Evolución Fonética del Latín al Español
Evolución Fonética del Latín al Español
de Latín
1. Terminología
Desaparición Adición
Al principio de palabra Aféresis Prótesis
En sílaba interior Síncopa Epéntesis o Anaptixis
Al final de palabra Apócope Paragoge
A) VOCALES
MODO DE
ARTICULACIÓN PUNTO DE ARTICULACIÓN
(= abertura de la boca (parte de la boca donde se articulan)
al pronunciarlas)
Anterior Central Posterior
Mínima (= cerradas)
Media
Máxima (abiertas)
1
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
B) CONSONANTES
MODO DE
ARTICULACIÓN
PUNTO DE ARTICULACIÓN
Bilabial Labiodental Interdental Dental Alveolar Palatal Velar
Sord Sord Sord
Sorda Sonora Sorda Sonora Sonora Sorda Sonora Sonora Sorda Sonora Sonora
a a a
Oclusiva p b t d k g
Africada ch
Fricativa f z s y j
Lateral l ll
Vibrante r, rr
Nasal m n ñ
- Latinismos: Palabras que han pasado al castellano sin mediar ningún cambio en la
escritura (a priori, a posteriori, ipso facto, honoris causa, mutatis mutandis, deficit,
superavit, vice versa, per capita, etc.).
- Cultismos: palabras que apenas han evolucionado (recuperare > recuperar, citare >
citar).
- Palabras patrimoniales: presentan una evolución completa (recuperare > recobrar).
2
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
NOTA.- Los principales fenómenos fonéticos que a continuación exponemos afectan especialmente a las
palabras patrimoniales. Indicamos solo las evoluciones fonéticas más sencillas, dejando de lado aquellas
otras que se apartan de la norma general por intervenir en ellas elementos más complejos.
3
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
15) au > o, al + cons. > au + cons. > o + cons. (vocalización y monoptongación): aucam > oca,
thesaurum > tesoro, alterum > otro, calcem > coz
16) Las oclusivas sonoras (b / d / g) intervocálicas o entre vocal y r o l se mantienen o
desaparecen: legere > leer, laudare > loar, auditum > oído, caballum > caballo,
audibam > oía
Di el resultado castellano de las siguientes palabras latinas, explicando los fenómenos fonéticos
que en ellas aparecen:
solución
A)
acutum fixum
Aeolum forum
Aesculapium frigidum
aetherem gallinam
allegoriam gravare
annexum hederam
aperire infamem
aquaeductum inflare
aquilam Italiam
arietem laudare
athletam legionem
aurificem lucrum
aurum lupum
bene mel
bonum metum
caenum minus
calicem mitto
chartam nigrum
circare originem
collocare pausare
consulem portum
credere precem
crudelem piscatorem
cuppam populum
curtum putare
decem Pygmalionem
distare quaestionem
dixisti quattuordecim
dominare quindecim
exercere Quintum
febrem rumigare
4
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
saltum stratum
sannam succidum
scalam terram
serram timorem
sinum totum
solem turpem
solidum varicem
stabulum vindicare
statum voracem
stirpem
B)
solución
aerarium florem
aggravare focum
annum fontem
aprilem fortia
architectum graphicum
asinum hortum
aullam inertem
blasphemiam insaniam
cadere legere
caecum lictorem
caelum ligare
calidum luxum
centum maurum
cervum mustum
circum paucum
cistam pedem
comparare perdicem
contum pilum
crucifixum populatum
cum porcum
cyclopem praematurum
deponere praeoccupare
diabolum pulchrum
dixi quem
dominicum Quirinalem
equam rapacem
feracem resolubilem
ferum
5
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
sagacem stoicum
sagittam studium
schemam tabulam
scholam taedam
scribam tam
scutum theoriam
sequacem traditorem
servum turbidum
sigillum ulmum
socerum vaginam
solidare velocem
spissum veritatem
spumam virtutem
stannum
6
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
1
Ya desde el s. I d. C. se confunden el sonido de la v (la u consonantizada, fricativa) y de la b
(pronunciada también como fricativa en determinadas posiciones); este fenómeno se llama betacismo.
