UÑTASA ARUSKIPAÑÄNI
LURAYIRINAKA
FORMA INFINITIVA
DE LOS VERBOS EN
K’ACHACHAÑA JARIÑA CH’UKUÑA AIMARA
-AÑA
-IÑA
-UÑA
LARUÑA
ANATAÑA MUKHIÑA
• Sufijo: «-ska», marca el gerundio «
ando , endo», y va ligado a los marcadores
de persona del tiempo Presente pasado.
Ejemplo:
-skthwa 1ra-P.
1ra-PERSONA 2da-PERSONA -sktawa 2da-P.
Nayaxa umaskthwa Jumaxa larusktawa -skiwa 3ra-P.
-sktanwa 4ta-P.
LURAYIRINAKA
Umaña Jaylliña Laruña
3ra-PERSONA 4ta-PERSONA Para conjugar el modo gerundio todos los
Jupaxa jaylliskiwa Jiwasaxa umasktanwa verbos deben perder el infinitivo verbal –ña
Orden gramatical: S + C + V
1ra-P/ Nayaxa panka alasktha 2 da-P/ Jumaxa morenada thuqhuskta
3ra-P/ Jupaxa qhatuna manq’aski 4ta-P/ Jiwasaxa periodico ullasktana
ARUSKIPAWI
JULIA: Kamisaki jilata.
JUAN: Waliki kullaka.
JULIA: Kunsa luraskta?
JUAN: Markaruwa sarasktha. Jumasti?
JULIA: Nayaxa qhathuruwa sarasktha.
JUAN: Waliki kullaka. Jilamaxa kunsa luraski?
JULIA: Jilajaxa irnaqaskiwa.
JUAN: Iyawa kullaka, qharürkama kullaka Julia.
JULIA: Qharürkamaya jilata Juan.
Jupaxa uta pichaskiti?. SUFIJO
INTERROGATIVO
Jisa pichaskiwa - ti ?
Lauraxa pankanaka aljaskiti?.
Janiwa aljkiti, isinaka t’axsuski