100% encontró este documento útil (1 voto)
2K vistas13 páginas

Todo

Este documento presenta un diálogo en idioma aimara entre varias personas. 1) Dos mujeres, Delma y Sonia, se saludan y comparten información personal como sus nombres y lugares de origen. 2) Freddy y Delma también intercambian saludos y Delma comparte a dónde fue el día anterior. 3) Delma y Freddy planean sus actividades para el día siguiente.
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd
100% encontró este documento útil (1 voto)
2K vistas13 páginas

Todo

Este documento presenta un diálogo en idioma aimara entre varias personas. 1) Dos mujeres, Delma y Sonia, se saludan y comparten información personal como sus nombres y lugares de origen. 2) Freddy y Delma también intercambian saludos y Delma comparte a dónde fue el día anterior. 3) Delma y Freddy planean sus actividades para el día siguiente.
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd

Programa de: Idiomas Oficiales

Modalidad Virtual

Módulo 1

Uñt’ayasiñataki

Presentación Personal

Aski urukipana jilatanaka / kullakanaka.

Nayaxa Sonia Mendez satäthwa. Aymara

yatichirithwa. La Paz markana yurirïthwa.

EGPP ukana irnaqtha.

Buenos días hermanos/ hermanas.


Mi nombre es Sonia Méndez. Soy

profesora de Aimara. He nacido en La

Paz. Trabajo en la EGPP.

Nayraqata sarantaskakiñäni

aka proceso de cambiompi.

Yuspajara.

Continuaremos adelante

con este proceso de cambio.

Gracias.

Aruskipawi 1 Diálogo 1 Kunasa sutimaxa? Aruskipawi 2 Diálogo 2


Aski urükipana mama. ¿Cuál es tu nombre? Aski jayp’ukipana Delma
Buenos días señora. Nayaxa Delma satäthwa. Buenas tardes Delma.
Aski urükipanaya mama. Jumansti? Aski jayp’ukipanaya Sonia.
Buenos días señora. Mi nombre es Delma. ¿Y tú? Buenas tardes Sonia.
Kunjamasktasa. Nayaxa Sonia satäthwa. Kawkinkirïtasa?
¿Cómo estás? Yo me llamo Sonia. ¿De dónde eres?
Walikiskthwa. Jumasti? Jikisiñkama Nayaxa La Paz
Bien. ¿Y tú? Hasta luego. markankirïthwa. Jumasti?
Nayaxa ukhamarakiwa. Jikisiñkamaya Yo soy de La Paz. ¿Y tú?
Yo también, estoy bien. Hasta luego. Nayaxa Oruro
markankirïthwa. irnaqtha. Jumasti? trabajemos.
Yo soy de Oruro. Yo trabajo en una Institución Jisa, irnaqañäniya.
Pública. ¿Y tú?
Aymarata parlasiña yattati? Si, trabajemos.
Nayaxa ukhamarakiwa.
¿Sabes hablar aimara?
Yo también.
Jisa parlaña yatiqaskthwa.
Jumasti yattati? Waliki kullaka, Jikisiñkama
Sí, estoy aprendiendo a Bien hermana, hasta luego.
hablar.
Jikisiñkamaya jilata.
¿Y tú sabes hablar?
Hasta luego hermano.
Nayaxa ukhamaraki
Aruskipawi 4 Diálogo 4
yatiqaskthwa.
Aski alwakipana Daniel.
Yo también estoy
aprendiendo. Buenos días Daniel.

Waliki. Yaqha ürkama Aski alwakipanaya Sonia.

Qué bien, hasta otro día. Buenos días Sonia.

Yaqha ürkamaya. Kunatsa qhipt’ata purinta?

Hasta otro día. ¿Por qué has llegado tarde?

Aruskipawi 3 Diálogo 3 Jayata juttha.

Kamisaki jilata. Vengo de lejos.


Kawkinsa jakasta?
¿Cómo está hermano?
Waliki kullaka. Jumasti? ¿Dónde vives?

