Clases Cal Culo 3
Clases Cal Culo 3
ECUACIONES DIFERENCIALES
Una ecuación diferencial es una ecuación que involucra a una función y una o varias de sus
derivadas.
Ejemplos:
dy
1) = x +5 5) (y”)2 + (y’)3 + 3 y = x2
dx
d2y dy z z
2) + 3 + 2y = 0 6) =z+x
dx 2 dx x y
2z 2z
3) x y’ + y = 3 7) + 2 = x2 + y
x 2
y
4) y” + 2 (y”)2 + y’ = cos x
Si la función depende de una sola variable, la ecuación diferencial se denomina ecuación diferencial
ordinaria (EDO) como en los ejemplos 1) al 5).
Si la función depende de varias variables, como en los ejemplos 6) y 7), las derivadas son derivadas
parciales y la ecuación diferencial se denomina ecuación entre derivadas parciales (EDP).
El orden de una ecuación diferencial de la derivada de mayor orden que interviene en ella; las ecuaciones 1), 3) y 6)
son de primer orden; las ecuaciones 2), 5) y 7) son de segundo orden y la ecuación 4) es de tercer orden.
El grado de una ecuación diferencial que puede escribirse como un polinomio respecto a las derivadas es el grado
de la derivada de mayor orden que inter viene en ella. Todas las ecuaciones de los ejemplos son de primer grado,
excepto la 5), que es de segundo grado
Problemas Geométricos
1. Escribir la ecuación diferencial de cada una de las curvas definidas por las condiciones dadas:
a. En cada punto, la pendiente de la tangente es igual al cuadrado de la abscisa al punto.
Solución:
Condición del problema: tg = x2 (1)
y
dy
y = f (x) además : y' = = tg (2)
dx
dy
(2) en (1) : = x 2 , que es la ecuación diferencial de las curvas.
dx
P( x , y)
y
x
dy = x 2 dx ; integrando : dy = x 2 dx + C1
x x3
La familia de las curvas esta dada por la ecuación y = +C
3
x3 – 3y = A
b. En cada punto la longitud de la subtangente es igual a la suma de las coordenadas del punto.
Solución:
y ST : longitud de la subtangente
Condición del problema: ST = x + y (1)
y y
además : y' = tg = ; ST = ( 2)
P( x , y) ST y'
y y
(1) en (2): x + y =
x y'
x
y
ST y' = ecuación diferencial de las curvas pedida
x+y
Hallar la ecuación diferencial de la familia de parábolas cuyo foco esté en el origen de coordenadas y cuyo
eje sea el eje x
Solución:
V (–a; 0) ; N (–2a; 0) y
D: recta directriz
Por ser P un punto de la parábola, se cumple: D
PF = PM ; (PF) 2 = ( PM ) 2 M P
2
Además: PF = x + y 2 2
y PM = 2a + x
Entonces:
x 2 + y 2 = 4a 2 + 4ax + x 2
x
N V O F
y = 4a + 4ax ; y = 4a (a + x ) (1)
2 2 2
Problemas Físicos
Expresar por medio de ecuaciones diferenciales los siguientes principios físicos:
a. El radio se desintegra a una velocidad proporcional a la cantidad Q del radio presente
dQ
La velocidad de desintegración esta dada por
dt
Como esta velocidad es proporcional a la cantidad de radio Q presente, podemos
dQ
escribir = − k1 Q donde k1 es la constante de proporcionalidad; el signo negativo
dt
se debe a que Q va disminuyendo con el transcurso del tiempo.
dQ
dt = −k 2 ecuación diferencial del principio enunciado
Q
b. La Ley de Newton, Fuerza = masa aceleración
dV dx
F = m a, donde a = ; V=
dt dt
d2x d2x
a = → F = m ecuación diferencial de la ley de Newton
dt 2 dt 2
Primitivas
Obtener la ecuación diferencial asociada con la primitiva dada, siendo A y B constantes arbitrarias:
a) y = A x (1)
Solución:
y
Derivando (1) respecto de x: y’ = A, en (1) y = y’ x ; y' = ecuación asociada a (1)
x
b) y = A ex + B (1)
Solución:
Derivando (1) respecto de x:
y’ = A ex (2); volviendo a derivar respecto a x: y” = A ex (3)
de (3) – (2): y” = y’ ; y' ' = y' ecuación asociada a (1)
Demostrar que y = 2x + Cex (1) es primitiva de la ecuación diferencial y’ – y = 2(1 – x) (2), y hallar la
solución particular satisfecha por x = 0, y = 3.
Solución:
Como en (1) tenemos una sola constante arbitraria, será necesario derivar la expresión una sola vez.
y' = 2 + Ce x (3)
(1) y (3) en (2): 2 + ce − 2x − ce = 2(1 − x)
x x
2(1 − x ) = 2(1 − x ) → verifica, por lo que (1) es primitiva de la ecuación diferencial y'− y = 2(1 − x )
hacemos x = 0,y = 3 en (1) : 3 = C; luego con c = 3 en (1):
y = 2x + 3e x es la solución particular que pasa por el punto (0, 3).
Integrando:
f (x)dx + f (y)dy = 0
1 2
Ejemplos
1.– sen( x ) dx + ( y − 2) dy = 0
Solución:
integrando
sen(x) dx + (y − 2) dy = 0
y2
− cos (x) + − 2 y = C1
2
y 2 − 4y − 2cosx = C
Solución:
Integrando:
2 3
sen x cos x dx +
y 2 dy = C1
sen x y
+ = C1
2 3
3 sen2 x + 2 y 3 + C = 0
f1( x ) g ( y)
dx + 1 dy = 0
g 2 (x) f 2 ( y)
f( x ) dx + g ( y) dy = 0
Integrando:
f(x)dx + g(y) dy = 0
F(x) + G(y) = C I.G. de la ecuación diferencial dada
Ejemplos
1.– x2 (y + 1) dx + y2 (x – 1) dy = 0
Solución:
Dividiendo la ecuación dada por (y + 1) (x – 1)
x 2 ( y + 1) y 2 ( x − 1)
dx + dy = 0 , obtenemos:
( y + 1)(x − 1) ( y + 1)(x − 1)
x2 y2
dx + dy = 0 , que es una ecuación diferencial a variables separadas
x −1 y +1
Integrando la ecuación nos queda:
x2 y2
dx + dy = C
x −1 y +1
x2 y2
+ x + ln(x − 1) + + y + ln( y + 1)+ = C
2 2
x2 + 2x + y 2 + 2y + ln(x − 1)(y + 1) = A
2
seny dy =
2 x − 3dx − C
x −2 1
− cos y = 2 −C ; cos y = +C
−2 x2
x→
Además: y → cuando
3
1 1 1
cos = 2 +C ; =0+C ; C=
3 2 2
1 1
Luego, y = arc cos +
x 2
2
P(x, y) dx + Q(x, y) dy = 0. () , es homogéneo si P(x,y) y Q (x,y) son funciones homogéneas del
mismo grado de homogeneidad, entonces
y y y
P( x, y) = x n P1, = x n f
x x y y dy x .......(1)
en () x n f dx + x n g dy = 0 =–
y y x x dx y
Q( x, y) = x n Q1, = x n g g
x x
x
y dy dz (z) dz
Con =z o y=zx se obtiene =x +z con lo cual – =x +z
x dx dx g (z) dx
(z) dx dz
haciendo – = (z), se obtiene
(z ) − z
= , donde las variables están separadas.
