Pgina |1

TEXTOS SELECTIVIDAD DE CSAR

DE BELLO GALLICO

I. Enterado Csar del movimiento enemigo, de madrugada sale del campamen-

to.
Ubi per exploratores Caesar certior factus est tres iam partes copiarum Helve-
tios id flumen traduxisse, quartam vero partem citra flumen Ararim reliquam
esse, de tertia vigilia cum legionibus tribus e castris profectus ad eam partem
pervenit quae nondum flumen transierat. (1, 12, 2).
II. Csar sabe que los enemigos han acampado cerca, pero necesita informacin
sobre las condiciones del terreno que ocupan.
Eodem die ab exploratoribus certior factus hostes sub monte consedisse milia
passuum ab ipsius castris octo, qualis esset natura montis et qualis in circuitu
ascensus qui cognoscerent misit. renuntiatum est facilem esse. (1, 21, 1).
III. Inicio de una batalla.
Prima luce, cum summus mons a Tito Labieno teneretur, ipse ab hostium castris
non longius mille et quingentis passibus abesset neque, ut postea ex captivis
comperit, aut ipsius adventus aut Labieni cognitus esset, Considius equo ad-
misso ad eum accurrit. (1, 22, 1).
IV. Csar narra en estas lneas la gratitud que se le demuestra por su generosi-
dad.
Eo concilio dimisso, idem principes civitatum, qui ante fuerant, ad Caesarem
reverterunt petieruntque, uti sibi secreto in occulto de sua omniumque salute
cum eo agere liceret. ea re impetrata, sese omnes flentes Caesari ad pedes proie-
cerunt. (1, 31, 1).
V. Csar observa las diversas reacciones tras un discurso.
Hac oratione ab Diviciaco habita omnes qui aderant magno fletu auxilium a
Caesare petere coeperunt. animadvertit Caesar unos ex omnibus Sequanos nihil
earum rerum facere quas ceteri facerent, sed tristes capite demisso terram intue-
ri. (1, 32, 1).
VI. Csar piensa las medidas que debe tomar para que Ariovisto no ocupe
Vesoncio, ciudad de los secuanos.
Cum tridui viam processisset, nuntiatum est ei Ariovistum cum suis omnibus
copiis ad occupandum Vesontionem, quod est oppidum maximum Sequano-
rum, contendere triduique viam a suis finibus processisse. id ne accideret, mag-
nopere sibi praecavendum Caesar existimabat. (1, 38, 1).
 Pgina |2

VII. El miedo a la corpulencia y destreza de los germanos contagi incluso a los

soldados ms veteranos.
Hi neque vultum fingere neque interdum lacrimas tenere poterant; abditi in
tabernaculis aut suum fatum querebantur aut cum familiaribus suis commune
periculum miserabantur. vulgo totis castris testamenta obsignabantur. horum
vocibus ac timore paulatim etiam ii qui magnum in castris usum habebant, mili-
tes centurionesque quique equitatui praeerant, perturbabantur. (1, 39, 4).
VIII. Csar arenga a sus tropas de la Legin X con un encendido discurso.
Hac oratione habita mirum in modum conversae sunt omnium mentes summa-
que alacritas et cupiditas belli gerendi iniecta est, princepsque decima legio per
tribunos militum ei gratias egit, quod de se optimum iudicium fecisset, seque
esse ad bellum gerendum paratissimam confirmavit. (1, 41, 1).
IX. Csar y Ariovisto parlamentan.
Planities erat magna et in ea tumulus terrenus satis grandis. hic locus aequum
fere spatium a castris utriusque, Ariovisti et Caesaris, aberat. eo, ut erat dictum,
ad conloquium venerunt. legionem Caesar, quam equis devexerat, passibus du-
centis ab eo tumulo constituit; item equites Ariovisti pari intervallo constite-
runt. (1, 43, 1).
X. Anuncian a Csar que los jinetes de Ariovisto se acercan.
Dum haec in conloquio geruntur, Caesari nuntiatum est equites Ariovisti pro-
pius tumulum accedere et ad nostros adequitare, lapides telaque in nostros co-
nicere. Caesar loquendi finem fecit seque ad suos recepit. (1, 46, 1).
XI. Preparativos de Csar antes de entrar en combate.
Caesar singulis legionibus singulos legatos et quaestorem praefecit, uti eos tes-
tes suae quisque virtutis haberet; ipse a dextro cornu, quod eam partem minime
firmam hostium esse animadverterat, proelium commisit. ita nostri acriter in
hostes signo dato impetum fecerunt, itaque hostes repente celeriterque procu-
rrerunt, ut spatium pila in hostes coniciendi non daretur. (1, 52, 1).
XII. Huida de los germanos. Algunos intentan pasar el Rhin.
Ita proelium restitutum est, atque omnes hostes terga verterunt neque prius
fugere destiterunt, quam ad flumen Rhenum milia passuum ex eo loco circiter
quinque pervenerunt. ibi perpauci aut viribus confisi tranare contenderunt aut
lintribus inventis sibi salutem reppererunt. (1, 53, 1).
 Pgina |3

