100% encontró este documento útil (7 votos)
1K vistas88 páginas

Codice Aubin

Cargado por

Ek Balam
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd
100% encontró este documento útil (7 votos)
1K vistas88 páginas

Codice Aubin

Cargado por

Ek Balam
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd

Digitized by the Internet Archive

in 2014

https://archive.org/details/codiceaubinmanusOOunse
-C, ['

t
Ô

CÓDICE AUBIN, ANALES MEXICANOS


CODICE AUBIN

MANUSCRITO AZTECA DB LA BIBLIOTECA MAL DE BE

AUSTAIjIES EIT MEXICANO


Y

GEROGLIFICOS DESDE LA SALIDA DE LAS TKIDUS DE AZTLAN

HASTA LA MUERTE DE CUAUHTEMOC.

MEXICO
OFICINA TIPOGRÁFICA DE LA SECRETARÍA DE FOMENTO.
Calle de San Andrés número 15. (Avenida Oriente 51.)

1902
AZTEKISCHES MANUSKRIPT
PÜR DIE

KONIGLICHE BIBLIOTECK IN BERLIN

Mexico, den 2 April 18JfO.

\
Este manuscrito es un pequeño volumen de 16 centímetros de longitud y die/

y medio de ancho, en papel del presente siglo.

Se compone de cuarenta y nueve hojas; seis preliminares seguidas de dos

blancas: luego una hoja y una lámina, después cada folio numerado desde el 2

hasta el 42, último que termina con el sello de la Biblioteca Real, que dice:

Ex
Biblioth. Regia

Berolinensi

Antonio Peñafiel.
MS. AMERICANO N 9 5.

Annales hieroglyphici mexicani. Diese Handschrift stellt die mexikanische


Geschichte vom Anfang bis zur Eroberung in hieroglyphischen Malereien und
erklarendem Texte in znerst mexikanischer (aztekischer) Sprache dar, mythisch,

dann geographisch (vorziiglich durch OrtsNamen) dann nach der Reihe der me-
xikanischen Konige; die erste Zeit ist diirftig, spâter hàufen sich mehr die Be-

gebnisse, dieses Exemplar ist eine Kopie mit einer franzosischen ziemlich vagen
Einleitung von Mr. Aubin. Das Original ist i m Y. 1576 verfast und Scheint
sonach die N 9 14 der 8. Abtheil. der Sammellung des cavalière Boturini zu seyn.

Berlin, 1841.

BiTSCHMANN.

TRADUCCION.

Anales geroglíficos. — El manuscrito representa la historia mexicana desde el

principio hasta la conquista, en pinturas geroglíücas, con un texto explicativo en


lengua mexicana d azteca, primero con sus mitos, después geográficamente, sobre
todo en cuanto á nombres de lugar; sucesivamente uno después de otro, los reyes
mexicanos: la primera época carece de interés, después los acontecimientos se
aglomeran. Este ejemplar es una copia con un prefacio francés, bastante vago,
escrito por Mr. Aubin. El original se compuso en 1576, y parece ser, por conse-
cuencia, el n 9 14 de la Colección del Caballero Boturini. — Berlin, 1841. Busch-
MANN.
EXPLICATION SUR LE MANUSCRIT.

Les pages 1 et 1 bis sont le tableau et l'explication du Cycle mexicain de 52


ans, divisé en 4 tridecatérides ou treizaines, savoir de 1 Acatl (Roseu) á 13 Acatl;
de 1 tecpatl á 13 tecpatl (silex); de 1 tochtli (lapin) á 13 tochtli; de 1 calli (mai-
son) á 13 Calli.
Page 2. Ile et ville de Aztlan, avec ses 4 quartiers, faubourgs ou tribus sou-
vent confondus avec les 8 tribus représentées au bas de la page qui toutes vin-
rent s'établir clans les environs de Mexico. Le Symbole signifiant partout

et uniquement ville ou village, n'a aucun raport avec la tour de Babel, ainsi que
le prétend Don C. M. Bustamante.
Suivant des textes mexicains recueillis par Chimalpain, Aztlan était au mi-
lieude la mer et les Chichimèques y debarquirent nudes, venant de la haute mer
en bateaux, l'an 49 á 50 de J. C. Ces textes, très importants donnent quelques
dates rares jusqu' en 670. époque de la fondation de Colhuacan, et autres villages
voisins de Mexico, et depuis 670 de J. C. donnent la chronologie très précise,

mais beaucoup trop laconique de tous les évenemens survenus jusqu'à l'arrivée

des Espagnols y embrassant ainsi toute l'histoire Toltèque et Chichimèque (de


Tezcuco et d'Azcapotzalco, de Mexico et.) L'histoire d'Ixtlilxochitl embrasse une
période un peu plus étendue encore et est assez développée, mais les diferentes

