0% encontró este documento útil (0 votos)
51 vistas25 páginas

Portafolio Digital

Este documento presenta diferentes variedades lingüísticas del quechua en el Perú. En la primera sección se pregunta sobre las variedades que se pueden deducir, mencionando el quechua central, norteño, amazónico y sureño. Luego se piden palabras identificadas de cada variedad. En secciones posteriores se solicita identificar palabras específicas de variedades como el quechua de Ayacucho, Cusco y otras regiones. El documento contiene un ejercicio de comprensión sobre las diferencias lingüísticas regionales del quechua.
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd
0% encontró este documento útil (0 votos)
51 vistas25 páginas

Portafolio Digital

Este documento presenta diferentes variedades lingüísticas del quechua en el Perú. En la primera sección se pregunta sobre las variedades que se pueden deducir, mencionando el quechua central, norteño, amazónico y sureño. Luego se piden palabras identificadas de cada variedad. En secciones posteriores se solicita identificar palabras específicas de variedades como el quechua de Ayacucho, Cusco y otras regiones. El documento contiene un ejercicio de comprensión sobre las diferencias lingüísticas regionales del quechua.
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd

Riqsinarikusa

Ñuqapa Sutiyqa
¿Imataq ¿Imataq Anthonelam
Sutiyki? Taytaymantaqa kani
¿Taytaykimatari? Garciam
Mamaymantaqa kani
¿Mamaykimatari Mendozam
¿Maymantam kanki? Ñuqa Ayacuchomantam
¿Maypim yachanki? Kani
¿Hayka wataykipitaq Ñuqa icapim yachani
kanki? Ñuqa Iskay chunka
iskayniyuq wataypim kani
2 ¿Que palabras quechuas has
identificdo de las diferentes
varidades presentadas?
1 ¿Que variedades linguistica del
quechua podemos deducir ? Quechua Amazonico: Allqu/
Que los variedades que hay es que se perro . Jachi/tio
divide tanto la quechua I y quechua II Quechua Norteño : Qusa/
en el primero se encuentra la zona Esposa
central del Perú en el segundo se
Quechua Central : Raymi / Fiesta
encuentra la zona del norte, sur y
amazónico Quechua Sureño: Upyay/ beber
3 ¿Que palabras has 4 ¿Que palabras has
identificado en el identificado en el
quechua ayacucho? quechua cusqueño?
Allpa : tierra Ayllu: Familia
Nina: fuego Añay: Gracias
Inti : sol Kaymanta: De aqui
Tayta : padre Munay: Querer
5 ¿Que palabras has identificado en el quechua de otras
regiones?
Muchana : Besar
Misi: Gato
warmi: Mujer
killa: Lunar
Chari: Frio
SEMANA
1
1 ¿Qué opina Ud. sobre las variedades
lingüísticas del quechua y por que hay
variedades de quechua?

El quechua es una familia lingüística con


una variedad de idiomas, muchos de los
cuales tienen dialectos dentro de la
región geográfica donde se habla.
2 ¿CÓMO PODEMOS CLASIFICAR1 LAS VARIEDADES
2
DEL
IDIOMA QUECHUA EN EL PERÚ??

QUECHUA QUECHUA QUECHUUA


QUECHUA
CENTRAL AMAZONICO SUREÑO
NORTEÑO

QUECHUA PATAZ QUECHUA


QUECHUA KICHWA AMAZONICO: CHANKA.
QUECHUA HUANUCO PASTAZA, ALTO NAPO, QUECHUA
INKAWASI QUECHUA TIGRE , NAPO CALLAO
QUECHUA WANKA
CAJAMARCA QUECHUA PASCO
QUECHUA
ANCASH
3 ¿Con cual de las variedades lingüísticas de quechua Ud.
seadaptaría más fácil? ¿Por qué?