XIII. Familiares de Ariovisto.

Duae fuerunt Ariovisti uxores, una Sueba natione, quam domo secum duxerat,
altera Norica regis Voccionis soror, quam in Gallia duxerat a fratre missam:
utraque in ea fuga periit; duae filiae: harum altera occisa, altera capta est. (1, 53,
4).
XIV. Acciones al final de una campaa.
Hoc proelio trans Rhenum nuntiato Suebi, qui ad ripas Rheni venerant, domum
reverti coeperunt. quos ubi, qui proximi Rhenum incolunt, perterritos sense-
runt, insecuti magnum ex his numerum occiderunt. Caesar una aestate duobus
aximis bellis confectis maturius paulo quam tempus anni postulabat, in hiberna
in Sequanos exercitum deduxit. hibernis Labienum praeposuit et ipse in citerio-
rem Galliam profectus est. (1, 54, 1).
XV. Los soldados regresan al campamento. Csar llega al territorio de los Suesio-
nes y a la plaza fuerte de Novioduno.
Ita, sine ullo periculo sub occasumque solis destiterunt seque in castra, ut erat
imperatum, receperunt. Postridie eius diei Caesar, priusquam se hostes ex te-
rrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proximi Remis erant, exerci-
tum duxit et, magno itinere confecto, ad oppidum Noviodunum contendit. (2,
11, 6).
XVI. Rpida maniobra de los enemigos, que se dirigen a nuestro campamento.
His facile pulsis ac proturbatis incredibili celeritate ad flumen decucurrerunt, ut
paene uno tempore et ad silvas et in flumine et iam in manibus nostris hostes
viderentur. eadem autem celeritate adverso colle ad nostra castra atque eos, qui
in opere occupati erant, contenderunt. (2, 19, 7).
XVII. Los aduticos vuelven a casa.
Atuatuci, de quibus supra diximus, cum omnibus copiis auxilio Nerviis veni-
rent, hac pugna nuntiata ex itinere domum reverterunt; cunctis oppidis caste-
llisque desertis sua omnia in unum oppidum egregie natura munitum contule-
runt. (2, 29, 1).
XVIII. Csar da oren de preparar una flota.
Quibus de rebus Caesar a Crasso certior factus, quod ipse aberat longius, naves
interim longas aedificari in flumine Ligeri quod influit in Oceanum, remiges ex
provincia institui, nautas gubernatoresque comparari iubet. (3, 9, 1).
 Pgina |4

