Tercera Declinación en Latín: Guía Completa
Tercera Declinación en Latín: Guía Completa
La tercera declinación
5. LA TERCERA DECLINACIÓN
Masculino/femenino Neutro
Singular Plural Singular Plural
Nominativo tema o -s -es tema -a / -ia
Vocativo tema o –s -es tema -a / -ia
Acusativo -em -es tema -a / -ia
Genitivo -is -um / -ium -is -um / -ium
Dativo -i -ibus -i -ibus
Ablativo -e / -i -ibus -e / -i -ibus
ruri (rus, -ris), “en el campo” Karthagini (Karthago, -inis), “en Cartago”
51
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
Labiales -p, -b
Oclusivas Dentales -t, -d
Guturales -c, -g
Líquidas -l, -r
Nasales -m, -n
Silbante -s
52
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
53
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
Estos temas forman el nominativo singular con el tema puro, es decir, no toman
desinencia -s.
Los temas en -r , cuando esta no va precedida de vocal, desarrollan ante ella una
-e (epéntesis):
54
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
Solo hay un tema en –m, hiems, hiemis, que toma -s en el nominativo singular
sin producir alteraciones fonéticas, tal como ocurría con los temas en labial.
—Tema caron > Nom. sing. carŏ (caro, carnis [< caronis]).
55
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
56
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
—Tema honos > Gen. sing. honosis > honoris (honos, honoris).
—Tema cinis > Gen. sing. cinisis > ciniris > cineris (cinis, cineris).
—Tema tempos > Gen. sing. temposis > temporis (tempus, temporis).
57
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
1.2. Temas en –i
58
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
59
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
Estos adjetivos tienen en común que se declinan todos por la tercera declinación.
Se diferencian en que los de dos terminaciones tienen una terminación para el
masculino y el femenino, y otra distinta para el neutro, mientras los de una terminación
tienen una sola para los tres géneros.
Poseen una sola terminación en el nominativo singular para los tres géneros. Se
enuncia con su terminación única de nominativo singular y con la de genitivo singular:
vetus, veteris; prudens, prudentis.
60
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
61
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
Dentro de los adjetivos de tres declinaciones, existen los que se declinan por la
primera y segunda declinaciones y otros que lo hacen por la tercera. Se trata de un
grupo de adjetivos minoritario con tres terminaciones, una para cada género. No
obstante, la variante solo afecta al nominativo singular; todas las demás coinciden con
las de los adjetivos de dos terminaciones (como fortis, -e).
62
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
4. Ejercicios
II. 1) Multa genera pecorum ruri sunt, sed nautae in litore erant. 2) Pastores
pecorum custodes, reges autem pastores populorum sunt. 3) Sidera caelum illustrant.
4) Pastor pecora pascit. 5) Inter densas arbores venatores multi erant. Viatores sub
arboribus sedebant, nam arbores a solis ardore viatores tegunt. Sub arborum umbra
multae flores erant et vario odore et colore viatores delectabant. 6) Crudelitatis mater
est avaritia. 7) Veritas temporis filia est.
III. 1) Pastor oves in vallibus pascit. Oves timidam indolem habent. Ovium cibus
herba est. Pastor autem cani suo panem dat, nam canis herbam non pascit. 2) Oves
saepe in montibus sunt, nam pastores oves in montes agunt. 3) Saepe pastor oves in
collem agit et oves in colle cum pastore manent; nocte pastores oves in ovile agunt. 4)
Deus creavit maria et flumina, valles collesque, nubes et imbres, pisces marium atque
caeli aves. 5) Retia pisces timent, nam retia pisces captant. 6) Imbres flumina et
amnes augebunt. 7) Marium litora videmus, nam maris litora proxima sunt. 8) Tempus
delet urbium moenia et hominum stirpem, sed nomina illustrium hominum non delebit.
9) Nubes montium cacumina saepe occultant.
IV. 1) Hieme Caesar consuetudine sua legiones in hiberna reducit; aestate agmen
legionum ad oppugnationem munitionum ducit. 2) Aquilae erant signa legionum;
tubicines tuba peditibus, liticines lituo equitibus signa in agmine atque in proelio
dabant. 3) In pace leo, in proelio cervus est. 4) Duces legiones ducebant et legiones
ducibus oboediebant. 5) Homo homini saepe lupus est.
VI. 1) Nulla lex satis commoda omnibus est. 2) Omnia deorum inmortalium numini
parent. 3) Iustitia est omnium virtutum domina et regina. 4) Homo est particeps
rationis et cogitationis, sed ferae rationis et orationis expertes sunt. 5) Virorum
sapientium consilia utilia sunt. 6) Vita divitum hominum multas voluptates habet, vita
63
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
autem pauperum multos dolores, sed post mortem pauperes et divites pares erunt. 7)
Sapiens est dives, liber, honoratus. 8) Est vita misero longa, felici brevis. 9) Ignis
aurum probat, miseria fortes viros (SEN.). 10) Civium discordiae maximas calamitates
hominibus et civitatibus parant et parabunt. 11) Longum est iter per praecepta, breve
et efficax per exempla. 12) Vi et armis audaces viri arcem expugnabant. 13) Natura
vi rationis hominem conciliat homini (CIC.).
TEMAS EN LABIAL
princeps, -ipis (m.), “el primero”, “líder”, “príncipe”
TEMAS EN DENTAL
miles, -itis (m.), “soldado”
TEMAS EN GUTURAL
dux, -cis (m.), “caudillo”, “jefe”
TEMAS EN LÍQUIDA
consul, -is (m.), “cónsul”
TEMAS EN NASAL
homo, -inis (m.), “hombre”, “ser humano”.
TEMAS EN SILBANTE
honos, -oris (m.), “honor”
TEMAS EN -I
hostis, -is (m.), “enemigo”
TEMAS MIXTOS
urbs, -is (f.), “ciudad”
64
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
5. Vocabulario
65
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material
Prof. Jiménez del Castillo Lengua Latina 6. La tercera declinación
vetus, -eris: a:
sub:
Verbos inter:
Conjunciones
Preposiciones sed:
cum:
66
Queda prohibida la difusión no autorizada de este material