0% encontró este documento útil (0 votos)
873 vistas75 páginas

Evolución del Latín y Lenguas Indoeuropeas

Este documento resume la historia del latín como lengua indoeuropea y su evolución y fragmentación en las lenguas romances modernas. Explica que el latín surgió en Italia central como el dialecto hablado por tribus indoeuropeas y más tarde se expandió a través del Imperio Romano, reemplazando a otras lenguas. Durante la caída del Imperio Romano, el latín vulgar se fragmentó en lenguas distintas como resultado del aislamiento geográfico y las influencias de otras lenguas, dando lugar a las lenguas

Cargado por

antoniocomino
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd
0% encontró este documento útil (0 votos)
873 vistas75 páginas

Evolución del Latín y Lenguas Indoeuropeas

Este documento resume la historia del latín como lengua indoeuropea y su evolución y fragmentación en las lenguas romances modernas. Explica que el latín surgió en Italia central como el dialecto hablado por tribus indoeuropeas y más tarde se expandió a través del Imperio Romano, reemplazando a otras lenguas. Durante la caída del Imperio Romano, el latín vulgar se fragmentó en lenguas distintas como resultado del aislamiento geográfico y las influencias de otras lenguas, dando lugar a las lenguas

Cargado por

antoniocomino
Derechos de autor
© © All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd

qwertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwerty

uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd
fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx
cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq
LATÍN I
wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui
I.E.S. SANTA POLA

opasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfg
CURSO 2010-2011

hjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxc
Israel Hurtado

vbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmq
wertyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyui
opasdfghjklzxcvbntyuiopasdfghjklzxc
vbnmqwertyuiopajklzxcvbnmqwerty
uiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasd
fghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzx
cvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnmr
tyuiopasdfghjklzxcvbnmqwertyuiopa
sdfghjklzxcvbnmqwertyuiopasdfghjkl
zxcvbnmqwertyuiopasdfghjklzxcvbn
1
EL LATÍN COMO LENGUA INDOEUROPEA
Pese a que ya desde el siglo XVI se conocía y estudiaba el parentesco entre lenguas
geográficamente lejanas entre ellas, no fue hasta principios del siglo XIX, en plena
vigencia del positivismo, cuando un lingüista alemán, Franz Bopp, demostró la
relación directa entre lenguas antiguas de la India y de Europa. Bopp aplicó el
método comparativista, un método consistente en demostrar, mediante la
comparación, las correspondencias en léxico, morfología y sintaxis entre las lenguas
objeto de estudio. La aplicación sistemática de dicho método permitió postular la
existencia de una lengua común y originaria de la mayoría de lenguas, antiguas y
modernas, habladas en Europa y en el sur de Asia, por lo cual fue bautizada con el
nombre de indoeuropeo. No nos ha llegado testimonio escrito alguno, puesto que el
documento más antiguo de los que se conservan es del segundo milenio a.C. y
corresponde al hitita, lengua ya neoindoeuropea. Esta lengua común es, por lo tanto,
hipotética y su léxico está formado por las raíces que se han deducido de las palabras
que las comparten en las distintas lenguas derivadas.
Prueba de tal parentesco son las formas que han tomado algunos sinónimos
indoeuropeos de palabras comunes, tal y como podemos observar en el cuadro
siguiente:

La diáspora
Tal como acabamos de decir, los estudiosos han logrado establecer dos etapas
cronológicamente diferenciadas en la historia de las tribus que hablaron el
indoeuropeo común: la primera, como pueblo en comunidad, que podemos situar
desde su origen hasta la edad del bronce, y la segunda, como pueblo en proceso de
desmembración, que podemos datar, en su fase más importante, desde la edad del
bronce hasta la edad del hierro. No es difícil comprobar cómo vocablos vinculados al
léxico agrícola o ganadero de la cultura neolítica o de la edad del bronce, del norte o
del interior continental, tienen una raíz común, mientras que términos similares
referentes a la cultura del hierro, en el sur o en zonas marítimas, evidencian orígenes
distintos.
Esta segunda etapa es conocida bajo la denominación de diáspora, y en ella radica la
explicación de la división del indoeuropeo común en las distintas lenguas de la

2
familia indoeuropea: los pueblos colonizadores introdujeron cultura y lengua en los
territorios en donde se establecían y la lengua indoeuropea, en contacto con las
lenguas autóctonas (sustrato), las fue sustituyendo, a la par que experimentaba
cambios y modificaciones por influencia de las lenguas vecinas (adstrato) o de
lenguas introducidas en el mismo territorio posteriormente (superestrato).

