Birpasoa
Jakin behar dena.
1. Egon aditza
2. Badago
3. Lekuko nozioak. Non dago kasua
4. Galderak
5. Puntu kardinalak eta orduak
6. Hiztegia
1. El verbo “egon” se utiliza como si fuera el verbo estar o haber.
Ni nago Yo estoy
Hura dago Él/ella está. También significa hay (en
singular)
Gu gaude Nosotros estamos
Zu zaude Tú estás
Zuek zaudete Vosotros estáis
Haiek daude Ellos están. También significa hay (en
plural)
El verbo “egon” sirve para contestar a las preguntas:
- Non = Dónde -> Non zaude (zu)? Hemen nago (ni).
- Nola = Cómo -> Nola dago Imanol? Imanol pozik dago.
- Badago hondartzarik? -> Hay playa?
- Ez, ez dago hondartzarik. (negatiboa beti singularra)
- Bai, badago hondartza (sing)
- Bai, badaude hondartzak (plural)
Además el verbo “egon” se utiliza para indicar cómo estás y dónde estás:
- Ni pozik/haserre nago=> Yo estoy contento/enfadado
- Gu hemen gaude=> nosotros estamos aquí.
- Etxean zaude=> estás en casa (tú).
2. Badago galdegileak.
Para preguntar si hay algo, normalmente, se antepone la partícula ba- al verbo, y se
añade el sufijo -(r)ik al objeto por el que se pregunta; -ik si la palabra acaba en
consonante, y -rik si acaba en vocal. El verbo va siempre en singular: badago?
Adibidez:
- Donostian badago hondartzarik? => ¿ Hay playa en Donostia?
- Gasteizen badago mendirik? => ¿Hay montes en Vitoria?
Respuesta afirmativa. Se antepone ba- al verbo y se añade -a si es singular y -ak
si es plural. Asimismo el verbo será dago si es singular y daude en el caso
plural.
- Bai, badago hondartza (sing = badago + a)
- Bai, badaude hondartzak ( plural = badaude + ak)
Respuesta negativa. Se añade -(r)ik al nombre del objeto por el cual se ha
preguntado, se singular o plural. El verbo irá siempre en singular (ez dago).
- Ez, ez dago hondartzarik. (ez dago + -(r)ik)
Además estas fórmulas se pueden utilizar en un texto cualquiera, como por ejemplo
haciendo una descripción:
- En el parque hay fuente pero no hay columpios => Parkean badago
kolumpioa baina ez dago iturririk.
3. Lekuko nozioak. Non dago kasua.
Para contestar al interrogante de dónde está deberemos saber:
1. Declinaciones de non kasua ya vistas.
- En Gasteiz => Gasteizen.
2. Lekuko nozioak. (Nociones del lugar)
Artean: entre Azpian: debajo Ondoan: al lado Behean: debajo
Atzean: detrás Erdian: en medio Barruan: dentro Goian: Arriba
Aurrean : delante Gainean: encima Kanpoan: fuera Eskuinean: a la derecha
Ezkerrean: a la izquierda Hemen: aquí Hor: ahí Han: allí Hurbil : cerca
Urruti: lejos
Adibideak:
- Aitor está entre Maitane y Juan: Aitor Maitane eta Juan artean dago.
- Nuestra clase está arriba: gure klasea goian dago
- El bolígrafo está dentro del estuche: boligrafoa estutxe barruan dago
4. Galdegileak
- Nor: Quién. ⇒ ¿Quién eres? : Nor zara zu?
- Zer: Qué ⇒ ¿ Qué hora es? : Zer ordu da?
- Zenbat: Cuántos ⇒ ¿ Cuántos años tiene Mikel? : Zenbat urte ditu Mikel?
- Non: Dónde ⇒ ¿Dónde vives?: Non bizi zara? Este caso se declina con la
partícula (e)n
- Nongoa: De dónde ⇒ ¿De dónde eres? : Nongoa zara. Este caso se declina
con la partícula -koa. Gasteizkoa naiz (soy de Vitoria)
- Nolakoa: Cómo es? ⇒¿Cómo es Vitoria? : Nolakoa da Gasteiz?
5. Puntu kardinalak eta orduak
Ikusi Euskal Herriko Mapa
6. Hiztegia:
1. Lekuak
Herria: pueblo
Hiria:ciudad
Antzokia:Teatro
Hemen/hor/han:Hemen/allí/ahí
Denda:tienda
Jatetxe: Resturante
Kafetegi:cafetería
Eliza:iglesia
Hondartza:Playa
Mendia:Montaña
Itxasoa:Mar
Ibaia:Rio
Merkatu:Mercado
Parke:parque
Plaza:palza
Okindegia:Panadería
Kiroldegia:Centro deportiva
Eskola:escuela
Auzoa:barrio
Kalea:calle
2. Adjektiboak
Polita/ itsusia:bonito/feo
Luzea/ motza:largo/corto
Txikia/ handia:pequeño/grande
Estuak / zabalak;Apretado/ancho
Garbia / zikina: limpio/sucio
Zaratatsua / lasaia:Ruidoso/callado
Altuak / baxuak: alto /bajo