7
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
29) La s inicial a veces > j: saponem > jabón, sucum > jugo
30) Las consonantes que se conservan en final de palabra son la l y la s: mel > miel, minus >
menos
31) La r final de palabra sufre metátesis y pasa a interior: semper > siempre, inter > entre
32) En inicial de palabra la pl- y la cl- > se conservan o pasan a ll-: plenum > pleno / lleno,
clamare > clamar / llamar, clavem > clave / llave; precedidos de consonante > ch:
amplum > ancho
33) En inicial de palabra la fl- > fl- / ll- / l-: flammam > llama, florem > flor, flaccidum > lacio
34) En inicial de palabra la cr- > cr- / gr-: credere > creer, crinia > greña
Di el resultado castellano de las siguientes palabras latinas, explicando los fenómenos fonéticos
que en ellas aparecen:
solución
A)
affluere gibbosum
alienum gingivam
allocutionem gymnasium
altarium harenam
amas infero
audivi iustum
calceare iuvenum
catenatum legis
cereum meum
Cleopatram mulierem
coeliacum noctem
cohortem operam
concilium orditum
cuneum plagam
deputatum plenum
despectum plicare
erilem plorare
facere podium
ferrarium pollicarem
filium primariam
flammam profectum
fluere puteum
foederare radium
frontem strictum
fungum super
furonem tepidum
8
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
verrucam vocationem
B) solución
adhaerere infidelem
animalia infirmitatem
auctorem Iulium
audies milium
cataractam nodum
clamare operarium
cremationem Phoeniciam
crucem pluviam
crustam polire
dentariam praeiudicium
dictatum primarium
fabam refectum
fabulare refundere
faenum saponem
falconem sellam
fatum spatulam
foedum sucum
foetidum suspectam
fumum timere
furcam traditionem
gemellum umeralem
granarium unciam
Hamilcarem ventum
vineam
C)
solución
Aesopum clausulam
aggregare clavem
alium collarem
aperturam cornu
aquam crassum
attributionem cretam
audire crinem
ausare crudelitatem
caecare curiam
caprarium cyclicum
9
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
desertum poenam
extraneum potionem
fabulam praeludium
fel profiliare
fidelem proximum
foetere relaxare
forum respectum
gelu rotam
gemitum saecularem
germanum sationem
graphium Scytiam
grillum semper
iacere seniorem
infantem servam
integrare siringam
inter squalum
iocum stellarem
iurare stropham
iuventutem taurum
liquatum tectum
Martem times
oboedientem undam
ordinare venis
pauperem ventrem
peccatum viduam
10
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
2
Son los grupos producidos por la síncopa de una vocal, por oposición a los grupos latinos en los que no
ha habido tal síncopa. La síncopa de la vocal en el grupo romance se marca con el signo ‘.
11
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
Di el resultado castellano de las siguientes palabras latinas, explicando los fenómenos fonéticos
que en ellas aparecen:
solución
A)
acuculam mensem
annuculum monticulum
cabannam nascere
*cineram nescium
cinctum nominare
cingulum oviculam
constare pinnam
cruptam planctum
cumulum pugnum
cuniculum saeptum
cursum sanctum
desponsare septem
dominum tam magnum
*ingenerum tegulam
iunctum tenerum
lambere trans
ligna transmissorem
limitare trunculare
lumbum vetulam
vinciculum
B)
solución
*addebitare generum
