0% encontró este documento útil (0 votos)
289 vistas6 páginas

Juegos Linguisticos

Este documento presenta una guía didáctica para la enseñanza de la lengua originaria aymara. Incluye actividades como adivinanzas, canciones, trabalenguas, refranes y pensamientos en aymara, con el objetivo de practicar y aprender la lengua y cultura aymara. La guía también incluye ejercicios de evaluación y producción relacionados con el contenido presentado.
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd
0% encontró este documento útil (0 votos)
289 vistas6 páginas

Juegos Linguisticos

Este documento presenta una guía didáctica para la enseñanza de la lengua originaria aymara. Incluye actividades como adivinanzas, canciones, trabalenguas, refranes y pensamientos en aymara, con el objetivo de practicar y aprender la lengua y cultura aymara. La guía también incluye ejercicios de evaluación y producción relacionados con el contenido presentado.
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd

ESCUELA SUPERIOR DE FORMACIÓN DE MAESTROS “MCAL ANDRES DE

SANTA CRUZ Y CALAHUMANA”

AYMARA ARU YATIQAWI THAKHI


GUIA DIDACTICA DE LENGUA ORIGINARIA

UNIDAD DE FORMACIÓN: TALLER LENGUA ARIGINARIA AYMARA


ESPECIALIDAD: ELECTRICIDAD ELECTRONICA
AÑO DE FORMACIÓN: TERCERO
DOCENTE: SONIA V. HUARINA QUISPE

LA PAZ – BOLIVIA
E.S.F.M. “Mcal Andrés de Santa Cruz y Calahumana” Guía Didactica lengua Originaria Aymara
UNIDAD TEMATICA Aymara Aruna Qillqa Thakhipa
CONTENIDO Aru jala anatanaka (Juegos linguisticos
adivinanzas, canciones, trabalenguas,
refranes, pensamientos)
CAPACIDADES, HABILIDADES Y/O Aymara aruta arsuña, qillqaña, aruskipt’aña.
CUALIDADES

LURAWI – PRÁCTICA
JISKT’AWINAKARU JAYSAÑANI

1. Kunasa aru jala anatanakaxa?

R..............................................................................................................................................

2. Kunatakisa aka aru jalanakaxa wakispacha?

R..............................................................................................................................................

3. Aka jala arunakampixa aymara aru yatiqasmati?

R....................................................................................................... ......................................

4. Kawkirinakasa aru jalanakaxa?

R..............................................................................................................................................

YÄTIWI – TEORIA
Aka jala arunakaxa taqi jaqinakawa aymara arusata arsupxi. Ukhmaraki yatiqaña utanakana
yatiqapxi, ukhamarusa thakhinakana, tantachawinakana utanakana yatiqapxi.

Ukhamaraki aymara arusaru yanapi suma arsuñataki, khitinakasa aka jala arunaka yatiqapxani
ch’amanchaniwa aymara arusaru. Juk’ata juk’ata suma arsupxani aymara arusa.

JAMUSIÑANAKA

1. Kunasa kunasa wali ch’ikhi kullakatwa tuqisisa,


tuqisisa sarnaqiritwa, thantha isita jani mistutatawa
kunasa?................................................

2. Kunasa kunasa jani nayrasa nayranitwa walja


chhiqhanakanitwa, taqi chiqaru q’ipitátwa
kunasa?................................................

3. Kunasa kunasa mä jisk’a lalatwa, juriki qamasiritwa


, utata jani mistsuritwa kunasa..................................
SAWINAKA – DICHOS ANDINOS
)

.“Jakkasa ampara churasiñáni, qhumtapisiñäni, jayllintañáni, thuqt’asiñäni


kunas kunachiniya” (Viviendo nos daremos la mano nos abrazaremos, nos
cantaremos y bailaremos el resto es cuento

[Link] awkirus, taykarusa jachayañakiti, awkiru, taykaru jachayirixa,


wiñaya jani kunsa jikxatiriwa siwa. (No hay que hacer llorar al padre ni a la
madre, si no jamás encontraras nada, serás pobre toda la vida)

