Strnmatio de Une 5 Liberoders
' Embso Pollen
ae afi | Roman Gubern
Serie cinematografica | joa Prat Cards
dirigida por Roman Gubern
voumns | LAS RAICES
DEL MIEDO
} Antropologia del cine de terror
Tusquets Editoresapraqer sotnut ey
eruicus eT
uroysuoyueny
ogor-aaqcaoy tat
Bynoyaq
sp1m9 Wid ueop ‘ered epundag
uxaqny upwoy ‘syed wrousg
arp
sr-uosorng ‘pg ‘nowy ‘oreewrg, S801
oust Ot@e (201 oursodeq
‘9-988 tazd- bB NEST
Aneuopored ‘x2 ‘sepa Sasohipg senha,
6x6! Teuoqooueat
‘so1oypg nanbsny wied soypazap soy sope} SopEAIIE
soueo sieia weop £ waqND UFO &
6261 ox02q05 1uoTIp® vt
swonbsnyaeI019 :uoumyoa 2189 2p oVEsTCLde terror, como género bien acotado de
Ja industria cultural curoamericana, forma des-
de hace anos parte integrante del folklore de la
sociedad industrial, como lo forman también la
iisica pop, las titas de cémics, los seriales ra-
diofénicos, él western o el strip-tease. Todos estos
géneros 0 productos suelen inspirar un desdén sis-
iemitico y global desde las cuspides sacerdotales
Je la cultura highbrow, que desdehan detenerse
ante en los. valores inirinsecos de tal producto
concreto —la tragedia de King Kong, un lamento
de los Rolling Stones—, como en la valoracién
sintomitica de estas vastas parcelas de Ja fanta-
sia popular. Sélo en afios recientes ha comenzado
a despertar cierto interés antropolégico por estu-
diar el folklore de la era electrénica, con métodos
y eriterios similares a los que se utilizaron, para
vestigar primero (;curiosa paradoja!) culturas
“icticamente desconectadas
es. Regresados de las
nesias o de remotas tribus centroafri
antropdlogos descubren que en sus propios habi-
tats se ofrece un riquisime acervo folkldrico que
esté aguardando su atencién y su ant
como Drécula, Frankenstein o el He
resultan tan significativos para entender las neu-
las frustraciones y los déficits colectivos de
sociedad como lo resultan un dios de la
via 0 una diosa de la fecundidad en viejas cul-
turas neoliticas, Sobre el caracter sintomtico cel
cine de horror existe ya hoy amplio consenso,
cuando se comprueba que sus periodos de m:
mo desarrollo ¥ originalidad (pues los estereoti
os repetitivos han existido siempre) han corres.
pondido a situaciones sociales traumaticas: el
utog ap souoy>
‘opeoiiand
ooo ey “kosoniata oursiE
‘wyoajiad ua ‘sandsap 00d 9)
feaqusqosudogns [a eiey [Bar BA kL Sa OUDNS foo
anb opureraasse pnoiq ® soutepiona1 OputeN> opo,
duqos ‘zonvuoyUIe ojusuIe}oU “oIuapUosdsos anb
09 BY “sa4NS Weg 9p “(L6g1)
“TP edaleug ie ap tah
raineuy ob sfodiega
801) 15 @P 091201
uM puo miner “sa Yep
“suasfuosg [ap ‘OxBUDE [2 es
0810 ap
“oyun Osa
wo “ore oun Nye O OUAN}DoU OUaNS jap ‘sau0Ine
sowdaid sns ap ugisasu0> ung “souoMe sms 3p
ouons un ua sirou9a ns aquawestoazd opetrey UR
=By SoAnBONTUETS Spur SOIT sns Weas osese anh
s0] aonb Jopuaidios 9p elap ou oraual jap sexysaeut
Seago se}19:9 £ cang9[oo ewes Je axiue SoUOIX
poid ap pour [3p ug!D
seyupidur pepatdos eI ap wore
orAm s9[Sur eurexpoyauz [ap 4 vonos efoaou Bf ap
ugpuede ef uaiquiey anb zeAiasqo 080100 s2 ON,
‘spystuy oor
-g080 eurespojour yo ‘sgndsap ov0d ‘4
-o8 vjaaou ef 9p sooysiiaioe1e9 soBses OK
uyias anb ‘ouedsa & oyfigsul ap uo}orD0A B YU OU!
-Sileuojoesuas jo auau[eiprowsd eqeArOUE sol
a
10S © IN “AK O18ts Tap sop
suvadsoyeyg eye
00 e BzusIUIOD amb J0J301
82 3p {9 eas [eIpuoid O}
oxaual un ayuaureydord uadnyristos ot sa.
[eno of @ asad “sourjeqest seu
Ua owoo BBau8 eIpesen ef ud oUe UOP
-unqe ‘Sasorp 0 seussejuey “seprtdums sejoojord ‘sat
-BU19 “od “sootz]IOIIO}-oOTISEIUR; soATRITEU $0}
-ualia[p anb re[euss osorssdus] 89 ‘o1S9 OUDIE
(ooyfi101301
“ey osoug8 : s08t4 wa) oUNSTPUY opow UN ap “IOI
-o4 ap osauad 0 ‘ooyrousey o1auga Te soUstaat
fe ourmgi jp s9Sur opeayrusss yo soursieiad
“sai jnby “wojsog ap zopernBuesso [ap o oped
-insoq [9 oer ap sepeuryy szolugID se] OD B1100
oluroa “oonspyuey as ou apand anb ‘ooijia0I309 au;
oxaur Jap UziquiEy & (sruuap Jo jrosgu0g 0 Uos;aqQr
492g ou109) oar SEIU}
od Osieatp ‘eooigyiorser-oonspque} 00}
“9 a1eu9$» op ousjugUIs BuofEsoLIuE
pad Bl UO So wr
Dus019}2] UoLOnIRgDY OUD L04I0y 1
‘oyeyred of uo of
-au jenjund ne opesyucous uey 4 omy 498 [ap
RUE "UDISTWUNS 'PEPAUAPY BP EPIP
sooiapie £ sopunjord spur sazowe sof opea
Oe UeY [EID0s peplNBasu! 0 ugisinauloa ap SOP
-olsad sot anb atnjouoa esipod as opernsasde eww)
un opour_un aq “(Koy B)Sey F261 apsep) opuoy
ouroa’ eaISojo0a ayorsyyRD EL A bay 3p. OpeA
aja ns ‘2yuedored up!
19 [eNYOe Bf Op ooeUr
‘£ ottousap {9 10d sopyosod ap totseaut EI ‘(SET
® JoLmsod opoyred) svoywue sauotsozdxe ‘SOP
aod souodel ours’ jo ue sopejsedsap soopdyreoode
Sonnsuour sot ‘(ef61-1EGT 7
jurosap arb sa[zjoos seyo
ouisizea ja uD wee:
oUt
“nj sel ap £ ugWepUr
‘ap eaugnday Barsinat
‘ap oogeur yo wo
J) SOprtEn. SOpE?
“Saf Sof ua uorsozdoc, weI BI ‘(9egt-GI6T OpoHed) ~
9 Bap eystuorsosdxa ou”nicos de la vida rural y polos de atraccién-san-
gria migratoria, eran sede de todo vicio y pecado,
condujo a militantes religiosos a editar en los
Estados Unidos unos llamades chapbooks ejem-
plaristas, voceados por vendedores ambulantes
junto a su cargamento de cordones de 2upatos y
Ge alfileres. Estos panfletos narraban historias de
doneellas seducidas por un desaprensivo, arras~
tradas al lodo de la prostitueién, entregadas al
vieio dal alcohol y fallecidas abandonadas en un
lech de hospital. Eran abuses de grueso calibre
empleades en las campafas redentoras del
cite de Salvacién,
Pero la violencia de la nueva sociedad ini
trial estaba encontrando ya nuevos espacios
negocio editorial. Ya el telégrafo transcontinen-
tal (1861) haba permitido la répida transmisién
de noticias desde el violento Oeste al resto del
pats, alimentando la mitologia de la narrativa del
western. Mientras, la inseguridad de las junglas
urbanas implantaba los arquetipos de grandes
detectives (Nick Carter) y, mucho mas tarde,
consolidaban en Ja industria editorial los relatos
de ciencia-fiecin (Edgar Rice Burroughs) y las
aventuras exéticas (Tarzan, 1912), ¢
antecedentes tan ilustres como Emilio Salgari,
Karl May y Henry Rider Haggard, como nostal-
gia de la naturaleza y de la aventura negadas
por la hosea rutina de la eivilizacién industral.