Bien hermana. ¿Y tú? Altu patan jakastha. Jumasti?

Nayaxa qaritathwa. Vivo en El Alto. ¿Y tú?

Yo estoy cansada. Nayaxa Sopocachi ukana


jakastha.
Kunata.
¿Por qué? Yo vivo en Sopocachi.
Ah, akhitaki.
Walja irnaqawinithwa.
Tengo mucho trabajo. Ah, aquí cerca.

Kawkhansa irnaqta? Jisa, akhitakiwa. Jichhaxa


irnaqañäni.
¿Dónde trabajas?
Si, aquí cerca nomás es.
Nayaxa mä Institución Ahora
Pública ukana
Programa de: Idiomas Oficiales
Modalidad Virtual
Módulo 2
Curso Básico: AIMARA
Paqallqu aruma urasaruwa. Por la mañana trabajo en la
Aruskipawi 1 Diálogo 1 A las siete de la noche. oficina.
Aski arumakipana kullaka. Aaaa!, ukhamaxa junt’uma Jayp’unsti?
umasir
Buenos noches hermana. ¿Y por la tarde?
sarañäni.
Aski arumakipanaya jilata. Mä radiona, televisionana
¡Ah! Entonces vamos a tomar aruskipiri sartha.
Buenos noches hermano. un café.
Fuimos a unas entrevista por
Kunjamasktasa? Sarañaniya. radio y
¿Cómo estás? Vamos. televisión.
Wali Qaritathwa. Aruskipawi 2 Diálogo 2 Aaa!, Kuna urasa?
Estoy muy cansada. Kamisaki jilata Freddy? ¡Ah! ¿Qué hora es?
Kunatsa wali qaritäta? ¿Cómo estás hermano kimsaqallqu aruma urasawa.
¿Por qué estás muy cansada?
Freddy? Son las ocho de la noche.
Walja irnaqawinithwa.
Waliki kullaka Delma, Jayp’uwa, sarxañäni.
Tengo mucho trabajo. Masüruxa kawkirusa
Ya es tarde, vámonos.
Kuna urasarusa
sarta?
irnaqawimaruxa Jïsa, sarxañäniya.
Bien hermana Delma, ¿A
mantta? dónde fuiste ayer? Sí, vámonos.
¿A qué hora entras a tu Mä tantachawiruwa sartha. Aruskipawi 3 Diálogo 3
trabajo?
Fui a una reunión. Aski urukipana Freddy.
Kimsaqallqu alwa urasaruwa.
Khitimpiraki sartasti? Buenos días Freddy.
Entro a las ocho de la
mañana. ¿Con quién fuiste? Aski urukipanaya Delma.

Jayp’unsti? Jilir irpirijampiwa sartha, Buenos días Delma.


jumasti Qharüruxa kawkirusa saräta?
¿Y por la tarde?
kunsa lurta? ¿A dónde iras mañana?
Paya jayp’u urasaruwa.
Fui con mi jefe, ¿y tú qué Cochabamba markaruwa
A las dos de la tarde. hiciste? sarä.
Kuna urasarusa mistunta? Alwaxa oficinana irnaqtha. Viajaré a Cochabamba.
¿A qué hora sales?
Kunarusa saräta? Buenas tardes Delma. Paqallqu arumkama
irnaqtha.
¿A qué iras? Aski jayp’ukipanaya Freddy.
Trabajo hasta las siete de la
Taqpacha alcadenakana Buenas tardes Freddy. noche.
tantachawiru sarä.
Kawkirusa saraskta? Yaqhürunakaxa sinti
Iré a un encuentro nacional jayp’ukama
de Alcaldes. ¿A dónde estas yendo?
Ministerio tuqiru mä yatiyawi qhiparirïtati?
Kunansa saräta?
jaytiriwa ¿Algunos días te quedas
¿En qué viajarás? hasta
sarasktha. Jumasti?
Aviónata sarawayä. más tarde?
Estoy yendo a dejar una nota
Iré en avión. al Jïsa, yaqhürunaka
Kunürusa kutt’anïta? Ministerio. ¿Y tú? kimsaqallqu, tunka

¿Cuándo retornarás? Nayaxa oficinajaruwa arumakiwa mistunta.