XIX. Csar decide cambiar de estrategia y esperar a la flota.

Compluribus expugnatis oppidis, Caesar, ubi intellexit frustra tantum laborem
sumi neque hostium fugam captis oppidis reprimi neque iis noceri posse, sta-
tuit exspectandam classem. quae ubi convenit ac primum ab hostibus visa est,
circiter CCXX naves eorum paratissimae atque omni genere armorum ornatis-
simae ex portu profectae nostris adversae constiterunt. (3, 14, 1).
XX. Csar manda a Galo que se haga pasar por prfugo y vaya al campamento
enemigo. Galo informa al enemigo de la situacin del campamento romano.
Hac confirmata opinione timoris idoneum quendam hominem et callidum de-
legit Gallum ex iis, quos auxilii causa secum habebat. huic magnis praemiis po-
llicitationibusque persuadet uti ad hostes transeat et quid fieri velit edocet. qui
ubi pro perfuga ad eos venit, timorem Romanorum proponit, quibus angustiis
ipse Caesar a Venetis prematur docet. (3, 18, 1).
XXI. Los brbaros envan emisarios.
Mittuntur etiam ad eas civitates legati quae sunt citerioris Hispaniae finitimae
Aquitaniae; inde auxilia ducesque arcessuntur. quorum adventu magna cum
auctoritate et magna cum hominum multitudine bellum gerere conantur. duces
vero ii deliguntur, qui una cum Q. Sertorio omnes annos fuerant. (3, 23, 3).
XXII. Csar retira el ejrcito a los cuarteles de invierno tras asolar los campos
enemigos.
Itaque vastatis omnibus eorum agris, vicis aedificiisque incensis, Caesar exerci-
tum reduxit et in Aulercis, Lexoviis reliquisque item civitatibus, quae proxime
bellum fecerant, in hibernis conlocavit. (3, 29, 3).
XXIII. Los germanos, sorprendidos por las tropas de Csar, huyen despavoridos
hacia la confluencia de los ros Mosa y Rhin, sufriendo en su huida bastantes
bajas ms.
Germani post tergum clamore audito cum suos interfici viderent, armis abiectis
signisque militaribus relictis se ex castris eiecerunt et, cum ad confluentem Mo-
sae et Rheni pervenissent, reliqua fuga desperata magno numero interfecto re-
liqui se in flumen praecipitaverunt atque ibi timore lassitudine vi fluminis
opressi perierunt. (4, 15, 1).
XXIV. Csar, tras devastar un territorio, pasa a la regin de los Ubios.
Caesar paucos dies in eorum finibus moratus omnibus vicis aedificiisque incen-
sis frumentisque succisis se in fines Ubiorum recepit atque his auxilium suum
pollicitus, si ab Suebis premerentur. (4, 19, 1).
 Pgina |5

XXV. Csar manda explorar la situacin del enemigo.

Ad haec cognoscenda, priusquam periculum faceret, idoneum esse arbitratus C.
Volusenum cum navi longa praemittit, huic mandat uti exploratis omnibus re-
bus ad se quam primum revertatur. ipse cum omnibus copiis in Morinos profi-
ciscitur. (4, 21, 1).
XXVI. Nada ms desembarcar en Britania, la infantera romana se impuso al enemi-
go; la caballera no pudo secundar la accin, y eso impidi que la buena suer-
te de Csar continuara. Aun as, los enemigos se vieron obligados a pedir la
paz.
Nostri simul in arido constiterunt, suis omnibus consecutis in hostes impetum
fecerunt atque eos in fugam dederunt, neque longius prosequi potuerunt, quod
equites cursum tenere atque insulam capere non potuerant. hoc unum ad
pristinam fortunam Caesari defuit. Hostes, proelio superati, ad Caesarem lega-
tos de pace miserunt. (4, 26, 5).
XXVII. El ejrcito romano combate con los britanos.
Dum haec geruntur, nostris omnibus occupatis, qui erant in agris reliqui disces-
serunt. secutae sunt complures dies continuae tempestates, quae et nostros in
castris continerent et hostem a pugna prohiberent. interim barbari nuntios in
omnes partes dimiserunt. (4, 34, 3).
XXVIII. Debido a las incursiones de los Pirustas en territorio bajo el control de los
romanos, Csar adopta diversas medidas militares.
Ipse, conventibus Galliae citerioris peractis, in Illyricum proficiscitur, quod a
Pirustis finitimam partem provinciae incursionibus vastari audiebat. eo cum
venisset, civitatibus milites imperat certumque in locum convenire iubet. qua
re nuntiata Pirustae legatos ad eum mittunt. (5, 1, 5).
XXIX. Csar acude al puerto de Itio. All se entera de lo que le ha acontecido a parte
de su escuadra.
His rebus constitutis Caesar ad portum Itium cum legionibus pervenit. ibi cog-
noscit lx naves, quae in Meldis factae erant, tempestate reiectas cursum tenere
non potuisse atque eodem unde erant profectae revertisse. reliquas paratas ad
navigandum atque omnibus rebus instructas invenit. eodem equitatus totius
Galliae convenit numero milia quattuor principesque ex omnibus civitatibus. (5,
5, 1).
XXX. Menciona Csar algunos minerales, vegetales y animales de Britania.
Nascitur ibi plumbum album in mediterraneis regionibus, in maritimis ferrum,
sed eius exigua est copia; aere utuntur importato. materia cuiusque generis, ut
in Gallia est praeter fagum atque abietem. leporem et gallinam et anserem gus-
tare fas non putant. (5, 12, 5).
 Pgina |6

