonik are kakoj ri tzij JACHIN.
A. A.
B. B.
A. A.
B. B.
A. A.
B. B.
¿JOROPA’ / JANIPA’ / JANIK’ PA’ = CUÁNTO?
NAB’E TANAJ: Chatz’ib’aj pa k’iche’ tzij ri kib’i’ ri ajilab’aj.
3 ______________________ 19 ____________________
12 _____________________ 52 ____________________
68_____________________ 99 ____________________
128____________________ 147 ____________________
7 ______________________ 289 ____________________
322 ____________________ 11 ____________________
84 ____________________ 125 ____________________
32 ____________________ 400 ____________________
UKAB’ TANAJ: Chatz’ib’aj juwinaq alaj taq tzaqat chomanik.
1. Kajib’ kumatz = una serpiente_______ 11. _______________________________
2. _______________________________ 12. _______________________________
3. _______________________________ 13. _______________________________
4. _______________________________ 14. _______________________________
5. _______________________________ 15. _______________________________
6. _______________________________ 16. _______________________________
7. _______________________________ 17. _______________________________
8. _______________________________ 18. _______________________________
9. _______________________________ 19. _______________________________
10. _______________________________ 20. _______________________________
UROX TANAJ: Chaq’axaj pa kaxlan tzij le tz’aqat chomanik.
1. ¿Joropa’ atem k’olik? Juwinaq tem
_________________________ ____________________________________
2. ¿Joropa’ ujunab’ ri atat anan? Kawinaq ujunab’ ri nutat, juwinaq wajxaqlajuj ujunab’ nunan.
_________________________ ____________________________________
3. ¿Joropa’ rajil jun paj saqwach? Kyeb’ q’uq’
_________________________ ____________________________________
4. ¿Joropa’ q’ij kateta’man pa CALUSAC? Jun q’ij
_________________________ ____________________________________
5. ¿Joropa’ q’inom kkitijo? Wajxaqlajuj q’inom kkitijo
_________________________ ____________________________________
UKAJ TANAJ: Chatzalij uwach we k’otow chi’aj ri’.
1. ¿Joropa’ roxox kawilo? ____________________________________________
2. ¿Joropa’ saq’ul kinch’olo? ____________________________________________
3. ¿Joropa’ q’ij katchakunik? ____________________________________________
4. ¿Joropa’ rajil ri kunab’al? ____________________________________________
5. ¿Joropa’ ajunab’? ____________________________________________
6. ¿Joropa’ alitomab’ ke’petik? ____________________________________________
7. ¿Joropa’ pape kichapo? ____________________________________________
8. ¿Joropa’ alaj taq che’ kitiko? ____________________________________________
9. ¿Joropa’ rajil ri saqmo’l? ____________________________________________
10. ¿Joropa’ paj re pix kuloq’ le ala pa ri k’ayib’al? ___________________________________
JAMPA’ = CUÁNDO
UKAB’ TANAJ : Chaq’axaj uwach pa kaxlan tzij.
1. ¿Jampa’ kaloq’ awatz’yaq? ___________________________________
2. ¿Jampa’ katz’ib’aj awib’ pa CALUSAC? ___________________________________
3. ¿Jampa’ kasolij ri atat anan? ___________________________________
4. ¿Jampa’ katik ri roxox? ___________________________________
5. ¿Jampa’ kate’ xelajú? ___________________________________
6. ¿Jampa’ kujetz’anik? ___________________________________
7. ¿Jampa’ kqasuk’umaj ri qach’ich? ___________________________________
8. ¿Jampa’ kakunaj ri ak’al? ___________________________________
9. ¿Jampa’ katxik’an pa juyub’? ___________________________________
10. ¿Jampa’ katpaq’i’ pa ri ixkanul? ___________________________________
UROX TANAJ: Chatz’ib’aj lajuj tz’aqat chomanik pa k’iche’ tzij, chuquje’ katzalij uwach.
