Universidad Nacional Agraria La Molina
Facultad de Ciencias
Departamento Académico de Química
BIOQUÍMICA
Elva Ríos Ríos
Departamento Académico de Química
Facultad de Ciencias
BIOQUÍMICA
Capítulo 3
Metabolismo de
Carbohidratos y Oxidación
Biológica
TEMA 6
■ Digestión y Absorción de Carbohidratos
LOGRO DE APRENDIZAJE:
1. Reconocer los eventos relacionados a los procesos digestivos y
de transporte celular a nivel intestinal
METABOLISMO
REACCIONES DEL METABOLISMO
REACCIONES DEL
METABOLISMO
PAPEL DEL ATP UNIENDO CATABOLISMO Y
ANABOLISMO
CATABOLISMO
ANABOLISMO
METABOLISMO DE
NUTRIENTES
LAS VÍAS METABÓLICAS ESTAN
COMPARTAMENTALIZADAS
CITOSOL:
❖ Glucolisis
❖ Vía pentosa fosfato
❖ Síntesis de ácidos MITOCONDRIA:
grasos ❖ Ciclo Krebs
❖ Fosforilación
oxidativa
❖ Oxidación de ácidos
AMBOS: grasos
❖ Cuerpos cetónicos
❖ Gluconeogénesis
❖ Ciclo de la urea
COMPARTAMENTALIZACIÓN DE LA
MITOCONDRIA
Cresta
Matriz
TIPOS DE VÍAS METABÓLICAS
CARBOHIDRATOS
Nuestra principal fuente de energía
Fibra: Se almacena
carbohidrato como
no digerible glucógeno y
grasa
Es importante mantener los niveles de glucosa en sangre
Empieza en la boca
Antes del ingreso de la comida:
Vista y olores - Salivación
Comida ya en la boca - Producción de saliva
Amilasa salival: almidón
- Es importante masticar
Continua en la faringe
Bolo: comida y saliva mezcladas
DIGESTIÓN DE
CARBOHIDRATOS
En el estómago
- Actúan los ácidos
En el intestino delgado
- Amilasa pancreática
- Sacarasa, lactasa, maltasa
APARATO
DIGESTIVO
DESTINO: HÍGADO
ABSORCIÓN
❖ A nivel de la mucosa intestinal.
❖ Sólo como monómeros: glucosa, fructosa, galactosa.
❖ Para esto: digestión, procesos hidrolíticos exergónicos,
extracelulares, que se inician
❖ en la boca.
❖ Enzimas digestivas sintetizadas en glándulas
especializadas.
❖ Regulación: sistemas nervioso y endocrino.
INTESTINO DELGADO
ABSORCIÓN INTESTINAL
PROCESOS PASIVOS Y ACTIVO
DIGESTIÓN:
ENZIMAS
DESTINO DE LOS
CARBOHIDRATOS
TEMA 7
■ Glucolisis
LOGRO DE APRENDIZAJE:
1. Comprender los procesos de degradación de la glucosa
Glucosa 6-
Fosfato
PAPEL CENTRAL
DEL
METABOLISMO Piruvato
AcetilSCoA
DEGRADACIÓN DE LA GLUCOSA EN CITOSOL Y
MITOCONDRIA
GLUCÓLISIS
❖ Oxidación gradual de la glucosa, permite capturar energía; si fuera en un solo paso, se
disiparía toda como calor.
❖ Presenta: 10 Rx, catalizadas por diferentes enzimas.
❖ Vía anaeróbica lineal, citosólica.
❖ Ocurre en ausencia de oxígeno.
❖ Forma 2 piruvatos, 2 ATP netos y 2 NADH+H+.
❖ Provee de Energía, Hematíes (carece de mitocondria), Cerebro y músculo esquelético
activo; presenta metabolismo oxidativo parcial.
❖ Contribuye : Síntesis de productos intermediarios.
❖ Pte metabolismo : Fructosa y Galactosa
OXIDACIÓN GRADUAL
La energía se aprovecha para sintetizar ATP y para reducir NAD+.