Quechua Sureño: Por que este tipo de quechua me hace mas facil de
aprender ya que tengo familia que me puede enseñar y aprender una forma
mas didactico
5 En mapa del Perú ubique las diferentes
variedades delidioma quechua
SEMANA
2
1 En un cuadro comparativo entre el
Sistema vocalico de quechua
ayacucho chanka y quechua Cuzco
collao

DIFERENCIA
Sistema vocalico de Quechua
Sistema Vocalico Quechua Cuzco
Ayacucho Chanka
Collao

No presenta consonantes oclusivas Se caracteriza por presentar una


glotizadas ni aspiradas triple oposición de oclusivas y
africadas en posición inicial de
la sílaba

Se habla en los departamentos de


Es hablado en los departamentos
Huancavelica y Ayacucho y la
de Cuzco, Puno y Arequipa.
mitad occidental de Apurímac con
bastante homogeneidad.

Es la variante quechua más Es una rama dialectal del quechua


semejante fonológica y sureño hablada en el Perú
morfológicamente a la lengua meridional,
general
2 En un cuadro comparativo haga las diferencias que hay entre el Sistema
Fonológico de consonantes Quechua Ayacucho Chanka y Quechua Cusco Collao.
Detalle brevemente.

DIFERENCIA
Sistema Fonologico de consonante
Sistema Fonologico de consonate
Quechua Ayacucho Chanka
Quechua Cuzco Collao

Tres variaciones en su Descenso de vocales: e. o se


pronunciación respectivamente pronuncia mas bajas y cerradas
(e/a/o) estas variaciones se Descenso de vocales altas i,u
generan debido a la presencian se pronuncia mas bajas y
del fonema /q/ el cual se lee y se cerradas
pronuncia como la jota(j) Descenso de la vocal la a se
pronincia mas abierta
3. HAGA UN LISTADO DE 5 A MÁS PALABRAS QUECHUAS Y SU RESPECTIVO
TRADUCCIÓN CON CADA UNO DE LA GRAFÍAS DEL ALFABETO QUECHUA O ACHAHALA
PUEDE ACOMPAÑAR CON IMÁGENES

Atuq zorro
Nina Fuego
Wawa Bebe
Yanta Leña
Rumi Piedra
Manka Olla
Killa Luna
Puyu Nube
Utulu Gallo
3. Haga un listado de 5 a más palabras quechuas y su respectivo
1
traducción con cada uno de la grafías del alfabeto quechua o 2achahala
puede acompañar con imágenes

GRUPO H GRUPO K GRUPO L


GRUPO CH

KILLA/ LUNA LISU/MALCRIADO


HANAN/ ARRIBA KIPU/AMARRA LAWQAY/ LAMER
CHURAY/ PONER HAMKA/ CANCHA KAWSAY/ VIVIR LAMRAN/ AVISO
CHIRI/FRIO HAMPI/ REMEDIO KICHIKUY/ PELLIZCAR LAPI/ FLACIDO
CHALLAY/ ROCIAR HAKU/ VAMOS KIKINCHAY LASTAY/ NEVAR
CHUMAY/ COLLAR HAMAKU/ /COMPARAR
CHAWAR / CRUDO GARRAPATA
3.

GRUPO W GRUPO P GRUPO M


GRUPO S
PACHAN/ENTERO
PACHAX/CIEN
WACHAY/ PARTO: MACHAPU/OLA.
SANCHA/CELO. PAKU/OREJERA.
PARIR. MACHU: VIEJO.
SANKA/ PALADAR. PALLAKUY/RECOGERSE
WAQACHIY/ HACER MACHUKAY: VEJEZ.
ALGO.
SAPALLU/ ZAPALLO LLORAR. MACHUYAY:
PARAY/ LLOVER.
SARA: MAÍZ WAQARQACHAY/ ENVEJECER.
SAWASQA/CASADO AULLAR. MACHUYAYA/BISABUE
LO
3.