g (z) x
x+y
Resolver: y' =
x
Solución:
x+y dy x + y
y' = ; = ; xdy = ( x + y)dx
x dx x
Cambio de variable: x = z y ; dx = z dy + y dz
Reemplazando en la ecuación dada:
z y dy = (zy + y) (z dy + y dz) ; z dy = (z + 1) (z dy + y dz) ;
z dy = (z + 1) z dy + (z + 1)y dz ; 0 = (z2 + z – z)dy + (z + 1)y dz
z2 dy + (z + 1)y dz = 0
dy z + 1
+ 2 dz = 0 que es una ED a variables separadas
y z
Integrando:
dy z +1 1 1
+ dz = − ln C ; ln y + ln z − = − ln C ; ln( y z C) =
y z2 z z
y como x = z y, tenemos:
y y
x y y
ln y C = ; ln ( x C) = ; Cx = e x ; x= Aex
y x x
Resolver la ecuación: x dy + y dx = xy dy
Solución:
(x − )
xy dy + y dx = 0
Cambio de variable: x = z y ; dx = z dy + y dz
(z y − )
z y y dy + y (z dy + y dz ) = 0
(z y − y z ) dy + y (z dy + y dz) = 0 ; (z − z ) dy + z dy + y dz = 0
(2z − z ) dy + y dz = 0 dy
+
dz
=0
( )
;
y 2z − z
(
dz
Cálculo de :
2z − z )
−1
1 2
z dz
hacemos z =m ; z2 =m ; dz = dm ; = dm
2 2 z
dz = 2 z dm ; dz = 2 m dm y 2 z = 2 m2
reemplazando:
( (
dz 2 m dm dm 1
= =2 =2 ln(2m − 1) = ln(2m − 1) = ln(2 z − 1)
2z − z ) 2m − m
2
) 2m −1 2
(
dy dz
+ = ln C ln y + ln (2 z − 1) = ln C
)
Luego : ;
y 2z − z
(
ln y(2 z − 1) = ln C ) ;
x
y 2
y
− 1 = C ; 2 xy − y = C
x 2 + 3y 2
Resolver la ecuación: y' =
2x y
Solución:
2 x y dy = (x 2 + 3y2 ) dx
Cambio de variable: y = z x ; dy = z dx + x dz
2 x z x (z dx + x dz) = (x2 + 3 z2 x2) dx
2 z (z dx + x dz) = (1 + 3 z2) dx ; 2 z x dz = (1 + 3 z2 – 2 z2 ) dx
2z dx 1
dz − =0 ; 2 ln(z 2 + 1) − ln x = ln C
z +1
2
x 2
ln( z 2 + 1) = ln x + ln C
y2
2
z + 1 = Cx ; + 1 = Cx ; y2 + x2 – Cx3 = 0
x2
x y
Ejemplos:
(x 2 + y2 )dx + 2xydy = 0 ...(*)
Solución:
P'y = ( x 2 + y2 )'y = 2 y
En este caso ; P'y = Q'x (*) es una E.D.E.
Q'x = (2xy)'x = 2 y
Resolución por el método de la integral
0
x0 y0
(x + y )dx + 2 x ydy = 0
x y
2 2
0
x0 y0
x
x3 2
+ xy + x 0 y
2
y
y0
=0
3 x0
x 3
2
x 03
+ xy − (
+ x 0 y 2 + x 0 y 2 − x 0 y0 = 0
2
)
3 3
2
x3 x
+ xy − 0 − x 0 y 2 + x 0 y 2 − x 0 y0 = 0
2 2
3 3
3
x3 x0
+ xy − − x 0 y0 = 0
2 2
3 3
3
x3 x
+ xy 2 = 0 + x 0 y0
2
3 3
x3
+ xy 2 = C
3
Resolver:
(x + y cos x) dx + sen x dy = 0 (*)
Solución:
P' y = ( x + y cos x )'y = cos x
En este caso ; P ' y = Q 'x (*) es una E.D.E.
Q' x = (sen x )'x = cos x
xo yo
0
xo yo
x
x2
+ y senx + y senx 0 y 0 = 0
y
2 x0
x2 x 02
+ ysenx − − ysenx0 + ysenx0 − y 0senx0 = 0
2 2
2
x x
+ ysenx − 0 − ysenx0 + ysenx0 − y 0senx0 = 0
2 2
x + 2senx = x 02 + 2senx0
2
x 2 + 2senx = C
5- Factores Integrantes
P = P ( x , y)
Si en la ecuación P dx + Q dy = 0 ...(*), donde se cumple que P 'y Q 'x y además existe
Q = Q( x , y)
z = z( x , y) tal que: (P z)'y = (Q z)'x , entonces z es un factor integrante de la ecuación (*)
Resolver:
(x − y2 ) dx + 2x ydy = 0 ... (*)
Solución:
P = x − y 2 P'y = −2 y
P'y Q'x .... (*) no es E.D.E.
Q = 2xy Q'x = 2 y
Además P'y −Q'x = −4 y
Probamos el caso 1) del formulario
P ' y − Q'x − 4y − 2
= = = f ( x ) (es dependiente solamente de la variable x)
Q 2 xy x
determinación del F. I.
2
f ( x ) dx − x dx 1
z=e =e = e − 2 ln x = eln x = x − 2 = 2
2
x
1
luego, z = es F. I. de (*)
x2
hacemos z (*)
1
x 2
( x − y 2 )dx + (2 xy )dy = 0
...(**)
x − y2 2y
dx + dy = 0
x2 x
verificación:
x − y2 2y
x = − 2y ; x = − 2 y (Pz)' = (Qz )' ; ... (**) es una E.D.E.
2
y x
y x
x2 x2
solución por el método de la integral
1 y2
x y x y x y
x − y2 2y 2y
(P z)dx + (Q z)dy = dx + dy = − 2 dx + dy = 0
x0 y0 x0 x2 y0 x0 x0 x x y0 x 0
x
y2
ln x + +
1 2
y y
y0 = ln x +
y2
− ln x 0 −
y 2 y 2 y 02
+ − =0
x x
0
x0 x x0 x0 x0
y2 y2
ln x + = ln x 0 + 0
x x0
y2
lnx + =C
x
Resolver:
x y
−1 −3
(2xe + 2xy + y )dx +
y
( x 02e y − x 02 y − 2 − 3x 0 y − 4 )dy = 0
x0 y0
x e 2 y
+ x 2 y −1 + xy − 3 x
x0
+ x 02e y + x 02 y −1 + x 0 y − 3
y
y0
=0
x 2e y + x 2 y −1 + xy 3 − x 02e y − x 02 y −1 − x 0 y − 3 + x 02e y + x 02 y −1 + x 0 y − 3 − x 02e y 0 − x 02 y 0−1 − x 0 y 0− 3 = 0
x2 x x2 x
x 2e y + + 3 = x 02e y 0 + 0 + 30
y y y0 y0
x2 x
x 2e y + + =C
y y3
Resolver:
(y + x 3 y + 2x 2 )dx + (x + 4xy 4 + 8y 3 )dy = 0...(*)
Solución:
P = y + x 3 y + 2x 2 ⇒ P′y = 1 + x 3
} P′y ≠ Q′x ...(*) no es una E.D.E.