Relaciones dont elle se compose offrent des dates contradictoires. Heureusement


que ces différences, quelque fois énormes, tiennent, surtout au systém vicieux
qu'il a adopté dans la concordance des années mexicaines avec les nôtres, et aux
fautes des copistes; car les dates mexicaines qu'il donne s'accordent parfaitement
entr'illes et avec les autres documens connus. Planche 3. Récit de la sortie d' Az-

tlan. Ce texte se trouve reproduit, avec de légères variantes, dans la plupart des
manuscrits en mexicain du 16.
me siècle, ne sérait —ce pas un fragment des tradi-

tions apprises par coeur dans les écoles? Il est l'explication concise (difícil á com-
prendre) des peintures, sur les quelles on le trouve tracé quelquefois, probable-
!

ment par les 1.™ indigènes, qui sûren écrire. En général, ces textes historiques

sont inintelligibles aujourd'hui, tant la langue des Indigènes a été profondément


altérée. Cependant une étude comparée de ces documens précieux et des nom-
breux catéchismes, sermons etc., écrits en Náhuatl par les Religieux Espagnols,
a permis de lever les principales difficultés; et une personne, qui s'est livrée á
cette étude pénible, se propose d'en entreprendre la publication dans le cours de
l'année prochaine. D'ailleurs beaucoup sont indéchiffrables á cause des injures
du temps et de l'inhabilité des Ecrivains indigènes qui rarement savaint écrire
couranment. Sous ce rapport, le présent MS., écrit très lisiblement, rendra de
grands services; d'autant plus que les figures sont d'un grand secours pour éclair-
cir une foule de passages obscurs.

p. 4. Année 1 tecpatl (silex). Les 4 porte-Dieux Quauhcohuatl, Apanecatl,


Tezcacohuatl et CMmalman (cette dernière est une femme) avec leurs symboles
phonétiques ce qui dans ce cas ci n'offre aucune difficulté. Ici commence la chro-

nologie du présent Codex et il ne souffre aucune interruption jusqu'à l'arrivée


des Espagnols. Cependant je soupçonne qu'il existe une lacune vers l'époque de
la fondation de Mexico, ainsi que nous verrons plus loin. En effet une douzaine
d'autres histoires en Náhuatl plus développées que celle-ci et d'une cronologie
qui laisse peu ou point à désirer forcent á placer la vraie sortie de Aztlan en
1064. pour les mexicains. Or le présent Codex donnerait une date postérieure.
Il y a une grande confusion dans tout ceci parcequ'on n'a pas voulu remonter
aux sources ce qui sont les Peintures originales et les histoires écrits par les In-

digènes dans leur propre langue. Chimalpain nous donne l'histoire et l'Itinéraire
d'un grand nombre de tribus parties de Aztlan et de Chicomoztoc pendant les
treize premiers siècles de l'Ere vulgaire et établies toutes sur les plateaux de
Mexico et de Puebla.
Les mexitin, devenus si puissants sous le nom de Mexico, étaient une tribu des
plus insignifiantes. Elle ne pouvait dépasser quelques centaines d'individus á leur
arrivée sur les bords de la lagune. Presque exterminée á Chapoltepec (voir les
pages 18, 19 et 20) elle se fondit en* quelque sorte dans la population Toltèque
de Culhuacan de qui elle emprunta sa civilisation, ainsi que parait l'avoir recon-

nu Antonio de Léon y Gama, descripción et.: § I. método de dividir el tiempo etc.

Desde que la nación Tulteca [de quien descienden los Mexicanos] etc.: 42 personnes
échappèrent au désastre de Chapoltepec et passirent depuis á Colhuacan etc. Or
il semble qu'on n'a voulu voir que des Mexicains dans toutes ces tribus de chi-
chimèques qui se succédèrent pendant tant de siècles, et dont on a l'histoire cir-

constanciée et certaine depuis 670: De là une foule de méprises sans parler de


celles qui sont dues á l'apparition d'autres nations, quine venaient pas d' Aztlan;

telles (pieles Mexca etc. et qui paraissent avoir été prises quelquefois encore poul-
ies vrais Mexica.
Aubin.
/ Nican icuiliuhtica inin xitlapohual catea Mexica, zan nauhtetl inyuhquito-
hua ce acatl quitlamia XIII acatl, ce tecpatl quitlamia XIII tecpac~ cecalli qui-
tlamia XIII calli, ce toctitli qui tlamia XIII Tochtli. Auh iniquac otlamiito na-
uhteixtin, niman molpia in toxiuli ipan in orne acatl xihuitl ompohual xiuhtica
on matlactica ipan on xihuitl lmel anhuehuetiliztli quinomiquillo nican Mexico
d ?v dû m.es de Septiembre de 1576 años. Boturini §. VIII. n 9 14.