La lingüística comparada ha evidenciado la existencia de un indoeuropeo común en


época neolítica, origen de la familia lingüística indoeuropea, la cual, por expansión y
fragmentación, provoca la aparición de distintos dialectos hacia el fin de la edad de
los metales. Estos dialectos son, a su vez, origen de las lenguas indoeuropeas
modernas. Hay que remarcar que, en según qué casos (español, catalán, griego,
hindi…) conocemos perfectamente el dialecto del que derivan estas lenguas
modernas, pero que, en otros (alemán, inglés, ruso…) no se conserva testimonio
alguno del primitivo dialecto “madre” común.
En el cuadro siguiente se muestran los distintos grupos lingüísticos indoeuropeos y
sus familias idiomáticas.

3
Las únicas lenguas no indoeuropeas que existen en Europa en la actualidad son el
finés, el estonio, el húngaro y el turco, de la familia uraloaltaica; el georgiano y otras
lenguas caucásicas, y el euskera, de origen incierto.

Panorama lingüístico de Italia en el siglo v a. C.


El latín, por lo tanto, es el dialecto que hablaba un determinado pueblo indoeuropeo
de los que colonizaron la península Itálica en un período que podemos situar entre
los años 1200 y 1000 a.c. Aparece en el centro de Italia, en una región que ocupa
desde los montes Albanos hasta la desembocadura del río Tíber per su margen
derecha. Dicha región, llamada Lacio, da nombre, a su vez, a la nueva comunidad y a
su lengua. Los vestigios más antiguos en latín son testimonios epigráficos (la fíbula

4
de Preneste) del siglo VI a.c. De
hecho, en el Lacio coexistieron
varios dialectos latinos, hasta que el
de la ciudad hegemónica, Roma, se
impuso a los demás.
En este período –siglo v a.c.- la
península Itálica constituía un
verdadero mosaico lingüístico,
conformado tanto por lenguas
indoeuropeas (itálicas, ilirias,
célticas y griegas) como por otras
que no lo eran (etrusco, ligur y
púnico), distribuidas de la forma
siguiente: el latín se hablaba en el
Lacio; dos lenguas itálicas –el osco y
el uinbro- se hablaban en el sur y en
el nordeste de esta región,
respectivamente; el celta era la
lengua usada por los pueblos de las
llanuras continentales del norte de
Italia; una lengua del grupo ilirio –el mesapio- se hablaba en la región de la costa sur
del mar Adriático, y otra –el véneto-, en la zona del golfo de Venecia; el griego era la
lengua hablada en la Magna Grecia, denominación bajo la cual era conocido el
conglomerado de colonias griegas fundadas en las costas de la mitad oriental de
Sicilia y del sur de Italia, a partir del siglo VIII a.c.; los etruscos hablaban una lengua
no indoeuropea en los territorios noroccidentales de la península Itálica, al norte del
río Tíber, y en las costas de Córcega; el ligur, una lengua no indoeuropea de la que
apenas queda documentación, se hablaba en la zona del golfo de Génova; en la costa
occidental de Sicilia y en la isla de Cerdeña –territorios colonizados por los
cartagineses- se hablaba el púnico, un dialecto del fenicio. En el interior de Sicilia se
hablaba el sículo, una lengua itálica muy poco documentada.

Etapas del latín


 Latín arcaico (del siglo VI al siglo III a.c.): etapa de formación; no nos ha
llegado ningún texto literario de esta etapa, sólo textos epigráficos con
importantes influencias etruscas y griegas. También es conocido bajo la
denominación de latín preliterario.
 Latín preclásico (del siglo III hasta mediados del siglo I a.c.): etapa de creación
de una lengua literaria y de consolidación de la lengua latina. Aumenta la
influencia de la cultura griega. Según algunos filólogos no hay diferencia
alguna con la etapa anterior.

