Final QFT PDF
Final QFT PDF
• Teorema de Goldstone
SSB −→ ∃ bosones no masivos de spin 0 (BG)
• Teorema de Goldstone
SSB −→ ∃ bosones no masivos de spin 0 (BG)
• Mecanismo de Higgs
SSB + Sim. Gauge −→ bosones de Gauge adquieren
masa y ∄ BG
• Û † Û = 1 (Unitario)
d Q̂ ∂ Q̂
= + i [ Ĥ, Q̂] = 0
dt ∂t
d Q̂
=0 −→ Q̂ cte de movimiento
dt
d Q̂ ∂ Q̂
= + i [ Ĥ, Q̂] = 0
dt ∂t
d Q̂
=0 −→ Q̂ cte de movimiento
dt
xµ −→ x ′µ = xµ + δx µ + O(cuad)
ϕ̂( x ) −→ ϕ̂′ ( x ) = ϕ̂( x ) + δϕ̂( x ) + O(cuad) ( x = xµ )
es de simetrı́a si deja invariante la acción.
xµ −→ x ′µ = xµ + δx µ + O(cuad)
ϕ̂( x ) −→ ϕ̂′ ( x ) = ϕ̂( x ) + δϕ̂( x ) + O(cuad) ( x = xµ )
es de simetrı́a si deja invariante la acción. En dicho caso, el teorema
de Noether nos garantiza que
d Q̂(t)
Z
∃ Ĵ µ ( x ) / ∂µ Ĵ µ ( x ) = 0 y Q̂(t) ≡ d3 x Ĵ 0 ( x ) / =0
dt
xµ −→ x ′µ = xµ + δx µ + O(cuad)
ϕ̂( x ) −→ ϕ̂′ ( x ) = ϕ̂( x ) + δϕ̂( x ) + O(cuad) ( x = xµ )
es de simetrı́a si deja invariante la acción. En dicho caso, el teorema
de Noether nos garantiza que
d Q̂(t)
Z
∃ Ĵ µ ( x ) / ∂µ Ĵ µ ( x ) = 0 y Q̂(t) ≡ d3 x Ĵ 0 ( x ) / =0
dt
Decimos que una teorı́a presenta una SSB si existe alguna transfor-
mación de simetrı́a Û para la cual
Û |0⟩ ̸= |0⟩
Decimos que una teorı́a presenta una SSB si existe alguna transfor-
mación de simetrı́a Û para la cual
Û |0⟩ ̸= |0⟩
Luego
Q̂ |0⟩ ̸= 0
Decimos que una teorı́a presenta una SSB si existe alguna transfor-
mación de simetrı́a Û para la cual
Decimos que una teorı́a presenta una SSB si existe alguna transfor-
mación de simetrı́a Û para la cual
Z Z
= d3 x ⟨0| Ĵ 0 (0)e−ix P̂ Q̂eix P̂ e−ix P̂ |0⟩ = ⟨0| Ĵ 0 (0) Q̂ |0⟩ d3 x = ∞
d Q̂(t)
Z
∃ Ĵ µ ( x ) / ∂µ Ĵ µ ( x ) = 0 y Q̂(t) ≡ d3 x Ĵ 0 ( x ) / =0
dt
Z
M̂µ (k) = d4 x ⟨0| Ĵµ ( x )ϕ̂(0) |0⟩ eikx
Z
− d4 x ⟨0| ϕ̂(0) Ĵµ ( x ) |0⟩ eikx
Z
M̂µ (k) = d4 x ⟨0| Ĵµ ( x )ϕ̂(0) |0⟩ eikx
Z
− d4 x ⟨0| ϕ̂(0) Ĵµ ( x ) |0⟩ eikx
Podemos escribir
Podemos escribir
h i
M̂µ (k) = −(2π )4 k µ a(k2 ) H (−k0 )⟨k|ϕ̂(0) |0⟩ + b(k2 ) H (k0 )⟨0|ϕ̂(0) |k⟩
h i
M̂µ (k) = −(2π )4 k µ a(k2 ) H (−k0 )⟨k|ϕ̂(0) |0⟩ + b(k2 ) H (k0 )⟨0|ϕ̂(0) |k⟩
M̂ µ ( k ) ̸ = 0 −→ ∃ k̃ / k̃ ϕ̂(0) |0⟩ ̸= 0. Luego, los estados
k̃ y ϕ̂(0) |0⟩ no son ortogonales, y comparten los mismos números
cuánticos. Es decir, k̃ es un bosón de spin 0. Queremos probar en-
tonces que M̂µ (k) ̸= 0.