3
11

Huexotzinca, Chalca, Xochimilca, Cuitlahua-


ca, Malinalca, Chichinieca, Tepaneca, Majtlatzmca,
Ompa huallaque quinchuayan

i
rn=n
C—
M S
3
n=n n=n cctJ
6
3 [á
7 S
ESO
3 c î±±3 ¿±h 3 C
J2

Nican icuiliuhtica initlatollo in ompahuallaque in Mexica initocayocan Az-


tlan. Ca anepantla in ompa huallehuaque ca nauhcalpoltin. Auh inic huallamac-
chuaya Acaltica in quihualtemaya inimacxoyauh in oncairquizque chicuecalpol-
tin. Inic cencalpoltin, Huexotzinca: inic oncalpoltin. Chalca: iniquecalpoltin,
Xochimilca: inic nauhcalpoltin, Cuitlahuaca: inic macuilcalpoltin. Mallinalca, inic
chicuacencalpoltin, Chichiineca: inic chiconcalpoltin, Tepaneca: inic chicuecalpol-
tin Matlatzinca. In oncan onoca in Colhuacan oncanchaneque catea inic hualpa-
noque in Aztlan oncan quinhuallantiquizque in Colhuacan inoquimitlaque in

chaneque niman oquilhuique in Azteca. TotecuiyolmanejCanammohuica mata-


mechtohuiquilican. Niman oquitoque in chicuecalpoltin.. camototecuiyohuane ca-
taniech tohuiquilizque. Auh niman quitoque in Azteca, ca ye qualli matamech-
tohuiquilican in Colhuacan quinoncan quihuallantiquizque in Diablo in oquimo-
teotiaya in Huitzillopochtli in huai laque ce cihuatl itoca Chimalma ompa qui-

hualhuicaque in Aztlan nauhcan hualquiztiaque inic hualneiienque

Ce tecpatl xihuitl in huallehuaque


in Colhuacan nahuintin in qui-
hualmamaque in Diablo, icetlacatl

itoca.

Quauh Apan Tezca Chimal

Quauhcohuatl, inic orne Apanecatl, iniquey itoca Tezcacohuaçatl. inic nahui,


itoca Chimalman. Inoacico in quahuitl itzintla, niman oncanbmotlallique cenca
tomatmac in quahuitl, niman oncan contlallique in tlalmomoztli ipan quitlalli-
que in Diablo inocontlallique niman concuique inimihtac. Auh niman ye tla-

quazquia in niman impan poztec in quahuitl niman ic quicauhque in quiquaya


cenca huecauhtica in totolloticatca. Auh niman icquinnotz in Diablo quimilhui.
Xiquinnahuatican inamech huica in chicuecalpoltin xiquimilhuican. Camotiaz-
que zan nican titocuepazque inoquimilhuique cenca tlaocoxque in yehuantin in
chicuecalpoltin.' Totecuiyohuane campan tiazque catamechtohuiquilia, niman oc-

cepa oquimilhuique, cnamocazaan yazque, nimanicatto hualpeuhque in cliicue-

calpoltin, ()iii])slqui iii(3ncauhque in quahuitltzintlan huecauhtica in ompa catea


zatepan inohualpeuhque inotlica impau oacico in tlatlacatecollo liuey comMitlan
huehuetzto(]iie, ihuan cequintin mizquitl itzintlahuehuetzoqtie yehuantin in quin-

tocayotia mimixcohua in cetlacatl itoca Xiuhneltzin, inic orne, itoca mimitzin,

iniquey incihuatl in hueltiuh occeppa oncan oquinnotz in Diablo in Huitzillo-


pochtli quimilhui. Xiquinionanacan in huey coinitl in tlancate yehuantin ya-
cachtitequitizquc.