Jurpüruwa kutt’anï. sarasktha. Sí, a veces salgo a las ocho o


diez de la
Retorno pasado mañana. Yo estoy yendo a mi oficina.
noche.
Janiti nayrpacha Jichhaxa kawkhansa
kutt’anisma? irnaqaskta? Inasa qharüruxa alwata
mistuta,
¿No puedes llegar antes? ¿Ahora dónde estás
trabajando? jawsanitätawa.
Yant’awa. Qharüru arumatixa
Nayaxa mä Institución Si mañana sales temprano,
ch’usawja utjani uka Pública ukana me
uñjaniwayä.
irnaqasktha. Jumasti? llamas.
Lo intentaré. Veré si hay
espacio en Yo estoy trabajando en una Jïsa jilata jawsämawa.
Institución Está bien te llamo.
vuelos mañana por la noche.
Pública ¿Y tú? Jikisiñkama kullaka.
Aaa!, ukhamaxa jurpüruwa
uñjasiñäni. Nayaxa ukhamaraki mä Hasta pronto hermana.
Ministerio
Entonces, nos vemos pasado Jikisiñkamaya jilata.
mañana. ukana irnaqasktha.
Hasta pronto hermano.
Jikisiñkama. Yo tambien estoy trabajando
en un
Hasta pronto.
Ministerio.
Jikisiñkamaya.
Kuna urakamasa irnaqta?
Hasta pronto.
¿Hasta qué hora trabajas?
Aruskipawi 4 Diálogo 4
Aski jayp’ukipana Delma.
Programa de: Idiomas Oficiales
Modalidad Virtual
Módulo 3
Curso Básico: AIMARA
Aruskipawi 1 Diálogo 1 este lado. Gracias
Aski urükipana kullaka. Iyawa kullaka. Jikisiñkama kullaka. Hasta
luego hermana.
Buenos días hermana. Ya hermana.
Jikisiñkamaya kullaka.
Aski urükipanaya kullaka. Kunasa sutimaxa?
Hasta luego hermana.
Buenos día hermana. ¿Cuál es tu nombre
completo? Aruskipawi 2 Diálogo 2
Ampi suma,
Nayaxa Lourdes Guarachi Kunacha kullaka, kunasa
yanapt’itaya.
Valencia satäthwa. wakisi?
Un favor ayúdame.
Mi nombre es Lourdes Dígame hermana, ¿qué
Iyawa kullaka, qunt’asimaya. Guarachi Valencia.
necesita?
Kunasa wakisi? Akaxa. Sutinakama
uñakipt’arapita, Mä pacha qillqa panka alaña
Ya, tome asiento hermana
¿en walikiskiti? muntha.
qué puedo ayudarla? Aquí esta. Revise que sus Quiero comprar una agenda.
Chimpu apsusiriwa juttha. datos personales, ¿están Jach’a jisk’acha munta?
correctos?
He venido a sacar mi carnet. ¿Quiere una grande o
Jisa, walikiskiwa
Walikiwa. Certificado de pequeña?
nacimientompi, Sí, está bien.
Irnaqawi p’iqinchirijaxa,
bolera de pagompi apantati? Walikiwa, ukhamaxa suyt’ita. jach’a pacha
Está bien. ¿Ha traído su Jichhpachawa chimpuma qillqa pankawa askixa situwa,
certificado de nacimiento y churawayxäma. kunti
boleta de pago al banco?
Está bien, espere un rato. lurañajakixa uka qillqañataki.
Jisa, paypacha apantha.
Ahora mismo le entregare su Mi jefe me ha dicho que es
Akaxa. carnet. mejor grande,
Sí, he traído los dos. Aquí Walikiwa kullaka.
esta. para anotar lo que tengo que
Está bien hermana. hacer.
Walikiwa, ukhamaxa aksaru
Akaxa, chimpumaxa. Aka pacha qillqa pankaxa
uñtanima.
Aquí está su carnet. walikiti?
Está bien, entonces mire
hacia Yuspajara ¿Qué le parece esta agenda?
Walikiwa… Telefono pachpa chaniniwa. Aruskipawi 3 Diálogo 3
jakhuwinaka
No. En otros lugares le van a Aski urükipana kullaka,
qillañanitakiti? wawajaru qillqayäña
cobrar lo mismo… muntha.
Está bien… ¿Tiene para
anotar teléfonos? Uka jisk’a pacha qillqa Buenos días señorita,