OXIDACIÓN GRADUAL
❖ Secuencia de 10 reacciones: Oxidación parcial en el Citosol sin oxigeno
(anaeróbica)
Glucosa (6C) 2 Piruvato (3C) + 2 ATP NETOS + 2 H2O +NADH + H+
❖ Oxidación completa: en la mitocondria con oxigeno (aeróbica)
Oxidación completa CO2 + H2O + 36 ATP NETOS
ETAPAS DE LA
GLUCÓLISIS
PRIMERA
FASE
GLUCÓLISIS
Glucosa-6-P
biP
SEGUNDA FASE GLUCÓLISIS
-biP
GLUCÓLISIS DE OTROS MONOSACÁRIDOS
• La fructoquinasa y galactoquinasa son exclusivas del hígado;
• La hexoquinasa presente todos los órganos, el Km < por glucosa que por otras
hexosas.
DESTINO DEL
PIRUVATO
Cadena de transporte
de electrones
PIRUVATO SIN O2: FERMENTACIONES
NAD+
NAD+
PIRUVATO CON O2: DEGRADACIÓN DE LA GLUCOSA-
RESPIRACIÓN CELULAR
COMPLEJO PIRUVATO DESHIDROGENASA
ENZIMA ABREVIATURA COENZIMA
Piruvato deshidrogenasa E1 -Tiamina pirofosfato (TPP)
Dihidrolipoil transacetilasa E2 -Lipoamida
-Coenzima A (CoASH)
Dihidrolipoil deshidrogenasa E3 - Flavina Adenina Dinucleótido
(FAD)
- Nicotinamida Adenina
Dinucleótido (NAD+)
COMPLEJO PIRUVATO
DESHIDROGENASA
INGRESO DE PIRUVATO A LA MITOCONDRIA
COMPLEJO PIRUVATO DESHIDROGENASA
TEMA 8
■ Ciclo de Krebs o ciclo de ácido cítrico
LOGRO DE APRENDIZAJE:
1. Comprender el rol del ciclo de Krebs
ESTRUCTURA DEL ACETILSCoA
ACETILSCoA:
CICLO DE
KREBS
PAPEL ANFIBÓLICO DEL CICLO DE KREBS
VÍAS ANAERÓBICA Y AERÓBICA
TEMA 9
■ Cadena transportadora de electrones y fosforilación oxidativa
LOGRO DE APRENDIZAJE:
1. Comprender el destino de los equivalentes reductores en las
membranas mitocondriales y los eventos que permiten la síntesis
de ATP
RESPIRACIÓN CELULAR
NADH + H+
TEORÍA QUIMIOSMÓTICA DE MITCHELL
Fundamento:
potencial electroquímico transmembrana
1. Flujo de e- a través de una cadena de transportadores de
membrana
2. Flujo de protones desde la matriz (fuerza protonmotriz).
1961, Peter Mitchell 3. Energía suficiente para sintetizar ATP (ADP + Pi)
En eucariotas: mitocondria
LA MITOCONDRIA
Cresta
Matriz
MEMBRANAS
MITOCONDRIALES
CADENA TRANSPORTADORA DE ELECTRONES
CADENA TRANSPORTADORA DE ELECTRONES
❖ Crear gradiente
electroquímico para
ATP
❖ Proteínas integrales de
membrana y grupos
prostéticos capaces de
aceptar y ceder uno o
dos electrones.
❖ Flujo de electrones
través de estos
complejos Bombeo de
protones al espacio
intermembrana
LA CADENA DE TRANSPORTE DE ELECTRONES
COMPONENTES DE LA CADENA DE
TRANSPORTE DE ELECTRONES
• NAD+/NADH + H+
A.
• FMN / FMNH2; FAD / FADH2 (en flavoproteínas)
B.
• Ubiquinona (coenzima Q)
C.
• Hem (en citocromos)
D.
• Centros o Complejo FeS
E.
NAD+ / NADH+H+
Coenzima que se
asocia
reversiblemente con
deshidrogenasas
FLAVOPROTEÍNAS:
FMN Y FAD
COENZIMA Q o UBIQUINONA
❖ Molécula pequeña,
liposoluble e hidrofóbica:
atraviesa libremente la
membrana mitocondrial
interna
CITOCROMOS:
PROTEÍNA CON
COFACTOR HEM
PROTEÍNAS CON CENTRO Fe-S (Fe NO HEM)
Son proteínas que contienen Fe3+ asociado con azufre (S), sea éste inorgánico o como
el encontrado en las cadenas laterales de Cisteina (Cys)...
CADENA TRANSPORTADORA DE ELECTRONES
Complejos proteicos ubicados en la membrana.