XXXI. Costumbres de los britanos.

Omnes vero se Britanni vitro inficiunt, quod caeruleum efficit colorem, atque
hoc horribiliores sunt in pugna adspectu; capilloque sunt promisso atque omni
parte corporis rasa praeter caput et labrum superius. uxores habent deni duo-
denique inter se communes et maxime fratres cum fratribus parentesque cum
liberis. (5, 14, 2).
XXXII. Csar lleva el ejrcito hasta el Tmesis.
Caesar cognito consilio eorum ad flumen Tamesim in fines Cassivellauni exerci-
tum duxit; quod flumen uno omnino loco pedibus atque hoc aegre transiri po-
test. eo cum venisset, animadvertit ad alteram fluminis ripam magnas esse co-
pias hostium instructas. (5, 18, 1).
XXXIII. xito de las cohortes de Csar.
At barbaris consilium non defuit. nostri tametsi ab duce et a fortuna desereban-
tur, tamen omnem spem salutis in virtute ponebant, et quotiens quaeque cohors
procurreret, ab ea parte magnus numerus hostium cadebat. (5, 34, 1).
XXXIV. Cicern enva una carta a Csar.
Mittuntur ad Caesarem confestim a Cicerone litterae, magnis propositis prae-
miis, si pertulissent; obsessis omnibus viis missi intercipiuntur. noctu ex ea ma-
teria quam munitionis causa comportaverant, turres ad modum centum viginti
excitantur incredibile celeritate. (5, 40, 1).
XXXV. La fuerza del viento aviva el fuego.
Septimo oppugnationis die maximo coorto vento ferventes fusili ex argilla
glandes fundis et iacula fervefacta in casas, quae more Gallico stramentis erant
tectae, iacere coeperunt. hae celeriter ignem comprehenderunt et venti magni-
tudine in omnem castrorum locum distulerunt. (5, 43, 1).
XXXVI. Csar da una orden a Craso.
Caesar acceptis litteris hora circiter undecima diei statim nuntium in Bellovacos
ad M. Crassum quaestorem mittit, cuius hiberna aberant ab eo milia passuum
XXV; iubet media nocte legionem proficisci celeriterque ad se venire. (5, 46, 1).
XXXVII. Ambos ejrcitos se mantienen en sus posiciones, los Galos esperando refuer-
zos, Csar intentando atraer a los Galos a un lugar ms favorable.
Eo die parvulis equestribus proeliis ad aquam factis utrique se suo loco conti-
nent: Galli quod ampliores copias, quae nondum convenerant, exspectabant,
Caesar si forte timoris simulatione hostes in suum locum elicere posset, ut citra
vallem pro castris proelio contenderet; si id efficere non posset, ut exploratis
itineribus minore cum periculo vallem rivumque transiret. (5, 50, 1).
 Pgina |7

XXXVIII. Csar tiene conocimiento de que las tropas enemigas se acercan para atacarle.
In his ab L. Roscio quaestore, quem legioni tertiae decimae praefecerat, certior
factus est magnas Gallorum copias earum civitatum, quae Aremoricae appe-
llantur, oppugnandi sui causa convenisse neque longius milibus passuum octo
ab hibernis suis afuisse. (5, 53,7).
XXXIX. El envo de tropas a Labieno por parte de Csar obstaculiza los planes de los
trveros, que se disponan a atacar a aqul.
Dum haec a Caesare geruntur, Treveri magnis coactis peditatus equitatusque
copiis Labienum cum una legione, quae in eorum finibus hiemarat, adoriri pa-
rabant. iamque ab eo non longius bidui via aberant, cum duas venisse legiones
missu Caesaris cognoscunt. positis castris a milibus passuum quindecim auxilia
Germanorum exspectare constituunt. (6, 7, 1).
XL. Csar decide cruzar el Rhin.
Caesar, postquam ex Menapiis in Treveros venit, duabus de causis Rhenum
transire constituit; quarum una erat quod auxilia contra se Treveris miserant,
altera, ne ad eos Ambiorix receptum haberet. (6, 9, 1).
XLI. Csar describe la prctica de sacrificios humanos por parte de los Galos.
Natio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus, atque ob eam causam,
qui sunt adfecti gravioribus morbis quique in proeliis periculisque versantur,
aut pro victimis homines immolant aut se immolaturos vovent, administrisque
ad ea sacrificia druidibus utuntur. (6, 16, 1).
XLII. Dote y herencia dentro del matrimonio entre los Galos.
Viri, quantas pecunias ab uxoribus dotis nomine acceperunt, tantas ex suis bo-
nis aestimatione facta cum dotibus communicant. huius omnis pecuniae co-
niunctim ratio habetur fructusque servantur; uter eorum vita superarit, ad eum
pars utriusque cum fructibus superiorum temporum pervenit. viri in uxores
sicuti in liberos vitae necisque habent potestatem. (6, 19, 1).
XLIII. Las ceremonias funerarias entre los Galos.
Funera sunt pro cultu Gallorum magnifica et sumptuosa; omnia quaeque vivis
cordi fuisse arbitrantur in ignem inferunt, etiam animalia, ac paulo supra hanc
memoriam servi et clientes, quos ab iis dilectos esse constabat, iustis funeribus
confectis una cremabantur. (6, 19, 4).
XLIV. Descripcin de las costumbres de los germanos.
Germani multum ab hac consuetudine differunt. nam neque druides habent,
qui rebus divinis praesint, neque sacrificiis student. deorum numero eos solos
ducunt, quos cernunt et quorum aperte opibus iuvantur, Solem et Vulcanum et
Lunam. (6, 21, 1).
 Pgina |8