pankaxa, necesito inscribir a mi hijo.
Jisa, qhipana. Ukhamaraki
aka nayraxana, yanapt’a qawqhasa? Aski urükipanaya, kuna
teléfono jakhuwinakaniwa; Y la otra agenda pequeña, yatintawirusa qillqayaña
taqi phuqhatawa. ¿cuánto es? munta?
Sí, en la parte de atrás. Akaxa kimsa tunka phisqani ¿En qué curso quiere
Además, aquí adelante, tiene inscribirlo?
bolivianuwa, janiwa
teléfonos de urgencia; tiene phuqhata pacha uru Ay, janiwa amtaskthti, quinto
todo completo. jakhunakanikiti. de secundaria kunjama
sañasa?.
Ay.. Ukaxa walikipuniwa. Esta cuesta 35, pero no tiene
Janixaya kunasa todas las horas del día… Ay, no me acuerdo, como se
dice quinto de secundaria?
wakisini uka yatiskchitixa. Ukaniñapa muntha, qhawqa
pachansa sapa Phisqhiri tukuyawi yatinta
Ah… Eso es bueno por las
emergencias. tantachawixa apasinixa, uka sañawa.
Uno nunca sabe lo que yatiyañataki muntha. Quinto de secundaria.
puede pasar. Ukhamaxa phisqha tunka Yuspajara, walikipuni
Kunampisa kullaka? phisqhani uka apasï. amuyistaxa. Yuqajaxa q’axu
Eso necesito, saber cuánto waynaxiwa, tunka suxtani
¿Necesita algo más maraniwa, phisqhiri
hermana? tiempo va a durar cada
reunión. Me llevo la de 55 tukuyawi yatintankxiwa.
Janiwa kunampisa. Bs. Gracias, qué suerte que me
Qawqhasa aka ha entendido… Mi hijo ya es
Waliki, akaxa, pusi tunka
pacha qillqa pankana phisqhani grande, tiene 16 años, ha
chanipaxa? pasado a quinto de
jilt’amampi. secundaria.
Nada más. ¿Cuánto cuesta la
Bueno, aquí tiene la agenda y Mä marampixa yatiqawi
agenda? su cambio: 45 Bolivianos. tukuyäniwa.
Phisqha tunka phisqhani Yuspajara, jikisiñkama. Con un año más va terminar.
bolivianuwa. Gracias, hasta luego. Jisa, phuchhajaxa aka yatiña
55 bolivianos. Janiwa kunakisa, utanaraki yatiqaski, pusi
jikisiñkamaya. marampiskaniwa.
Sinti irxatätawa !
De nada, hasta luego. Sí, pero a mi hija que
¡Tan caro es! también está estudiando en
Janiwa, yäqha chiqanakanxa
este colegio le faltan cuatro Puede traérmela hasta el 2
años. de febrero, después ya
cerramos inscripciones.
Ay…, janiwa uka amuyskmati,
Janiwa, nayaxa qharurpacha
k’achata parlita.
apanxä, janiwa qhipt’aña
Uy… Eso sí que no le he munkthti.
entendido. Haber, puede
repetirlo más despacio. No, mañana mismo se la
traigo.
Iyawa, phuchhajaxa pusi
No quiero atrasarme.
marampikiwa aka yatiña
utanxäni. Walikiwa.
Ya, a mi hija que estudia en Esta bien.
este colegio le faltan cuatro
años. Yuspajara aymara aruta
aruskipaskakiñäniwa.
Phuchhamaxa yäqha yatiña Mayanxa castellano aruta
utana yatiqiti? aruskipañäni
yatiqañajarakichijaya.
¿Su hija estudia en otro
colegio? Gracias a Usted y vamos a
seguir practicando. La
Janiwa, akana yatiqi. próxima vez vamos a hablar
No, estudia aquí… en castellano para que yo
también aprenda más su
Waliki, ukhamaxa juparu idioma.
uñjaskakiwa. Jichhaxa
yuqamaru qillqä chimpupana Qharürkamaya kullaka.
jamuqa waraqapa churita. Hasta mañana señorita.
Bueno, le voy a seguir viendo Walikispawa, qharürkama.
entonces. Ahora voy a
inscribir a su hijo, deme la Eso estaría bien, hasta
fotocopia de su carnet de
identidad. mañana.