Q = x + 4xy 6 + 8y 3 ⇒ Q′x = 1 + 4y 4
𝑃′y − Q′x = x 3 − 4y 4
P′y − Q′x x 3 − 4y 4
1) = ≠ A(x)
Q x + 4xy 4 + 8y 3
P′y − Q′x x 3 − 4y 4
2) − =− ≠ B(y)
P y + x 3 y + 2x 2
P′y − Q′x x 3 − 4y 4
3) − =− ≠ g(x + y)
P−Q y + x 3 y + 2x 2 − x − 4xy 4 − 8y 3
P′y − Q′x x 3 − 4y 4 x 3 − 4y 4
4) − =− = − =
P. x − Q. y yx + x 4 y + 2x 3 − xy − 4xy 5 − 8y 4 xy(x 3 − 4y 4 ) + 2(x 3 − 4y 4 )
x 3 − 4y 4 1
=− 3 4
=− = f(xy) = f(u)
(x − 4y )(xy + 2) xy + 2
1 1 1
z = e∫ f(u)du = e− ∫u+2du = e− ln(u+2) = =
u + 2 xy + 2
1
luego el F.I. es z = xy+2. Hacemos z × (*):
y+x3 y+2x2 x+4xy4 +8y3
dx + dy = 0 es una E.D.E.
xy+2 xy+2
resolución por el método de la integral
x y
y + x 3 y + 2x 2 x0 + 4x0 y 4 + 8y 3
∫ dx + ∫ dy = 0
x0 xy + 2 y0 x0 y + 2
x y
y x0
∫ (x 2 + ) dx + ∫ (4y 3 + ) dy = 0
x0 xy + 2 y0 x0 y + 2
x
x3
[ + ln( xy + 2)] + [y 4 + ln( x0 y + 2)]xx0 = 0
3 x 0
x3 x30
+ ln( xy + 2) − − ln( x0 y + 2) + y 4 + ln( x0 y + 2) − y04 − ln( x0 y0 + 2) = 0
3 3
x3 x3 x3
+ ln( xy + 2) + y = 30 + ln( x0 y0 + 2) + y04
4
; + ln( xy + 2) + y 4 = A
3 3
x 3 + 3 ln( xy + 2) + 3y 4 = 3A
ln(xy + 𝟐)𝟑 + 𝐱 𝟑 + 3y 𝟒 = 𝐂
Solución:
Si z = z(x, y) es un F. I. de (*), entonces:
(Pz)′y = (Qz)′x
P′y × z + z′y × P = Q′x × z + z′x × Q ⇒ (P′y − Q′x )z = Qz′x − Pz′y (1)
haciendo: t = xe t ' x = e , t ' y = xe
y y y
P ' y − Q 'x
= f ( t ) siendo t = x e
y
Qe − P xe
y y
z = e∫ f(t)dt donde t = x e .
y
b) ln z = ∫ f(t)dt ;
6- Ecuaciones de la forma:
x r ys (a y dx + b x dy) + x l y ( y dx + x dy)
Ejemplo:
Solución:
4xydx + 2x 2 dy + 3y4dx + 5xy 3dy = 0
(4xy + 3y4) dx + (2x2 + 5xy3) dy = 0
P = P( x, y) = 4xy + 3y 4
Q = Q( x, y) = 2x 2 + 5xy 3
Multiplicando la ecuación dada por z = x y
m n
P z = 4x m +1y n +1 + 3x m y n + 4
Q z = 2 x m + 2 y n + 5 x m +1 y n + 3
(P z)'y = (n + 1)4 x m +1y n + (n + 4)3x m y n + 3
(Q z)'x = (m + 2)2 x m +1y n + (m + 1)5x m y n + 3
Para que (P z)'y = (Q z)'x , los coeficientes deben ser iguales.
4(n + 1) = 2(m + 2) 4n + 4 = 2m + 4 2n = m 2n = m
n = 1, m = 2
3(n + 4) = 5(m + 1) 3n + 12 = 5m + 5 3n − 5m = −7 3n − 10n = −7
2
F.I.: x y en (*)
(4x 3 y 2 + 3x 2 y 5 )dx + (2x 4 y + 5x 3 y 4 )dy = 0 es una E.D.E.
x y
3 2 2 5
(4 x y + 3x y )dx + (2x 04 y + 5x 30 y 4 )dy = 0
x0 y0
x 4 2
x
y + x 3 y 5 x + x 04 y 2 + x 30 y 5
0 y0
y
= ( x 4 y 2 + x 3 y 5 − x 04 y 2 − x 30 y 5 ) + ( x 04 y 2 + x 30 y 5 − x 04 y 02 − x 30 y 50 ) =
= x 4 y 2 + x 3 y 5 − x 04 y 02 − x 30 y 50 = 0
finalmente: x 4 y 2 + x 3 y 5 = C
y e
e
a ( x ) dx a ( x ) dx
= b( x ) dx + C
ó también
− a(x )dx
y =e e
a(x )dx
b(x) dx + C
Resolver:
2
y' = y + ( x + 1)3
x +1
Solución:
2
a=−
para este caso: x +1
b = ( x + 1) 3
2 2
y = e∫x+1dx (∫ e− ∫x+1dx (x + 1)3 dx + C) = e2 ln(x+1) (∫ e−2 ln(x+1) (x + 1)3 dx + C)
2 −2
y = eln(x+1) (∫ eln(x+1) (x + 1)3 dx + C) = (x + 1)2 (∫(x + 1)−2 (x + 1)3 dx + C)
(x + 1)2
y = (x + 1)2 (∫(x + 1) dx + C) = (x + 1)2 ( + C)
2
(x + 1)4
y= + (x + 1)2 C
2
Resolver:
di
− 6i = 10 sen 2 t
dt
a ( t ) = 6
i' = 6 i + 10 sen 2 t
b( t ) = 10 sen 2 t
i = e e 10 sen 2 t dt + C1
6 dt − 6 dt
i = e 6 t 10 e −6 t sen 2 t dt + C1
− 6 sen 2 t − 2 cos 2 t
i = 10 e 6 t e −6 t + C1
6 +2
2 2
− 3 sen 2 t − cos 2 t
i = 10 .2 + 10 C1e
6t
40
1
i = − (3 sen 2 t + cos 2 t ) + C .e 6 t
2
Resolver y + 2 y = cos2 x
x x
a (x ) = −
2
2 cos x
x
y' = − + 2 E. D. Lineal con :
x x b (x ) = cos x
x 2
− x dx e − − x dx . cos x dx + c ; y = e −2 ln x e 2 ln x . cos x dx + c
2 2
y=e
2
x x 2
−2
y = e ln x e ln x . 2 dx + c ; y = x −2 x 2 . 2 dx + c ; y = x −2 senx + c
2 cos x cos x
x x
y = (c + senx).x 2
8- E. D. de Bernoulli
Forma: y' = a ( x ) y + b( x ) yn ...*
Para resolverlo se convierte a una E. D. Lineal.