La edad de oro de esta narrativa popular se
produce en los Estados Unidos con la aparicién en
1896 de los pulps, publicaciones asi llamadas por
estar impresas en’barato papel de pulpa de made-
ra y que, se vendian al médico precio de diez
centavos. Tres factores hicieron posible la expan-
siva irradiacién de los pulps: la reduccion del
analfabetismo en el mercado, la disminucin del
costo de produccién de! ejemplar por su barato
papel y por otras mejoras tecnolégicas, y la eco-
nomicamente ventajosa insercién de publicidad
que, con sus anuncios de grandes almacenes, reve-
lan el creciente poder de compra de la mujer ame-
ricana. No es irrelevante sefalar que los pulps,
con sus relatos de aventuras, de misterio y de
4
terror, nacen en casi perfeeta sincronia con el cine
y. con los primeros cémics, protagonizados por
Yellow Kid'.Los pulps recibirian un golpe fatal
durante la Primera Guerra Mundial, debido a las
cuotas restrictivas de papel y al ascenso del cine
y de la radio en la escala dé las preferencias po-
pulares. Desde entonces, los que MeLuhan ha la-
mado electric media (cine, radio, televisién) se
han convertido en los mas importantes genera~
wulos de fabulaciones de horror en la
ial, expandiendo universalmente
iterarios (Frankenstein y Dracu-
la, por ejempio, han aleanzado una talla planeta-
sofiaron sus autores), 0 dando
‘2 Jos terrores atavicos y pe-
38 Viejos mito:
1 cine terrorifigo, tal como lo hemos caracte-
ido, aparece definido por su condicién fantés-
tica vy, en rigor clentifico y aceptados los eddigos
or exponer labulaciones rigurosamen:
s. hos protagonisias de nuestro g&
hero’ son. vampiros, ‘monstruos, hombres-lobos,
zombie, hombres invisibles y, en. gener
Hlopinta tipolagia que no tiene cabida posible en
Ja haturaleza, No obstante, pese a que todos sabe:
hos perfectamente que estos seres no existen, no
han existido, mi pueden existir en la naturaleza. al
contemplarios en la pantalla fos admitimos como
reales y sus aeciones generan en
Clones ‘profundas, Vierdo una pel
emeciones (Iloramos, reimos, nos
clsamente porque creemos en los acon
Gue vemos en la pantalla o, mas exactamente, les
Coneedemos el attribute de’ veracidad (de hecho
es por esta razn por la que el publico va al cine
para aceptar unas mentiras como verdaderas y
1. Sobre tos pulps consiltese Ia introdueeién de Tony
dadstone'a aa siologta The Pulpe fifty Years of Ame
Seee Bes Gitare, Ronan Books’ Qtisva York: 10),
ryt
|
SOHE “sBMd “(over “W304 wAony) “ou suoH
IAN sea0g op upisDesd “rar ty hoya Sover aene
EE, MPRIS roartorousheg aut ya, ue Booneusuh
98 ouFo;soueoueULi9d oholgated 134od sret Ge SL
“Wd'20a dod wpesiiees ong up seatosuo epnae bsg
‘epeprreas @
wo oueuiny ofo {2 apesi9aaiyo ajans afb uolsia op
ornBug Jo auto yop oalstedxa olaedso 9489 opuat>
ded ‘optio) Ts anb [Link] sya a9. uadeus,
auniad fo uduiots (Seo auto [> us
010} Jo wyDeN EYDaZIs9 98 & wANPEOG
“9H Uo you spur esto oeURDSD a
(Zaye) «ook
19) UpIouon
aoa e] adansop exeue> P| ap pepttaour
[2 ug “«ofnopjoadsa op esusiouoan 2] iopelvadse
[We ezitepUD “uoroesuosaudon bY easosqo es an
P SABI} B OpryItUO KIN OeTON [ap WOTOUSAUOD
EB] alueypaur ‘ojseuo9s9-ooand upioefar ET Ce
‘78 ‘89
cox9a (soqeina o sowequi
Bf ‘ozzanje ja ‘soouspioujun
sinbeur sof '(Sope7
EO]UGOSS SOU
sepoy ap «eur
susauoa) o| aueureoyoniadyy zedezqns e spush
40,98 [ap koISy erouased Bf op eezONy eT tz
u
snginues “ope:
“fq _sauor21 oou{a 10d anb soursazo ‘wandoosad
uugisnit | ® cowstqear ap wioaseq9 pun auedo om
Borst) DEpIOBI9A [eINIq ¥)s9 ayuOWIESTOSLE
Ksusu|pIn tos soiafqo soy <
iso [9 X ‘osony A auzeo ap sos08 ous ‘seaquios
8 OU SOIOI9E So] OrquIED Ue on [9 Ue “TEND
ojnayioodso fo ua ezsany eonugp: ued afduind as ot
and $0 epepyfeas ap ugisnirs ef ap Bfopezed vty,
‘uoreUI
“S83 8p sopesoued £ o|nogypadsa owas oprqzouo)
ny pe ef Ine spoeery Ne ud Hoke
40d owpuso no ginogs 9p uoqstouduyg Op Sodoud
SE “UDIO9}} BL 9p 89h
04d Soun ap souojseindiueur set © Eyal
-gyme epia tun ap ofty jo au
eed) jeuriuoa ueid Un ap sgavn e Sepeidss 4
oadsa je usoosede "poprjeaa
janpoudai ns ap set
wed &] uo sausseu
IG “sooo wa eyesso}0} ef sod K uN [9D o:
30d opipeue peprites ap a0
ibe smdasoud & sourarounuay . «sovot
“G0 80] 9p [Link] ef £ ese \uaursidns pi
a 90: —~a1ajy aqiaos>— ses0o sop (eyed
send euode ovwajaraow [qo “owuoiuia
“Our fap pepiweian ef 10d epeUourosoU w91y9I50)
“oj pepipeian ef Ua Bseq 98 HIRE ede Out09
[21 “wise upionuowepuny ng “soyusioes soue
uo exSojoyuias 2 ap vifeieq ap sojreqeo soy 2p oun
Opis ey oUlD [op «pepress ap Ugisorduiyn eT
(osysanu
aug (9 sexnuaty ‘asyOns yequan upioeszeu e and
opub[evas uoroUNsIp esa SoUIPAN|aUO) "1je499A0'7
2 soya) sounsje Ua soweyjey nb «So
sti» 2 asaqgj10y> sonst:
aisa ua 0199]
eded
50] ua994}0 Oo] OLDURR
iP uToBULsEM B| od opuadwasap
9 ojdwxala un :.10399] epea
P Upios anb ‘sojuasne souaspua sey
69 [OP INsed & ‘ugeUseU ns
i994 aqap 10403} ja amb of aod “auto [ap $0:
soudts so] onb erouaxasax Upioasau09 ap
-2yur un oasod ovejai [ap equa afensi
13 ‘opequeM o} ap pr5
ide alstar psleologieamente al espectador, contr
uye a reforzar la «conciencia de espectéculov
que es tipica de la funcién teatral
En el espectaculo cinematografico, como ire-
mos viendo, la oscuridad del local y otros dispo-
sitives crean en cambio en el espectador una
en Ja que énte acopta el
lad onfrica
(= con la autoridad .
modo que los sujetos alienados en la caverna de
Plat6n creian ver en las sombras proyectadas en
su pared la vida real», segiin un paralelismo per-
Uinentemente desarroliado por Jean-Louis Bau-
dry +. Entre los disposi
poner esta ilusidn en el espectat
gar destacado aquellos que duplican Jos mecanis-
mos humanos de percepcién y de evocacién de
estimulos del mundo
del mundo
yen los,
discontinuidad y las
matogratico hace posibl
“Estos dispos ‘ope-
racién de investir perceptivamente a Jas fantasias
mas descabelladas con la autoridad de lo auténtico.