Janiwa jamuqa
waraqanikthti, chimpupa
janirakiwa apankthti.
No tengo fotocopia y
tampoco he traído el carnet.
Payiri uru anata phaxsikama
apanismaxa, ukata
qillqayañaxa sayt’apxawa.
Programa de: Idiomas Oficiales
Modalidad Virtual
Módulo 4
Curso Básico: AIMARA
Aruskipawi 1 Diálogo 1 churapxtamti? ¿Tiene que dibujar cada
Kamisaki masi. ¿Te dan permiso en tu parte del cuerpo?
trabajo?
Hola amiga. Mä jaqpacha jamuqt’ata,
Certificado médico luqtaxa. ukatxa thiyaparuwa
Waliki, Wali sutinakapa qillqant’ata.
qaritjamarakitasa. Tengo que presentar el
Puede dibujar una persona y
Hola. Pareces muy cansada… certificado médico. anotar las partes al costado.
Ch’uxu usjamaki katuña Aski walisa… Sañäni kawkhankisa, p’iqi,
k’umarachasxatawa.
munitu. Por ejemplo dónde está la
Qué suerte… Espero que cabeza,
Creo que me estoy estés mejor.
resfriando. kunka,
Yuspajara masi, qhiphüruwa
P’iqiwa usutu. el cuello,
jawsanima.
Me duele la cabeza. puraka,
Gracias amiga, te llamo otro
Chhujunithwa. día. el estómago,
Tengo escalofríos. Aruskipawi 2 Diálogo 2 lanqhu amparanaka,
Walja jach’ujtha. Aski jayp’ukipana yatichiri. los brazos,
Estoy estornudando Buenas tardes profesora. charanaka
mucho. Aski jayp’ukipanaya mama. las piernas,
Amparanakasa kayunakasa Buenas tardes señora. kayunaka.
wali usutu. Akana jaqi janchi sutinaka los pies…
Me duelen los brazos y las yatiqasipki sasawa
phuchhajaxa yatiyitu. Jisa, ukhamaraki ajanu
piernas. uñacht’ayañama: nayra
Me dijo mi hija que están
Qulliri uka sarañamawa. aprendiendo las partes del phichhu,

Me parece que tienes cuerpo. Sí, pero también en la cara


Jisa, ukjamawa. tiene que mostrar las cejas,
que ir al doctor.
Sí, así es. nayra chhipchhinku,
Jisa, qharüruwa pacha apsü.
Sapa jaqi janchinakata las pestañas,
Sí, mañana voy a pedir hora.
jamuqaña? nayra,
Irnaqawimanxa pacha
los ojos, ¡No…! Tengo mis zapatillas,
sino me van a doler las
jinchu, plantas de los pies.
los oídos, Ukhamaraki qunquri
nasa, jark’aqasta… Janicha?

la nariz, También se protege las


rodillas ¿no?
laka,
Janiwa, ukxa sapa kuti
la boca,
anatirinakawa uchasipxi.
laka ch’akha.
No… Eso usan los futbolistas.
los dientes…
Nosotras así nomás.
Waliki, yuspajara yatichiri.
Jani llakisimti, aka t’usunaka
Bueno, gracias profesora.
Ayy kumari, uka
Janiwa kunatsa mama, uchasiñamarakiwa.
jikisiñkama. Ay comadre, igual se tiene
De nada señora, hasta luego. que cuidar.