[Link] qullqisa tukusiriwa, yatiwipuniwa wiñayatakixa (La riqueza dura

poco, el aprendizaje y el conocimiento es para toda la vida o para siempre)


AMUYT’IRINAKA – PENSAMIENTOS

1. Kunasa kawkisa pachanikiwa (Todo tiene su tiempo)

2. Muxsa aruxa chuymsa qhantiriwa (las palabras dulces ablandan el


corazón)

3.
Jayra jaqiruxa lap’asa lap’antiriwa (a la persona floja le llena los piojos)

4. K’ari jaqina arupaxa janiwa katuñakiti (No debemos recibir consejos del
mentiroso)
LAXRA CHINJANAKA – TRABALENGUAS
1. Chhiwchchixa challwa chhaphasawa chiwli chhuru
ch’ulaqasitayna. (El pollo picoteando al pescado se
quebró su pico frágil)

2. Khakha kullakaxa khuyusisawa kimsa kusi


kusiru kusisiyatayna. (La tartamuda silbando
alegró a tres arañas)

3. Imilla lliju llijuna llijt’atawa llaparu llust’asa


llust’atayana. (La joven resplandecida por el
relámpago se resbalo en el césped)

JAYLLIWI – CANCIONES
JICHHAPI JICHHANIXA
Tatanaka, mamanaka
Uka jach’a uru purinxiwa
Jichhapi jichhanixa.

Uka jach’a uru purinxiwa


Sayt’asipxañani wali amuyumpi
Llakisinasa, jachañasa tukusjaniwa
Jichhapi jichhanixa kamsapkakini

Tatanaka, mamanaka
Waynanaka tawaqunaka
Sartasipxañani,wali amuyumpi
Uka jach’a uru purinxiwa
Saytasipxañani inti jalsunkasa
Aka jach’a uru katxaruñani
Qullasuyu uraqi.
YÄQAWI – VALORACIÓN
UKA JAYLLIWITA “JICHHAPI JICHHANIXA” MÄ LUP’IWI QILLQAÑANI

.......................................................................................................................................

.......................................................................................................................................

.......................................................................................................................................

.......................................................................................................................................

.......................................................................................................................................

.......................................................................................................................................

ACHUQAWI – PRODUCCIÓN
1. JAMUSIÑANAKA
1. Kunasa kunasa jach’a nayranakanitwa, uruxa jiwata ikt’iritwa arumaxa ajayu
q’ipnaqiritwa. Kunasa..............................................
2. Kunasa kunasa isijaxa wali munatawa, aychajaxa liwt’atawa t’iskuñatakixa
supayapunitwa. Kunasa.........................................
3. Kunasa kunasa kimsani jilasullkapxtwa, phathanka phusukamakipxtwa, phust’ataxa
wali khuyuntapxtwa. Kunasa...............................................
4. Kunasa kunasa, janq’u p’iqini achachilatwa , waranqa waranqa maranaka sayiritwa,
jachajaxa taqi jakirina umatawa. Kunasa.........................................
5. kunasa kunasa kuna qalampisa aruskipiritwa, aynacha aynacha, jaltiritwa nayipana
taqinisa jakapxi. Kunasa.....................................................
2. LAXRA CHINJANAKA
1. Qamaqixa ququruqu q’iwthapisawa qunqurita q’awjasa q’awchjatayna. (El zorro
atrapando al gallo lo mastico hasta abrir sus rodillas)
2. Phisixa puku puku piltasawa phisqha phuyu phust’atayna. (El gato desplumando a la
avecilla soplo cinco plumas)
3. Tawaquxa tunti tarqa taraqiyasawa tunka t’iju t’ijuru thuqhuntayatayna. (La joven
tocando una tarca descolorida hizo bailar a diez saltamontes)
[Link] ARU JALA ANATANAKATA MÄ PANKA QILLQAPXAÑANI.

También podría gustarte