La pelicula cinematogréfica como flujo onirico
Desde hace ya muchos afios, 0s, cineastas,
soning plas Sa Salado, 3 ml ane!
eee etter eae
Piven de minflon ciceopeia i oe
Perea ce Hgsmos in gegen reas fl
Tere erettat er aha tee PRS
teins lin Causal en un arcla precursor
a dns aprshe, mienlogier de
wield Ma iE MaERSN NN
lado Surréalisme et Cinéma3, mostraba el ca
ricter onirico de la expresién cinematografica, ca-
Lifeando al eine de walueinacién conscientes. Era
normal qui s, fascinados por los
mecanismes libe ‘Suemio, prestasen aten-
clon a Verdone, com
esetibe' que el cine
jempre ha existido, po: interno es
suefio» ®, Pero ha sido tal vez Luis Buftuel quien
mejor ha formulado la analogia, al escribir: «El
mecanisino produetor de imagenes cinematogra-
‘as, por sw manera de funcionar, es, entre todos
3 mediog de expresion humana, el que mis se
ain, el
observar que la noche pi
sala equivaie
ra que invade la
{onces comien-
Ineursion por
wood Fabrica de suenos y Joan Bi
cine maquina para sofiar», afiadi
alos procedimientos que emplea el discur-
ja, encuentran sus andlogos en
ratogr . Edgar Morin ha dedicado a es
bastantes paginas y observaciones, com
ientes: «El ‘como el
corresponden
crosedpicos y microsedpicos del suefio. En el sue-
la pelicula los objetos aparecen y desapa-
la parte representa al todo (sinécdoque). Bl
5. ela Revue Hebdomadairer vo. 34, ne 8 (Paris,
21"tebraro 1923)
Le guanguardie storiche rt. cinema, por Ma
Verdone, Soctetd Baitcive Internazionale (Turin, 1917),
wag ae
trumento de poesia, en «Universidad
embed 0),
see dune. machine, por Jean Epstein,
dione Jaca Melot (Sars; 1000, Bas. 148
19wz
aoe anb ua epipau ef ua ‘zeaya & jeuorouny Atvw
dey alsa ojuauspeuorodeo
3 eb1a2 ob wed oD “esau ep
“ueq epesuojoad etn ap sepipaoasd uea anb send
jad seyuaIo 9p uo|ooaKoud e| B OPNsISE Sous LOTS
220 BUnSTe Uor “OuONS [ap oWoD o1Ue) BOYRIZOVeUL
agord bap eorsoqorsy e[esayue 8 99 anb
“feio; pepiansso tun sonposd os saounua, “oq
‘roy [9 Us sopedapd so] ap axtaya je opesedusoo Ey
ig, anb “ees ¥ ap oaiseiZosd o1warumeano
250 [9 Hod ejorUL as OoyPIBOVEUIAUID OM [SL (L
"onssuo
‘aysadxa £ eayypaBoyeusUIo upjaeoruNUIGD anuE
jeue 2 wiuaise as onb uo solediouIId sa0i9e}
zaIp £0 ‘oun Jod olin “uglaenURUOD e SOWEDA,
cowpafoyemouro ouons
ua jap pepuetinsad ef euyep ‘ofant sourasDaIoa
nb jo aagos ‘OBsex oysq “EonUpITE oO eideoe
Upjoninqey eu wa ojuau|eUoTOWe assBsOUIRS
ezed (pepljeuojoe) pepinpazuy ns osuadsns ua
Plap iopejsadsa [a aub wayUais Osa “YaysesD
2) {0 uorsuadsns) pepiinpaiout ef 2p wolsuadstis
Eso|suy ensu9y Bl we [euLIoN osn op $9 anb “esr
-axd uoioe[RULIO} BUN dUEN TeUoIOUD =plA ns L
omuoiuijoouos ns enue Uoreiae BunistELINOad BIE
(eqjeued ej uo openisow of ap epeproay ef ef ep
auauesuoruy edtonied) ugroows et & (onoeivad
‘so uM e opuansise p3sa anb aqes) ofuarwi}ooU0D [2
anus ‘orotoaip un Upiqurey lod "ejouasaidoo ean
ep as ooypusoyeurauls sopervadse [a Wg “ea]:U9p!
iS BUN Ud enuaoUe 9s OU voyPAROTeUL
adoad ean ap sopejoadss 1g “ovens un
ou “peprivas wun opuarafa Je1s9 9p e20}209 sowoU
3} ouans epeo ap anborpus op auosaud [a ua anb
aquaiuesjeso1d asiinfoucs aqap ‘eonged emme ns
ap epusda] eso epefodsad ‘aaquioy un tia anb op
“ueyos eqeysa onb esoduew eun w9iq o “esodisew
vun ea anb soraue aysou e] opeyos esqey anb
auquioy tm Ria 1s BIqRS OW anb olnyD wya0d janbe
ap epudéal P| ayuauyjied ca mby “(se(pesed se
‘oiuedss uaonposd sou oso aod 4) pepi{tas owoo
ours ‘souons ouioD ou ‘souens so] sourqrosed anb
sowopo00x aeSny sound us “seisondxo soiue se]
ood souoreasesgo n souOISINUT 0B 012919 UOD
oz
at
‘3p “(opgt 0K wAINN) ssaug AYsIOAIUA, prOFxO aH,
Day 1oWAue J uonauepoy aL wh Jo MeoOUL “ee
6 ‘Bed
“Uxot ‘s1a) somauon/tpouag ‘outopeET 30 owpusg zt
“ou, #94 “C96t “sea
HOD UP OE UE ower ‘iewpuyp af amb) soasen> TL
igo a9d “(Qupr “20K GAseN) Suoheonana aoa ay
mayb for yyoeeg pu sayo0s0Y9 tus Jo MO%L Ot
"98 Bod (ecb “shag NI AD
souyoous ouuuoyy NO DUP) 27 G
suortPt 59
seaneurays|s seWUa;U! P19s UOLOERUNTOD B soUDIeY
and of 4 ‘enon sa ou ‘oywe} of aod ‘eisopeue ey
oo1|gnd [op uo!oeay Hap:
‘Bj ove; of tod opuayaowosd ‘s9pzax SOueNs ap 20}
-apour Ua ‘opow unde ap ‘uedode as gyreyued ey ua
soiuawasquooe so[ anb seuodns spond as ‘opour
ox}0 ap oypIp O isqyuaI[ sus exiUa sopipuaIxe
aeyse Usoarede woo [2} soyensua saje) £ $25
Sng axjua Up!>e[Ag PIO uN ayst “upioedsor ef op “ooespueo ounts [ep
Uoloeraja0" suotooadoxd UI Op oszmo [a ua [eUoD
tsa wadlz0 op “saotSojorsyy souorgeaaye sns. wes
“syuquins ef uptoeinges ef Uo soperoedss [ap EDISOL
Cored ugroeasiaqut esusiuy e] Op eqarud eu) (L
“Oba
“Jue ovens un 9p oIpout ua opRzadsap 298 Te UDI
“ure: euounradxa os onb upzeeap epunjoad & Ine
ipugnoay “Buse epia pun opuoAra “uprD9oK0Id
ayueamp soperaadea [op reuorpouta (BBN) Uotoed
ued | ap pepisuoyur ef erouapiaa us sued (ez
~tonguaa wiso4| A pepipouioau ‘upzesop) operuoUut
suadxo ooiSojootsd seisarear opunyord [aq “fous0y
tuo sasopeysadso A svaein uo e[es tun) pe
vowesoad ensenu ¥ 4 04 oidosd Onsonu & stow
PT souans sns us viado anb 1 souaut oped ua
ou ‘woroeingey vf ap adionaed earroe Ua einuIsueA
35 gopmaeds) Jo so ond oueisip oaipjordoos
UoaTaL [> ‘sootHojoaisd soussiuRoau sojS3 UO
‘aqUatasu09
“ut s9 out [a anb jap oxSypad [a 20d oyuedsa < But
“ub[e ap sousTuNUAS sorysaNu oUIS eaToTe SOU
-aadoad au anb [3 a3qos ‘oroidiooad un ap 9pz0q Te.