5
 Latín clásico (de mediados del siglo I a.c. hasta el año 14 d.c.): etapa de plena
madurez de la literatura y de la lengua latinas, que se convierte en lengua de
cultura de un imperio.
 Latín posclásico (del año 14 d.C. al siglo II): etapa que marca un primer
período de decadencia, pese a que todavía se crean textos literarios dentro de
la gran tradición romana.
 Latín tardío (del siglo II al siglo VII): etapa de progresiva desintegración del
latín durante la cual va a desaparecer como lengua hablada, en pro de la
aparición de las lenguas romances.
 Latín medieval (del siglo VII al siglo XIV): etapa durante la cual el latín deja
de hablarse y pasa a ser sólo lengua escrita.
 Latín humanístico (a partir del Renacimiento). Se trata del latín escrito y
hablado por los humanistas, quienes intentan recuperar la pureza del latín
clásico abandonando el latín medieval.

La fragmentación lingüística de la Romania


Durante la segunda mitad del siglo II d.C., el Imperio romano llega a su máxima
expansión. Su lengua oficial es el latín, que, como ya se ha dicho, irá sustituyendo a
las distintas lenguas autóctonas de los territorios colonizados, especialmente en el
Mediterráneo occidental, a la par que se van sustituyendo costumbres y creencias
seculares en nombre de una civilización recibida, generalmente, como un progreso.
Los romanos, pese a que, aparentemente, permiten que las provincias sometidas
conserven algunas de sus instituciones, adoptan un conjunto de medidas orientadas
a romanizar el territorio: suprimen fronteras, fundan colonias, construyen magníficas
vías de comunicación, asimilan las religiones autóctonas, instauran el derecho
romano… Todo ello tuvo como consecuencia que las poblaciones romanizadas
dejaran en un segundo plano la lengua propia y que el latín se convirtiera en la
lengua común de la parte occidental del Imperio, es decir, el conjunto de territorios
conocido bajo la denominación de la Romania.
Sin embargo, el latín que mayoritariamente hablaban los colonizadores no era el latín
culto, es decir, el de la literatura –rígido y normativizado-, sino el latín vulgar, el
hablado, que pese a su unidad no era homogéneo, sino que presentaba variaciones
derivadas del origen social (patricio o plebeyo) de sus usuarios, de su procedencia
geográfica (de Roma o de provincias) o de modas surgidas en un lugar o en un
momento determinado. Todo ello, junto al hecho de que el proceso de romanización
podía comportar una colonización de tipo rural (sin escuelas) o de tipo urbano (con
escuelas), provocó que, lentamente, en cada una de las provincias se fuera
diferenciando la forma de hablar el latín.
Este proceso de dialectalización, en que la lengua autóctona es el sustrato y las
vecinas, el adstrato (y las lenguas introducidas por los invasores posteriores –
germánicos, árabes y eslavos- el superestrato), se vio favorecido por la pérdida
gradual de hegemonía de Roma, puesto que de la unidad político-administrativa del
Imperio dependían factores de unidad como la acción del latín culto sobre el

6
hablado, la conciencia de una lengua de la administración y de la enseñanza o las
relaciones estrechas, constantes y necesarias entre las distintas provincias.
De hecho, llegado el ocaso del Imperio romano, en el año 476, desaparece la principal
fuerza de cohesión
lingüística del latín,
y se produce su
fragmentación al
perder la función de
lengua de
comunicación y de
unión de todo el
territorio. Las
invasiones
germánicas acaban
con el Imperio y
conmocionan
profundamente sus
estructuras:
suprimen la
administración,
separan pueblos,
crean fronteras y, por
todas partes, la
lengua recibe toda
suerte de influencias
disgregadoras. Hacia
finales del siglo VIII
o principios del IX, el latín ya aparece fragmentado en numerosos dialectos,
denominados rusticae romanae linguae (para diferenciarlos del latín culto y de las
lenguas extranjeras) que se irán transformando en las lenguas románicas o
neolatinas. Son los nuevos idiomas hablados en la Romania desde el siglo X,
continuación del latín de los antiguos romanos.