Aruskipawi 3 Diálogo 3 uñjamaya, wali


ch’ullqhinakawa.
Aski jayp’ukipana kumari.
No se preocupe, miré estas
Buenas tardes comadre.
pantorrillas, están fuertes…
Aski jayp’ukipanaya kumpari.
Chiqasa, ukjamawa
Buenas tardes compadre. anatiriñaxa.
Kawksa wali laqapuniwa Cierto, así son cuando se
saraskta. hace deporte…
¿Dónde está yendo tan Walikiwa jank’achasikï.
apurada?
Bueno, me apuraré…
T’ixita anatiri.
Iyawa kumari, qharüruwa
A jugar fútbol.
qhathuna jikisiñäni.
Uka sapatumpita anatäta?
Ya comadre, mañana nos
¿Va a jugar con esos
vemos en el mercado.
zapatos?
Jisa kumpari, qharürkama.
Janiwa, yaqha sapatu
apasintha, jani ukaxa kayu Ya comadre, hasta mañana.
qhuthañawa usutaspa.
Programa de: Idiomas Oficiales
Modalidad Virtual
Módulo 5
Curso Básico: AIMARA
Aruskipawi 1 Diálogo 1 Naranja- arumi tinituranaka, tuminaka,
wasunaka utjitu.
Akaxa tiwanajawa. , rojo- wila
Tengo platos, tasas,
Este es mi escritorio. , lila- kulli cucharas, tenedores,
Akaxa qunuñajawa. , azul- larama cuchillos, vasos.

Esta es mi silla. , verde- ch’uxña Pä janq’u kurtinampi pä

Akaxa atamirijawa. , blanco- janq’u. sajuna Kurtinampi alasiña

Esta es mi computadora. Aruskipawi 2 Diálogo 2 muntha.

Larama tinta qillqaña, wila Ikiña utajanxa mä pat’at’i, Necesito comprar cortinas,
tinta qillqañampi ch’iyara mä jisk’a tiwanampi mä dos blancas y dos celestes.
lapisampinithwa. qunuñampiwa utji.
Mä phukhu alaña muntha.
Tengo una puntabola azul, En mi cuarto hay una cama,
una puntabola roja y un lápiz una mesa pequeña y una Necesito comprar una olla.
negro. silla.
Panqaranaka munirithwa.
Akaxa qillqaña pankajawa. Ullañatakixa mä lampara
Me gustan las flores.
Este es mi cuaderno. qhanayastha.
Walja masitanakanithwa.
Mä calendario muntha. Para leer utilizo una lámpara.
Tengo muchas masetas.
Necesito un calendario. Manq’aña utajaxa pusi
Nayaxa mä utana jakastha.
Pataka laphi muntha. qunuñaniwa.
Yo vivo en una casa.
Necesito 100 hojas. Mi comedor tiene 4 sillas.
Kullakajaxa mä jach’a
Irnaqawi uta punkunxa mä qunuñampi pä jisk’a edifisuna jakasi.
qunuñampiwa utji.
wiphalawa utji. Mi hermana vive en un
En la sala hay tres sillones, edificio.
En la puerta de la oficina hay
uno largo y dos pequeños.
Aruskipawi 3 Diálogo 3
una wiphala. Phayaña utaxa jach’awa.
Walja palasanakanitanwa.
Akanakawa Wiphalana La cocina es grande.
saminakapaxa: q’illu, Tenemos varias plazas.
Jaqi qatuqaña utanxa mä
arumi, wila, kulli, larama, jach’a Chuwanaka, Aka palasaxa pusi thiyaniwa.
ch’uxña, janq’u. jaruchinaka, jisk’a wisllanaka, Esta plaza es cuadrada.
Estos son los colores de la
Wiphala: amarillo - q’illu Aka palasaxa muruq’uwa.
Esta plaza es redonda. Aychampi k’awnanakampi Yo voy a mi oficina a pie.
Taqiniwa quqanaka ayrunaka alañajawa. Walja manq’aña utanakawa
utji.
uñjapxañasa. Tengo que comprar carne y
Hay muchos lugares para
Todos tenemos que cuidar huevos.
los árboles y las plantas. comer.
Aka thakhinxa
Qhathuxa jak’ankiwa. qhanachirinakawa wakisi. Nayaxa utajata manq’a
El mercado está cerca. Necesitamos más luz en esta apasintha.
calle.
Ch’uxña achunaka alañajawa, Yo traigo comida de mi casa.
Wali ch’amakhawa.
Lichuwa, tumati,sanawrya, Manq’axa wali sumawa.
asilxa, Es muy oscura.
La comida está muy rica.
Tengo que comprar Yaqha thakhinakaxa suma
verduras: lechuga, tomate, Kaltuxa thayataki wali
zanahoria, acelga. qhanachiriniwa. askiwa.