4
14

Auh caniman oncan oqnincuepilli inin toca in Azteca oquimilhui. In axcan


aocmo amotoca in Amazteca yeam, Mexica, oncan oqninnacazpotonique inicoqui-
cuique inin toca in Mexica, ihuan oncan oquimacac in mitl, ihnan tlahnitolli,

ihuan cliicatli in tlein acayauh huelquimina in Mexica, ompa quizaco in cuexte-


catl ichocayan ihnan in cohuatl icuonac ipan in orne calli xihuitl.
15

U 7>
QQQ
T
j
/> 0-Û !

o .

0 000 0.
Innnoo. OÛOÛD.

fe il Sí
k
9 ...li QQ mu.

DÛ O O Cl
ooo n o
n nn n A
oo9O 0.
0Q

É V 0 ~~2> fe
-_— % - -
16
17

Oncan ceppa impan molpi in xilinitl in cohuatlycamac cohuat&petl icpac huetz


in tlequahuitl i.pan in Oine acatl xihuitl.

5
18
19

£LD-
O 0 0 QOO 0
0 O^ft il

Inipan acatli cempohual xiiltiqiie in oncan Tollan in Mexica.


20

O QQQlÛ
/ y Auh niman iconmiquanique in Atlitlalacyan in Mexica.

~~1 FcTq^"
on
Q-Q_Q_Q_a

I 2

"2. 1:.<L/

9 QQO
ClojJlOû Oncan matlac xiuhtique ozce in Atlitlalac-

yan in Mexica.
L

/ ¿ 2 2» % us>
21

op o

/6 Auh niman iconmiquanique in Tlemaco in Mexica.

nooo

/
^Z. I ni pan acatli ipan macuilxiuh tique in Tlemaco in Mexica.

6
Orne acatl xihuitl ic oncan ipan molpi in xihuitl in Mexica in Apazco icpac
huetz tlequaliuitl initoca Huitzcotl.
24

3 tecpatl xihuitl iconmiqiianique in Tzompanco in Mexica.

ir~
-û-Clqlûo lac
o

6 acatl xihuitl ipan nauhxiuhtique in Tzompanco in Mexica.


25

on y o o
2s V 7 tecpatl xihuitl icón miquahique in Xaltocan in Mexica.

090 0000 /) o ,0 oo
00 cj 00
nnooo
I

QOpCLQ

10 Acatl xihuitl ipan nauhxiuhtique in oncan Xaltocan in Mexica.


26

O o oOO

11 tecpatl xihnitl ni ni an iconniiqnaniqne in Acalhnacan in


Mexica.

o oyó o.
0 O^QQ 0 0 Ó 00 C)

fe
1

..

1 acatl xihnitl ipan nauhxiuhtiqiie in oncan Acalhnacan in Mexica.


1-
27

Ome
1 xica.
tecpatl xihuitl iniconmiquanique in Hecatepec in
Me

0 0 0 0

5 Acatl xilmitl ipan nauhxiuhtique in Hecatepec in Mexica.


6 tecpatl xihuitl iniconmiquanique in Tolpetlac in Mexica.

p2T rry ;

o o.,.Q.jua ) 0 0.
3,0 0 00
Q_CLúlQjQ
)Q0 ,

13. acatl xihuitl ipan chicuexiuhtique in Mexica oncan Tolpetlac.


/
o 1 tecpatl xihuitl, auh nimanjiconmiquanique in Cohuatitlan

in Mexica.

Chfl.QOO
oyó
£3
0 ,0 z ñopo
oo ooo
ooo QoQOO
§
Cj

Ea3
00 0
0 o oQo r> q o r> o
q n o p> n O0Q 0 0 o o o oo
no ooo
/ 2- 8¥

o q r rf

1 ¡fe

8
30

7 acatl xilmitl ipan cempohual xinhtique in oncan Cohuatitlan in Mexica.


Auli niman canato in Chalco in. metí. Auh caoc quihuall ehictiaqne oc oncan
i

quihuallitiaque inoctli in Mexica Cohuatitlan.


31

QÇD
00 6 O O
<3Y 8. tecpatl xihuitl iconmiquanique in Huixach tifian in Me-
xica.

QOQO O
00,0 0

11 acatl xihuitl ipan nauhxiutique in Huixaclititlan in Mexica.


32

Auh niman iconmiquanique in Tecpayocan in Mexica,

X)
o g,

Ipan nauhxiuhtique in oncan Tecpayocan oncan impan mocliinh in yaoya-


hualoloque oncan micque initoca Tecpatzin, iliuan Huitzililhuitzin, no yehuatl in
r
Tetepantzin, oncan impan molpi in xihnitl icpac huetzpequahnitl in Tecpayo.
\
3Í 3. tecpatl xihuitl iconmiqnanique in Pantitlan in Mexica.