adscriptum grunnire
auriculam hominem
autumnum lignum
captare mensam
civitatem praegnare
comitatum *pronominem
conscientiam rapidum
cultellum sanctitatem
debitam seminare
distinctum semitarium
12
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
somnum transgressionem
speculum translatum
*staminem vetulum
C)
solución
affluentem limitem
amavi mollire
apiculam multum
Artaxerxes operare
bonitatem pannum
capitalem pertinacem
captam Phoebum
centuriam plumbum
chordam praemonitorium
colluminare prehendere
comitem pyram
compensare reformatorem
completum *rememorantiam
convalescere resuscitare
coxum rupturam
cristam scissionem
cumulatum scriptorium
cuneam sculptorem
cynicum signa
divulgare sorticulam
facis spectaculum
*faminem stabilem
feminam tersum
*ferruminem Theseum
fugacem tremulare
furtum trifolium
gulam ursum
humerum vallem
ingenerare viperam
ipsam vulpeculam
legalem
13
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
A)
acutum (1, 4, 10) > agudo laudare (2, 15, 16) > loar
Aeolum (1, 4, 7) > Eolo legionem (1, 2) > legión
Aesculapium (1, 4, 7) > Esculapio lucrum (1, 4, 10) > logro
aetherem (1, 2, 7, 9) > éter lupum (1, 4, 10) > lobo
allegoriam (1, 11) > alegoría mel (14) > miel
annexum (1, 4, 5, 11) > anejo metum (1, 4, 10, 14) > miedo
aperire (2, 10, 13) > abrir minus (4) > menos
aquaeductum (1, 4, 7, 12) > acueducto mitto (4, 11) > meto
aquilam (1, 12) > águila nigrum (1, 4) > negro
arietem (1) > ariete originem (1, 2, 4) > origen
athletam (1, 9) > atleta pausare (2, 15) > posar
aurificem (1, 2, 3, 15) > orífice portum (1, 4, 14) > puerto
aurum (1, 4, 15) > oro precem (1, 2, 3) > prez
bene (2, 14) > bien piscatorem (1, 2, 4, 10) > pescador
bonum (1, 4, 14) > bueno populum (1, 4, 10, 13, 14) < pueblo
caenum (1, 4, 7) > cieno putare (2, 4, 10) > podar
calicem (1, 2, 3) > cáliz Pygmalionem (1, 2, 8) > Pigmalión
chartam (1, 9) > carta quaestionem (1, 2, 7, 12) > cuestión
circare (2, 4) > cercar quattuordecim (1, 3, 4, disim., asim., 11,
collocare (2, 10, 11, 13) > colgar 12, 13) > catorce
consulem (1, 2) > cónsul quindecim (1, 4, asim., 11, 12, 13) > quince
credere (2, 16) > creer Quintum (1, 4, 12) > Quinto
crudelem (1, 2, 16) > cruel rumigare (2, 16) > rumiar
cuppam (1, 4, 11) > copa saltum (1, 4, 15) > soto
curtum (1, 4) > corto sannam (1, 11) > saña
decem (1, 2, 3, 14) > diez scalam (1, 6) > escala
distare (2) > distar serram (1, 14) > sierra
dixisti (4, 5) > dijiste sinum (1, 4) > seno
dominare (2) > dominar solem (1, 2) > sol
exercere (2, 5) > ejercer solidum (1, 4, 13, 14) > sueldo
febrem (1, 14) > fiebre stabulum (1, 4, 6, 13) > establo
fixum (1, 4, 5) > fijo statum (1, 4, 6, 10) > estado
forum (1, 4, 14) > fuero stirpem (1, 6) > estirpe
frigidum (1, 4, 13, 16) > frío stratum (1, 4, 6, 10) > estrado
gallinam (1, 11) > gallina succidum (1, 4, 11, 16) > sucio
gravare (2) > gravar terram (1, 14) > tierra
hederam (13, 14) > hiedra timorem (1, 2, 4) > temor
infamem (1) > infame totum (1, 4, 10) > todo
inflare (2) > inflar turpem (1, 4) > torpe
Italiam (1) > Italia varicem (1, 2, 3) > variz
14
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
vindicare (2, 4, 10, asim., 13) > vengar voracem (1, 2, 3) > voraz
Volver
B)