opueant £ opuatz ousnbod ouu un v exsana atb
Rusase e] Bioquaisuny e119 afeuosiad Jap so LoD
Sooiuprouls OW soyWoWUNUIS ap UgTDVaA01d op od
“wale owop ‘aa ‘epeesap Jofmu e| “opeipo oft
-2u9 Jo ‘epewe axpeur ef :uproe{nqey e| ap safett
josiad saitirisar 0] Brey (aia ‘[ENXOS 0959p "IPO
‘soure) soiuarunuas ap zey un Pyasoud zope
~sedsa yo oduian owisiur je oxag “sojuaunuas so,
ap & eJseury e ap owed jo ue foded ns koatay
ve
5 Bed “9 “Co “orgr wy Rondo
“oud suons aus “Aemag woroateyanag yout oy feet
iehaed einth og ou
ssuopronemuuiogs ua suiousorus “racy ucl ey
Bronpuos ns ap < epvodued ne 9p owepiios 4
~Houleanowe osopugisey £ afeuosied ull SP PIS
3p ovund 9 aumnse Jopeioadsa ya opuena upon,
seanb ‘soyuasasip siwaueoIue tos
opand anb soiuorunuas “eaqo ey 3p seuaase Sel
Souropuodsoa sareno So, co SeyuBTUNTIUSS soTTaRoe
soureiqey ‘oused exo Jog “niyjdse oldosd onsen ©
sopnruistien uos eaqo ke] ua seuosad P| 3p Soy
~wojuinuas So; anb sbj Ua sauoroou9 seljonbe sou
aua} ayzed edn Jog -seiqejed sovuatnys 88] wos
enedua eyo eqeatasqo Soqiojsunyy OME ‘eter
uo ‘Jsy “opm ouf> jap Sout sozouiud sof us CF
"peaitsqo nj anb epesnot wer so vonsjiojoeseo
Fig “eyfeiued yuo eyosesep 93 ond uplveyng
*8} 8 UO sopaioousa jap velsous uplonbazur Cut
‘uoropdionaed esuotuy wun aisixo anb o1i010 souoUt
$2 ou ‘trouosne iso op aesod v ‘sesauetH Sepe} 9p
‘ouod -ofoyias ns uo oust |p 1aaazede 2p pepiseo
-au ths solalqo ap opunt un atayrisuos zopeysadss
1e ayunsod ‘zoyq eronase “ofadso Top tues eo
susjindxa wy eyrerued B] Us BIforsesop os on os
ND [@ wo peiuosoadax ogaaede ow “uoioengey
2] ap ayzed eusio} ou zope aadso fo eouyeaso eu
79 Wolosogoud ef us ‘mew welIsIt19 opeatosqo 2
Of outoo Bi ‘oorsquo ouans Yap BIDuOLONP y (9
{eoorpesBoveuiauo sojoquiys € sexoypiou se08
-91e) uotorsodsuen ej & (searjeaBoseurouto serusfuoy
2) ojarweze|dsop [a (070) oxd sxod onbopopUs
‘sowoysasduutorqos) “ugioesuopuoa eI :auty Jo Ud
Peo] us weasasqo 98 OuoNs [op eOIBO! Lett
‘noad Pf ap sazopeansijuos etcs pda 10d SOP
~wountap: sooneynsuy sossnaas sol 4 “o4gcU Ee
ap Soots}u0 souons so] uo zeBnt waUS{y On Se] B Sat
“EIuns ovo} el ap sependyqey Souoiser3sueh LOSente desagradable en las pesadillas y en cier-
ilms de terror. La pasividad fisica del sujeto
ja cocrelativa dulonomtia del suerto/film son ras
os fundamentales de la experiencia onfrica y_ci-
nematogratica. Hn el caso del durmiente sofiado:
jag e€luias cerebrales del Locus coeruleus, uy:
actividad contribuye al tono muscular, son inhibi-
das durante el suevo, para evitar que los durmien-
tes se movilicen bajo el estimulo de 1a ensofiacién
Esta funcién protectera ha sido comprobada me:
diante operaciones quiriirgicas practicadas en ga
tos pare destruirles sus mecanismos de inhibicién,
de modo que durante = aciones saltabat
Y'se agitaban dormigos en e de sus jaula
9) "Tanto el suerio como el film, pese a sua
nomia e independencia de la voluntad del sujeto,
admiten un meeanismo de defensa cuando el nivel
azresividad psicolégica de Ia fabulacién (pesa~
's 0 clerios films de terror) resulta insoporta-
‘hn tales casos extremos el sujeto se desco-
(eta de la fabulacién cerrando los ojos y_salien-
‘0 de la sala (Cine), o bien con el despertar sal
vador aetivado por la propia angustia de la pe-
sadilla,
10)" Exiete, por dltimo, otra sorprendente ana-
Jogia entre las funciones del suet fisioldgico y de
nicacién cinematogréfica en su practica
sual. Al suefio onirice se Je reconocen funeiones
Adaptadoras o Teparadoras, de proteceién del ego,
ae han sido formuledas a través de numerosas
hhipstesis "Para Ephron y Carrington, el suefio
onirico surge como una defensa necesaria contra
lina emonotonfas cortical excesiva durante el re-
pose nocturne, proporeionando una excitacién re-
ida por el eortex. Ante esta explicacién, re-
joién que interpreta el
jo cinematografico como una defensa
‘monotonia y rutina de la vida cotidiana,
‘oporeionando al sujeto (en rigor, a su eértex ce
1€._Las obeervaciones, que slmuen proveden de The
Functions of Sleep, de Benest Le Hartmann (Yale Unt
"lofdy. Teas’ referencias Proceden de Ja version
Wunctones det suena fistolégice, Ed. Labor
jana, 1977), pags. 22, 115, 117
gica, evoca el consejo que
amigo dept
igar a este punto hay Que volver a re.
dar a Mario Verdone cuando escribe que wel
film interno es el suenon.
‘Tras este inventario de instructivas analog’as
entre el sueio onirico y la comunicacién cinema
togratica, debemos sefalar otra ver que, pese a
todo, e! espectador de cine permanece daspierto,
en un estado definido por la
nciencia despierta v
se traduce en va
lavién. De esta original si 7
cluirse que el cine es un mecanismo generador de
108 para uso de personas perfectamente de=
tas (= alucinaciones).
Algunas efectos de la comunicacién einemato.
grefiea
a
tir de los rasgos sehalades en el apartado
anterior (especialmente en 3, 5, 8,7 y 10), se cans
tata sin esfuerzo que [os estimules y respuestas
emocionales predominan en el espectador cine-
matogr:
esta
sobre los cognitivos o ref
tuacién de subordinacién del pensamient
imiento, es normel que la vulnerabi
del espectador facilite la ind
luctas, especialmente las de connotacién
Es en este plano de la influencia social en
eel cine se demuestra especialmente eficaz
modas, canciones, estilos de maq
nes verbales, habitos sociales, etc.
ccién de valores y conductas de la
«cultura cotidianay.&
7 eo)
8 es emopsojununuoge um wad wp anaoas 07 EE
ter
40K BAMNNY ‘pYT uosgog stuUag ‘uns vomsoy 2469S
Moire ondo}oUsReg ¥ soqnH 0} OBIS woey ey
Shs ap ‘sex0108 so ap eypeed BL a1gos uorsonp
oda B| ue Cuis\jeanyeU ap oper opo[9 un O14,
~ByAou 9oey —AONISIe EL X RoyPBOIO) UolooNE
seidax ‘P[— auo jap ei0jonposdas eiojoud9) e
anb ua worpea Bisuld ey ‘sauozes sop Uo opesed
Pisa o0(Spjousuiow9; ofoyos ays “opesed rap se[nd
Jed 9p o1pn3s9 [9p earsoo190s pepianionposd. ey
woudxa anb of ‘(ersojoytur ns apua sod A) souery
“oo Sovigey Ss “aN1sea ap sopoln “sns “sojeqzon
souoisosdxe sn5 pepayvos ee aajanaap orb [ey
“wouinoop-{uias saivete9 9p ‘osiBolotioulousy of]
“aL UN ap eBoy saunsd ua awqey soMDpod (7
SOWWNSIP separ sop avjdulaquea Budd Ey a]ea
ynojjad ef 9 Byuosdunt ns elap anb [eros oleqean
un ap ovnpord ousos voueisur eunyn us « {219
-08 ofajax ouroo opipuastia “our jap seInoodsd 0,
dsb 3389 orqog ‘g{s nu as anb ap sO1UaULa[9 SO] 9}
~wourperses eezoiijaa oarignd [a aiqos ofojsar 2482 41)
-aeaos [e & (Sepejndiueut souaut 6 Spui) sepeprleas
seusa19 efeyjar aur9 fe [end ef aod ‘eIO0s uoiIoeE
“aut Bsomndiz Bun e adapago ab owls ‘oomtesouL
auuauia|dus so ou ofayjax [a “s9[eIo0s souoIoEN
snug & Sjsoinau ‘sapepaisue soy 9p ofadsa un ouo>
oqunfues ns ua vouzisoieureui> uo!oonposd
B aeiopisuod sourepod anb woxjdxa oise 4 ‘oan guay
o1peise ns ua oyustosuoaqns Ugroonposd Ts ap o[>19
[9 ss2 opueazeo ‘sopeioadsa jap aluarosuonqne 12
aaqos M98 SeInojfod se] ap aiuorey opiuaiuOS (oy
niaid £ Yoespsouos ap “(ZE61)
suey snosabung 3s0p 54), 10319) 2P DUID [ap Ole
“yp Onno aigos joriuny Atio1Uy, ap O:pis9 [> ‘oid
taf od “exsonut of owoo’ ‘oyuourerqeraprsuvo
opeindep wey 95 sysitptte op seoruo9) se] se4a05 SeI|
-anbe apso y owstzet [9 eloey eyoveU eoqipuinedl
AS Uo ZBUOM. op ollaNdoyr v| ep LUEUIaTE visas
sang B] 9p sis}H9 & sisounau se] Jeysa}ap efynlazod
a1 end ‘Koanivaloo sisiqgueoaisds ap sjoods> wun
MiueipoU upwTE 20.48) ap aula [ap ue}osuoo
sans £ epunyord uproroyrusie
8%
2ez Byd eyer, papeye) eaomy, eomtonar
vwuoupa ‘praia punubig ep suieweg svsq0 Lt
8191 ONO LEI UD OX “GreguDUNDAL) BoUsUO
Upionsogoje ure pnazy anb Te LeLIUiIS "[eUsz0)
wofoeinu ap oszo0ud un esto91d Ugfae{MUAO} ws Ud
opuarsaped ‘soaoine sns ap sayuarosuoagns sajaata
So] apsap uBlaUad as sepnayjad Se] oqea fe 4 Ul Ty
‘Ouatis Jap oisatteUt o}xa) Jo Jod eperesseUNtD
epunjord pepijeas vj zoBu0uro Jodey vied jAns sie
“UpUe Un 9p dabei ona Top dxoJodns | ©
aoedqns 9 “SquayeT OPIUEINOD Io (pu id
-doy [9 ua sa9e1d jap oxdroutsd Tap osuntst) sOpeO!]