7
ACTIVIDADES
1. Colorea el mapa de las lenguas romances. No olvides poner el nombre de cada
una en el lugar correcto.

2. Evolución del nombre latino de los días a varias lenguas romances (de
lunes a viernes). El nombre del sábado viene de la palabra judía sabbath que
significa “descanso”. El nombre del domingo viene de “ óra dominicus” (día del
señor) por influencia cristiana
Al castellano: Desaparece la palabra óra: por ej. Martis óra=martes
Al valenciano: Se cambia el orden latino y se juntan las dos palabras: por ej.
Martis óra pasa a óra Martis y después a dimarts.
Al francés: Se juntan las dos palabras: por ej. Martis óra=mardi
Al gallego: Como en castellano desaparece la palabra óra: ej. Martis óra=martes
Al italiano: Como en francés se juntan las dos palabras: por ej. Martis óra=mardi
Los días en inglés y alemán (lenguas germánicas).
Asignan los días a las mismas divinidades que los latinos.
Adaptan algunas divinidades latinas a sus propios dioses
-Identifican a Marte con Tui – Dien, un antiguo dios germano de la guerra
-Identifican a Mercurio con Wedn, un antiguo dios germano
-Identifican a Júpiter con Thor – Donner, dios germano de la meteorología
-Identifican a Venus con Freia, antigua diosa germana de la belleza
Día se dice day en inglés y tag en alemán
Los días en Castellano, Valenciano y Francés
martes mercredi dijous domingo miércoles mardi divendres jueves dilluns vendredi
dimecres dissabte sábado diumenge lundi dimarts viernes jeudi dimanche lunes samedi
8
Los días en Gallego e Italiano
xoves luns sabato martes venerdí martedí venres domingo lunedí mércores mercoledí
sábado giovedí doménica
Los días en Inglés y Alemán
Tuesday Freitag Monday Sunday Montag Dienstag Wednesday Samstag Friday Thursday
Donnerstag Saturday Sonntag

Latín Lunae Martis Mercurii Iovis Veneris Saturni Solis


dies dies dies dies dies dies dies
Castell.
Valen.
Italiano
Francés
Gallego
Inglés
Alemán

3. ¿De dónde era originario el pueblo indoeuropeo? ¿En qué época se cree que
vivió formando una única comunidad?
4. ¿Qué es lo que demostró el lingüista Franz Bopp? ¿Cómo se denomina el
método empleado por Bopp? ¿En qué consiste?
5. ¿Cuáles son las etapas que podemos distinguir en la historia del pueblo
indoeuropeo?
6. ¿Qué es el latín, considerado desde el punto de vista de su origen?
7. ¿Cuál era la lengua hablada en las colonias del sur de Italia? ¿Qué otra lengua
se hablaba también en esa parte de Italia?
8. ¿Qué pueblos no indoeuropeos vivían al norte de la península Itálica?
9. ¿Qué lenguas eran habladas en las colonias de Sicilia?
10. ¿Qué aspecto importante podemos destacar relativo al proceso de asimilación
del latín por parte de los distintos territorios del Imperio?
11. ¿Qué es el latín tardío? ¿Y el latín humanístico?
12. ¿Qué se entiende por latín vulgar? ¿Por qué razón resulta tan importante
como el latín literario?
13. ¿Qué medidas tomaban los romanos a fin de romanizar un territorio
concreto? ¿De qué modo tales medidas afectaban a las lenguas autóctonas?
14. ¿Qué característica peculiar presentaba el latín vulgar hablado en todos los
rincones del Imperio?
15. ¿Qué supuso, bajo el punto de vista lingüístico, el fin del Imperio romano?
16. ¿Qué son las lenguas románicas o romances?

9
17. Relaciona correctamente las palabras de las tres columnas: la primera de ellas
corresponde a distintos grupos lingüísticos; la segunda, a lenguas antiguas y
la tercera, a lenguas modernas de la familia indoeuropea:
itálico gálico bengalí
griego antiguo búlgaro armenio moderno
céltico véneto albanés
armenio gótico catalán
ilirio avéstico neerlandés
hindi tracio letón
báltico osco macedonio
germánico sánscrito afgano
eslavo micénico irlandés
iránico prusiano griego moderno

18. Indica, Iínea por línea, cuál es la lengua o dialecto románico que no tiene
relación con los otros tres por lo que al grupo al que pertenece se refiere:
 lemosín, provenzal, francés, aranés
 bable, leonés, castellano, catalán occidental
 sardo, friulano, italiano, dálmata
 gallego, catalán oriental, aragonés, portugués
 florentino: romano, rumano, veneciano