El cambio de variable es: y = z k
derivando con respecto a x: y' = kz
k−1
z'
a (x) b( x ) kn − k +1
En * : kz k −1z' = a ( x )z k + b( x )z kn ; z' = z+ z .... * *
k k
si elegimos kn − k +1 = 0 , entonces ** es una E. D. Lineal
1
Luego k (n − 1) = −1 k =
1− n
z' = (1 − n )a ( x )z + (1 − n )b( x )
z = e
(1− n ) a ( x ) dx e ( n −1) a ( x ) dx (1 − n )b( x )dx + C
y además: y = z k es la integral general
Resolver:
y'+2 xy + xy 4 = 0...(1)
a ( x ) = −2 x
y' = −2 xy − xy 4 b( x ) = − x
1 1
n =4k = =−
1− 4 3
1
−
la integral general es: y = z 3
...(2)
z' = (1 − 4)(−2x )z + (1 − 4)(− x )
...(3) E. D. Lineal auxiliar
z' = 6xz + 3x
6 xdx − 6 xdx
− 3x 2
3xdx + C = e 3x e 3xdx + C
2
z=e e
2
hacemos un cambio de variable: 3x = u ; 6xdx = du
2 1 e−u 2
3x 2 1 1
e − u du + C = e 3x + C = e 3x − e − 3x + C
2
luego: z = e
2 2 −1 2
1 2
z=− + Ce 3x solución de (3), en (2)
2
1
−
−1 2 3
y = + Ce 3 x
2
1
1 2 3
y − + Ce 3x = 1
2
Resolver: xy + y = y ln x
2
T.A.A. 5-07-95
a (x ) = −
1
1 ln x 2
y = − y + y (*) ecuación diferencial de Bernoulli con n=2
x
x x b (x ) = x
ln
x
1 1
la Integral General: y = z n −1
= z 2−1 = z −1 y = −z −2 .z
con y e y’ en (*)
− z −2 .z = −
1 −1 ln x −1
x
z +
x
z ( ) 2
=−
1 −1 ln x −2
x
z +
x
z . (− z ) 2
a (x ) =
1
ecuación diferencial lineal
1 ln x
z = z − x
x x
b (x ) = −
ln x
x
x dx − x dx ln x
1 1
ln x −ln x ln x ln x
z=e e . − dx + c = e − e . dx + c = x − 2 dx + c
x x x
ln x 1 1
z = x − − − + c = ln x + 1 + cx ; pero z =
x x y
1
= ln x + 1 + cx y=
1
también: y + cxy + y ln x = 1 es una Integral General
y ln x + 1 + cx
1
la Integral General: z = y 1− 2 = y −1
ln x ln x 1
z = e ln x − e −ln x . dx + c ; z = x − 2 dx + c ; z = ln x +1 + cx ; pero z =
x x y
1
= ln x + 1 + cx y=
1
y ln x + 1 + cx
Resolver: 2 x dy + (2xy − y) dx = 0
5
Solución:
2 x dy + (2xy 5 − y) dx = 0
2xdy = ( y − 2xy 5 )dx
dy 1
= y − y5
dx 2 x
a (x ) = 2x
1
ecuación diferencial de Bernoulli b(x ) = −1
1
y = y − y5
2x 1 1
n = 5 k = =−
1− 5 4
1
−
la integral general es: y=z 4
(1)
con
z = −4
1
z+4 z =
2z
+4 (2) ecuación diferencial lineal auxiliar
2x x
x dx x dx
2 2
−
z=e e .4dx + c = e −2 ln x 4 e 2 ln x dx + c
z = e ln x 4 e ln x dx + c
−2 2
= x −2 4 x 2 dx + c = x −2 4
x3
+ c ;
3
1
−
4 4 −2
4
z= x + cx −2 solución de (2). Haciendo z en (1) y = x + cx I.G.
3 3
9- E.D. DE RICATTI
Resolver:
x2 +1
y' = x − xy + y − 1 , siendo y 0 =
2 2
2x
a(x) = 1
2 2
y′ = y − xy + x − 1 {b(x) = −x
c(x) = x 2 − 1
y = y0 + z. . . . (1)
x2 +1
z′ = (2 × 1 × 2x − x) z + z 2 E.D. auxiliar de Bernoulli
x2 + 1
z′ = ( − x) z + z 2
x
1
z′ = (x + − x) z + z 2
x
1
z′ = z + z 2 . . . (2)
x
1
z = t k donde k = 1−2 = −1
1
t′ = − x t − 1. . . (3) E.D. Lineal auxiliar
1 1 x2 x
t = e∫ −xdx (∫ e∫xdx (−1)dx + C) = e− ln x (− ∫ eln x dx + C) = x −1 (− + C) = − + Cx −1
2 2
x −1
luego: z = (− 2 + Cx −1 ) luego z en (1)
−1 2
x C x +1
y = (− + ) +
2 x 2x
Resolver:
y'+ xy 2 − 2x 2 y + x 3 = x + 1 sabiendo que y = x + 1 es solución particular
a = − x
y' = − xy 2 + 2 x 2 y + x + 1 − x 3 b = 2 x 2
c = x + 1 − x 3
y = x + 1 + z ...(1) solución general
( )
z' = 2(− x )(x + 1) + 2x 2 z + (− x )z 2 = −2xz − xz 2
2 1 2 1 1 1
t = ex − e u du + C = e x − e − x + C = − + ce x = − + ce x ...en(3)
2 2 2
2 2 2 2
−1
1 2
z = − + ce x ...en(1)
2
−1
1 2
y = x + 1 + − + ce x
2
Ecuación de Clairaut
Definición
Una ecuación diferencial de primer orden f ( x, y, y' ) = 0 que puede escribirse en la forma:
y = xy’ + g(y’)
se conoce como ecuación de Clairaut , donde g(x) es una función continua diferenciable.
El interés que presenta este tipo de ecuación se debe al hecho de que tiene como solución a una familia de
rectas. Además, la envolvente, es decir, la curva cuyas tangentes están dadas por la familia , también es
solución, en este caso una solución singular, de la ecuación de Clairaut.
Solución de la ecuación de Clairaut
Teorema
La ecuación de Clairaut
y = x y’ + f(y’) (1)
donde f(x) es una función derivable, tiene como solución general y = cx + f(c) y como solución singular
x = −f ' ( t )
y = −t f ' (t) + f (t)
Demostración:
Para resolver la ecuación (1) hacemos la sustitución u = y’ para obtener: y = x u + f(u) (2)
Derivando ambos lados respecto a x: y’ = x u’ + u + f’(u) u’
de donde obtenemos que: u’(x + f’(u)) = 0
Surgen dos casos
Caso 1:
Si u’ = 0, entonces u = c y sustituyendo en la ecuación (2) obtenemos la solución general y = cx + f(c).
Observe que la solución general se obtiene simplemente sustituyendo en la ecuación (1) y’ por c.
Caso 2:
Si x + f’(u) = 0, entonces x = – f’(u) y sustituyendo en la ecuación (2):
y = – u f’(u) + f(u), es decir
x = − f ' (u )
y = − t f ' (u ) + f (u )
Estas son las ecuaciones paramétricas de una curva donde u es el parámetro. Observe que esta solución no
es un caso particular de la solución general, por lo que se trata de una solución singular.
Ejemplo:
Resuelva la ecuación diferencial
Solución:
La solución general es la familia de rectas y = cx ± 2√1 + c 2 y como f(t) = 2√1 + t 2 la solución
singular está dada por
−2t
x =
√1 + t 2
2
y =
{ √1 + t 2
Observe que estas son las ecuaciones paramétricas de una círculo de radio 2, x2 + y2 = 4. En la figura 1 se
muestra la familia de rectas tangentes y = cx + 2√1 + c 2 y la envolvente x2 + y2 = 4
M . x + N . y = C, donde M = M (x ,y ) y N ( x, y)
x əM + y əN = nN ( n = grado de homog.)
əx əx
ademas: dM = əM dx + əM dy
əx əy
en 2)
dN = əN dx + əN dy
əx əy
x. əM dx + x əM dy + Mdx + y əN dx + y əN dy + N dy = 0
əx əy əx əy
x. əM + y əN + M dx + x. əM + y əN + N dy = 0 *’
əx əx əy əy
1) en *’
x . əM + y. əM + M dx + x əN + y əN + N dy = 0 * *
əx əy əy əy
* en *’
nM + M dx + nN + N dy = 0
M ( n+1) dx + N (n+1) dy = 0
(n+1) M dx + Ndy = 0
APLICACIONES FÍSICAS
Un cuerpo de peso 20 kgf cae bajo la acción de la fuerza de gravedad con una velocidad inicial de 5 m/s.
