UNIVERSIDAD TECNOLÓGICA DE LOS ANDES
FACULTAD DE CIENCIAS JURÍDICAS, CONTABLES Y SOCIALES
CARRERA PROFESIONAL DE EDUCACIÓN
ARTE Y FOLKLORE EN EDUCACIÓN INICIAL
(CANCIONES PEDAGÓGICAS, FOLKLÓRICAS INFANTILES EN 4 ÁREAS)
EDUCACIÓN MUSICAL Y FOLKLORE
DOCENTE: mg.Rufino Rosales Cabezas Martínez:
PRESENTADO POR:
_ Mendez Sulca Flor Evelyn.
-Mallma Aiquipa Olga
-Luz Indira Calderon Vasquez
-Paredes Altamirano Flor Brithnieva
-Quispe Velasquez Yadhira
ANDAHUAYLAS – APURIMAC
2023
PRESENTACIÓN
Este presente trabajo va dirigido para presentar las músicas más conocidas dentro de
nuestra comunidad. El término hace referencia al conjunto de las creencias, prácticas y
costumbres que son tradicionales de un pueblo o cultura. Se conoce como folklore, además,
a la disciplina que estudia estas materias. incluye los bailes, la música, las leyendas, los
cuentos, las artesanías y las supersticiones de la cultura local, entre otros factores. Se trata
de tradiciones compartidas por la población y que suelen transmitirse, con el paso del
tiempo, de generación en generación.
DEDICATORIA
Este trabajo va dedicado a los niños dentro del nivel inicial
Junto en grupo decimos
agregar que canciones mas recientes se suelen
Ser mas escuchadas en nuestra comunidad
referida a los niños para que asi pueda ser de su agrado.
INDICE
CAPÍTULO I
CANCIONES PEDAGÓGICAS, FOLKLÓRICAS
ASPECTOS FUNDAMENTALES DE LA MÚSICA FOLKLÓRICAS EN LA
EDUCACIÓN INICIAL
La música tiene un valor formativo extraordinario, por ello se considera como un medio
idóneo para el desarrollo y el aprendizaje, sobre todo en los primeros años de vida. Por ser
una manifestación estética es espiritual, “ésta le da al niño y la niña un alimento que no está
presente en el ejercicio físico, ni en el aprendizaje técnico o intelectual, y lo/la llena de una
sensibilidad que estará presente a lo largo de su desarrollo como individuo”.(Afifah, I., &
Sopiany, 2017).
A través de los estudios realizados en los últimos años, sobre todo con el llamado efecto
Mozart, se ha comprobado que la música puede producir un aprendizaje, una motivación y un
comportamiento más armonioso. usaron imágenes obtenidas por resonancia magnética
utilizando música de Beethoven y Mozart. Con la música de Mozart se activaron áreas de la
coordinación motora fina, la visión y otros procesos superiores de razonamiento espacial.
Según (Mercadé, 1995) ), autor de la teoría de las Inteligencias Múltiples, sostiene que la
música, en especial la de Mozart estimula el desarrollo del cerebro y su estructura razonable.
Durante más de cincuenta años, especialistas en neurología de la Universidad de California,
se han apoyado en la música de Mozart para comprobar.
Para Vigotsky, las actividades musicales como fenómeno lúdico presentan características
interesantes que son necesario destacar:
& La presencia de una situación o escenario imaginario, en la medida que existen
roles o ejercicios de actividades vinculadas a contextos no presentes.
& La presencia de ciertas reglas de comportamiento que tienen un carácter social y
cultural.
Si los/las docentes y adultos permiten que niños y niñas estén en contacto con la música y
disfruten de ella, favorecerán el interés por las cosas bellas, el arte, la creación y lo sublime
que representa la inteligencia musical. El desarrollo integral del niño y la niña puede ser
potenciado a través de la música. Al interpretar una canción sencilla acompañada de
instrumentos de percusión, compartir la experiencia con otros compañeros/as y adultos
significativos, se fortalece la socialización.
ORIENTACIONES PARA FAVORECER LA EXPRESIÓN MUSICAL
Pensar la música como estrategia pedagógica, es pensar en un amplio abanico de
descubrimientos, riqueza imaginativa, disfrute y conocimientos que los niños y niñas a lo
largo de la rutina diaria pueden experimentar a través de diversas actividades musicales. Las
estrategias para la expresión musical, han de encaminarse hacia el fortalecimiento de las
capacidades naturales de los niños y niñas y la construcción progresiva del conocimiento de
la música, sin perder de vista que gozar, disfrutar y vivenciar son esencia y parte fundamental
del trabajo pedagógico en la educación musical.