FONÉTICA Y PROSODIA. EL ALFABETO LATINO


El alfabeto latino
El alfabeto del latín procede del de los etruscos, pueblo hegemónico en la península
Itálica entre los siglos VIII y V a.c. Los etruscos lo habían tomado del alfabeto que
usaban los griegos occidentales establecidos en Cumas, una de las colonias griegas
más antiguas del sur de Italia. Constaba, en el período clásico, de 23 letras, dos de
ellas (y y z), añadidas tardíamente para la transcripción de vocablos tomados del
griego:

10
Vocalismo
El sistema vocálico del latín es prácticamente idéntico al del castellano: cinco
fonemas vocálicos propiamente latinos (a, e, i, o, u) y uno proveniente del griego (y).
Hay que indicar, sin embargo, que en realidad había dos subsistemas o series
paralelas de vocales largas y de vocales breves que se representaban con las mismas
letras. En los libros de lengua, la cantidad larga se indica mediante el signo (-) encima
de la vocal correspondiente, y la cantidad breve, mediante el signo (˘).
Normas específicas de pronunciación
 a: siempre es abierta y central (cast. pun,): casa, fama.
 e/o: siempre son medianas, más bien cerradas que abiertas (cast. perro): ego,
mos, res.
 i: puede ser vocal (cast. si): sitis, finis; o semiconsonante (cast. yogur): ius,
maior.
 u: puede ser vocal (cast. pus): mus, ludus; semivocal (cast. cauto): laus, causa;
o semiconsonante (cast. huerto): uir, uiuus.
 v: es una grafía convencional adoptada modernamente para señalar la u
semiconsonántica: uinum, inuentum, uarius.
 y: (reproducción latina de la ípsilon griega (u). Se pronuncia como la u
francesa (fr. une, tu): perystilum, pyra.
Diptongos latinos. En el período clásico, solo quedaban en latín tres diptongos
propiamente dichos:
ae (caelum, Caesar)
oe (poena, moenia)
au (taurus, aurum)
Y también, eu en algunos monosílabos (neu, heu) y en términos de origen griego
(Europa).

Consonantismo

En la época clásica, el latín tenía los quince fonemas consonánticos que aparecen en el
esquema:

11
Normas específicas de pronunciación
c/g: siempre son oclusivas velares no aspiradas (cast. cabo, gato): genius, Gigantes,
cerebrum, circus.
h: es fricativa velar sorda, que seguramente se pronunciaba a modo de aspiración
muy suave. No se pronuncia: hora, trahere.
x: representación del grupo ks. Se pronuncia como la x castellana (cast. xilófono):
exitus, examen.
z: reproducción latina de la zeta griega (ζ). Se pronuncia como el grupo tz catalán
(cat. setze): zona, zelus.
s: siempre es sorda (cast. seso): solus, rosa.

Las grafías dobles


qu/gu: representación de la labiovelar sorda (cast. cuestión) y sonora (cast. guante).
Siempre suena la u: quattuor, unguentum.
ch: transcripción de la ji griega (χ). Se pronuncia como una k: chaos, chorus.
ph: transcripción de la fi griega (φ). Se pronuncia como una f: amphora, Pharos.
th: transcripción de la theta griega (θ) . Se pronuncia como una t: theatrum, órax.
ll, ss, mm,pp, gg, cc. etc.: siempre se trata de dos consonantes geminadas, excepto
rr , que es la representación de la vibrante múltiple (cast. erre): terra, error. Se
pronuncian las dos: agger, accentus, uallum, passus, attentus.
sp, st, sc: se trata de la S líquida. Se pronuncia como en inglés (spider, star) o en
francés (sceptre): spes, studium, scamnum.

Las normas de acentuación


Todas las palabras latinas, excepción hecha de las proclíticas y de las enclíticas,
tienen acento intensivo, que no se representa gráficamente.
La posición del acento se rige por las normas siguientes:
 En latín no existen palabras agudas y el acento nunca recae más allá de la
antepenúltima sílaba: ops, pons, urbs, sal, causa, Roma, poena, geltus
 Son llanas las palabras cuya penúltima sílaba es larga:

 Son esdrújulas las palabras cuya penúltima sílaba es breve:

12
13
NOCIONES GENERALES DE MORFOLOGÍA
1. Flexión y derivación

 Flexión.