Dp O QQQOQI
I
55
Ü:

6. acatl xihuitl ipan nauhxiuhtique in Pantitlan in Mexica oncan impan m o-


man in Cocoliztli inin nacayo mochi tzatzayan.

y
34

nortno
7. tecpatl xihuitl iconmiquanique in Amallinalpan in Me-
xica in ompa Azcapotzalco.

1. acatl xihuitl, ipan chicuexiuhtiqne in oncan Amallinalpan ipan tlatohua-


ni Tezozomoctli in Azcapotzalco.
o o
2 tecpatl xihuitl iconmiquaniqueinPantitlan in Mexica.

oQ O, OO
-Q QO
IT

5. acatl xihuitl ipan nauhxiutique in Pantitlan in Mexica.


9. acatl xihuitL ipan nauhxiuhtique in oncan Acolnahuac in Mexica.
10. tecpat] xihuitl iconmiquauique in Popotlan in Mexica.

^9-. 13. acatl xihuitl ipan nauhxiuhtique injPopotlan in Mexica,

10
38

1 tecpatl xihuitl ieonmiquanijque in ïechcatitlan in, Mexi


ca. Orne calli xihuitl in motTato^catialli in Tenocht^f

Q_0 0 Q
QOQ

4. acatl xihuitl ipan nauhxiuh tique in Techcatitlan in Mexica.


H9

8. Acatl xihuitl ipan nauxiuh tique in Atlacuihuayan in Mexica oncan qui-


nextique in Atlatl ilman niitl yequitocayotique in Atlacuihuayan in Mexica.

Del ms. de Berlin.

1F Del m s. orieina 1.
40

O O Q O-
Q.Q àoO
41

In Chapoltepec inic quinpeuhque Mexica c^nauhcampa hnicalloque Tepaneca


colhuaque inquinnamicque.

] i
42

In ocan in Chapoltepec cempohual xiuhtiquetlaco xiuhtica, in omniqnaniqne


in Acocolco, oncan yao}^ahnalo]oqne in Mexica, oncan temactlanqne ipan motla-
lli in molpi xihnitl. Auh ca oncan qiiimoquentiqne in Amoxtli oncan quinhuica-
que in Hnitzillihuitl, nehnan ini ichpoch itoca Azcalxoch. An h inihueltinh itoca
Tozpanxoch huicalloc Ixtlahnacan za yehuantin in qninlmicaque in Collmacan,

zapepetlanhtiaque axtle intech hiietztia. Auh in oncan tlatohnani in Colhuacan


itoca Coxcuxtli in Huitzillihuitl ini ichpoch cenca quitlaocolti inatlemaitla itech

huetztia quilhui in tlatohuani. Maitlatzin xictlaocolii in ochpotzin tlatohuanieO


Auh niman quilhui. Camonicia zan yuh yaz. Maitlatzin xictlaocolli in ochpotzin
tlatohuanie auh niman quito camonicia zanyuh yaz.

7
3

M-
43

3 tecpatl xihuitl iconmiquanique in Colhuacan in Mexica,


ipan in Contitlan motecaque in oncan Tizaapan Colhuacan.

OOQO

6 acatl xihuitl, ipan nauhxiuhtique in Contitlan onoca in


Mexica in Colhua-
Contitlan inipan
can mazoihui in Contitlan onoca ca oncan mopilhuatitoea in
acatfl in moyaochiuhque in Colhuaque momamicque in Xochimilca iniquac' ye
niman ye quitohua in tlatohuani in Coxcoxtli. In
quimohuitillia in Colhuaque,
44

Mexica cuixayocaque mahualhuian, Niman ye quintzatzilia niman ixpan onya-


que in tlatohuani niman quimilhui. Tlaxihual huian in axcan techpehuazque in
Xochimilca nameehtequíuhtiá cen xiquipilli in anquimacizque in amomalhuan
yezque. Nimnn quitoque in Mexica, ca yequalli tlatohuanie moxitech niotlaoco-

lilichimal zoltzintli, ihuan maquauhzoltzintli.