‘neAB ooe[uasop Un e sionpuos uajans anb S011>
11dx0 Soqposida ap wuapes op 0 olzjo4 ap up|SUaut
1p nS uo “OOLUILp Ove se soulapod aur>
[2p 0509 ja U9 arib posida ofjorres9p
[RS oo “ouans jap o4x9y I ‘a 974970)
optusquoa ns & ouane [op o7soxftuvue oprurjuod
[PB anus omBunsip pnaxy ogi] 91 UG ‘souans
Sop ap uptovjaidiaqu oT wa prioag tod s0\4939p
So[ 8 soLio}49 soaqusp] UoD sepezieUE Jes Uap
cond semoijad set anb afijoo 3s oayraovewauto
osinosyp £ opjayuo ofniy anua eRojeue eT ap x
TOU} oP 9u{d [ap SON|sUOW so ap eIduaS
said e| Ua Uoiseuised ns upIquIE) esUaNIUD &
keapr UL w oyuatuL UIs Jop ‘oqwatuMUDS [e UOSeU
2] opp oyMa19 osoues [9 sIqHOSp [B UrOSuasiG,
sod gg{_ wa ef epuounus any 91D [OP eDIEOT
oat UorsiuistEs} 3p pEpttEePoUr ESq "309TI9189 SOL
pour sus ap uordeZtSojoapr ap oundo ofduiel2
lun wosajaaxjo «ej e2uandy e| ap souRD|JauleO1I0U.
199 A sejnaijad Sel ua SoDzIAOS
conpuos ng dod 4 eouasaad ns tod 8
Sopejouuaa ‘soperiod sa anb 9p sazojea sol [9 Uo
arpndas ooiqnd jo anb v sonpur (‘19 ‘esaesaadica
ap euLIO; NS 'zoA ap voy ns ‘ooIsH ms) owe]
“14 [ep peprarsindes ey anb sequal ‘sopeyi0
IBofoopr e| op A s0a1y soIdjEA
sns ap ugreidae £ uoisaupe ey ‘eyja woo ‘saa
sopeisadss so] ap jeuojvows upisoyDe eT aonpur
‘pepiigey ns & vols ezaljaq ns od epesesdxs
“203911 [oP peprariduiata er] "eoHg|oap: upisuUND
‘2p Sojsaje 1opeysadso Ja ua zon tis B URLoUOa son
“oaje SoU0IBA SO] K [euoTDoWE oJoEduu To O7Iqvestidos, de sus conductas y de Ios escenarios en ¢omo en ol anélisis de muchos suefis, el psicoand-
gue se mueven, Impregnados todos ellos de las lisis de la Mascara puede ser sumameyte reve:
convenciones y modas propias de su época. Y la Jador acerca de lo que la mascara cculta.
Segunda raza radiea en que, al buscar las
culas la identificacién del publico a través del
reconocimiento formal de sus personajes y de la La hipercodificacin del género
juaciones, deben el
‘exitavagantes 0 dem:
No vamos a plantear aqui la delicada cuestin
de la delimitacion o acotacién precisa de un géne-
Fo inem: 0, al
dorov con la
zones porque el cine es un complejo de fend
feos, en el que intervienien codigos diversos
1¢8 del pasado en’ las p
térieas» (Quo Vadis, bioge:
se manipulan para aproximarlas a la sen:
-0 de cada época, en sus maquillajes, en
jario, en las reacciones de
matogrificas, ya
a y la opereta (cine
jedan de la crinica otal’ esetita Ue
Bela Lugosi de Christop!
Jos vampiros son permeables @ los gustos de cada
6poca. i
merei
pari
cas externas del momento de su produce
ahi deriva la primera dimensién especular del
cine,
a). Si
cine texvonfice. no s6lo no estapa asta regia
res de las clases rno que suministr lo de proion”
que Son fas que financian ta produc~ .
cién de peliculas (financiacién que debe, no obs-
tante, articularse con un c
También ofrece
‘a que nace a mediados aang)
sus fuentes (como en el tema del vai
‘oF es, por Jo tanto, un género
-ado por la industria y que cons.
is Teglas propias, como existe otro
te definido dedicado al mito del humanoide
30 aLee
‘Sog9 -sipd ‘(euer, ‘szea) 10 nD
Pa snboroyshu sos 3d eanbusous/s bugles of te
a0ey Ou (Sea ‘esottad BIoUNySHEa Eun Jes0ped ered
‘ayant ns sex ‘epila UL e aiMoUBIOYLIE EUIOIOT
aod’ opeotaqes onnsuow [9
2 £ iquioz je ‘omdurea ye ‘ojuo
PURMIpIIN EUOBTED Ese
duapopsaa | sexy epyauioad eure)
Je oprpod uey ou arb “(poapun)
ap 0 satarata-soysant so] 9p 0:
‘mun ou1o9 aparede “sal
ey 96 onb “(eatesodsa 0) vlouaala
‘aqaonu op 2p spndsap ouaza osunosap It
roquourererpoutur
9198 ow ‘sou10 woo soun asisfaianue wspand
saad e anb ‘so: 32 3p sound
“e ‘ojdurafa ap ojnysy & £ “ugtoenunuco & souraLe|
“ues ‘vatigqodanue & jeanyna pepiaryesodo ese>
“s9 "Gyuey 0} 10d “99040 c1seUIg OfepouT [ap eoTUeD
“our g anb A sostoosd Anuit sapexnyjnoo108 80}x01
yeu sozoura} v A savindod sejous0I0 &
sepesi] seorjur sauoroeinurioy ap uaveU oD1s130350,
rBuruop saf@ soy anb o;qUIED We SOUL
“iyo eun syueuisqua}o—s aaa
"psoyegua £ puIATxa U9IO2:
anb "—squioy [9 10d opeasd 32 0:
AOUTKD [9p BUdIA oARyad Jo— oper
um @ aseq to vqupUIIS
‘QuUaT] PABID q O19uIGB [ap SUurA) soy Op vr
pun Te sod opuarpuayue ‘cosuss rep eonUrUL
-98 opeureit ey aozopoy, anb oj & syusurerdord
sowegiaie openiede our oisa e seSoit 1e
aa
sage] 4 efjag 2 9p ous ja ‘eimyeaxo ns &
-susyuedy ap OMut [a ‘outduea Jap oyu ya 1019193
“gns'0 [pio epeo 9p seiqo
Papuan
p snsuaa
ze
~Iuyop Ud ‘eoLIgIaZ BINSYy wIS9 oNb opudjoey sis
“aja tod uoutury as oyuswTeUO|se>0 onbuNe ze]
“nonsed oxougiqns peo op sejnoyod
[2p o9s1PI0W-0599 F
‘peo ap seidord se] & osou98 [op seoLupUED sotI0!D
“enys So] Ueinzaz sopenqis-oangearp SeULI0U Se]
“(oaypasiowoa: 0:3
-murodas 9480 9p soxseyisodop £ soysadxo sopuead
£0{ opis wey “soj00 jap ex9 B| UO AqsOID PAO} A
sououo(d soi anue punaig [ses owls ‘ox9uI9S Top
souopeiado sopuesd 5 jradns aucos
suBues e] ap Ofo% [ap siseNuoD [a 0 “OUBUINY O17
“Sor a led sopray] seio[09 0] ap "Sesquinuad sel
ap ‘oinosoze[9 [ap Osh {2 UEIS9 O] OUIOD “aUID Tap
Binsnpur e] tod sopezifemir & sopeaisipoo
“eisopiad opis wey. ‘odopaiqwiou 9p. 2
BP 6 ‘ejmopiq ap ouLiojTuN [op "euMI0; 3p vIRS
EL 9p “Oo0] Otges [op ouoreIOgel TEP ‘ouduren [op
aigeurt e] uelngox 3nb SOuOUFD sor]
9p ayuawaiuerpuadaput
et Se Ho sopra tp}
aap gi
‘oxauga [ap
‘sauoUp
‘sepeinyat
-oojyur sauouya so| A sapenits-oonasa:p seuouTo
soy ‘SoarjpsHOUdD; sauOUpD sof ‘jereUas of B Je
cred 0] ap apuac & ‘souaur oj sod ayniursip soureD
-od —soiaupaqns sns ap oun epeo ap A— ox
[pp eioys01 eANBUTIOU eso Gt “Js aNua sal
Curnoaaquy aquauares Anus £ sesioaid Uatq $2
8 sopnauios sojja ap oun wpeo “or “TqUIO2 f
“aiquioy [© opeorpap o ‘(ujaysuayURIY AP o19Tfalta afiadir que el desasosiego tras la muerte os,
segin muchas Feligiones, el castigo merecido por
tun pecado grave (pecado mortal) y la existencia
Ge una segunda vida penosa es por lo tanto una
tansparente alegorfa de la condenacién eterna
fierne. El mito de los mut
el vampiro pueda por fin aleanzar la paz eterna,
ni que en Ja version de Frankenstein. (1931), de
James Whale, el monstruo sea destruido al final
por un fuego’ purificador.