Definiendo
( 2π ) 4
ρ1 ( k 2 ) = a(k2 ) ⟨k| ϕ̂(0) |0⟩ − b(k2 ) ⟨0| ϕ̂(0) |k⟩
2
( 2π ) 4
ρ2 ( k 2 ) = − a(k2 ) ⟨k| ϕ̂(0) |0⟩ − b(k2 ) ⟨0| ϕ̂(0) |k⟩
2
1 si k0 ≥ 0
ε(k0 ) =
−1 si k0 < 0
Tenemos
h i
M̂µ (k) = k µ ε(k0 )ρ1 (k2 ) + ρ2 (k2 )
Entonces
h i
kµ M̂µ (k) = kµ k µ ε(k0 )ρ1 (k2 ) + ρ2 (k2 )
h i
= k 2 ε ( k 0 ) ρ1 ( k 2 ) + ρ2 ( k 2 ) = 0
ρ1 ( k 2 ) = c1 δ ( k 2 ) y ρ2 ( k 2 ) = c2 δ ( k 2 )
ρ1 ( k 2 ) = c1 δ ( k 2 ) y ρ2 ( k 2 ) = c2 δ ( k 2 )
Z
dk0 M̂0 (k)|k|=0
Z
= d4 x 2πδ( x0 ) ⟨0| [ Ĵ0 ( x ), ϕ̂(0)] |0⟩
Z
= d4 x 2πδ( x0 ) ⟨0| [ Ĵ0 ( x ), ϕ̂(0)] |0⟩
Z
= 2π d3 x ⟨0| [ Ĵ0 (x, 0), ϕ̂(0)] |0⟩
Z
= d4 x 2πδ( x0 ) ⟨0| [ Ĵ0 ( x ), ϕ̂(0)] |0⟩
Z
= 2π d3 x ⟨0| [ Ĵ0 (x, 0), ϕ̂(0)] |0⟩
Z
= d4 x 2πδ( x0 ) ⟨0| [ Ĵ0 ( x ), ϕ̂(0)] |0⟩
Z
= 2π d3 x ⟨0| [ Ĵ0 (x, 0), ϕ̂(0)] |0⟩
|k| |k|
= lim (c1 − c2 ) + lim ( c1 + c2 ) = c1
|k|→0 2|k| |k|→0 2|k|
δ(k − k i )
δ( f (k)) = ∑ ′
k i / f (k i ) = 0
i f ( x )|k=k i
δ(k − k i )
δ( f (k)) = ∑ ′
k i / f (k i ) = 0
i f ( x )|k=k i
Luego
h i
M̂µ (k) = −(2π )4 k µ a(k2 ) H (−k0 )⟨k|ϕ̂(0) |0⟩ + b(k2 ) H (k0 )⟨0|ϕ̂(0) |k⟩
̸= 0 para k2 = 0
k̃2 = 0.
−→ ∃ k̃ / k̃ ϕ̂(0) |0⟩ ̸= 0 y
k̃ es un bosón de spin 0 y masa es nula.
Como dijimos antes, vamos a verificar que el modulo del campo toma
un valor no nulo en el mı́nimo del potencial.
Luego, calculamos las derivadas del potencial para buscar los puntos
de equilibrio
dV
• = −2µ2 |ϕ| + 4λ|ϕ|3 = 2|ϕ|(−µ2 + 2λ|ϕ|2 ) = 0
d|ϕ|
s
µ2
|ϕ0 | = 0 |ϕ0 | =
2λ
Luego, calculamos las derivadas del potencial para buscar los puntos
de equilibrio
dV
• = −2µ2 |ϕ| + 4λ|ϕ|3 = 2|ϕ|(−µ2 + 2λ|ϕ|2 ) = 0
d|ϕ|
s
µ2
|ϕ0 | = 0 |ϕ0 | =
2λ
d2 V 2 + 12λ ϕ 2
• 2
= − 2µ | |
d|ϕ|
d2V d2V
2
= −2µ2 < 0 2
= 4µ2 > 0
d|ϕ| d|ϕ|
q
µ2
|ϕ0 |=0 |ϕ0 |= 2λ
Luego, en la configuración
estable de equilibrio, tenemos
que
q
µ2
⟨0| ϕ̂ |0⟩ ≈ 2λ ̸= 0
−→ L = (∂µ δρ)(∂µ δρ) − 2µ2 (δρ)2 + ϕ02 (∂µ δθ )(∂µ δθ ) + term. int.