Sabiendo que la resistencia del medio al movimiento es el doble de la velocidad, hallar la distancia recorrida
luego de los 5 seg.
Solución:
DCL
R = 2v Aplicando la ley de Newton:
F=m×a
dv
m = 20 kg W − R = ma = m
dt
dv
196 − 2v = 20 ......( 2)
dt
W = 196 N 98 − v = 10
dv
dt
10
dt = dv
98 − v
t v
10
dt = dv
0 5
98 − v
98 − v 98 − v
t t
t − −
− = ln ; e 10 = ; v = 98 − 93 e 10
10 93 93
dx −
t
−
t
= 98 − 93e 10 ; dx = 98 − 93e 10 dt
dt
integrando la última igualdad:
x 5
−
t
dx = 98 − 93e 10 dt
0 0
t 5 1
− −
x = 98t + 10 93e 10 ; x = 98 5 + 930e 2
− 930
0
x = 124,07 m
Si la caída fuese libre:
x = v0 t + 1/2 a t2 ; x = v0 + gt = 5 × 5 + 9,8 ÷ 2 × 52 = 147,5 m
Suponiendo que una gota de líquido se evapora con una velocidad proporcional a la superficie, determinar
el tiempo transcurrido para la evaporación de la mitad del volumen de la gota
Vo R Vo 3 Ro
V= ⇒ = √2 ⇒ R = 3 , en (∗)
2 RV √2
Ro 1
R o − 3 = k ⋅ dt ⇒ R o (1 − 3 ) = − t
√2 √2
𝐑𝐨 𝟏
𝐭= (𝟏 − 𝟑 ) Ro : radio inicial de la gota
𝐤 √𝟐
k : constante de proporcionalidad que depende de la
naturaleza del líquido
Problemas de Descarga
A(h )
dh
= −A s k 2gh
dt
Determinar el tiempo que se necesita para vaciar un tanque de sección cuadrada de 6 dm de lado y 9 dm. de
profundidad a través de un orificio circular de 1/12 dm. de radio practicado en el fondo. Se asume que por
un orificio de este tipo sale el agua a una velocidad de v = 4,8 h , donde h es la altura del agua en el
tanque.
Solución:
2
1
6 dm S1 = = ; A(h) = S 2 = 36 ; H = 9 dm.
12 144
A(h ) = − A s k 2 g h ; A(h )
dh dh
= −A s K h
S2 dt dt
dh
9 dm 36 =− 4,8 h
dt 144
dh 4,8
h =− dt
h 144 36
Integrando:
S1
0 t 0
4,8 h1 2 4,8
h − 12
dh = − dt =− t 0t
9 0
144 36 1 2 9 144 36
4,8
t − 0 ; 3 = 4,8 t 3 144 36 2
1
2 0 − 9 2 = − ; =t
144 36 144 36 2 4,8
t = 2062,65 s ; t = 34,38 minutos
Hay que quitar azufre que está mezclado con un material inerte disolviéndolo con benzol. El material
contiene 6 gramos de azufre y se usan 100 gramos de benzol, que se saturarían con 11 gramos de azufre.
Sabiendo que al cabo de 50 minutos se disuelve la mitad del azufre, con una velocidad que es proporcional
a la cantidad de azufre presente en la sustancia, y a la diferencia entre la concentración saturada y la
concentración en ese instante, se pide calcular la cantidad de azufre que se obtendrá al cabo de 6 horas.
Solución:
Sea x la cantidad de gramos de azufre no disuelto en el tiempo t. En la solución habrá disuelto (6 – x)
6−x
gramos de azufre, con una concentración que estará dada por : c = 100
11
La concentración saturada está dado por: s = 100 = 0,11
El azufre se disuelve con una velocidad que es proporcional a la cantidad de azufre presente en la sustancia,
y a la diferencia entre la concentración saturada y la concentración en ese instante:
dx 6−x k
= k x (s − c) = k x (0,11 − )= x (5 + x)
dt 100 100
dx k
= dt
x (5 + x) 100
Si 3 gramos se disuelven en 50 minutos:
3 50
dx k 2 11
∫ = ∫ dt ⇒ k = ln = −0,15
6 x(5 + x) 100 0 5 16
Al cabo de 6 horas tendremos:
x
dx 0,15 360
∫ =− ∫ dt ⇒ x = 0,19 g
6 x(5 + x) 100 0
la cantidad de azufre que se obtendrá al cabo de 6 horas es 6 – 0,19 = 5,81 gramos de azufre.
Un deposito tiene 100 litros de una concentración salina cuya concentración es 2,5 gramos de sal por litro.
Una disolución que contiene 2 gramos de sal por litro entra al deposito a razón de 5 litros por minuto, y la
mezcla ( que se hace uniforme con el movimiento ) sale a la misma velocidad. Encontrar la cantidad de sal
a los 10 minutos después de haberse iniciado la mezcla.
Solución:
APLICACIONES GEOMÉTRICAS
Hallar la ecuación de la familia de curvas que tienen la propiedad de que la tangente a una curva cualquiera
de sus miembros y la recta determinada por el punto de tangencia y el origen de coordenadas formen un
triángulo isósceles con la base en OX
y del grafico
tg = y' ...(1)
y = f (x)
x
tg = ...(2)
y
Como el triangulo es isósceles,
P = ( x , y) = tg = tg (*)
pero tg = − tg ...(3) por ser a
r
ángulos suplementarios
x
Establecer la ecuación de una familia de curvas, sabiendo que un punto P(x,y) de una cualquiera de sus
miembros es tal que: la recta que determina con el origen de coordenadas es bisectriz del ángulo que forman
la recta tangente en P y la que contiene a la ordenada.(de P-28-06-94)
Solución:
y
del gráfico:
PQ y
y = f (x) P( x , y) tgθ = OQ = x (1), donde x e y son coordenadas de P
tg α = y′ (2)
π
En el triángulo APQ: α + 2β = 2 (3)
π
En el triángulo OPQ: θ + β = 2 (4)
x π
A O Q (3) – 2×(4): α − 2θ = − 2
π π
de donde: 2θ = α + 2 ó también: tg2θ = tg(α + 2) ⇒ tg2θ = − cotg α ⇒ cotg α = −tg2θ
2tgθ tg2 θ−1
cotg α = − 1−tg2θ ⇒ tgα = (*)
2 tgθ
(1) y (2) en (*)
y2
−1
x2
y′ = y (**) que es la ecuación diferencial de la familia de curvas pedida.
2
x
y
hacemos: x = v ⇒ y = vx ⇒ y′ = v + xv′
llevando estas igualdades en (**)
v2 − 1 v2 − 1 v 2 − 1 − 2v 2 −v 2 − 1
v + xv′ = ⇒ xv′ = − v ⇒ xv′ = =
2v 2v 2v 2v
dv −v 2 − 1 dx 2vdv
x = ⇒ =
dx 2v x −(v 2 + 1)
Integrando:
ln x + ln( v 2 + 1) = ln C
ln[x(v 2 + 1)] = ln C
x(v 2 + 1) = C
y y2
pero como v = x, luego: x (x2 + 1) = C
y2 + x2
x( ) = c ⇒ x 2 + y 2 = Cx
x2
En un cualquiera P de una curva, la inclinación de OP (siendo O el origen) es igual al ángulo formado por
OP con la tangente en P a la curva. Obténgase la ecuación de la curva.