Muxsa achunaka alañajawa. Otras calles están más Es buena la sopa para el frío.
iluminadas.
Puqutanaka, larankhanaka, Mä junt’u kaphiya umä.
Walja k’añaskunakawa utji.
mansananaka. Voy a tomar un café.
Hay mucho minibús.
Tengo que comprar fruta:
Nayaxa kayukiwa irnaqawi
plátanos, naranjas,
manzanas. utaru sartha.

Frases Sueltas

- Buenos días Señor./ Aski alwakipana tata.


- Buenos días amiga - compañera./ Aski alwakipana masi.
- Buenos días amigo - compañero./ Aski alwakipana masi.
- Buenas tardes señora./Aski jayp`ukipana mama
- Buenas tardes mamá. ./Aski jayp`ukipana mama
- Buenas noches hermanos y hermanas. / Aski arumakipana jilatanata kullakanaka
- Buenas noches hija-/Aski arumakipana phuchha
- Buenas noches hijo./Aski arumakipana yuqa
- Buenos días abuelo./ Aski alwakipana achachila
- Buenos días abuela./ Aski alwakipana awicha
- ¿Cuál es tu nombre?./ Kunasa sutimaxa
- Mi nombre es María./ Nayaxa Maria satathwa
- ¿Dónde vives?./kawkinsa jakasta?
- Vivo en la ciudad de La Paz./La Paz markana jakastha
- ¿Dónde trabajas?/Kawkhansa irnaqtha?
- Trabajo en una institución pública./Nayaxa ma institución publica ukana irnaqtha

- ¿Qué hora es?/kuna pachaxisa


- Son las ocho de la mañana./kimsaqallqu alwa pachaxiwa
- Son las doce y media (medio día)./Niya tunka payani chikata pachaxiwa
- Son las siete de la noche./Paqallqu aruma pachaxiwa
- Son las cinco de la madrugada./Phisqa willjtaxiwa
- ¿Qué edad tienes?/Qawqha maranitasa?
- Tengo 33 años./Kimsa tunka kimsani maranithwa
- Tengo 50 años./Phisqa tunka maranithwa
- Tengo 65 años./Suxta tunqa phisqani maranithwa
- ¿A qué hora entras a tu trabajo?/Kuna pachaxa irnaqawimaru manta?
- Entro a las ocho y media de la mañana./Kimsa qallqu chikatani alwa pachana mantha
- ¿A qué hora sales de tu trabajo?/Kuna pachaxa irnaqawimata mistunta?
- Salgo a las seis y media de la tarde./Suxta chikatani jaypù pacharuxa mistunthwa
- Si mañana sales temprano, me llamas./Inasa qharuruxa alwata mistuniwayata jawsanitatawa
- Está bien, te llamo./waliki,jawsamawa