−→ L = (∂µ δρ)(∂µ δρ) − 2µ2 (δρ)2 + ϕ02 (∂µ δθ )(∂µ δθ ) + term. int.
q
• δρ Corresponde a un bosón escalar (spin 0) de masa m = 2µ2
−→ L = (∂µ δρ)(∂µ δρ) − 2µ2 (δρ)2 + ϕ02 (∂µ δθ )(∂µ δθ ) + term. int.
q
• δρ Corresponde a un bosón escalar (spin 0) de masa m = 2µ2
−→ Bosón de Goldstone
y
∗ µ
2 ∗ ∗
2 1 µν
L = ( Dµ ϕ )( D ϕ) − −µ (ϕ ϕ) + λ(ϕ ϕ) − F Fµν
4
∗ µ 2
∗ ∗ 2 1 µν
L = ( Dµ ϕ )( D ϕ) − −µ (ϕ ϕ) + λ(ϕ ϕ) − F Fµν
4
Donde Dµ = ∂µ + ieAµ es la derivada covariante, e es la constante de
acoplamiento y Fµν = ∂µ Aν − ∂ν Aµ . El bosón de gauge que adquiere
masa en este caso, debido al mecanismo de Higgs, es el fotón. Esta
teorı́a es invariante ante transformaciones locales U(1):
ϕ( x ) −→ eiλ( x) ϕ( x )
ϕ∗ ( x ) −→ e−iλ( x) ϕ∗ ( x )
1
Aµ ( x ) −→ Aµ ( x ) − ∂µ λ( x )
e
Final QFT, Lautaro Kinalczyk
Reemplazando la derivada covariante, el lagrangiano se escribe como
∗ µ 2 ∗ ∗ 2 1 µν
L = (∂µ ϕ )(∂ ϕ) + µ (ϕ ϕ) − λ(ϕ ϕ) − F Fµν
4
+ ieAµ ϕ ∂µ ϕ∗ − ieAµ ϕ∗ ∂µ ϕ + e2 Aµ Aµ ϕ∗ ϕ
∗ µ 2 ∗ ∗ 2 1 µν
L = (∂µ ϕ )(∂ ϕ) + µ (ϕ ϕ) − λ(ϕ ϕ) − F Fµν
4
+ ieAµ ϕ ∂µ ϕ∗ − ieAµ ϕ∗ ∂µ ϕ + e2 Aµ Aµ ϕ∗ ϕ
ϕ( x ) = ρ( x )eiθ ( x) ϕ∗ ( x ) = ρ( x )e−iθ ( x)
1 µν
L= (∂µ ρ)(∂ ρ) + µ ρ − λρ − F Fµν + ρ2 (∂µ θ + eAµ )(∂µ θ + eAµ )
µ 2 2 4
4
′ 1 ′
Aµ = Aµ + ∂µ θ y Fµν = Fµν
e
El lagrangiano resulta (renombrando A′µ → Aµ )
1 µν
L= µ 2 4
(∂µ ρ)(∂ ρ) + µρ − λρ − F Fµν + e2 ρ2 Aµ Aµ
4
′ 1 ′
Aµ = Aµ + ∂µ θ y Fµν = Fµν
e
El lagrangiano resulta (renombrando A′µ → Aµ )
1 µν
L= µ 2 4
(∂µ ρ)(∂ ρ) + µρ − λρ − F Fµν + e2 ρ2 Aµ Aµ
4
Como vimos en el anterior ejemplo, el campo θ ( x ) estaba asociado a
los bosones de Goldstone. El fijado de gauge unitario deja en evidencia
que estos grados de libertad están desacoplados de la teorı́a.