Solución:
𝑦
y tg α = 𝑥 (1)
P( x , y)
α + β = γ (relación geométrica)
tg(α + β) = tgγ
pero tg γ = y′, y además α = β (condición del problema)
2tgα dy
∴ tg2α = y′ ⇒ =
1 − tg α dx
2
y
x x
2 dy
O y2
= dx (2)
1− 2
x
y
2x dy 2xy dy
= ⇒ ⇒ 2xydx = (x 2 − y 2 )dy
=
x2− y2 dx x 2 − y 2 dx
x2
hacemos: x = yz ⇒ dx = ydz + zdy
2y 2 z(ydz + zdy) = (y 2 z 2 − y 2 )dy ⇒ 2z(ydz + zdy) = (z 2 − 1)dy
2z dy
2zydz + 2z 2 dy = (z 2 − 1)dy ⇒ 2zydz + (z 2 − 1)dy = 0 ⇒ dz + =0
z2 − 1 y
integrando la última igualdad:
1 x2
2 × ln( z 2 + 1) + ln y = ln C ⇒ ln[(z 2 + 1)y] = ln C ⇒ ( 2 + 1) y = C
2 y
2 2
x + y = Cy
y dy dz
haciendo = z y = xz =x +z (3)
x dx dx
2z dz 2z dz
(2)=(3) =x +z −z = x
1− z 2
dx 1− z 2
dx
2z − z + z 3 dz z3 + z dz
=x =x
1− z 2
dx 1− z 2
dx
z3 + z dz dx 1 − z 2 1 1 − z2
= x = dz dx − dz = 0
1 − z2 dx x z + z3 x z − z3
Hallar la ecuación de la curva tal que el área limitada por el eje x, un arco de la curva, una ordenada fija, y
una ordenada variable sea proporcional al arco comprendido entre esas ordenadas.
Solución:
x
A= y dx
Q
P a
A x x 2
dy
PQ = dx + dy =
2 2
1 + dx
a
x a a dx
x como el área y el arco deben ser proporcionales, se cumple:
x 2 x
dy
1 + dx = k ydx , donde k es la constante de proporcionalidad
a dx a
diferenciando respecto a x tenemos:
2
dy
1 + = ky
dx
elevando al cuadrado:
2 2
1 + = k 2 y 2 = k 2 y 2 − 1 (dy ) = (k 2 y 2 − 1)(dx )
dy dy 2 2
dx dx
dy dy dy
dy = k 2 y 2 − 1 dx = dx = dx = k dx
k y −1
2 2
k y − 2
2 1 1
y − 2
2
k k
integrando tenemos:
1
1 1 y + √k 2 y 2 − 1
ln (y + √y 2 − 2 ) = kx + ln C ⇒ ln (y + √k 2 y 2 − 1) = kx + ln C ⇒ k = ekx
k k C
de donde:
1
y + √k 2 y 2 − 1 = Cekx ⇒ ky + √k 2 y 2 − 1 = kCekx
k
ky + √k 2 y 2 − 1 = Aekx
Solución:
= 2 c sen (1)
derivando respecto de :
d 1 d
= 2 c cos ; 2c = (2)
d cos d
1 d
(2) en (1): = sen
cos d
d 2 d
Para obtener la ecuación diferencial de la familia de curvas ortogonales, reemplazamos por −
d d
d
: = − tg
2
d
d
= − tg d
Integrando: ln = ln cos + ln C ; ln = ln C cos
= C cos
c
Determinar las trayectorias ortogonales de la familia de curvas = .
1 − cos
Solución:
(1 − cos ) = c
derivando respecto a :
d
(1 − cos ) + (sen ) = 0
d
d
(sen ) = (cos − 1)
d
d sen
= ecuación diferencial de la familia de curvas dadas
d cos − 1
Para obtener la ecuación diferencial de las trayectorias ortogonales de la familia de curvas dadas, reemplazamos
d 2 d
por −
d d
d sen d sen 1 − cos d
− 2 = ; = ; d =
d cos − 1 d 1 − cos sen
d
(sec − cotg )d =
ln (cosec – cotg ) – ln sen = ln + ln C
cosec θ − cotg θ
ρC =
sen θ
Eliminando las constantes C1 y C2, encontrar la ecuación diferencial que es satisfecha por la función:
y = C1e x + C 2 e − x
y = C1e x − C2e− x (
C1 = (y + y) 2 e x)
(
C2 = (y − y) 2 e
y = C1e x + C2e− x
−x
)
y + y x y − y − x y + y + y − y
Luego: y = e + e =
2 ex 2 e −x 2
Finalmente: y” = y
y1 y 2 − y1 y2 = e
− pdx
Identidad de Liouiville:
Hacemos: y0 = C1y1 + C2y2 , donde y0 es la solución general de la ecuación, cuando f (x ) = 0
2) Obtenemos una solución particular de la ecuación empleando el método de Lagrange
yp = C1 (x ) y 1 + C2 (x ) y2
Si y = y1(x) es un I.P. de y + py + qy = 0 , que suponemos conocida, entonces la otra I.P. y = y2(x)
− pdx
e dx
1
o también de: y2 = y1
y12
Resolver:
x 2 y + xy − y = 0 sabiendo que admite una solución particular y = x.
Solución:
(x 2 y + xy − y = 0) ( x 2 )
1 1 1 1
y + y − 2 y = 0 p= ; q=−
x x x x2
Teniendo la solución particular y1, hallamos otra solución y2 utilizando la identidad de Liouville:
y 'y − y y '= e
− pdx
1 2 1 2 ; y = x → y/ = 1
1 1
− pdx = − dx = − ln x e = e ln x =
1 − pdx −1 1
x x
1 1 1
y 2 − xy 2/ = y 2/ = y 2 − 2
x x x
dx − dx 1
1 1
y 2 = e x e x − 2 dx + C
x
1 1 1 1
y 2 = e ln x e −ln x − 2 dx = − x 3 dx = − x − 2 ; y 2 =
x x 2x 2x
y 0 = C1 y1 + C 2 y 2
1
y 0 = C1 x + C 2
2x
Resolver:
(1+ x )y − 2x y + 2y = 2
2
2
x 2
− 2x
C2 = x + 12 dx =
1
dx C 2 = 2
− (1 + x ) (1 + x )
2 2
x +1
x
yp = 2
+ arctg(x ) x + 2
1
(
1− x = 2
2
)
x2
+ x arctg(x ) + 2
1 x2
− 2 = x arctg(x ) + 2
1
x +1 x +1 x +1 x +1 x +1 x +1
( )
yg = yo + y p = C1x + C2 1 − x 2 + x arctg(x ) + 2
1
x +1
senx
Resolver xy + 2 y + xy = 1 sabiendo que y = es una solución particular de la homogénea asociada.
x
2 / 1
xy // + 2 y / + xy = 1 ; y // + y +y=
x x
2 /
1) y // + y +y=0
x
senx
y1 =
x
senx x cos x − senx
y1 = y1/ =
y1/ y 2 − y1 y 2/ = e
− pdx x x2
− pdx = − 2 dx = −2 ln x = ln x −2 e − pdx = 1
x x2
x cos x − senx senx / 1 x cos x − senx 1
2
y2 − y 2 = 2 y 2/ = y2 − e. d. lineal
x x 1 x x senx x senx
cotg x − x dx
1 1
1 − cotg x − dx
y2 = e − e x
dx
x senx
senx senx
ln 1 −ln senx 1 x
y2 = e xsenx
−
x
e x
dx =
x −
xsenx senx
dx =
x2
senx cos x sen2 x + cos2 x 1
y p = senx + cos x = =
x x x x
senx cosx 1
y g = C1 + C2 +
x x x
3 3
Resolver: y − y + 2 y = 2 x − 1 sabiendo que homogénea asociada admite una solución particular de la
x x
forma y = x .