 Derivación

2. Palabras flexivas y no flexivas

 Palabra flexiva.

 Palabra no flexiva.

3. Elementos de la palabra

 Raíz.

 Tema.

 Desinencia/s

14
CATEGORÍAS GRAMATICALES

1. La flexión nominal

 Casos. Valores.

 Número.

 Género.

2. La flexión verbal

 Persona.

 Número.

 Tiempo.

15
 Modo.

 Aspecto.

FRASES Y TEXTOS
Análisis sintáctico y traducción de las siguientes oraciones:

1. Regina fabulam audit.

2. Agricola in agro erat.

3. Nos hastam habemus.

4. PuelIa libros grammaticae legerat.

5. Multi agricolae in urbe permanebant.

6. Tu multos amicos habuisti.

7. Habeo hoc donum tibi.

8. Milites in urbem ibant.

9. Nautae naves habebant.

10. Puellae fabulas amabunt.

11. Pecuniam nostram semper habebimus.

12. Milites exercitum Troiae in flumine audiverunt.

13. Hi homines numquam inimicos habuerunt.

14. Pater filios suos amat.

15. Dominus servos bonos non habuerat.

16. Concilia deorum omnes audimus.

17. Habebat oppidum militibus tuis.

18. Hi homines bellum civile amabunt.

19. Dominus praemia servo suo habet.

20. In agro cum amicis sum.

21. Exercitus Romanus clamorem ex urbe audiebat.

22. Librum poetae non egisti.

16
23. Senatus orationem Ciceronis audiet.

24. Consules huius urbis optimi sunt.

25. Oraculum deorum ipse audivit.

26. Plebs nova e populis finitimis Romam venerat.

27. Hi clari homines sententias tuas defendebant.

28. Alia aedificia forum romanum ornabant.

29. Hodie eas res videmus.

30. Tibi eas historias narravit.

31. Dei testes harum rerum sunt.

32. lIle cum patre suo ad urbem venisset.

33. Parientes suae filiae dotem dabant.

34. Mater omnes res filiis parabat.

35. Meas nuptias in urbe celebravi.

36. Cum magnis clamoribus veniunt.

37. Hora tarda hominibus pigris est.

38. Dux tribuno iussum iubet.

39. Caesar summum pontem ascenderat.

40. Dux militem cum telo vulnerabat.

41. Equitatus hostium proelium committet.

42. Milites Romani in arce cum Gallis bellum fecerunt.

43. Romani cum Sabinis in bello pugnaverunt.

44. Albani ad exercitum Romanum legatos mittebant.

45. Romani in agro Albano acria proelia faciebant.

46 Romulus multa facta optima fecit.

47. Roman laeti victorias celebrabant.

48. Cum altis muris urbem muniet.

49. Romulus multos annos inter Romanos solus regnavit.

50. Romanum imperium a Romulo exordium habet.

17
51. Tu laetus mala nostra rides.