µ 2 2 4 1 µν
L= ∂µ (ϕ0 + δρ) ∂ (ϕ0 + δρ) + µ (ϕ0 + δρ) − λ(ϕ0 + δρ) − F Fµν
4
+ e2 (ϕ0 + δρ)2 Aµ Aµ = . . .
1 µν
−→ L = (∂µ δρ)(∂ δρ) − 2µ δρ − F Fµν + e2 ϕ02 Aµ Aµ + term. int.
µ 2 2
4
µ 2 2 4 1 µν
L= ∂µ (ϕ0 + δρ) ∂ (ϕ0 + δρ) + µ (ϕ0 + δρ) − λ(ϕ0 + δρ) − F Fµν
4
+ e2 (ϕ0 + δρ)2 Aµ Aµ = . . .
1 µν
−→ L = (∂µ δρ)(∂ δρ) − 2µ δρ − F Fµν + e2 ϕ02 Aµ Aµ + term. int.
µ 2 2
4
q
• δρ Corresponde a un bosón escalar (spin 0) de masa m = 2µ2
√
• Aµ Corresponde a un bosón vectorial (spin 1) de masa m = 2eϕ0
dado por SU (2) T × U (1)Y , cuyos generadores son el ’isospı́n débil (Ti )’
∂Jx ∂
∂Jy
= δxy ∑
∂Jy x
Jx ϕx = ϕy
y
δJ ( x )
Z
δ
= δ4 ( x − y ) d4 y J ( y ) ϕ ( y ) = ϕ ( x )
δJ (y) δJ ( x )
D E Z ϕ f (x,t f ) Z t
i f
• ϕi (x, ti )ϕ f (x, t f ) = D ϕ exp d4 x L[ϕ]
ϕi (x,ti ) h̄ ti
Reemplazando ⟨0, +∞| = eiα ⟨0, −∞| y denotando |0, −∞⟩ ≡ |0⟩,
tenemos
Z
1 i
Z
⟨0| T {ϕ̂( x1 ) . . . ϕ̂( xn )} |0⟩ = D ϕ ϕ( x1 ) . . . ϕ( xn ) exp d4 x L[ϕ]
e−iα h̄
R i R 4
D ϕ ϕ( x1 ) . . . ϕ( xn ) exp h̄ d x L[ϕ]
⟨0| T {ϕ̂( x1 ) . . . ϕ̂( xn )} |0⟩ = R i
D ϕ exp h̄ S[ϕ]
(−ih̄)n δn Z [ J ]
=
Z [0] δJ1 . . . δJn J =0
δW [ j] h̄ δ ln( Z [ j]) h̄ 1 δZ [ j]
= =
J (x) i δJ ( x ) i Z [ j] δJ ( x )
n o
D ϕ ϕ( x ) exp h̄i S[ϕ] + h̄i d4 x J ( x )ϕ( x )
R R
= n o
D ϕ exp h̄i S[ϕ] + h̄i d4 x J ( x )ϕ( x )
R R
δW [ j]
−→ = ϕ J (x) y ϕ J ( x ) = ⟨0| ϕ̂( x ) |0⟩ = ⟨ϕ⟩
J (x) J =0
4 δW [ j ] δJ ( y ) δJ (y)
Z Z
4
= dy − dy ϕ J (y) − J ( x )
δJ(y) δϕ J ( x ) δϕ J ( x )
Como ϕ J ( x) = ⟨0| ϕ̂( x) |0⟩ J = ⟨0| e−ix P̂ ϕ̂(0)eix P̂ |0⟩ J = ⟨0| ϕ̂(0) |0⟩ J tenemos que
ϕ J ( x ) = cte . Luego Ke f [∂ϕ J ] = 0 y la acción efectiva se reduce a
Z
Γ[ϕ J ] = −Ve f (ϕ J ) d4 x −→ Γ[ϕ J ] = −V4 Ve f (ϕ J )
δΓ[ϕ J ] ∂Ve f (ϕ J )
=0 −→ =0
δϕ J ( x )
∂ϕ J
J =0 J =0
Esta ultima ecuación nos dice que el valor de expectación del campo
cuántico en el vació es tal que minimiza el potencial efectivo. Nos
gustarı́a entonces encontrar una expresión para dicho potencial. Lamentabl
mente, despejarlo de forma exacta resulta imposible, por lo que vamos
a obtenerlo de forma perturbativa a primer orden en h̄.