n
3 3
y − y + 2 y = 0
x x
y = x y = nx n −1 n( n − 1) x n − 2 = ( n 2 − n) x n − 2
n
luego, en ( ) → (( n 2 − n) x n − 2 − 3nx n − 2 + 3 x n − 2 = 0
n = 1
( n 2 − n − 3n + 3) x n − 2 = 0 ( n 2 − 4n + 3) = 0
n = 3
y = x
luego
y = x
3
y = x
adoptamos 1
y = 1
y y −y y =e
− pdx
1 2 1 2
−3
− dx 1
y 2 − xy 2 = e y 2 − xy 2 = x 3 y 2 = y 2 − x 2
x
x
dx − dx
(
− x2
) x2
1 1
x3
y 2 = e x e x − x 2 dx = x dx = x − = −
x 2 2
− x3 − 3x
2
y2 = y2 =
2 2
2 obtenemos → C1 ( x ), C 2 ( x ) :
3x 2 x 3
y1 y 2 − y1 y 2 = x − − 1 − = − x 3
2 2
x3
(2x − 1) (2x − 1)
C1 ( x ) =
− y 2f (x)
= 2
−x 3
= C1 ( x ) =
−1 2 x
x − x = − ( x − 1) ( )
y1 y 2 − y1 y 2 2 2 2
y1f ( x ) x (2 x − 1) 2x − 1 1
C 2 (x) = = = − 2 C 2 ( x ) = − 2 ln x +
−x 3
x
y1 y 2 − y1 y 2 x
x2 1
3
luego : y g = C1x + C 2 x 3 − (x − 1) + x 2 ln x + x
2 2
x3
y g = C1x + C 2 x 3 − + x 2 + x 3 ln x
2
como, e x 0 1 + p + q = 0
y = e− x y / = −e − x y // = e− x
c) en(*) e + p(−e ) + qe = 0 e (1 − p + q ) = 0
−x −x −x −x
como, e x 0 1 − p + q = 0
y = emx y / = memx y // = m2emx
mx mx mx 2
(
d) en(*) m e + p m e + q e = 0 e m + p m + q = 0
2 mx
)
como, emx 0 → m2 + p m + q = 0
Observación: Los casos b) y c) son casos particulares de d) donde m = 1 en b) y m = –1 en c).
Resolver:
xy − (x + 2)y + 2y = 0
y −
(x + 2) y + 2 y = 0
D2 −
(x + 2 ) D + 2 y = 0
x x x x
p=−
(x + 2 ) = − 1 + 2 ; x q = x
2
=2
aquí
x x x
2
p + x q = −1 − −2 0
x
2 2
1+ p + q = 1−1− + =0 y1 = e x
x x
x+2
1 dx
y2 = e e dx = e x e − 2 x e x + 2 ln x dx = e x e − 2 x e x e ln x dx
2
x x
e2x
e−x 2
( )
2x
y 2 = e x e − x x 2dx = e x x 2 − + = − x 2 + 2x + 2
2
− 1 − 1 (− 1)
y = C1 ex + C2 x2 + 2x + 2 ( )
Problemas de Elástica
Ley: E I y” = M, donde E: modulo de Young; I: inercia; y: flecha; M: momento.
Una viga de longitud 2l esta apoyada en ambos extremos. Hallar la ecuación de la elástica y su máxima
elongación vertical para una carga uniforme w kg/m.
x2 x2
M = Rx − w = w x − w
2 2
x = 0 y = 0
los límites son:
x = y' = 0
x2
luego: EIy´´= wx − w
2
dy ' x2 x2
EI = w x − w ; E I dy ' = wxdx − w dx
dx 2 2
w 2 wx 3
EIy ' = x − + C1 ; p / x = : y' = 0
2 6
w3 w 3 w 3
0 = − + C1 C1 = −
2 6 3
w 2 w 3 1
luego: EIy ' = x − x − w 3
2 6 3
dy w 2 w 3 1 3
EI = x − x − w
dx 2 6 3
w 2 w 3 1 3
Eldy = x − x − w dx
2 6 3
w 3 w 4 1
EIy = x − x − w 3 x + C 2 ;p/x = 0 y = 0
6 24 3
C2 = 0
w 3 w 4 w 3
y= x − x − x ecuación de la elástica
6EI 24EI 3EI
C e
n
y0 = i
rix
i =1
x
n
n −i +1
y0 = C i e rix (n = número de veces que aparece la raíz múltiple)
i =0
3.–) raíz compleja r1 = + i otra raíz es: r2 = – i
Resolución de las Ecuaciones Diferenciales de enésimo orden con coeficientes constantes homogéneas:
Caso de raíces reales y distintas:
• (D 3
+ 2D 2 − 5D − 6 y = 0 )
r 3 + 2r 2 − 5r − 6 = 0
1 2 −5 −6 r1 = −1
−1 1 1 − 6 0 r2 = 2
2 1 3 0 r3 = −3
(D + 1)3 (D − 4)y = 0
Y0 = C1e − x + xC 2e − x + x 2C3e − x + C 4e 4 x
r1 = 0
(r 3
)
+ 4r = 0 r r + 4 = 0 ( 2
)
r2 = 2i
r = −2i
3
ECUACIONES DIFERENCIALES
1-MÉTODO DE LAGRANGE
Yp = Ci(x) Yi , donde: Yi = e i x
Ci(x) son funciones de “x”
hacemos: C´i Yi = 0
Ci´ Yi´ = 0
Ci´ Yi´´ = 0
…………….
Ci´ Yin-1 = f(x)
Llevando en la ecuación y simplificando tenemos un sistema donde Ci es la incógnita.
Yp = Ci(x) Yi
Resolver: (D2 – 3D + 2) y = ex
y” – 3y’ + 2y = ex
– Cálculo de y0: r2 – 3r + 2 = 0
(r – 2) (r – 1) = 0
y0 = C1 e2x + C2 ex
– Cálculo de yp
yp = C1(x) y1 + C2(x) y2
y1 = e2x → y1’ = 2 e2x → y1” = 4 e2x
y2 = ex → y2’ = ex → y2” = ex
Formamos el sistema:
C1(x)’ e2x + C2(x)’ . ex = 0 (1)
C1(x)’ . 2 e2x + C2(x)’ .ex = ex (2)
(2) – (1) : C1(x)’ e2x = ex ; C1(x)’ = e–x ; C1(x) = – e-x
– Cálculo de y0: r2 – 3r + 2 = 0
(r – 2) (r – 1) = 0
y0 = C1 e2x + C2 ex
– Cálculo de yp
yp = C1(x) y1 + C2(x) y2
y1 = e2x → y1’ = 2 e2x → y1” = 4 e2x
y2 = ex → y2’ = ex → y2” = ex
Formamos el sistema:
C1(x)’ e2x + C2(x)’ . ex = 0 (1)
C1(x)’ . 2 e2x + C2(x)’ .ex = e–x (2)
(2) – (1) : C1(x)’ e2x = e–x ; C1(x)’ = e–3x ; C1(x) = – 3e–3x
– cálculo de y0: r2 + 1 =0 ; (r – i) (r + i) = 0
.