Niman quito in tlatohuani, camoticia zanyuh anyazque, auh in Mexica niman


ye monahuatia quitotoque Tlein tiquit jquizque: niman quitoque Mazozanti
inic tiqu iny àtèquizq ue in tomalhuan intla in nacaz tiquin tequilizque haquitoz-

que hazonenecoc mobuinjteqúilique inin macamo yehuatl mayehuatl inin yac


maictito xixiquipil quentizque inic tiquin pohuazque ha zan quemmach yez. Ni-

man omoxixiquipil quentique niman yeiohui mihcalizque cequintin Acaltica in


mihcalque encan yaotecaque in Cohuapan ipan mochiuh in Colbuacan tlaca-

teuhctli itoca Tetzitzilin in onacticac tlahuiztli amatlazohualhuipilli quimilbuia

Mexicaye xinelinemican in yetlamalloy zan ye hetlarnaub caitlacbocaticac in qui-


tohua Xinelinemican Mexicajye, niman acito inincaltenco in Xocbimilca, niman
icbualtaque in Mexica, niman ye tlapohuallo inin malhuan ixpan in tlatohuani
m Coxcoxtli, niman ye quitohua in Mexica Tlatohuanie cave îxquichtm in to-

malbuan canauh xiquipilli inotiquimaçique. Aub niman quin hualnotz inita-


49

&3 1. acatl xihuitl inic on miquanique in Zoqnipan inipan in


ce acatl xihuitl ce oncan mixiuh inin cihuahuan in Mexica
oncan in Zoquipan. Auh niman ic quichiuhque inin Te-
mazcal in oncan Temazcaltitlan in ye oncan cate, niman
oncan omotenque oncan onehuaque in tlatemoto, ic chi-
euhcnauhpohiial.

In Axollohua noyehuatl initoca Qnauhcohnatl imomextin in yaque tlatemoto


ino ipan quizato in Acatitlan mani in Tenochtli ihicpac moquetzticac in Quauh-
tli itzintlan mani initapazol inipepech ixquich in nepapantlazo ihuitl in tlauh-
quechol in xiultototl inixquicb in quetzalli. Auh niman hualla in cetlacatl inito-
ca Qnauhcohnatl, niman ye tlanonotza quimilhuia, inotiquitlato in atl yuque in
matlaltayotl. Auh ca ompa oquillaquique inaxollohua. Auh inoquillaquique in
axollohua nimanic hualmocuep in Quauhcohuatl in yuhquimilhuico inic nihuan.
13
50

Ompa omic in Axollobua ca oquillaquiqne inompa inotiqiiittaque Acanepantlà


in niani Tenochtli ihicpac icac in Quauhtli, ihuan initapazol itzintlan mani ini-

pehpech zamoh nepapantlazoihuitl ihuan in atl yuquin matlallayotl in oncan


oquillaquiqne in Axollohnan. Ino ontlanonotz in Quauhcohuatl zanimoztlayoc in
quizato in Axollolma, niman ye quimilhuia ini icnihuan caoniquitlato in tlalloc
ca onech notzcaquitohua, caoacico in nopiltzin in Huitzilopochtli ca nican ichan
yez cayehuatl ontlazotiz inic tinemizque in Tkdticpac catonehuan. Auh inoqui-

mon nonotzque niman ic yaque intlachicto inoquitlato in Tenochtli inoquittaque,

niman ye tlachpana initzintla in tenochtli oncan contlallique in tlalmomoxtli, in


xomihmitl mahahuiltito in ompa quinamicque in Colhuacan tlacateccatl, niman
quihualhuicaque zan yoyoltia inihitic contlallique inintlalmomoz quiyollotique
in tlacateccatl initoca Chichilquahuitl Colhuacan tlacateccatl. Inipan xihuitl in-

quitlallique in tlalmomoz orne tecpatl xihuitl.


FONDATION DE MEXICO.
52

Iniquac in oacico in Chichimeca in Colhuacan Chichimeca iniquac inotlachi-


chiuhque in tenochtli itzintlan cazan oc tolxacaltzintli inin xacaltzin in oncan
mochantique. Auh caniman ic compehualtique in yemo tlatlam allia. Auh in
quinyaliuallotoque in tlalhuactli ipan in huallacbia catlapopotzticate. Auh ca-
yuhquin tzoyac chu atoe in quihuallinecuica miyecjic miqnia, ihuan popèzahuaya.
Auh miyeepa ic quinpehuaz nequia ahuel mochihuaya.

/
58

1
QClClQ

>OQ
1

1 _J

..a

oo
ÎDOOCLQ

\V
Mean miquico in Acamapichtli.
59

le orne tlatohuani nijman ic omotlalli


ono in Huitzilihuitl.
QQQQQ

QQQG
QQQQQ

OQ_Û_û_û

3%

QQQQQ
60

Nican molpi in toxiuh ic macuilpà


inolpia^ ilman nican temoque Cha
polme.
61

QJÛQOO

OQQ

4>
62
63

I ¿5

Nican miquico in Huitzilihuitl.