aerarium (1, 4, 7) > erario luxum (1, 4, 5) > lujo
aggravare (2, 11) > agravar maurum (1, 4, 15) > moro
annum (1, 4, 11) > año mustum (1, 4) > mosto
aprilem (1, 2, 10) > abril paucum (1, 4, 15) > poco
architectum (1, 4, 9) > arquitecto pedem (1, 2, 14, 16) > pie
asinum (1, 4, 13) > asno perdicem (1, 2, 3) > perdiz
aullam (1, 11, 15) > olla pilum (1, 4) > pelo
blasphemiam (1, 9) > blasfemia populatum (1, 4, 10, 13) > poblado
cadere (2, 16) > caer porcum (1, 4, 14) > puerco
caecum (1, 4, 7, 10) > ciego praematurum (1, 4, 7) > prematuro
caelum (1, 4, 7) > cielo praeoccupare (2, 7, 11) > preocupar
calidum (1, 4, 13) > caldo pulchrum (1, 4, 9) > pulcro
centum (1, 3, 4, 14) > ciento quem (1, 12, 14) > quien
cervum (1, 4, 14) > ciervo Quirinalem (1, 2, 12) > Quirinal
circum (1, 4) > cerco rapacem (1, 2, 3) > rapaz
cistam (1, 4) > cesta resolubilem (1, 2, 13) > resoluble
comparare (2, 13) > comprar sagacem (1, 2, 3) > sagaz
contum (1, 4, 14) > cuento sagittam (1, 4, 11, 16) > saeta
crucifixum (1, 3, 4, 5) > crucifijo schemam (1, 6, 9) > esquema
cum (1, 4) > con scholam (1, 6, 9, 14) > escuela
cyclopem (1, 3, 8) > cíclope scribam (1, 6) > escriba
deponere (2) > deponer scutum (1, 4, 6, 10) > escudo
diabolum (1, 4, 13) > diablo sequacem (1, 2, 3, 12) > secuaz
dixi (4, 5) > dije servum (1, 4, 14) > siervo
dominicum (1, 4, 10, 13) > domingo sigillum (1, 4, 11, 16) > sello
equam (1, 12, 14) > yegua socerum (1, 4, 10, 13, 14) > suegro
feracem (1,2, 3) > feraz solidare (2, 13) > soldar
ferum (1, 4, 14) > fiero spissum (1, 4, 6, 11) > espeso
florem (1, 2) > flor spumam (1, 6) > espuma
focum (1, 4, 10, 14) > fuego stannum (1, 4, 6, 11) > estaño
fontem (1, 14) > fuente stoicum (1, 4, 6) > estoico
fortia (14, 22) > fuerza studium (1, 4, 6) > estudio
graphicum (1, 4, 9) > gráfico tabulam (1, 13) > tabla
hortum (1, 4, 14) > huerto taedam (1, 7, 16) > tea
inertem (1) > inerte tam (1) > tan
insaniam (1) > insania theoriam (1, 9) > teoría
legere (2, 16) > leer traditorem (1, 2, 10, 16) > traidor
lictorem (1, 2) > lictor turbidum (1, 4, 16) > turbio
ligare (2, 16) > liar ulmum (1, 4) > olmo
15
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
A)
affluere (2, 11, 23) > afluir gingivam (1, 4, 28, disimilación) > encía
alienum (1, 4, 22) > ajeno gymnasium (1, 4, 8, 28) > gimnasio
allocutionem (1, 2, 11, 22) > alocución harenam (1, 17) > arena
altarium (1, 4, 15, 22) > otero infero (14) > infiero
amas (30) > amas iustum (1, 4, 27) > justo
audivi (15, 16, 26, reducción) > oí iuvenum (1, 4, 27) > joven
calceare (2, 22) > calzar legis (4, 16, 30) > lees
catenatum (1, 4, 10, 13, 19) > candado meum (1, 4, 23) > mío
cereum (1, 3, 4, 23) > cirio mulierem (1, 2, 22) > mujer
Cleopatram (1, 32) > Cleopatra noctem (1, 24) > noche
coeliacum (1, 3, 4, 20) > celiaco operam (1, 10, 13) > obra
cohortem (1, 17, reducción) > corte orditum (1, 4, 10, 23) > urdido
concilium (1, 3, 4, 22) > concejo plagam (1, 32) > llaga
cuneum (1, 4, 22) > cuño plenum (1, 4, 32) > lleno
deputatum (1, 4, 10, 23) > diputado plicare (2, 4, 10, 32) > plegar/llegar
despectum (1, 4, 24) > despecho plorare (2, 32) > llorar
erilem (1, 2, 17) > heril podium (1, 4, 22) > poyo
facere (2, 3, 18) > hacer pollicarem (1, 2, 10, 11, 13, 23) > pulgar
