«Sólo quiero» Altares
Yo sólo quiero Los altares de piedras
un poco de atardecer que asentaron los abuelos
para platicar con ella, son los cimientos donde se amarran
(con fuego, incienso y pom),
escondidos detrás de algún árbol, las esperanzas de nuestros pueblos.
decirle que ya no aguanto más,
que se venga a vivir conmigo, Ta’bal
que tengo ganas Ri abaj re ta’bal
de echarle una semilla. ri xki yakan ri qati’t qamam
chila ri’, ri kaxim wi
«Xa kin waj» (ruk’ q’aq’, ruk’ q’ol, ruk’ kach’),
ri eyenik re ri qatinimit.
Xa kin waj
injubiq’ qajibal q’ij «Picoteando»
xa re kintzijon ruk’ ri ali,
kaqak’u q’ib chirij jun che’, El aire se come tu suspiro,
kinbij che chi man kinq’i ta chik, a ras del cerro
chi kape wuk’ kamik, el último chispazo de sol.
xa kin rayij kinya’ La tarde termina
jun ija’ chupam. en el negror de tus ojos.
El amor picotea:
es un pajarito
En la oscuridad con ganas de cantar.
En la oscuridad «Tzopotza’»
es más fácil hablar
con los muertos. Ri kaqiq’ kutij ri abis,
chirij ri juyub
El hilo de la voz ri uk’isbal utimim q’ij.
es más delgado. Ri q’ij kuk’is ri uqajem
pa ri up’umal ri aboq’och.
Los muertos sólo oyen Ri rayinik katzoponik:
sonidos transparentes. are jun chikop
ri kurayij ka oq’ik.
Pa ri xe’qal
«El aire»
Pa ri xe’qal
man k’exta ri’ katzijon jun El aire baila
kuk’ ri kaminaqib. extiende sus alas y da vueltas.
El aire es un pájaro grande,
Ri ubatz’il ri qach’abal vuela alto
sibalaj xax ri’. arriba del cielo;
por eso
Ri kaminaqib xwi ki kito sólo sentimos el soplido de sus alas.
ri saqsoj taq ch’abalil.
«Ri kaqiq’»
Ka xojow ri kaqiq’ [Link] llora
kulik’ikej ri uxik’ xuquje kasutinik. En la orilla del río Juanito llora
Ri kaqiq’ are jun nimalaj chikop, Pum, chicapum, chicapum pum, pum
ri karapap chi kaj
naj k’a puwi ri kaj, ¿Por qué llora Juanito?
rumal ri’ Porque esta vacío sucantiflora
xa kaqana’ ri utewal ri uxik’. Pum, chicapum, chicapum pum, pum.
Koq’ik Axuan
Cantos en kiche
K’oq Axwan chuchi’ le ja’
[Link] felices que estaremos. Pum, chikapum, chikapum pum, pum.
Buenos días compañeritos
Buenos días a todos hoy ¿Jas che Koq’ le Axwan?
Que felices estaremos Xa rumal k’ot upamuk’olb’al uja’
Trabajando el día de hoy. ( 2veces) Pum, chikapum, chikapum pum, pum.
K’iche’ [Link] a mi escuelita
Saqarik ix wichb’il
Saqarik qonojel Ven a mi escuelita
Qoj kikotik chanim Ven a ver.(2 veces)
Xa rumal qoj chakunik. (kamul)
Ven a mi escuelita
2.A continuar… Ven a ver.
Vamos a continuar, vamos acontinuar,
Vamos a continuar, una vuelta nada más,
hey.
Un piecito a la derecha
Un piecito a la izquierda
Y una buena sacudida y una vuelta nada más,
hey
Vamos a continuar…….
[Link]’ena
Inkib’ena
Patijob’al
Xa rumal k’o
Kwetamaj (kamul)
Kintzib’a imul
Kintzib’a oxib’
Kintzib’a eqan
Kintzib’a ab’ix
Xa jela’
k’oKewetamaj.