GRUPO Y GRUPO LL GRUPO R


GRUPO Q
RAYMI: FIESTA.
-LLACHIY/ ILUSIONARSE RANTIKUY:
QAN/ TÚ. YAKU: AGUA. -LLAKI/ PENA, TRISTEZA COMPRARSE.
QANCHIS/SIETE. YAW/ ¡OYE! -LLANKAY /TRABAJAR -RAKIRAKI/ HELECHO
QANCHISCHAY: -YAWAR/ SANGRE LLANTA/ LEÑA -RAKISQA/ COCIENTE
SÉPTIMO -YANAPAY/ AYUDAR -LLANTUY/ SOMBREAR -RANTIKUY/ VENDER
QANCHISCHUNKA/ -YANA/ NEGRO
SETENTA.
QANWAN/ CONTIGO
3.

GRUPO N GRUPO LL
GRUPO T

-LLACHIY/ ILUSIONARSE
TAKAY: GOLPEAR. NAPAYKUY: SALUDAR -LLAKI/ PENA, TRISTEZA
TACHU: RECIPIENTE NISQA: DICHO.. -LLANKAY /TRABAJAR
NUNA: ALMA, ESPÍRITU LLANTA/ LEÑA
DE METAL
NANASQA: -LLANTUY/ SOMBREAR
TAKIY: CANTAR.
ADOLORIDO.
TAKILLPA: TALÓN
NANAY: DOLOR..
TAMI: PLACENTA.
SEMANA
3
1 CONSTRUYA EXPRESIONES BREVES UTILIZANDO CADA UNA DE LAS
REGLAS ORTOGRÁFICAS

REGLA 2

Maypitaq tiytayki
REGLA 3
Haykapitaq illanki
Piwantaq rinki Achaláw wawacha
Haykapitaq illanki Puriyá, imatam
Pikunataq hamurun tiyarayanki REGLA 5
Añalláw tantacha VACA = waka
Wawqichalláy maypin PLATANO = LATANU
tarikunki celular = silular
Panilláy mikunkí doctor = ductur
COMPUTADORA=
kumputarura
iglesia = inlisia
2 DEMUESTRA QUE EL QUECHUA, ES LENGUA
AGLUTINANTE CON
DOS SUSTANTIVO
MICHI + cha + kuna + paq + mi

MICHI GATO

MICHICHA GATITO

MICHICHAKUNA GATITOS

MICHICHAKUNAPAQ PARA LOS GATITOS

MICHICHAKUNAPAQMI SON PARA LOS GATITOS

MICHICHAYKUNAPAQMI SON PARA MIS GATITOS


ALLQU + cha + kuna + paq + mi

ALLQU PERRO

ALLQUCHA PERRITO

ALLQUCHAKUNA PERRITOS

ALLQUCHAKUNAPAQ PARA LOS PERRITOS

ALLQUCHAKUNAPAQMI SON PARA LOS PERRITOS

ALLQUCHAYKUNAPAQMI SON PARA MIS PERRITOS


3DEMUESTRA QUE EL QUECHUA, ES LENGUA
AGLUTINANTE CON
DOS ADJETIVO

SUMA + cha + kuna + paq + mi

SUMA HERMOSA

SUMACHA HERMOSITA

SUMACHAKUNA HERMOSITAS

SUMACHAKUNAPAQ PARA LAS HERMOSITAS

SUMACHAKUNAPAQMI SON PARA LAS HERMOSITAS

SUMACHAYKUNAPAQMI SON PARA MIS HERMOSITAS


Millay + cha + kuna + paq + mi

MILLAY FEA

MILLAYCHA FEITA

MILLAYCHAKUNA FEITAS

MILLAYCHAKUNAPAQ PARA LAS FEITAS

MILLAYCHAKUNAPAQMI SON PARA LAS FEITAS

MILLAYCHAYKUNAPAQMI SON PARA MIS FEITAS

También podría gustarte