COMPLEJO I:
NADH + H+
DESHIDROGENASA o
NADH + H+: UBIQUINONA
COMPLEJO II: SUCCINATO DESHIDROGENASA
COMPLEJO III:
UBIQUINOL –
CITOCROMO BC1
ÓXIDO-REDUCTASA
COMPLEJO IV: CITOCROMO C OXIDASA
LA MENBRANA INTERNA MITOCONDRIAL ES
IMPERMEABLE A IONES
El flujo de H+ crea:
❖ Gradiente o diferencia de
pH: potencial químico
❖ Gradiente o diferencia de
cargas: potencial eléctrico
❖ Potencial electroquímico :
“Fuerza protonmotriz”
FUERZA PROTÓN MOTRIZ
El gradiente de protones
generado impulsa la
síntesis de ATP mediante la
ATP sintasa
TRANSLOCADOR ADP/ATP
El ATP sintetizado en la matriz
mitocondrial es enviado al espacio
intermembranas por el translocador y
de ahí al resto de la célula
SÍNTESIS DE ATP
ATP SINTASA
F1 Unidad catalítica
(ATP sintasa)
F0 Unidad bombeadora
de H+
CADENA DE TRANSPORTE DE ELECTRONES
Mitocondria
(MI)
FOSFORILACIÓN OXIDATIVA
❖ Culminación de vías productoras de energía en organismos aeróbicos.
❖ Punto de encuentro de la degradación de carbohidratos, lípidos y aa.
❖ Energía de oxidación de sustratos - síntesis de ATP
❖ Electrones donados por NADH+H+ y FADH2 - Reducción de O2 a H2O; fosforilación de
ADP Oxidación de NAD+ y FAD
INHIBIDORES DE LA CADENA DE TRANSPORTE DE
ELECTRONES
Algunas sustancias bloquean
la cadena respiratoria en
puntos específicos
LANZADERAS
Se denomina lanzaderas a la forma de ingresar los hidrógenos de los 2 NADH+H+
producidos en glucólisis (vía anaeróbica) a un transportador.
Esto se realiza transfiriendo los hidrógenos a un transportador capaz de atravesar la
membrana mitocondrial para luego transferir estos hidrógenos a una coenzima oxidada
NAD+ o FAD reduciendólas a NADH+H+ o FADH2 según el tipo de transpotador Malato
Aapartato o Glicerol 3-Fosfato.
2 NAD+ 2 NADH+H+
MALATO DESHIDROGENASA CITOSÓLICA
LANZADERA
2Oxalacetato 2NH3
MALATO- 2L-Malato
DESAMINACIÓN
ASPARTATO: 2L-Aspartato
CORAZÓN, HÍGADO
Y RIÑONES 2L-Malato
2NAD+
2 NADH+H+ 2L-Aspartato
2 Oxalacetato 2NH3 TRANSAMINACIÓN
BALANCE:
Glucosa + 38ADP + 38Pi + 38H+ + 6O2 6CO2 + 38 ATP + 42 H2O
2NAD+ Glicerol 3- 2NADH+H+
LANZADERA fosfato
deshidrogenasa
GLICEROL 3- citoplasmática
FOSFATO: MÚSCULO
2Glicerol 3-fosfato 2Dihidroxiacetona
Y CEREBRO fosfato
Citoplasma
2FAD
2FADH2
2CoQ
Matriz C.T.E
BALANCE:
Glucosa + 36ADP + 36Pi + 36H+ + 6O2 6CO2 + 36ATP + 42 H2O
ENERGÍA DE LA GLUCOSA RECUPERADA COMO
ATP
TEORIA TEORÍA TEORIA TEORÍA
CLÁSICA MITCHEL CLÁSICA MITCHEL
ATP ATP ATP ATP
GLUCÓLISIS (ANAERÓBICA) 2 2 2 2
CONVERSIÓN DE 2 PIRUVATOS
BALANCE DE EN 2 ACETIL COA (AERÓBICA)
2NADH+H+ 6 5 6 5
ATP DE LA INGRESO DE 2 ACETIL COA AL
OXIDACIÓN CICLO DE KREBS (AERÓBICA)
6NADH+H+ 18 15 18 15
COMPLETA DE 2FADH2
2GTP
4
2
3
2
4
2
3
2
UNA MOLÉCULA LANZADERA MALATO ASPARTATO
DE GLUCOSA (AERÓBICA)
2NADH+H+ 6 5
(CO2 Y H2O) TOTAL 38 32
LANZADERA GLICEROL 3-
FOSFATO
(AERÓBICA) 4 3
2FADH2
TOTAL 36 30