2
δS[ϕ] 1 δ S[ϕ]
Z ZZ
4 4 4
S[ϕcl + δϕ] ≈ S[ϕcl ] + d x δϕ( x ) + d xd y δϕ( x ) δϕ(y)
δϕ( x) ϕ
2 δϕ( x )δϕ(y) ϕcl
cl
2
1 δ S[ϕ]
Z ZZ
4 4 4
≈ S[ϕcl ] + d x (−J(x)) δϕ( x ) + d xd y δϕ( x ) δϕ(y)
2 δϕ( x )δϕ(y) ϕcl
1
Z ZZ
A[ϕcl + δϕ] ≈ S[ϕcl ] + 4
d x J ( x )ϕcl ( x ) + d4 xd4 y δϕ( x ) δ2 S|ϕcl δϕ(y)
2
δW [ J ] δS[ϕcl ]
Z
δ
≈ + d4 y J (y)ϕcl (y) + O(h̄)
δJ ( x ) δJ ( x ) δJ ( x )
δS[ϕcl ] δϕcl ( x ) δϕcl (y) δJ (y)
Z
4
ϕJ (x) ≈ + ϕcl ( x ) + d y J (y) + O(h̄)
δϕcl (x) δJ ( x ) δJ (y) δJ ( x )
H H
δϕ ( x ) ( x)
HH HH
H δϕcl
HHcl
≈ −J(x) + ϕcl ( x ) + J ( x) HH + O(h̄) = ϕcl ( x ) + O(h̄)
H HH
H
δJ ( x ) ( x )
HH
H
H
δJ H HH
H
δW [ J ]
ϕcl ( x ) ≈ ϕ J ( x ) + O(h̄) donde usamos que = ϕ J (x)
δJ ( x )
Final QFT, Lautaro Kinalczyk
R 4
Recordando que Γ[ϕ J ] = W [ J ] − d x J ( x )ϕ J ( x )
ih̄
Z Z
Γ[ϕ J ] + d4 x J ( x )ϕ J ( x ) ≈ S[ϕcl ] + d4 xJ ( x )ϕcl ( x ) + Tr ln δ2 S|ϕcl
2
ih̄ 2
Γ[ϕ J ] ≈ S[ϕ J ] + Tr ln δ S|ϕ J
2
Z ZZ
Tr ln δ2 S|ϕ J = d4 x d4 p d4 k ⟨ x | p⟩ ⟨ p| ln δ2 S|ϕ J |k⟩ ⟨k | x ⟩
n o
Definiendo el autovalor ln δ2 S|ϕ J |k⟩ = λ ln δ2 S|ϕ J |k⟩
Z ZZ
e ipx e −ikx n o
Tr ln δ2 S|ϕ J = d4 x d4 p d4 k 2
δ 4( p − k)
2
λ ln δ 2 S|
ϕJ
(2π) (2π)
d4 k n 2
Z o
= V4 4
λ ln δ S|ϕ J
(2π )
Donde usamos que ϕ J ( x ) = cte. Luego, la acción efectiva se escribe
ih̄ d4 k n 2
Z o
Γ [ ϕ J ] ≈ S [ ϕ J ] + V4 4
λ ln δ S|ϕ J
2 (2π )
Final QFT, Lautaro Kinalczyk
Nuevamente, ϕ J ( x ) = cte, por lo que ∂ϕ J = 0 y podemos escribir
ih̄ d4 k n 2
Z o
Ve f (ϕ J ) ≈ VJ (ϕ J ) − 4
λ ln δ S|ϕ J
2 (2π )
∂Ve f (ϕ J ) ∂VJ (ϕ J )
=0 −→ + O(h̄) = 0
∂ϕ J ∂ϕ J
J =0 J =0
1
L = ∂µ ϕ∂µ ϕ + V (ϕ)
2
!
ih̄ d4 k k2 − V ′′ (ϕ)
Z
Ve f (ϕ) = V (ϕ) − ln
2 (2π ) 4 k2