Iquey tlatohuani niman iconmotlalli


in Chimalpopoca yehuatl ipan ya in

tepanecayotl.

QPQQQ.

ÛJÛ
64

OSLO. Q Q

M ÇLQ_0
0 OQ

r> DQQ
Q.nooo

O QOOQ
Nican mic in Chimalpcjpoca quihui-

caque in Tepaneca.

Niman ic onmotlalli in Itzcohuatzin


ic nalnii tlatohuani.
65

1 2*

LUI

17
66

Mean poHuhque in Quauhnahuaca inoquimonpeuhque ce

xiuhtica tequitque niman ye tlacallaquia ichan in Itzco-

huatzin zan on xihuitl.

X0Q O Q
Nican miquico in Itzcohuatzin.

^11. tochtli ipan motlalli in Ilhuicaminatzin huhue Mo-


teuhczoma ic macuilli tlatohuani.

SEO
ooooo
Q_Q.
C7
68

9 Nican tlachapol qualoc temoque chapolme, iquac maya-


;>o ooo \^ . i

naloc.

.o oa

OOOÛ
69

Mean ce hiieehililoc in toctli oncan

peuh inic mayanaloc.

Mean in necetochhuilloc quauhtica


ne anoc iqnao in nototonacahuilloc.

Nican molpi in toxiuh ic chicuaceppa molpia, ihuan iquac


inaca aoemo conniomaca initlamatzoliual ça itic actoc in
momiquili Tzopilome quinquaque oacac qiiintocaya.

i?
70

^nipan Calli xihuitl moquetzaco in quiyahuitl cenca


tlaiiiocliiuh nohuian in tlapanco mochiuh tonacayotl
in canin chiton oncan mochiuh inchie in nauhtli in
etl.
71
Nican miquico in Ilhuica-
mijnatzin, nimnn ic oïnotla-

lli in Axayaeatzin ic chibua-


cen tlatohuani, ihnan iqnac
poliuhque Xóchitl an tf aca.

Nican poliuhque in Tlatilolca amo-!


huecauh in quimonpeiuV Axayaeatzin
camoqnichnenequia in Moquihuix ne-
huan in teconjel in tlacayehuatl / Qua-
quauhtzin zanimpan tlatoca huel po-
polihuizquia. I

Nican tiallolin cenca miyec in tepetl huihuiton niochipa


pachiuh in jcalli.

19
74

Mean poliuhque Ocuilteca.

Nican poliuhque Icpatepeca.

Nican poliuhque Calliy manyan tlaca


Matlatzinca ompahui cocolizçuitique
in Axayacatzin itoca tlilcuezpal in

Iquimetzhuitec xiquipilco ychan.

Nican qualloc in tonatiuh mochi nez-


que in cicitlalpn iquac mic in Axaya- gis-
catzin.

Auh niman ic on motlallijin Tizoci-


catzin ic chicóme tlatohuani.
75

Izquitetzomaqne inicalcatca Iliiitzi-

llopochtli.

aajxû Nican motlatocatlalli in Ahuitzotzin


ic chicuey tlatohnajii.


/ " r '
vH?

QQQQQ

O
PQQOQ
7<¡

Nican momamal in teocali i in camo-


mamal Tziuhcolmaca, Mazateca iqimc
yancuican motlatocatla llique Qnauh-
nalmaca, Tepozteca, HnaxtepecajXil-
£iXLQ_Û_
loxochitepeca ic nahualtepetl.

Nican tlallolin iqnac monexti in mo-


yohuallitohua,\ Fantasma que apareció,

que Torquemada la ¡lama Toyohualito-

hua (Tomo l 9 pág. 186).

Nican teciuh moclii micque in mi-


michtin in atlanonoque.
|
!

_0
78

OOQQ
Nican tlallolin cenca totoeac] moch
tzatzayan in tlalli.

OOQQf)
Nican poliuhque Xochitlantlaca.

"Mean poliuhque Amaxteca iquac mi-


quito Huexotzinco Tlacabuepantzin. (^j .

Mean moquetz^Acuecuexatl xilloti injtoctli apachiuh zan-


quitla in Ahuizotzin amo qui macaya in Tzotzqmatzin Co-

yofraaca^ 1 1 atoh iiani ic quicallali amo tehuari tequipano in

tepanecatl ic qui mictizquia in Tzotzumatzin. [


70

Nican tetatacoto Mallinalco inaqmn


amoyamiyec tlaipatl in quitzanhctia.