2 Le tirana. La
‘irano puede proceder de
fuentes diversas. Puede ser, por ejemplo, el po-
der ecor , como Io es el poder terrateniente
y feudal del conde Dricula, que expleta y chupa
la sangre de sus pobres campesinos. Tainbiei
conde Zarof, en The Most Dangerous Game
es un aristécrata uso y, més precisamente,
exgeneral del ejé
que no deja de tener connotaciones politica
quien reina despéticamente sobre su isla
son m_y en particular de domi-
nacién sexual (en ambos casos aparecen presas
femeninas y el refinamiento sidico del conde ruso
responde a una libido cada vez mas exigente),
pero ambos son también mitos de la sociedad
ito det poder financiero, y el Proteus
cerebro cl co convertids en
mon Seed (1977), de Donald Camm:
despotismo en Ja sociedad cientificoeenolégica
El terror que inspira e: tirano es, en todos los
terror ha
15 casos,
poder incontro-
clencia y de este temor nace el arque-
larizado ‘como «sabio loco». Desde Cali-
gari, dotado de extraordinario poder hipndtico en
In version original de! mito, hasta el doctor Vietor
a4
Frankenstein desafiando
Dios al crear vida en un laboratorio, toda la p
grosidad de Jos sabios locos ha nacido de
"xcesivo contro! sobre las fuerzas de la natura-
leza, fuente de su poder desmedido y merecedar
de tin cai i
Y, en ultimo lugar, el exceso de poder del ti-
rand puede obedecer’a una anomalia
Jo cual entramos en el apartada de los
ntes: el gorila gigantesco de King Kong
hormigas monstruosas de Them! (195
de configura
La pérdida de ident
res mas extendidos y
de la pérdida de la propia identidad, la con-
‘6n_en una persona distinta, amenaza que
ic resultar mas espantosa que la mutilacién
‘por un vampire se transmu
recida tragedia les ocurre a las
isco del hombre-lobo. Pero tami ag:
‘05 de personas muertas gon conjuntados por
el doctor Frankenstein para dar vida a un nuevo
(0, a una nueva identidad lastimosa. Y la pro-
dad para convertirse en una ni
que les ocurre a los prota;
reencarnaciones-posesiones
sea The Invasion of the Body Sn:
chers (1956), de Don
de origen veg
tan la personal
lad de sus
unista di
afios de eguerra
Que el tema de la pérdida de identidad no es
35fos poping Pye
3s ueBeUt e[ safezos
p se] anu souoIoap
eauoa s9ysa19 Bylasaid opuend oud ‘sea139]019
juUOD SayUBSAza}M S990 B OpLTHbpE
euosiad 9[qoP ef ‘worIsNae WoreNULZOy NS
ug “[entor eIzyeinbisd B Jod eproouos uarg wotS9|
-oyed ugioeiweurepuny eu eUN suo sound
saddog jap ou Je anb ost[a orse woo epanty
mq euosiad E10 @ apeuarad onb
ows ‘eidosd so ou anb z0a ap ug(xayut eun ‘1e}
“BY ap Opour un ‘so}saz soun ‘sezauey seun
Snbpe ey anb ojuord 9p auqnosap onpr
‘3qt209 OPUEND *I{SUB[Og ap “(GIGE) 34104090;
ap msiuodeoud yo ue oqurea Wa opuesuad 1259
doaued SWET aUEIEPE SUT A “te B[gusuadsipUL
ua (aiuauewierede) opnzauoo ey as and yoqor
un B sepia sns opeZanus ioqey soared seuos
jad seundjen enb aqiose opuena einyeaio ns ex
e soared
nstayUeley JOIDop [e auaUTEIDIIID II
seo £ g Sapepnue sequre anua os
dab msinboseuopes uproeos 2 ayuswayuounsed
Basosqo Sure] "y awOM e] VOD sODROyNUApr sPUr
uueyey 9s aiuauifensy ‘odiano un & oyuour Bum uo
SOpIprAIp wo ujusuNedKo as» anb 9p uo!oeA
je ayuawyeroadss spared qpAxor
(aysuayuery JOyOp [2p TeUOIgeL
jdso [2 A “suayowus Apog ay3 fo
oom ap 0 yur” ay, ap SeisuoseIsd soy
ua o ‘yar “Ig [e opue7sjdurer_o opuedansn
PAH “AR [> U9 Aesuod ous souapod OU ‘Ke SOUOTD
Cou A Saiqujed eng 9p spawn v aszesaidxe & 2[
“raged, adaued euosred ono wundye op pepreuos
cred ey “edoad ey s9 ou anb peprreuoszod Bum ap
ornayyoa jo sas avared enb onprarpuys un e ‘ord
swafa aod “aioyea as Buse] opue ju soxysentr
e saigeorde squswesosngts ueynises anb seo
souopeasonga & sojesipd sue souretrey sot 3
dU ap s9§ poping ay; sousa| Aoy opuend
9
1 uors08)
ot
19g dd
© UIA woWWanOR uaneuopy SMaIS¥S
Sey “sopario soyue seysfoaou soy ap soyonur 9}
80] Wa ayuoureon yur epernuLso} eITey as
peptleuosied ef op woWwoioed ugioeqamied
zinbse zB & asajsojar Baed Kop!
ap atqusssuoot opet [2 ‘0300p ap
cya fo onneuou up optore“obupodaug fe
oy [ap znj ey e ddory, ey 10d opeiaadiey.
So opypod ey iyoisuosens 9p ors fe ext
(oyunyed ousrat p so onberonon
ee
"gop
yox ns apuaa anb eierg ap ayuerpmsa
‘@PAH “AW A TAAL “scr [90 O5e9 fe 539 0710 ON
Uap? 91q0P PI {Ye ap 'sa1as ap o sa1ua ap
wun aod epengey 9189 pepljeuosied
Seyo op wun ‘oafns jonbe Us umsrxooo sniuy
sopeptfeuosiad sop anb ap sisasediy ef seu
donb of ‘feuuo opeisa ns wo
p ‘BionpuoD eye,
‘ofeq sojatns sof ‘or9}9 ug “eWLIap
Oyu 2189 ap anbuesze ap soiund
Uo oystA wey soon}: sounsye
ayer wadeut eidosd ns opuejduisyuod ostoseN ap
oyu ye aszeiuowles ap peprsaosu wis “pEPRuEp!
vidord et ap vpipagd ef ap euiay [9 ua Kolqopn
[PP awuepEA ve} sa anb ‘us0upbyeddog euewale
ugisaudxe ¥| uoo ayuaurfesz9attiN opmoouoD OWUE
NUaUTELTeTaAT| WoreDY{po9 sauaINb "soxO aNuE
gf & UUEWIJZOF] “T{SM9SO}Soq ap Seago Hod “BLE
uoriped) hy syueIpour ensanup 2s caanyjeto y una realidad sérdida que esté ooulta (es de
‘ar, él reverso de mitos como Superman, Bl Zorro,
© Hil Coyote, cuya doble personalidad ‘tiene una
estructura opuesta). ‘Tales son los casos de los
honestos y respetables burgueses 0 doctores con
emblematica chistera (como Caligari, en su ver~
ginal) que en realidad viven una doble
vida secreta como crucles asesinos. El caso. de
Landru, que inspiré al Monsieur Verdous (1946)
de Chaplin, o el del historico Doctor Petiot acu-
den pronto’a la mente como ejemplos inguietan-
tes de [Link]». ¥ no olvik
demos que el conde Dracula es un elegante y aten-
to aristéerata y terrateniente, que oculta tras st
nobig fachada una personalidad diabahes
‘al vez la formutacin mas ejemplar y paradig-
-a del mito proceda del Dr. Jekyil y'Mr. Hyde,
‘ado en numerosas acasiones a Ia pantalla, pero
jamzs_superando la version de Rouben Mamou-
fan, de 1932. Su peculiaridad radica en que am-
bas ‘personalidades coexisten en el mismo cuerpo
ar pay, Puce autoscopia—. pero el doctor tiene
que descubrir una droga capaz de liberar a una
de cllas y hacer posible su metamorfosis fisiea y
‘Notese claramente Ia diferencia entre a
Coeristencia de ambas personalidades (como
en Caligari 0 en Dracula) y la transformacién
plena en un fisico distinto (ids bajo y joven en.