52. Dux exercitum ad castra perduxit

53. Ille deo similis erat

54. Te tristem video.

55. Numquam divitias deo rogavit.

56. Dux equitum magnam partem flumen transduxit.

57. Legio Antonium hostem iudicavit.

58. Catilina iuventutem mala facinora edocebat.

59. Satis divitiarum habeo.

60. Iuvenes caedis obliviscuntur.

61. Iri rebus duns audacia necessaria est.

62. Naturalis tenebrarum metus est.

63. Pater finem pugnae imposuit.

64. Nomen mihi Petrus est.

65. Miles praesidium in castris reliquit.

66. Haec insula vicina Graeciae est.

67. Nos praemium pudori damus.

68. Flamma fumo proxima est.

69. Auxilia vobis sunt.

70. Pompeius classi praeerat.

Passiva

917. In horreis triticum et hordeum ab agricolis seruatur

918. Patria a magistratibus regitur et a poetis laudatur

919. In siluis altae arbores uento agitantur

920. C. Caesar et M. Pompeius consules a populo creantur

921. Ab sapientes homines omnia recte ac diligenter faciuntur

18
922. In hostium castris multae tabulae a legatis inuentae sunt

923. Imperator ab hostibus uictus est et in urbem ductus est

924. His temporibus multa bella a Romanis facta sunt

925. Legiones a Caesare collocatae sunt in hibernis

926. Nunquam sine pugna milites Romani ab hostibus uicti sunt

927. Ciuitates ab hostium exercitu oppugnabuntur

928. In publicis caerimoniis imago solis a sacerdotibus ferebatur

929. Fontium et montium numina ab incolis poetisque colebantur

930. Proserpina a Plutone rapta est et in inferos eam duxit

931. Rex Darius contra Graecos amicum suum misit, sed eius exercitus a Graecis
deletus est

932. Bello Punico secundo Regulus a Poenis captus est

933. Acies inimicorum impetu militum fracta est

934. Naues in ponto uento agitantur, sed in portu tutae manent

935. Saguntum ab Hannibale capta est, Numantia a Romanis

936. Iouis fratres a Saturno uorati erant

937. Prometheus uinctus erat a deo Ioue in monte Caucaso ferreis catenis

938. Imperator uictus est ab hostibus; postea ducitur in urbem

939. Tela de muro iacta sunt a militibus

940. Claudius imperator ueneno necatus est

941. Totum templum flammis consumptum est

942. Equites pulsi sunt a pedibus

19
943. Maxima debetur puero reuerentia

944. Omnes ducimur ad cognitionis et scientiae cupiditatem

945. Amicus certus in re incerta cernitur

946. Verborum lenitate tristitia mitigatur

947. Habetur ab omnibus homo bonus ac probus

948. Nihil ira, sed mansuetudine facitur

Relatiuum

766. Scriptor librum scripsit in quo bellum in Hispanos narrauit

767. Vidi hominem quem omnes Marcum appellabant

768. Viderunt hominem quem heri in horto uidi

769. Verba mea et Ciceronis de quibus iam tibi scripsit in libro sunt

770. Dicunt carmen quod mihi componis tenerum atque formosum esse

771. Milites omnes quos dux secum traxit in urbem mittuntur

772. Dicere quae dicis malum est

773. Illa pars urbis ab hostibus tenebatur quam nostri milites iam ceperant

774. Gallia diuiditur in partes tres quarum unam Belgae incolunt

775. Hostes ad senatum legatos quos uidimus miserant

776. Legiones Romanae saepe in eas regiones quas hostes tenebant profectae sunt

777. Post bellum senatus plebi auxilium quod petitum erat dedit

778. Opera magna illius imperatoris in libro de quo omnes loquebantur scripta erant

779. Poetae multi, quorum nomen tempus deleuit, carmina scripserunt pulcherrima

20
780. Nidos, quos ad fluminis ripas columbae fecerant, uentus deleuit

781. Graecorum oratorum clarissimi sunt ii qui Demosthenem imitati sunt

782. Arbores serit senex quarum fructus non uidebit

783. Xerxes omnes sacerdotes, qui in urbe Atheniensium manserant, necauit

ciuitatemque incendio deleuit

784. Sculptor Mineruae simulacrum fecit quo templum ornauit quod Athenienses illi
deae sacrauerant

785. Interim ad eum legati uenerunt quibus imperator responderat

786. Omnes qui aderant magno fletu auxilium a Caesare petebant

787. Centuriones praemisit qui locum cognoscebant

788. Caesar exploratores misit qui hostium consilia cognoscebant

789. Omnia quae dixistis ab inimicis audita sunt

790. Pater et mater qui profecti erant in urbem reuerti sunt

791. Milites in flumine pontes fecerunt, quorum magna pars ab hostibus capta est

792. Caesar moratus est in castris quibus milites morati erant