- 1. He venido a sacar mi carnet/ Chimpu apsusiriwa juttha


- 2. Tome asiento señora./Qunt`asimaya mama
- 3. ¿Puedo volver la próxima semana?/Jutiri simanaxa kutt`aniristi?
- 4. ¿En qué le puedo ayudar?/ Kunasa wakisi?
- 5. ¿Necesita algo más hermana?/Kunampisa kullaka?
- 6. ¿Cuánto cuesta la agenda?/Qawqhasa pacha qillqa panakana chanipaxa?
- 7. ¡Tan caro es!/Sinti irxatatawa
- 8. Qué suerte que me ha entendido./Walikpuni amuyistaxa
- 9. Si habla despacio puedo entenderle./Kacha`ta aruskipasaxa amuyirismawa
- 10. Mi hijo ya es grande, tiene 16 años./Yuqajaxa q`axu waynaxiwa, tunka suxtani maraniwa
- 11. Ya le falta poco para salir bachiller./Ma marampixa yatiqawi tukuyaniwa
- 12. Ahora mismo le entregare su carnet./Jichhpachawa chimpuma churawayxama
- 13. ¿Qué le parece esta agenda?/Aka pacha qillqa pankaxa walikiti
- 14. Puede traer hasta el 2 de febrero./ Payiri uru anata phaxsikama apanismaxa
- 15. Deme la fotocopia de su carnet de identidad./Chimpupana jamuqa waraqapa churita
4 - 12. Pantorrilla. /T`usu
- 13. Pies. /Kayu
- 1. Cabeza./p`iqi
- 14. Plantas de los pies. /Kayu phuju
- 2. Brazos. /Lankhu amparanaka
- 15. Cejas. /Nayra phichhu
- 3. Manos. /Amparanaka
- 16. Pestañas. /Nayra chhipchhinku
- 4. Dedos. /Luk`ananaka
- 17. Ojos. /Nayra
- 5. Cuello. /Kunka
- 18. Oidos. /Jinchu
- 6. Pecho. /Mutu
- 19. Nariz. /Nasa
- 7. Seno. /Ñuñu
- 20. Boca. /Laka
- 8. Estómago. /Puraka
- 21. Dientes. /Laka ch`akha
- 9. Espalda. /Jikhani
- 22. Lengua. /Laxra
- 10. Trasero. /Ch`ina
- 23. Quijada. /Ankha
- 11. Piernas. /Chara
5

- 19. Cama. /Pat`at`i


- 20. Mesa. /Tiwana
- 1. Escritorio/Tiwana
- 21. Lámpara. /Qhanachiri
- 2. Silla. /Qunuña
- 22. Plato. /Chuwa
- 3. Puntabola. /Tinta qillqaña
- 23. Taza. /Jaruchi
- 4. Lápiz. /Lapisa
- 24. Cuchara. /Jisk`a wislla
- 5. Cuaderno. /Qillqaña panka
- 25. Tenedor. /Tinitura
- 6. Libro. /Panka
- 26. Cuchillo./Tumi
- 7. Hoja. /Laphi
- 27. Vaso. /Wasu
- 8. Amarillo. /Q`i llu
- 28. Olla. /Phukhu
- 9. Naranja. /Arumi
- 29. Cuadrado. /Pusi thiyani
- 10. Rojo/Wila
- 30. Redondo. /Muruq`u
- 11. Lila. /Kulli
- 31. Triángulo. /Kimsa thiyani
- 12. Azul. /Larama
- 32. Largo. /Jach`a
- 13. Verde. /Chù xña
- 33. Corto. /Jisk `a
- 14. Blanco. /Janq`u
- 34. Arriba. /Amsta
- 15. Negro. /Ch`iyara
- 35. Abajo. /Aynacha
- 16. Celeste. /Sajuna
- 36. Oscuro. /Ch`amakha
- 17. Rosado. /Anti
- 37. Claro. /Qhana
- 18. Gris. /Ch`i khu

También podría gustarte