XLV. Modo de vida de los germanos. Reparto anual de tierras.

Germani agri culturae non student, maiorque pars eorum victus in lacte, caseo,
carne consistit. neque quisquam agri modum certum aut fines habet proprios,
sed magistratus ac principes in annos singulos gentibus agros distribuunt atque
anno post alio transire cogunt. (6, 22, 1).
XLVI. Los germanos atacan al desprevenido ejrcito de Csar.
Inopinantes nostri re nova perturbantur, ac vix primum impetum cohors in sta-
tione sustinet. circumfunduntur hostes ex reliquis partibus, si quem aditum re-
perire possint. aegre portas nostri tuentur. (6, 37, 3).
XLVII. Heroicidad del primipilo Publio Sextio Bculo, que se haba quedado en la
guarnicin por estar enfermo.
Erat aeger in praesidio relictus P. Sextius Baculus, qui primum pilum apud
Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam
quintum cibo caruerat. hic diffisus suae atque omnium saluti inermis ex taber-
naculo prodit; videt imminere hostes atque in summo rem esse discrimine; capit
arma a proximis atque in porta consistit. (6, 38, 1).
XLVIII. Medidas tcticas de Csar.
Castris ad eam partem oppidi positis Caesar, quae intermissa a flumine et a pa-
lude aditum ut supra diximus angustum habebat, aggerem apparare, vineas
agere, turres duas constituere coepit. (7, 17,1).
XLIX. Csar, antes de marchar, hace saber a los heduos que l ha perdonado la vida
a quienes poda haber matado, de acuerdo con el derecho de guerra.
Caesar nuntiis ad civitatem Haeduorum missis, qui suo beneficio conservatos
docerent quos iure belli interficere potuisset, tribusque horis noctis exercitui ad
quietem datis castra ad Gergoviam movit. medio fere itinere equites a Fabio
missi quanto res in periculo fuerit exponunt. (7, 41, 1).
L. Palabras de un centurin a sus soldados en un momento crtico.
M. Petronius cum portas excidere conatus esset, a multitudine oppressus ac sibi
desperans multis iam vulneribus acceptis, manipularibus suis, qui illum erant
secuti quoniam inquit me una vobiscum servare non possum, vestrae quidem
certe vitae prospiciam, quos cupiditate gloriae adductus in periculum deduxi.
(7, 50, 4).
 Pgina |9

LI. Vercingetorix huye, Csar le persigue hasta Alesia.

Fugato omni equitatu Vercingetorix copias suas, ut pro castris conlocaverat,
reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coe-
pit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar im-
pedimentis in proximum collem deductis, duabus legionibus praesidio relictis
secutus, quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex
novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. (7, 68, 1).
LII. El general hace descansar a los soldados.
Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post mon-
tem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. cum iam me-
ridies adpropinquare videretur, ad ea castra, quae supra demonstravimus, con-
tendit. (7, 83, 7).
LIII. Csar enva a Bruto y a Fabio a luchar. l se va con Labieno.
Mittit primum Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis C.
Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsi-
dio adducit. restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat con-
tendit; cohortes iiii ex proximo castello deducit, equitum partem se sequi, par-
tem circumire exteriores munitiones et a tergo hostes adoriri iubet. (7, 87, 1).