Seguidamente se describe un ejemplo de cómo puede mediarse una actividad musical en
Educación Inicial:
Les pide estar atentos(as), presenta el nombre de la canción y los personajes que se
encuentran en ella. Canta la canción por estrofa y así los niños y niñas la irán conociendo.
Luego invita a cantarla, coloca el CDs o cassette de la misma para que la escuchen y se
familiaricen con ella. Los niños y niñas cantan la canción conjuntamente con el adulto,
apoyándose con el CDs o cassette . Cuide que los recursos que va a utilizar estén
preparados y en buenas condiciones, no lo haga ya iniciada la actividad, porque esto
invita al desorden.
ü Invite a los niños y niñas a hacer un círculo sentados en el piso. Haga algunos ejercicios
de respiración y relajación. Es conveniente que el/la docente modele los ejercicios para
que ellos y ellas puedan imitarlo(la). A continuación les dirá los niños y niñas que tiene
una sorpresa y se sienta.
Como planificar los actos culturales en la Educación Inicial.
El acto cultural debe enfocarse como un momento del año escolar en el cual se recogen
experiencias producto del aprendizaje diario en el Centro de Educación Inicial, ser
presentadas a las familias y comunidad inmediata.
Por ello, los actos culturales deben presentar las siguientes características:
Responder auténticamente a los intereses y posibilidades físicas, cognitivas, sociales,
emocionales y culturales de niños y niñas.
Ser el resultado de experiencias de aprendizaje vivenciadas durante el año escolar, a
través de las cuales se manifiestan los logros realizados por el grupo o individualmente en
las áreas de expresión musical, corporal, plástica, representativa, oral y escrita.
Respetar y favorecer en todo momento la invención, creatividad y espontaneidad de los
niños y niñas.
Bibliografía
AFIFAH, I., & SOPIANY, H.M., 2017. No Title 日本の国立公園に関する3拙著に
対する土屋俊幸教授の批評に答える. 経済志林, vol. 87, no. 1,2, pp. 149-200.
MERCADÉ, A., 1995. LAS INTELIGENCIAS MÚLTIPLES DE HOWARD
GARDNER : Unidad piloto para propuesta de cambio metodológico.
universidad internacional de la Rioja Facultad de Educacion, vol. 2, no. 18, pp.
52. ISSN 0163-1829.
ÁREA PSICOMOTRICIDAD
CHILILIN - WAWA JAYLLI - RONDA INFANTIL
- AYMARA, CASTELLANO, QUECHUA
QUECHUA
Paña makicha chililin chililin (ISKAY KUTI)
Lluqi makicha chililin chililin (ISKAY KUTI)
Paña chakicha chililin chililin (ISKAY KUTI)
Lluqi chakicha chililin chililin (ISKAY KUTI)
CASTELLANO
Manito derecha chililin chililin (BIS)
Manito izquierda chililin chililin (BIS)
Piecito derecho chililin chililin (BIS)
Piecito izquierdo chililin chililin (BIS)
AYMARA
Kupi amparalla chililin chililin (PÄ KUTI)
Ch'iqa amparalla chililin chililin (PÄ KUTI)
Kupi kayulla chililin chililin (PÄ KUTI)
Ch'iqa kayulla chililin chililin (PÄ KUTI)
CANCIÓN DE LA TRILLA DE ALVERJAS
AUTOR: JOSE MARIA ARGUEDAS
Taqllaykuy Taqllaykuy
Makichayquiwam taqllaykuy
Saruykuy Saruykuy
Chakichaykiwan Saruykuy
Chakichaykiwan
Makichaykiwan
taqllaycuy saruykuy bis
Chakichaykiwan makichaykiwan
taqllaykuy saruyku
Korriopis kartay kachkan,
Korriopis kartay kachkan
Qawaylla qawaykuyman Likaylla likaykuyman
Qawaylla qawaykuyman Likaylla likaykuyman
Qawaylla qawaykuyman Likaylla likaykuyman
ÁREA: DE PSICOMOTRICDAD
TAKI- QUECHUA :
CALABACITAY
Watuyki tipiptin calabacitay
Kaynatam pawanki calabacitay
Riw riw riw riw calabacitay (bis)
Kaynatam pawanki calabacitay
Makiki kuyuptin calabacitay
Kaynatam taqllanki calabacitay
Riw riw riw riw calabacitay
Kaynatam taqllanki calabacitay
Chakiki kuyuptin calabacitay kaynatam
tusunki calabacitay.
Riw riw riw riw calabacitay
Kaynatam tusunki calabacitay
Sunquyki kusiptin calabacitay kaynatam
asinki calabacitay
Riw riw riw riw calabacitay
Kaynatam asinki calabacitay.
CASTELLANO: CANCIÓN CALABACITA
Cuando se rompe tu rama mi calabacita
Así saltaras calabacita
Cuando tú te caigas calabacita
Salta y salta calabacita
Saltando saltando calabacita
Cuando tus manos se muevan mi calabacita
Así aplaudirás mi calabacita
Con tus dos manitos calabacita
Aplaude aplaude calabacita
Con tus dos piecitos calabacita
baila baila calabacita
Riw riw riw riw calabacita
Así sonríe calabacita.
Cuando tú te alegres calabacita
sonríe sonríe calabacita calabacita.
ÁREA: CIENCIA Y TECNOLOGÍA
AUTOR: MANUELCHA PRADO
TAKI: YUKALITUTAM
Yukalitutam lantakurqani
kutirimuspay llantuchakunaypaq
Yukalitutam lamtakurqani
kutirimuspay llantuchakunaypaq
Kutirimuspay qawaykuptiyqa (bis)
machu Asnutaq watarayachkasqa
uriganutam lantakurqani (bis)
kutiramuspay chupichakunaypaq
kutirimuspay qawaykuptiyqa
uma caldupim tupulyachkasqa
kutirimuspay qawaykuptiyqa
walpa caldupim tupulyachkasqa
saqras piñakun supa supayta
saqramasinwan manaña tupaspan (bis)
CASTELLANO: CANCIÓN EUCALIPTO
Sembré un árbol de eucalipto (bis)
Para sombrearme cuando regrese
Cuando regrese al regresar (bis)
Un viejo asno estaba amarrado
Sembré una planta de orégano (bis)
Para hacer sopa cuando regrese
Cuando mire al regresar
Estaba hirviendo en el caldo de cabeza
Cuando mire al regresar
Estaba hirviendo en el caldo de gallina
Dice que el diablo se enoja demasiado(bis)
Por qué no se encuentra con su amigo
AREA:PERSONAL SOCIAL:
AUTOR: PORFIRIO AYVAR
TAKI: MARIPUSACHA TUKUSPAYMI
Maripusachay tukuspaymi
Kachikachichay tukuspaymi
Wasiki punkupi muyupayachkayki
Wasiki punkupi vueltapayachkayki
Manaña rikullawaspaykim
Manaña musiallawaspaykim
Raprachaykunapi sarullawaranki ( bis)
Rikrachaykunata pakillawaranki
Luruschallay silvaykapullaway (bis)
Esquinachapi sayaq niñachata (BIS)
Manaña manaña uyarisuptiki
Hombrochallampi tiyaskuspayki
Rinrichallampi kachuykapullaway
Ananaw akakaw nispa nisuptiki (bis)
Chayna paypapas sunqun nanan ninki
Hukpa sunqunpi qawallasuptiki
CASTELLANO:CANCIÒN MARIPOSITA
Disfrazándome de mariposita (bis)
Simulando ser mi libélula
En la puerta de tu casa estoy alrededor tuyo (bis)
En la puerta de tu casa estoy dando vueltas cerca de ti
Como no ves
Como no adivinas como soy
Mis alitas solamente estarás pisoteando
Mis patitas no más estarás rompiendo (bis)
Lorito mío silva por mi
A la niñita sentada en la esquina
A la niñita parada en la esquina
Cuando no, cuando no te escuche
Después de sentarte en su hombrito
En la orejita muérdelo por mi
Cuando te diga ¡qué dolor! ¿Ay! (bis)
Di que a su corazón le duele así
Cuando te ve solo en brazo de otro
Cuando te diga ¡qué dolor! ¡Ay ¡ (bis)
Di así su corazón también duele.
ÁREA PSICOMOTRICIDAD
TAKI DE CANCIÓN DE
CARNAVAL CARNAVAL
chayraqmi Recién, recién
chayraqmi
chayaykamuch estoy llegando
kani
parachawanpa acompañado
s
wayrachawanp
as
contrastaykuku de la lluvia, del
spay. viento
akakllituy pájaro picador
akakllituy pajarito
imán qampa que tienes que
ruranayki. hacer.
rumi pataman subiendo sobre la
wicharquspa piedra
iiqiw! iaqaw! solo decir iqiw
ninallayki. aqaw
qasa pataman subiendo a la
wicharquspa cumbre
iiqiw! iaqaw! solo decir iqiw
ninallayki aqaw
Munankichu quieres saber
yachaykuyta
maymantachus de donde soy?,
kani chayta,
Wak chimpa soy de aquella
huertamantam huerta del frente
rosas waytapa de entre las
chawpinmanta rosas
m
clavelinaspa de entre los
chawpinmanta claveles.
m.
Imatataq Que me miras?
qawawanki
chakiymanta de pies a cabeza,
umaykama,
manañachus no me conoces?
riqsiwanki
watan watan yo camino cada
purisqanchikta año
vida pasaq a tu compañero
masiykita
curpiñuchayki a quien abotona
botonaqta. tu corpiño.
martes Carnaval del
carnavales martes quiero
tapurikusqayki preguntarte
martes carnaval del
carnavales martes quiero
tapurikusqayki, preguntarte
Taytacha Donde ya vienes
Cuaresmero
maytañataq la cuaresma,
hamuchkán,
Taytacha Donde ya vienes
Cuaresmero
maytañataq la cuaresma,
hamuchkán,
chayraqmi Recién, recién
chayraqmi
chayaykamuch estoy llegando
kani,
parachawanpa acompañado
s
wayrachawanp
as
contrastaykuku de la lluvia, del
spay. viento
MORADO FLORCITA
SISASCHALLAY MORADA
Yanqachu Quise por gusto?
kuyallarqani
Yanqachu Ame por las
wayllullarqani puras?
¡tankar tankar espinita
kichkachallay!
kay runapa A este hijo de
churichallanta vecino
kay runapa a esta hija de
wawachallanta vecino
¡Tantar tankar espinita
kichkachallay!
¡morado florcita morada
sisaschallay!
Haykaqcha No sé cuando
chayamurqapas llegó
haykaqcha no sé cuando
hamullarqapas vino
¡tantar tankar espinita
kichkachallay!
Yanqachu Quise por gusto?
kuyaykurqani
yanqachu Ame por las
waylluykurqani. puras?
¡Tantar tankar espinita
kichkachallay!
¡morado florcita morada
sisaschallay!
Mas biencha Más bien
kuyayman hubiera querido,
karqa,
mas biencha Más bien
waylluyman hubiera amado,
karqa
¡tantar tankar espinita
kichkachallay!
urqupi a la vicuñita de
wikuñitascha las montañas
qasapi al venado de las
tarukitascha, cumbres
¡Tantar tankar espinita
kichkachallay!
urqupi vicuñita de las
wikuñitascha montañas
qasapi venadito de las
tarukitascha, cumbres
¡Tantar tankar espinita
kichkachallay!
icharaq quizás lloraría
waqaysiwanma conmigo
n
icharaq quizás me
llakiysiwanman acompañe en mi
dolor
¡Tantar tankar espinita
kichkachallay!
¡morado florcita morada
sisaschallay!
PARTES DEL CUERPO
AREA: PERSONAL SOCIAL
UMAQA, UYAQA, ÑAWI, ÑAWI, SENQA(BIS)
UMAQA, UYAQA, ÑAWI, ÑAWI, SENQA
SIMI, NIRI, NINRI(BIS)
SIMI, NIRI, NINRI
WIKSA, WASA, WIKSA, WASA(BIS)
WIKSA, WASA, WIKSA, WASA
KUNKA, LIKRA LIKRA(BIS)
KUNKA, LIKRA LIKRA
CHAKI MUQU, CHAKI BIS)
CHAKI MUQU, CHAKI
TAQUILLA KUNA, TAQUILLA KUNA
TAQUILLA KUNA, TAQUILLA KUNA