'a novela de Stevenson, pero notoriamente mons
truoso en todas sus versiones
enfstizado_puerilmente la
fealdad). En Ja base d
mente, la _atavica creencia
iones yy Hilosofias primitivas (como. el mae,
mo pera). Ocurre, ho obstante, que deede fos
azges de Freud ~~posteriores a'[Link]
la'hovela de Stevenson esta div
logiea ha encontrado una formulacton mas dep
Tada y cientifica eon la teora del Supergeo y eel
Ello, gue desde una perspectiva de personalidad
a habria que plasinar como dicotomia en-
s prineipies morales (0 ta moral hmplantada
o aceptada en Ta sociedad) frente a ella los tor.
38
Dulentos instintos 0, si se quiere, entre el cien-
tifico Jekyll y su petverso Hyde, 0 enire el sabio.
Frankenstein y su. monstruosa ‘ereatura. A tra-
vyés de estos mongtruos jas pulsiones sexuales re-
‘midas en el Ello y la agresividad acumulada
por la represiOn continua de ia vida social y de
Rus restricciones. podrian ‘hallar su valvula de
eseape sin remordimiento, No es casual que el
asgo definidor de Mr. Hyde en la versién de
Mamoufian sea precisamente el sadismo_ sexual
4) La monstruosidad. La monstruosidad es una
categoria de la anormalidad y la anocmalidad, «
Sy vez, es un concento de fundamentacién esta
distica! Bs anormal lo que no es normal y corrien
te, es decir, regularmente estadistico. ¥ Jo anor-
mal inquiela y- asusta, especialmente cuando se
trata de la giave anorm
llamamos monstruosidad. La reflexin er
seria realizada sobre este fendmena sigue perte-
reciendo a Mary Shelley, ya que su monstruo es
Originalmente sbueno», desde el punto de vista
psitolégico y moral, pero la fealdad extrema de
Su anormalidad fisica suscita una aversién hacia
siendo responsable de su soledad
dades. En rigor, el mo
Se. convierte efi
debido a su fealdad fisiea, a su monstruosidad
Podtia establecerse un metieuloso catalogo de
la monstruosidad en razon de sus earacteristicas
eas y de su origen. Por sus caracteristicas fi
as s¢ es monstruoso por ser invisible (Phe In
visible Man, 1930), 0 por ser demasiade pequeno
(The Devil Doll, 1956; ‘The Incredible Shrink
Man, 195),0. por ser demasiado gt
Kong; las hormigas de Phem')
hombre y mitad animal (los diversos hort
bos; Id mujer-pantera de The Cat People
i809 por poseer poderes parapsicoigicos
(Carrie), ete, Bl eriterio del origen biologica anor
ral, es decir, no concebido de tna relacién sexval
dsica, abre el gran capitulo de Jos diversos hu-
woides que en el cine han sido (Der Golem,
nuncutus,el monstruo de Frankenstein), mien“
tras en otro apartado se incluyen todas las aberra-
39“gue “s2apu
aunqivay pur
“9k ajuoseyp eanefasioD eL A ‘ezojeanyeu Byes
Sopp Pf asiejeisuoo oqep seBNy JeWUd Wy,
sesand8ad op
apuodsax ap
11 anb od 4
sanbojq osyena woo uot
joomya0as0 |
‘own? ‘god ‘so onz2
-ouoasep un sod aypou ef aueanp sopesiese aa:
souiuas and 2 owoo
40118) [a exauEWesgos eISNasIp Sou
2 “ugisindar “Opayul
B wuows0uoad 10139} [2
Sued opueno ejqop 9s seundo1d seiso op wiouaH
“nsod €1 joomgnd ns & euorozodosd Se\a10¥09 sou
eau Ness ghh? {1019} op euro jo vend soulr
Tex gnb od? “sages w ‘ooup [op eaiseu pepIe|
cndod ej zepuoiuo ered jejansd spus equneoad |
/puuess
as 294 (2) oraeardx:
‘Soiyanaday 3uy9 [op #91908 SoIpMAs9 Sof SOpO Us
onif4o149} 2u49 79P upLoDd4fiyDs5 0
(soormore sopap woo ofmag ap aipuasde
osoriyjad ua opfzaauoo ‘ous
rund ezajeanyeu ef ap UprDe.
un ap Bye} 98 ‘Ose 2189 U2)
sedluLioy S8{ B1;U0D soO[oO2
“wala Byatt
aquasax
se[nasfad Se] seo} asopUEINOTIIE “ty O]sINTISIp-A-o[
sundasind» owoo sopny, meapuy sod opeiounua
ojapou [a ua epeseq vise ‘sonsisuow Jod oper
~juoBeord ouaugaqns jp semnopred wa £ ‘ois
“oura) o22u98 fop sfouraord eisea wu “219
aayjouy wos) Gury YJ ap yer8a4 apioueut
“ny pe «109099 ered” pepidisy99j9 eT ‘oqol-azquoy
19P Ugze09 e eperedstp wproapuog wre[d ap eIeq
ov
BI ‘oatdurea jap uozeao9 [9 ua epeavjo ves9 eT
nuaysap NS Wwwunsuea Bred sopedyjtpossadty 3
sojetiojedaoxe soya sowaia JeUaAtT ap pepisoaau
2 opeiaues ey sonzisuow soysnur ap peprfeur
~40UP B] ‘sajeuioU UpIsONIISap ap Sopa so]
-s9Su] jondystour [2 sMASep OWI)? :ajUeOnDe
equniaid eun o1augS [ap sonsysuouL
a
"auto [3p my
| ap vordspa eysoBaye epjaq spur B] Ua ays01AuOD as
uoy Gury zn esa ofeg “aiped jap uadeu Be
(opezyiassedry) [Link] & zoiay ‘opnyjen [eUUe [a
PyUISE as and se] ua seadipa sJeodnau ‘so[yUey
“Ul seiqojooz se] ap easaoe £ nqin P| ap [eUIUE
peprusajed visa ngoj A w20,
a ugiquim gsonq proxy ‘opoigu: oxo < afend
“Ha} 0130 Uo “oi2{duzo9. 10d seprutadas 42s Uap
ond ou sapeioroesit souoisind sng anb ap £ solq
~wos saueij20 ova peptueamny e aonb ap ayuap
sanquoo eqanad ef ou1s 'uorosajied B wioey auap
-aeose peprTiaow ap euti0} Eun! so OU saloadsa SP
2p easof01q yeraacy unsEg “BOIe
[002 e[kOSO vl Ya iosadaIte ns ‘JeuTUY [9 BID
ns auquioy je anb (euOKDeLH a EPUNyord pryomb
1 ef “OUeIUTaUIEP-ysod Sfensusy uo “opegsne By
Jofaut wamb 3yed2A007 “q "HH Opis By ZA |e], “ez0l
-eimpeu 2 op [Link] eiopezeuour® oWCD
aig o “(eq ef Op soWe Te sod eis9 eprETpar
‘dia 0] 19 o]}oq DY ‘oqol-asqu10y) Pei
eprpigd ows pepyrewrue % ze(dwayuoo 0}
eyes
opioetr ey owsiuoSeyze
2 9d ‘afeayes opessa U9
Sajeunue 9p A.A es0ud ople By 239,
OH [2 aig © nue 0 uptovansoWOD
od) Wop EY exquloy [0 0 [end el
ua ‘(eiousjo1a ap ‘sioap $a) s9pod ap 0 opaiu 9p
oelor Bun asduiais opis By teuNue [a £ asqMmoy
anbiod “ugouo!