. . y0 = [Link] x + C2 . cos x
– cálculo de Yp:
yp = C1(x) . sen x + C2(x) . cos x
y1 = sen x ; y1’ = cos x
y2 = cos x ; y2’ = – sen x
formamos el sistema:
C1(x)’ sen x + C2(x)’ cos x = 0 (1)
C1(x)’ cos x – C2(x)’ sen x = cosec x (2)
f(x) k Yp
1 0 A
xn 0 Ao xn+A1 xn-1+….+An
ex A ex
xn ex ex A0 xn+A1 xn-1 +...An
ex sen (x) +i ex A cos (x)+B sen (x)
ex cos (x) +i ex A cos (x)+B sen (x)
xn ex sen (x) +i ex cos(x) A0 xn+A1 xn-1+....+An + ex sen (x) B0 xn + B1 xn-1+....+Bn
xn ex cos (x) +i ex cos(x) A0 xn+A1 xn-1+....+An + ex sen (x) B0 xn + B1 xn-1+....+Bn
El método consiste en derivar la expresión de yp, y reemplazar en la ecuación diferencial obteniéndose una
igualdad que por polinomios idénticos permite determinar los coeficientes.
Si k (raíz de la ecuación) es igual a algunos de los términos de la 2º columna, “r” veces, se tomará la 3º
columna multiplicada por xr
(D2 – 3D + 2) y = ex ; (D2 – 3D + 2) A x ex = ex
A x ex + 2A ex – 3 A x ex – 3 A ex + 2 A x ex = ex
– A ex = ex ; A = –1
yp = – x ex
y = C1 ex + C2 e2x – x ex
Luego en :
6a – 12Ax – 4Bx – 2C – 9Ax2 – 6Bx – 3C = x2 – 5
– 9Ax2 + (– 12A – 6B) x + (6A – 4B – 3C) = x2 – 5
y = C1 + C 2 e 3x + C 3 e −x −
1
27
(
3x 3 − 3x 2 − x )
suponemos conocido y 0 = c i y i
i =1
1
yp se determina de : yp = f
P ( D)
Si las raíces de la ecuación característica son : k1 , k2 , k3 , ..... , k n entonces
P (D) = (D – k1 ) (D – k2 ) (D – k3 ) ..... (D – k n )
1
Luego : yp = . ( x )
(D − k 1 )(D − k 2 )(D − k 3 ).......( D − k n )
i= n 1
y p = . ( x)
i =1 ( D − k i )
3–a Tomando uno a uno los operadores consiste en resolver una sucesión de E.D. lineales de 1er orden
como sigue :
1 du
u= . ( x) − knu = u = e k n x fe − k n x dx
(D − k n ) dx
1 dv
v= − k n −1 v = u v = e k n −1x ue − k n −1x dx
(D − k )
.u
n −1
dx
1 dy
y= − k 1y = w y = e k 1x we − k 1x dx
(D − k )
.w
1
dx
( k 2 − k1 ) x ( k3 −k2 ) x ( k n − k n −1 ) x (−kn )x
y p = e k 1x e e ....... e fe (dx) n
i =1 ( D − k i ) i =1 ( D − k i ) i =1 ( D − k i )
Resolver: (D2 – 1) y = 2x + ex – 2
Solución:
(D – 1) (D + 1) y =2x + ex – 2
Cálculo de y0:
La ecuación característica es: (k – 1) (k + 1) = 0
Yo = C1 ex + C2 e–x
Cálculo de yp: u
1
yp = (2x + e x − 2)
(D − 1) (D + 1)
1 du
Hacemos: u = (2x + e x − 2) ; + u = 2x + e x − 2 ; u = e− x (2x + ex − 2) ex dx
D +1 dx
e2x
u = e− x ( 2 x + e x − 2) e x dx = e − x 2 xe x dx + e 2 x dx − 2 e x dx = e − x 2e x (x − 1) + − 2e x
2
ex ex
u = 2(x − 1) + − 2 = 2x + −4
2 2
1 ex dy p ex
Luego: y p = 2x + − 4 ; − y p = 2x + −4
D −1 2 dx 2
e− x
x
yp = ex 2 x + e − 4 e − x dx = e x 2 xe − x dx +
1 x
dx − 4 e − x dx = e x − 2e − x ( x + 1) + − 4
2 2 2 − 1
xe x xe x
yp = −2( x + 1) + +4 ; y p = 2 − 2x +
2 2
Finalmente:
xe x
y = y0 + yp = C1 e x + C2 e− x + 2 − 2x +
2
3 Métodos abreviados:
dy p
− yp = −e x ; y p = e x − e x e− x dx = −e x dx = − xe x
dx
Finalmente:
y = y0 + y p = C1 e 2 x + C2 e x − x e x
g(x) = polinomio, se reduce a casos anteriores.
6.– f(x) = x g(x) g(x) = f(sen x; cos x)
1 F' (D)
yp = x g( x ) − g( x )
F(D) F(D)2
Resolver:
(D2 + 3D + 2)y = x senx
Solución:
(D + 2)(D + 1)y = x senx
Cálculo de yo:
(k + 2)(k + 1) = 0
yo = C1 e–2x + C2 e-x
Cálculo de yp:
1 (2D + 3)
yp = x 2 senx − 2 senx
(D + 3D + 2) (D + 3D + 2) 2
1 (2D + 3)
yp = x senx − senx
(−1 + 3D + 2) (−1 + 3D + 2)(−1 + 3D + 2)
1 (2D + 3)
yp = x senx − senx
(3D + 1) (3D + 1) 2
(3D − 1) (2D + 3) (3D − 1) (2D + 3)
yp = x senx − senx = x senx − senx
(3D + 1)(3D − 1) (9D + 6D + 1)
2
(9D − 1)
2
(−9 + 6D + 1)
(3D − 1) (2D + 3) (3D − 1) (2D + 3)(6D + 8)
yp = x senx − senx = x senx − senx
(9.( −1) − 1) (6D − 8) − 10 (36D 2 − 64)
x (12D 2 + 16D + 18D + 24)
yp = − (3D − 1)senx − senx
10 36.( −1) − 64
x 1
y p = − (3 cos x − senx) + (12D 2 + 34D + 24)senx
10 100
x 1
y p = − (3 cos x − senx) + (34 cos x + 12senx)
10 100
x 1
y = C1.e −2 x + C 2 .e −X − (3 cos x − senx) + (34 cos x + 12senx)
10 100
(
Resolver: D + D y = x + x
4 2
) 2
Solución:
(D 4
)
+ D2 y0 = 0 D2 D2 + 1 y0 = 0 ( )
y 0 = C1 + C 2 x + C3 cos x + C 4 sin x
)( ) ( )( ) ( )
1 1 1 2 x 4 x 3 2x 2
yp = 2
+ = − 2
+ 2
+ = + − = + −
e
(
D2 D2 + 1
x x
D2
1 D ... x x
D2
x x 2
12 6 2
x4 x3
Entonces : y = C1 + C 2 x + C3 cos x + C 4 sin x + + − x2
12 6
yp =
1
(x 2 + sin x )
D + 2D + 2
2
1 1 1 1
yp = − D + D 2 + ... x 2 + 2 sin x
2 2 4 − 1 + 2D + 2
1 1 2D − 1
yp = x2 − x + + sin x
2 2 4D 2 − 1
= (x 2 − 2 x + 1) + (2D − 1)
1 sin x
4(− 12 ) − 1
yp
2
= (x − 1) − (2 cos x − sin x )
1 2 1
yp
2 5
Luego la integral general es: