4.
INTEGRALES QUE CONTIENEN POTENCIAS DE LA SECANTE Y
COSECANTE; ES DECIR, DE LA FORMA sec n
d , csc d CON n UN
n
ENTERO POSITIVO.
a) Si n es PAR se descompone y se utiliza la identidad trigonométrica
1 + tan2 x = sec2 x. Y 1 + cot2 x = csc2 x.
Ejemplo 10:
Calcular ∫ 𝑠𝑒𝑐 6 4 𝑥𝑑𝑥
Solución:
∫ 𝑠𝑒𝑐 6 4 𝑥𝑑𝑥 = ∫ 𝑠𝑒𝑐 4 4 𝑥 𝑠𝑒𝑐 2 4 𝑥𝑑𝑥
⇒ ∫ 𝑠𝑒𝑐 6 4 𝑥𝑑𝑥 = ∫(𝑠𝑒𝑐 2 4 𝑥)2 𝑠𝑒𝑐 2 4 𝑥𝑑𝑥
= ∫(𝑡𝑎𝑛2 4 𝑥 + 1)2 𝑠𝑒𝑐 2 4 𝑥𝑑𝑥
= ∫(𝑡𝑎𝑛4 4 𝑥 + 2 𝑡𝑎𝑛2 4 𝑥 + 1) 𝑠𝑒𝑐 2 4 𝑥𝑑𝑥
= ∫(𝑡𝑎𝑛4 4 𝑥 𝑠𝑒𝑐 2 4 𝑥 + 2 𝑡𝑎𝑛2 4 𝑥 𝑠𝑒𝑐 2 4 𝑥 + 𝑠𝑒𝑐 2 4 𝑥)𝑑𝑥
𝑑𝑢
Sea 𝑢 = 𝑡𝑎𝑛 4 𝑥 ⇒ 𝑑𝑢 = 4 𝑠𝑒𝑐 2 4 𝑥𝑑𝑥 ⇒ = 𝑠𝑒𝑐 2 4 𝑥𝑑𝑥 .
4
1 2 1
∫ 𝑠𝑒𝑐 6 4 𝑥𝑑𝑥 = ∫ 𝑢4 𝑑𝑢 + ∫ 𝑢2 𝑑𝑢 + ∫ 𝑑𝑢
4 4 4
1 5 1 3 1
⇒ ∫ 𝑠𝑒𝑐 6 4 𝑥𝑑𝑥 = 𝑢 + 𝑢 + 𝑢+𝑐
20 6 4
1 1 1
∫ 𝑠𝑒𝑐 6 4 𝑥𝑑𝑥 = 𝑡𝑎𝑛5 4 𝑥 + 𝑡𝑎𝑛3 4 𝑥 + 𝑡𝑎𝑛 4 𝑥 + 𝑐
20 6 4
1
cos 2 x = sec 2 xdx = sec
4
4 2
2 x sec 2 2 xdx
= (1 + tan 2 x )( sec 2 x )dx
2 2
= sec 2 2 xdx + tan 2 2 x sec 2 2 xdx
u = tan 2 x 1 1
du = 2 sec 2 xdx
2 = tan 2 x + u 2 du
2 2
1 1 1 1
du = sec 2 2 xdx
2 = tan 2 x + * u 3 + C
2 2 3
1 1
= tan 2 x + tan 3 2 x + C
2 6
b) Si n es IMPAR se aplica integración por partes.
Ejemplo 11:
Calcular ∫ 𝑠𝑒𝑐 3 𝑥 𝑑𝑥
Solución:
∫ 𝑠𝑒𝑐 3 𝑥 𝑑𝑥 = ∫ 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 𝑑𝑥 .
Sea 𝑢 = 𝑠𝑒𝑐 𝑥 ⇒ 𝑑𝑢 = 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑡𝑎𝑛 𝑥 𝑑𝑥 .
𝑑𝑣 = 𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 𝑑𝑥 ⇒ 𝑣 = ∫ 𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 𝑑𝑥 ⇒ 𝑣 = 𝑡𝑎𝑛 𝑥 .
Aplicando integración por partes se tiene que:
∫ 𝑢𝑑𝑣 = 𝑢𝑣 − ∫ 𝑣𝑑𝑢
Por lo tanto:
∫ 𝑠𝑒𝑐 3 𝑥 𝑑𝑥 = 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑡𝑎𝑛 𝑥 − ∫ 𝑡𝑎𝑛 𝑥 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑡𝑎𝑛 𝑥 𝑑𝑥
= 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑡𝑎𝑛 𝑥 − ∫ 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑡𝑎𝑛2 𝑥 𝑑𝑥
= 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑡𝑎𝑛 𝑥 − ∫ 𝑠𝑒𝑐 𝑥 (𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 − 1)𝑑𝑥
= 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑡𝑎𝑛 𝑥 − ∫ 𝑠𝑒𝑐 3 𝑥 𝑑𝑥 + ∫ 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑑𝑥
Se repite la integral en el lado derecho y se despeja, entonces
2 ∫ 𝑠𝑒𝑐 3 𝑥 𝑑𝑥 = 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑡𝑎𝑛 𝑥 + ∫ 𝑠𝑒𝑐𝑥𝑑𝑥
2 ∫ 𝑠𝑒𝑐 3 𝑥 𝑑𝑥 = 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑡𝑎𝑛 𝑥 + 𝑙𝑛|𝑠𝑒𝑐 𝑥 + 𝑡𝑎𝑛 𝑥 | + 𝑐1
1 1
∫ 𝑠𝑒𝑐 3 𝑥 𝑑𝑥 = 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑡𝑎𝑛 𝑥 + 𝑙𝑛|𝑠𝑒𝑐 𝑥 + 𝑡𝑎𝑛 𝑥 | + 𝑐
2 2
5. INTEGRALES DEL TIPO ∫ 𝒕𝒂𝒏𝒏 𝒖 𝒅𝒖 O BIEN ∫ 𝒄𝒐𝒕𝒏 𝒖 𝒅𝒖,
DONDE N ES UN NÚMERO ENTERO POSITIVO.
En este caso se procede de la siguiente manera:
1. 𝑡𝑎𝑛𝑛 𝑢 = 𝑡𝑎𝑛𝑛−2 𝑢 𝑡𝑎𝑛2 𝑢 ⇒ 𝑡𝑎𝑛𝑛 𝑢 = 𝑡𝑎𝑛𝑛−2 𝑢 (𝑠𝑒𝑐 2 𝑢 − 1)
2. 𝑐𝑜𝑡 𝑛 𝑢 = 𝑐𝑜𝑡 𝑛−2 𝑢 𝑐𝑜𝑡 2 𝑢 ⇒ 𝑐𝑜𝑡 𝑛 𝑢 = 𝑐𝑜𝑡 𝑛−2 𝑢 (𝑐𝑠𝑐 2 𝑢 − 1)
Ejemplo12
cot xdx = cot xdx cot xdx
4 2 2
= cot x( csc x − 1)dx
2 2
= cot x csc xdx − cot xdx
2 2 2
= − u du − ( csc x − 1)dx
2 2
1 u = cot x
= − u 3 − csc 2 xdx + dx
3 du = − csc 2 xdx
= − cot 3 x + cot x + x + C − du = csc 2 xdx
Ejemplo13
tan
3
Calcular xdx
Solución:
∫ 𝑡𝑎𝑛3 𝑥 𝑑𝑥 = ∫ 𝑡𝑎𝑛 𝑥 𝑡𝑎𝑛2 𝑥 𝑑𝑥
= ∫ 𝑡𝑎𝑛 𝑥 (𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 − 1)𝑑𝑥
= ∫(𝑡𝑎𝑛 𝑥 𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 − 𝑡𝑎𝑛 𝑥 )𝑑𝑥
∫ 𝑡𝑎𝑛3 𝑥 𝑑𝑥 = ∫ 𝑡𝑎𝑛 𝑥 𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 𝑑𝑥 − ∫ 𝑡𝑎𝑛 𝑥 𝑑𝑥
Hacemos 𝑢 = 𝑡𝑎𝑛 𝑥 ⇒ 𝑑𝑢 = 𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 𝑑𝑥, con lo cual se tiene que:
2
1 2 2
∫ 𝑡𝑎𝑛 𝑥 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑑𝑥 = ∫ 𝑢𝑑𝑢 ⇒ ∫ 𝑡𝑎𝑛 𝑥 𝑠𝑒𝑐 𝑥 𝑑𝑥 = 𝑢 + 𝑐1
2
1
⇒ ∫ 𝑡𝑎𝑛 𝑥 𝑠𝑒𝑐 2 𝑥 𝑑𝑥 = 𝑡𝑎𝑛2 𝑥 + 𝑐1
2
Finalmente se tiene que:
1
∫ 𝑡𝑎𝑛3 𝑥 𝑑𝑥 = 𝑡𝑎𝑛2 𝑥 − 𝑙𝑛|𝑠𝑒𝑐 𝑥 | + 𝑐
2
Ejemplo 14:
tan 2 xdx = tan 2 x tan 2 xdx
3 2
= tan 2 x(sec 2 x − 1)dx = tan 2 x sec
2 2
2 xdx − tan 2 xdx
u = tan 2 x 1 1
2
= udu + ln cos 2 x + C
du = 2 sec 2 xdx
2
2
1 1 1
du = sec 2 2 xdx = u 2 + ln cos 2 x + C
2 4 2
1 1
= tan 2 2 x + ln cos 2 x + C
4 2
6. INTEGRALES QUE CONTIENEN PRODUCTOS DE LA FORMA
sec n
x tan m xdx o csc n x cot m xdx
a) Si n es par se deja un factor sec2x o csc2x y los demás deben
ser tangentes o cotangentes. usaremos las fórmulas
1 + 𝑇𝑎𝑛2 𝑥 = 𝑠𝑒𝑐2 𝑥 𝑇𝑎𝑛2 𝑥 = 𝑠𝑒𝑐2 𝑥 − 1
1 + 𝐶𝑜𝑡 2 𝑥 = 𝑐𝑠𝑐2 𝑥 𝐶𝑜𝑡 2 𝑥 = 𝑐𝑠𝑐2 𝑥 − 1
Ejemplo 15:
sec 3x tan 3xdx = sec 3x tan 3x(sec
4 3 2 3 2
3x )dx
= (1 + tan 3x ) tan 3x( sec 3x )dx
2 3 2
= tan 3x sec 3xdx + tan 3x sec 3xdx
3 2 5 2
u = tan 3x
1 3 1
du = 3 sec 2 3xdx =
3 u du + u 5 du
3
1
du = sec 2 3xdx 1 1 1 1
= * u4 + * u6 + C
3 3 4 3 6
1 1
= tan 4 3x + tan 6 3x + C
12 18
b) Si m es impar (exponente de tan o cot), sacamos un factor sec x * tan x,
(0 cscx cotx).
Ejemplo 16:
tan 3 x 1
dx = ( sec x ) 2 tan 3 xdx
−
sec x
= ( sec x ) 2 ( tan 2 x ) sec x tan xdx
3
−
= ( sec x ) 2 ( sec 2 x − 1)( sec x tan x ) dx
3
−
u = sec x
du = sec x tan xdx 1
−
3
= sec x sec x tan xdx − sec
2 2
x sec x tan xdx
2 21 +1 −
1
2 3
2
= u + 2u + C = sec x +
2 2
+C
3 3 sec x
Ejemplo 14:
csc xdx = csc x csc xdx
6 4 2
= (1 + cot x ) csc xdx
2 2 2
= (1 + 2 cot x + cot x ) csc xdx
2 4 2
u = cot x = csc xdx + 2 cot x csc xdx + cot
2 2 2 4
x csc 2 xdx
du = − csc 2 xdx
= − cot x − 2 u du − u du
2 4
− du = csc xdx
2
1 1
= − cot x − 2 * cot 3 x − cot 5 x + C
3 5
2 1
= − cot x − cot 3 x − cot 5 x + C
3 5
7. PRODUCTOS DE LA FORMA csc n
x cot m xdx SIENDO m Y n
ENTEROS POSITIVOS.
a) SI n ES PAR SE DEJA UN FACTOR CSC2x.
Ejemplo 16:
csc x cot xdx = csc x cot x csc
4 4 2 4 2
xdx
= (1 + cot x ) cot x csc xdx
2 4 2
= cot x csc xdx + cot x csc xdx
4 2 6 2
u = cot x = u ( − du) + u ( − du)
4 6
du = − csc 2 xdx
1 1
− du = csc 2 xdx = − u5 − u 7 + C
5 7
1 1
= − cot 5 x − cot 7 x + C
5 7
b) SI M ES IMPAR SACAMOS UN FACTOR csc x * cot x.
Ejemplo 17:
3 1
−
csc 4
x cot xdx = csc
3 4
x cot 2 x csc x cot xdx
1
x( csc 2 x − 1) csc x cot xdx
−
u = csc x = csc 4
du = − csc x cot xdx 7
−
1
= csc x csc x cot xdx − csc
4 4
x csc x cot xdx
− du = csc x cot xdx
11 3
4 4
= − csc 4 x + csc 4 x + C
11 3
12.- Calcular cot 4 4xdx
Solución:
cot 4 xdx = cot 4 x cot 4 xdx cot 4 xdx = cot 4 x(csc2 4 x − 1)dx
4 2 2 4 2
cot 4 xdx = cot 4 x csc 4 xdx − cot 4 xdx
4 2 2 2
cot 4 xdx = cot 4 x csc 4 xdx − (csc 4 x − 1)dx
4 2 2 2
cot 4 4 xdx = cot 2 4 x csc2 4 xdx − csc2 4 xdx + dx ( I )
du
Determinemos cot 2 4 x csc2 4 xdx . Sea u = cot 4 x du = −4 csc2 4 xdx − = csc2 4 xdx
4
Con lo que se tiene que:
du 1
cot 4 x csc 2 4 xdx = u 2 − cot 2 4 x csc 2 4 xdx = − u 2 du
2
4 4
1 3 1
cot 2 4 x csc2 4 xdx = − u + c1 cot
2
4 x csc2 4 xdx = − cot 3 4 x + c1 ( II )
12 12
dw
Ahora determinemos csc2 4xdx . Sea w = 4 x = dx , por lo que se tiene que:
4
1 1
csc 4 xdx = csc2 wdw csc 4 xdx = − cot 4 x + c2 ( III ) . Luego sustituyendo (II) y (III) en
2 2
4 4
(I) y sabiendo que dx = x + c3 se tiene que:
1 1
cot 4 xdx = − cot 3 4 x − cot 4 x + x + c
4
12 4