ferrarium (1, 4, 18, 22) > herrero primariam (1, 21, 22) > primera
filium (1, 4, 18, 22) > hijo profectum (1, 4, 24, 25) > provecho
flammam (1, 11, 33) > llama puteum (1, 4, 22) > pozo
fluere (2, 23) > fluir radium (1, 4, 22) > rayo
foederare (2, 20) > federar strictum (1, 4, 6, 24) > estrecho
frontem (1, 14, 18) > frente super (4, 10, 19/31) > sobre
fungum (1, 4, 18) > hongo tepidum (1, 4, 10, 16, 23) > tibio
furonem (1, 2, 18) > hurón verrucam (1, 10, 11, 26) > verruga
gibbosum (1, 4, 11, 28) > giboso vocationem (1, 2, 22, 26) > vocación
Volver
B)
adhaerere (2, 7, 17, 23) > adherir crucem (1, 2, 3, 34) > cruz
animalia (19, 22) > alimaña crustam (1, 4, 19) > costra
auctorem (1, 2, 24) > autor dentariam (1, 21, 22) > dentera
audies (15, 22) > oyes dictatum (1, 4, 10, 24) > dechado
cataractam (1, 24) > catarata fabam (1, 18) > haba
clamare (2, 32) > llamar fabulare (2, 13, 18) > hablar
cremationem (1, 2, 22) > cremación faenum (1, 4, 7, 18) > heno
16
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
falconem (1, 2, 18) > halcón pluviam (1, 32) > lluvia
fatum (1, 4, 10, 18) > hado polire (2, 23) > pulir
foedum (1, 4, 16, 20) > feo praeiudicium (1, 3, 4, 7, 16, 27) > prejuicio
foetidum (1, 4, 20) > fétido primarium (1, 4, 21, 22) > primero
fumum (1, 4, 18) > humo refectum (1, 4, 24, 25) > rehecho
furcam (1, 4, 18) > horca refundere (2, 23, 25) > rehundir
gemellum (1, 4, 11, 28) > gemelo saponem (1, 2, 10, 29) > jabón
granarium (1, 4, 21, 22) > granero sellam (1, 11, 23) > silla
Hamilcarem (1, 2, 17) > Amílcar spatulam (1, 6, 10, 19) > espátula
infidelem (1, 2, 16, 25) > infiel sucum (1, 4, 10, 29) > jugo
infirmitatem (1, 2, 4, 10, 25) > enfermedad suspectam (1, 4, 24) > sospecha
Iulium (1, 4, 27) > Julio timere (2, 4, 23) > temer
milium (1, 4, 22) > mijo traditionem (1, 2, 16, 22) > traición
nodum (1, 4, 23) > nudo umeralem (1, 2, 17) > humeral
operarium (1, 4, 10, 13, 21, 22) > obrero unciam (1, 4, 22) > onza
Phoeniciam (1, 9, 20) > Fenicia ventum (1, 4, 14, 26) > viento
vineam (1, 22) > viña
Volver
C)
Aesopum (1, 4, 7) > Esopo fel (14, 18, 30) > hiel
aggregare (2, 11) > agregar fidelem (1, 2, 16) > fiel
alium (1, 4, 22) > ajo foetere (2, 10, 18, 20) > heder
aperturam (1, 10) > abertura forum (1, 4, 14, 18) > fuero
aquam (1, 12) > agua gelu (4, 14, 28) > hielo
attributionem (1, 2, 11, 22) > atribución gemitum (1, 4, 10, 28) > gemido
audire (2, 15, 16) > oír germanum (1, 4, 28) > hermano
ausare (2, 15) > osar graphium (1, 4, 9, 19) > garfio
caecare (2, 7, 10) > cegar grillum (1, 4, 11) > grillo
caprarium (1, 4, 10, 21, 22) > cabrero iacere (2, 3, 27) > yacer
clausulam (1, 32) > cláusula infantem (1) > infante
clavem (1, 32) > llave integrare (2, 4, 19) > entregar
collarem (1, 2, 11) > collar inter (19, 31) > entre
cornu (4, 14) > cuerno iocum (1, 4, 10, 14, 27) > juego
crassum (1, 4, 11, 34) > graso iurare (2, 27) > jurar
cretam (1, 10, 34) > greda iuventutem (1, 2, 10, 27) > juventud
crinem (1, 2, 34) > crin liquatum (1, 4, 10, 12) > licuado
crudelitatem (1, 2, 10, 13, 16, 34) > Martem (1) > Marte
crueldad
oboedientem (1, 20) > obediente
curiam (1) > curia ordinare (2, 4) > ordenar
cyclicum (1, 3, 4, 8) > cíclico