1. ________________________________ __________________________________
2. ________________________________ __________________________________
3. ________________________________ __________________________________
4. ________________________________ __________________________________
5. ________________________________ __________________________________
6. ________________________________ __________________________________
7. ________________________________ __________________________________
8. ________________________________ __________________________________
9. ________________________________ __________________________________
10. ________________________________ __________________________________
JAWJE’ ___ WI = DÓNDE (JAWI’ – JAWCHI’)
NAB’E TANAJ: Chatz’ib’aj kib’i’ pa k’iche’ tzij.
UKAB’ TANAJ: Chatz’alij kiwach we k’otow chi’aj ri’.
1. ¿Jawje’ kateta’man wi? ______________________________________
2. ¿Jawje’ kaloq’ wi ri awatz’yaq? ______________________________________
3. ¿Jawje’ kach’aj wi ri imu’t? ______________________________________
4. ¿Jawje’ katatin wi? ______________________________________
5. ¿Jawje’ kiqupij wi ri iwi’? ______________________________________
6. ¿Jawje’ katel wi? ______________________________________
7. ¿Jawje’ k’o wi ri q’a’m? ______________________________________
8. ¿Jawje’ kintzukuj wi ri tukan? ______________________________________
¿JASCHE = POR QUÉ?
NAB’E TANAJ: Chajuchu’ ri tz’aqat chomanik utz utzalixik uwach kub’an che le k’otow chi’aj.
1. ¿Jasche kawetaj ri awulew?
a) Rumal kink’ayij b) Rumal kinak’ayij c) Rumal kinwk’ayij
2. ¿Jasche katz’aj ri awachoch?
a) Rumal tz’il b) Rumal kintijo d) Rumal kinqupij
3. ¿Jasche kach’ab’ej ri ala?
a) Rumal q’e’l b) Rumal utz kinwilo c) Rumal kwaj
4. ¿Jasche kipaqab’a’ ri tem puwi’ le ja?
a) Rumal q’an b) Rumal q’e’l chik c) Rumal kjawataj chwe
5. ¿Jasche kaqupij ri su’t?
a) Rumal ch’am c) Rumal je’lik d) Rumal nim
UKAB’ TANAJ: Chaq’axaj uwach pa k’iche’ tzij.
1. ¿Por qué trabajas hoy? _______________________________________
Porque necesito dinero _______________________________________
2. ¿Por qué compras los tomates? _______________________________________
Porque me gustan _______________________________________
3. ¿Por qué cortas el árbol? _______________________________________
Porque no me gusta _______________________________________
4. ¿Por qué lavas tus zapatos? _______________________________________
Porque estan sucios _______________________________________
5. ¿Por qué comes los duraznos? _______________________________________
Porque tengo hambre. _______________________________________
¿JAS = QUÉ?
NAB’E TANAJ: Chatzalij uwach we k’otow chi’aj ri’.
1. ¿Jas achak? __________________________________________
2. ¿Jas ub’i’ ri ali? __________________________________________
3. ¿Jas kaloq’ pa ri k’ayib’al? __________________________________________
4. ¿Jas kutzukuj ri ala? __________________________________________
5. ¿Jas kib’an pa ri rachoch ri al Marta? _______________________________________
6. ¿Jas kusuk’umaj ri tata’? __________________________________________
7. ¿Jas kaqupij? __________________________________________
8. ¿Jas kraj le ne’? __________________________________________
9. ¿Jas kuporoj ri ixoq? __________________________________________
10. ¿Jas kumulij ri ak’al? __________________________________________
UKAB’ TANAJ: Chatz’ibaj job’ k’otow chi’aj, are kakoj ri tzij JAS, xuquje’ katzalij uwach le k’otow
chi’aj.
1. __________________________________ _________________________________
2. __________________________________ _________________________________
3. __________________________________ _________________________________
4. __________________________________ _________________________________
5. __________________________________ _________________________________