uSUOW Ef ap Ui
: Ui 2d,
‘uoobior] Yoong 24; moss aunqoaig aud. ‘9b81, 219
21 42 amtog D1 Seemt ‘smog 107 jo DUNST ‘buoy
43) Botsofoo2 Bjeo69 e] Op seorgOXe) souO}D
ap e033e918 campos de exterminio nazis, 0 sobre las
mas de Hiroshima, o sobre ciertas formas
ejemplo dptimo de mensaje terrorifico, pero tal
mensaje produce un profundo malestar ¥ disgusto
on e] publico, estadisticamente comprobado. (por
Fazones que van desde la corresponsat
cial de los espectadores,
suele sentirse gral
{Por qué razones el pil
pot las fabulaciones terror
do por
a. eulmine ton un. intenso
pilede ser parangonado en al-
‘eimos aspects al desahogo sextal. Hota estimule
Gidn fisiolégica positiva, generada por las descar-
uronales como respuesta al estimulo de lo
insélito y de lo eruel, es pos ble porque el espec
tudor permanece a saivo en su butac i
‘margen de la amenaza exhibida y si la
jacidn es excesiva para sus
timbrales de tolerancia puede desconectarse de
lla cerrando los ojos 0 saliendo de la. sala. Bs
ccie, mantione al estimulo ya sus propias emo:
ciones bajo cont igual que los nifios que
Jucgan a autoasustarse introduciendo la cabera, 0
avanzando unos pasos. en una habitacién a oscu:
ssicolégicamente a salvo y por ello puede gozar
crueldad ejer-
sobre otras personas (en la pant
biendas de que se trata de una fabulacion
suprime cualquier sentimiento de culpa o de
su sadisino
mas de produccién de mensajés
ra el entertainment colectivo. En el caso del
es preci-
la crueldad y esto explica que la progre-
mpet Len el mercado se haya
en una creciente esealada de la crueldad
‘autocensores, los nuevos horrores del eine
mas pérfidos €
paso importante al tomar como p'
nista 2 una nlfia inocente y dulee como recep!
mo ejemplo de
sca de formas
1e5 perversosn ha pracedido
‘Larry Cohen, protagoniza-
lario Tecién nacido asesing
to no deja de tener cierta miga, pues el bebé
a%
noah BES us cazaomspucur
en), stood, ueauog ‘autiiully fut eulag ee
SEP apa ihr sang bana abe ase oe TOO
fect tol Menboidnntnad) srqt fo seals ota ee
8 ), gues szouauos soe) pent
“ga “os6t 04 enon) suas sasuquas ame) apa
Rotel whcon 1S asoveine y stag el Outer
‘aise uoo x “ejseURy B] ap ouETM J Za O[9s vas anb
“une ‘sonzjsuour soydoxd sozysanu ap Jse eraqtt Sou
jeiued ef wa onsysuour [ap aysonur ey “exOpEeqiT
‘ ugponusap ns eIyTIveF OWLS aey OU EAL
{Sudkar soy too epring0 oWo> “SUOUeDIs) sopeA
ge sond. wos siualostoout fap. sonsistou so
Sp eqrewued ef tt onan’ op sereanad sevuet
fo) Tey oulo9 zuoze0 an OnsysUOUE Fep TERE
9p ooringdeam & oonamseD “opes
2 —dotsiu0 [o 4 ooljpaBoreusauro ofa,
eae a esi zepuoyue v epnge ond
Bepiwapr eg sosindury sordoad sonsenu ayuatuyeD
Kioes bs seqrpesod. sensanu 9p sonsisuow Sopp
and opeezosdo ey ploypeH “Vr ‘sumipesed sep.
Ssopuptaon, (oyolge.2pEo ap Sofeostad soruouleD
Soro Pepiise) sodujeanuon “feroes uoroe Ms “OM
Shep) youtuoa oaysonu © uedeose an sosolopod
“Spar Sejeuowesans soBiaious so soduaH9 21g
Tuer Spat sousona 9p uprpenyieat el ep Onl
jb cd eurgia tlougp eun suede Teamietosqos 0
Preurnysuqos sopod tn sidurs eesfoquis 0 eazeD
Sfp and ‘onsistour [9p [euyy uoroonsyeap eT
wr jedoy tiseuoy adinp =f Sn
‘oyeurosey spuc dyonar soqo9dae #03i0%9 Uo 4 "er03
“Snpae oiuourjeuaeo ypegjoso spur s9 amb “ot
“Aur eieun ef woo extind ooo eyeeU SBz29"7U001
® uapuar sayuedojper sey soorugjoiper seueap
ope. so[ ua Ugiquie, anb opeasasqo opis ey anb
eP couionsey uo [op ooyjoedsa tw sig 4a. Ol
Sumy 159 anb sourepelry "ce oaland [op EpIut
Sidai pepraysoise o[ aesosdxa Sp ef 28 U9taa1p ap
Uprayeus un ep euBtatd uproung wr “edn BsIuoD
to gtajon 92 0359 omod “eyfeiued us Opes
‘She felaee stnanre spur onzyaow To 9ny tees
“Pah aguioso~ BUCK ap oft [eID sOuasy Ou Os0KE
®
36 Bed “30
do “soxooroyynus $98 19 eomousoqunse oweud oT “OF
-B} [9p Blonoas eun ‘(ge6t) Suoy fo uog ap oseoes;
JP seururexs Te ovaUIOa} ayUESIIaqUI a}s9 UaTqUIe)
opeyeisuca ey sjaiueg sory “e[naj[ad e ap oseD
-eaj un Weooadad & eaNAE LED ug|oeIado Bj WasISTAy
sojania ovod 0 sajiqyp siuouealsaoxa seysuosRUE
S0| ab earsap ag [end Of 9G “te ONISUOUT [ap UD
-eipour sod s9ey of “(opmiysap OURId [2 wa/opiQit
oug(d [9 uo) lua, aa0ey 250 ou 0 apand ou
end 9} opoy; ‘djuainsis BF Uo onaysKOUL
=ropeisadss ‘uoioeoyjniuep! e| ap zopevaqy, owadse
e380 oprjnunioy ey auua'] “[2uOWOUIe UOisua} FLAG
“PY ou opous O10 ap sand ‘eusTI9sA ns # OUI) UO
opJa9 ns azsai9 onduuea [9 anb soureasap uziquiD;
idures 9p adeose —aquefoures onsenu—
BUINOTA B[ aNb soueasap ‘Boylopered ugrEM:S bso
‘Ugy "[B1005 eptA ef ap sauoPoe}HaUIE|ax en| A SaUOKD
“9159801 su] ‘souoIoes}snay SU] 30d epe|RUI® Pepia
150132 | epo} syusueanoedoad sexaqtt apand ise
anb ef ‘ofturoua Jo Oo onsysuout fa WOD EpIpaul BI
“x019 Uo ugiquie) oxad ‘o1ZepI{0s always as anb e] ap
eulngja ef woo aized Bun sod "upioeDy Uap a[gop
bun ua ayuAMLTINS apulosa as zopeyaadse [a “auUD']
ie
‘(equezz0]no/eysideasa UoIoUNJ) earioojoo PeprNg
-psut o sista wsusyut op seoods wa o10U9S [op
eyoyesuaduios o vonnadexay uorouny e ueaydxs
anb sauozed sojqeqoad se] ap bun s9 eonsiza9e1
“20 esq ‘uopewadsa ja exed peplindas ap aiuey
“909 ns £ pep
s1a1x9 pepyfeai | ‘oyueds> ap oss9aqu
‘suour 2 Jod sepeardsap sapepjanso sey sejduay
“op seiy, “eaiseaa Uorouny vouiugua wun js2 od
sumo 4 [Bor upra B] ap sesouaur ajdaurearyeredwos
sodwonenuos 4 sewoqgosd so] zezununut © epuon
(eiwed e| us opessour ros0y osuaIUT [x (Z
‘eiue]unjoaut e1pozed et aap
oad as qena jap pire spur ‘oypay odozd ns aiuouL
-ajqeqoad auan pepjanis vy ap epeyensa ry O19 "(09
‘Bojo2e azisvsap ja sod wpezeuoute £ Janu “PANN
-oduoozadiy pepoioos vun wo stajaazqos eaed B79]
~einjuu vj 10d opedmbe ‘sesze3 woo ajueynUL UN $9distin:
torno sa-
jetividad), ee produce un
den de lo reals (= segu
genera una de las mis intensas gral
Roman Gubern
46
Segunda parte