pauperem (1, 2, 10, 15, 31) > pobre
desertum (1, 4, 14) > desierto peccatum (1, 4, 10, 11) > pecado
extraneum (1, 4, 22) > extraño
poenam (1, 20) > pena
fabulam (1, 13, 18) > habla potionem (1, 2, 22) > poción
17
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
B)
*addebitare (2, 11, 13, 51) > adeudar captare (2, 41) > catar
adscriptum (1, 4, 41) > adscrito civitatem (1, 3, 4, 10, 13, 51) > ciudad
auriculam (13, 15, 45) > oreja comitatum (1, 4, 10, 13, 50) > condado
autumnum (1, 4, 15, 38) > otoño conscientiam (1, 22, 44) > conciencia
cultellum (1, 4, 11, 36) > cuchillo
18
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
debitam (1, 10, 13, 51) > deuda rapidum (1, 4, 13, 51) > raudo
distinctum (1, 4, 43) > distinto sanctitatem (1, 2, 10, 43) > santidad
generum (1, 4, 13, 28, 49) > yerno seminare (2, 13, 47) > sembrar
grunnire (2, 11/38) > gruñir semitarium (1, 4, 13, 50) > sendero
hominem (1, 13, 47) > hombre somnum (1, 4, 14, 38) > sueño
lignum (1, 4, 37) > leño speculum (1, 4, 6, 13, 45) > espejo
mensam (1, 35) > mesa *staminem (1, 6, 13, 47) > estambre
praegnare (2, 7, 37) > preñar transgressionem (1, 2, 11, 35) > trasgresión
*pronominem (1, 13, 47) > pronombre translatum (1, 4, 10, 35) > traslado
vetulum (1, 4, 13, 14, 45) > viejo
Volver
C)
affluentem (1, 11) > afluente legalem (1, 2, 16) > leal
amavi (21, 26) > amé limitem (1, 10, 13, 50) > linde
apiculam (1, 4, 10, 13, 45) > abeja mollire (2, 11, 23) > mullir
Artaxerxes (5) > Artajerjes multum (1, 4, 36) > mucho
bonitatem (1, 2, 10, 13) > bondad operare (2, 10, 13) > obrar
capitalem (1, 2, 13, 51) > caudal pannum (1, 4, 11/38) > paño
captam (1, 41) > cata pertinacem (1, 2, 3) > pertinaz
centuriam (1) > centuria Phoebum (1, 4, 9, 20) >Febo
chordam (1, 9, 14) > cuerda plumbum (1, 4, 39) > plomo
colluminare (2, 11, 13, 47) > columbrar praemonitorium (1, 4, 7) > premonitorio
comitem (1, 10, 13, 50) > conde prehendere (2, 17, reducción) > prender
compensare (2) > compensar pyram (1, 8) > pyra
completum (1, 4, 10, 23) > completo reformatorem (1, 2, 10, 25) > reformador
convalescere (2, 44) > convalecer *rememorantiam (1, 13, 22, 48) >
coxum (1, 4, 5) > cojo remembranza
cristam (1, 4, 34) > cresta resuscitare (2, 44) > resucitar
cumulatum (1, 4, 10, 13, 46) > colmado rupturam (1, 4, 41) > rotura
cuneam (1, 22) > cuña scissionem (1, 2, 6, 11) > escisión
cynicum (1, 3, 4, 8) > cínico scriptorium (1, 4, 6, 41) > escritorio
divulgare (2, 26) > divulgar sculptorem (1, 2, 6, 41) > escultor
facis (3, 4, 18, 30) > haces signa (4, 37) > seña
*faminem (1, 13, 18, 47) > hambre sorticulam (1, 13, 45) > sortija
feminam (1, 13, 18, 47) > hembra spectaculum (1, 4, 6) > espectáculo
*ferruminem (1, 11, 13, 18, 47) > herrumbre stabilem (1, 2, 6, 13) > estable
fugacem (1, 2, 3) > fugaz tersum (1, 4, 14, 42) > tieso
furtum (1, 4, 18) > hurto Theseum (1, 4, 9) > Teseo
gulam (1, 4) > gola tremulare (2, 13, 46, disimilación) > temblar
humerum (1, 4, 13, 48) > hombro trifolium (1, 4, 25) > trébol
ingenerare (2, 4, 13, 49) > engendrar ursum (1, 4, 42) > oso
ipsam (1, 40) > esa vallem (1, 11) > valle
viperam (1, 10, disimilación, 26) > víbora
19
Evolución fonética. Curso 2019-2020 IES Maestro Juan de Ávila. Dpto. de Latín
20