Verbo KACHKAY, ESTAR
1.- ñuqa kachkani yo estoy
2.- qam kachkanki tú estás
3.- pay kachkan él está
4.- ñuqanchik kachkanchik nosotros estamos
5.- ñuqayku kachkaniku nosotros estamos
6.- qamkuna kachakankichik ustedes están
7.- paykuna kachkanku ellos están
CONJUGACIÓN EN PRESENTE PROGRESIVO DE LOS VERBOS EN
QUECHUA
Para conjugar los verbos en quechua en presente progresivo utilizaremos el
sufijo de conjugación -CHKA
Primero colocaremos el pronombre personal, tal y como lo hemos visto
anteriormente; luego colocamos los verbos en quechua siempre eliminando el
sufijo infinitivo -Y
Veamos un ejemplo con el verbo MIKUY que significa COMER:
1.- ñuqa mikuchkani yo estoy comiendo
2.- qam mikuchkanki tú estás comiendo
3.- pay mikuchkan él/ella está comiendo
4.- ñuqanchik mikuchkanchik todos nosotros estamos comiendo
5.- ñuqayku mikuchkaniku nosotros estamos comiendo (pero tú no)
6.- qamkuna mikuchkankichik ustedes están comiendo
7.- paykuna mikuchkanku ellos están comiendo
Veamos otro ejemplo con el verbo TAKIY que significa COMER:
1.- ñuqa takichkani yo estoy cantando
2.- qam takichkanki tú estás cantando
3.- pay takichkan él/ella está cantando
4.- ñuqanchik takichkanchik todos nosotros estamos cantando
5.- ñuqayku takichkaniku nosotros estamos cantando (pero tú no)
6.- qamkuna takichkankichik ustedes están cantando
7.- paykuna takichkanku ellos están cantando
Presente progresivo del verbo KACHKAY o ESTAR
Algo que debemos tener presente es que el VERBO KAY, en su forma
progresiva es KACHKAY y se traduce como el verbo ESTAR del español.
Veamos cómo podemos conjugar el verbo KACHKAY
1.- ñuqa wasipi kachkani yo estoy en el salón
2.- qam wasipim kachkanki tú estás en el salón
3.- pay wasipim kachkan él/ella está en el salón
4.- ñuqanchik wasipim kachkanchik nosotros estamos en el salón
5.- ñuqayku wasipim kachkaniku nosotros estamos en el salón
6.- qamkuna wasipim kachkankichik ustedes están en el salón
7.- paykuna wasipim kachkanku ellos están en el salón