Nican rniquico in Ahuitzotzin.

[)QQOQ

Auli niman ic on motlalli in Moteuh-


czomatzin ic chiuhcnahui tlatonuani.
^ Nican occeppa tetatacoto in
Mallinalco.

0E7
Nican acico in Cacahuatl.

11,1
hA
(y
? O Ci
^
Nican temoc Tzitzimitl. - J i¿» -
; JE) ï
8(1

Nican poliuhque Zoziillantlaca.

Nican mol pi in toxùih ic chicoppa j

mol pi a in ixquichica hualleluiaquclin


A/tlan in Mexica.

Nican temoque tlacalmillome.

Nican in tetzahuitl hualmoqueque-


tzaya iqnac tenioc temimilli Tcx ili va-
can iquac huallehiiaque in Xptianome
inic qniri?moyollotillito te 9 inic nican
,

aciquihni. Auh ca icpac huallala eni-


llolniava in teocalli.
85

yaque Tlaxcallan in Tecuilhnitontli iqnac mic in Moteuhczoma ino on mic niman


qui huahua maltique initoca Apanecatl, niman ompa quihuicac in huitzillan zan
ye ompa quihnaltocaque yenoye ompa quihuicac i Necatitlan zan ye ompa qui-
huahniminque yenoye ompa qui huicac in Tecpantzinco, zan no quihnaltocaque
yenoceppa quihuicac in acatl iy a capan quin ye om pacán que quito in Apanecatl.
Totecuiyohuane motollinia in Moteuhczoma cuix nicmamatinemiz, niman quito-
que in pipiltin. Xoconanacan, niman quimontequiuhtique in Calpixque niman
quitlatique. Niman Hueeytecuilhuitl Tlaxochimaco Xocotlhuetzi, Ochpaniztli, in
on mottatocatlalli in Cuitla/ma tzin, niman ye Qnechoüi, ipan mic in Cuitlahuatzin.
Panquetzaliztli, niman ye Atemoztli Tititl Izcalli atlcahuallo: inipan on motlato-
catlalli in Quauhtemoctzin. Tlacaxipehualiztli inquimonpeuh Chalca, ihuan Xoco-
titlantlaca, niman quittaque tehnan mobuahuanque. Tozoztcmtli, ipan in micque
pipiltin. Tzihnacpopoca; Xoxupehualloc, Tzihuactzin, Tencuecuenotl, Axayaca,
Totlehuicol. Inic micque Tzihuacpopoca quin nahuati in Quauhtemoc amantlan
tlenamacac quimilhui. In tiachcahnan ye omilhuitl in notlan hual ceceinilhuitia

in Tzihuacpopoca maitlanechaiti. Niman quitoque in Tiachcahuan macaquimo-


yolli tlacalhui in tlacatl tlacoculizcuitiz maticcahuacan mayauh. Niman ye mo-
nahuatia in tlamacazque no yehuantin in tiachcahuan intemictizque, niman ye
quitetemohua in oquittaque mohuehuetzquillitihui in Quauhtemoctzin, niman
iquech tlancanato quilhuia Oc xihualla on niccauhtze. Niman ye quihuihuitete-
qui Hueytozoztli, niman ye Toxcatl, Etzalqualiztli ipan intech cempohualtique
in Xptianome Tecuilhnitontli, Hueytecuilhuitl, niman ye Miccailhuitontli. Ic na-

pohualtonatiuh inicaxihuac Mexicayotl Tenochcayotl.

Roi qui succéda a Montezuma

et qui mourut rie la petite vérole.

Icto. tlatohuani Ochpaniztli


in on motlatocatlalli Cuitla-

huatzin, zan napohualilhuitl


tlatocat Quecholli tlami ini-

pan mic totomonaliztli, ini-

comic iquac yaque in Tlax-


calla CASTiLLANtlaca.

22
86

Roi qui fut fait prisonnier par Cortes qui le fit tor-

turer et pendre.

Ic 11. in tlatohuani ipan in motlato catlalli Quauh-


temoetzin, ihuan oncan moyahuac in Mexicayotl

Tenochcayotl iquac hualcencalacque in Españoles.

El año 5 acatl (1523) hubo un eclipse de Sol el dia 8 de Octubre, según esta

historia.

Símbolo de los años

Símbolo de los dias

FIN DE LA COPIA.

Berlin, 22 de Enero de 1890.


J

También podría gustarte