793. Inuenerunt latrones quibus pecuniam dederant

794. Hoc est argumentum quod tibi magister dedit

Infinitivum

455. Dux epistulam statim scribi iussit

456. Plebs leges consulis per tribunos confirmare potest

457. Consulis uxor tabulam frangere non potuit

458. Inter densas arbores uenator praedas spectare poterat

21
459. Comitia Pontificem Maximum eligere non poterant

460. In Italiam ire cum Iuliae amicis non poteramus

461. Piratae uitam probam et modestam agricolarum amare non poterant

462. Omnis homo bona quaerit, sed non semper inuenire potest

463. Homines in theatro ridere solent

464. Intellexit Caesar hostium copias ad castra appropinquare

465. Nuntiauerunt centurioni Caesarem in oppido esse

466. Confirmat legio se paratam ad bellum semper fuisse

467. Affirmamus libertatem ac amorem maximum hominibus esse bonum

468. Respondent consules se nunquam nihil mali fecisse

469. Puto leges ad hominum uitam necessarias esse

470. Animaduertit Caesar primam legionem paucos homines habere

471. Dicunt milites Caesarem bonum haberi imperatorem

472. Scimus omnes medicos aegrotam puellam curauisse

473. Narrat Cicero Laelium sermonem uobis de amicita exposuisse

474. Dicis hodie librum Ciceronis de senectute a Marco exponi

475. Narrant scriptores Germanos cum Romanis pacem fecisse

476. Dixerunt mihi Claudium et Marcum hodie consules creari

477. Dicunt poetas multas fabulas narrare iocosas

478. Te iubet a patria discedere Caesaris ira

479. Iussit Caesar hostes ad se duci

22
480. Legati Caesari nuntiauerunt Ariouistum cum omnibus copiis appropinquare

481. Caesar legatis dicit se amicos defendere

482. Multos affirmabant gladiatores in circo necari

483. Credebant nostri milites equites castra non cepisse

484. Petrus amicum Claudiae uidere non poterat

485. Errare humanum est, sed boni esse possunt uiri

486. Te in Italiam ire cum Iuliae amicis non oportet

487. Putabant Romani Ciceronem inter Romanos scriptores maximum fuisse

488. Clamabat ille miser se ciuem esse Romanum

489. Caesar partem prouinciae incursionibus hostium uastari audiebat

490. Caesar iussit obsides ad certam diem ad se dari

491. Nuntiatur Caesari tres partes copiarum flumen traduxisse

492. Omnes homines bona quaerunt, sed non semper ea inuenire possunt

493. Inimicos amare non omnibus placet

494. Iuuenile uitium est regere non posse impetum

495. Difficile est saturas non scribere

496. Dixit latro se aurum non arripuisse

497. Oportet consules legiones ducere

498. Mihi nuntiauit miles centurionem mandata non fecisse

499. Tibi dixit tribunus a militibus mandata non faci.

23
Participium

1110. Lucius incerto uultu pauens ad templum adcurrit

1111. Flumen est fluens aqua

1112. Graeci Miltiadis auctoritate impulsi copias ex urbe eduxerunt

1113. Iucunda est memoria praeteritorum malorum

1114. Graecia capta ferum uictorem cepit

1115. Milites oppugnantes castra terrent fugientium agmen

1116. Vrbem captam Romanorum hostes deleuerunt

1117. Equites flumen transgressi cum hostium equitatu proelium commiserunt

1118. P. Scipio Numantiam obsessam diu fame cepit

1119. Hasdrubal, frater Hannibalis, ex Hispania profectus cum ingentibus copiis, in


Italiam peruenit

1120. Milites Caesaris perterriti uirtute equitum uagabantur

1121. Cicero, consul factus, Sergii Catilinae coniurationem constantia curaque


patefecit

1122. Romani semper appetentes gloriae et laudis fuerunt

1123. Inuidimus hominibus ridentibus

1124. Principes ciuitatum se omnes flentes ad Caesaris pedes proiecerunt

1125. Post reges expulsos, consules a populo creati sunt

1126. Corpora militum mortuorum magno honore a comitibus sepeliuntur

1127. Factam a me domum deleuerunt

1128. Nihil difficile est homini ueritatem amanti

24
1129. Egressi ex oppido, milites affirmauerunt se nunquam hostes necaturos

1130. Intellegebant milites oppugnantes imperatorem ab hostibus captum esse

1131. Equites, dicentes pedites flumen transire non poputisse, uicos deleuerunt quos
ceperant

1132. Pacis condiciones hostibus uictis durae fuerunt

1133. Dux, misericordia motus, ueniam hostibus dedit

1134. Hominibus laborantibus fortuna fauet

1135. Hostes, copias nostras uidentes, omnibus suis relictis, terga uerterunt

1136. Miles ad domum regrediens patrem inuenerat

1137. Eum laborantem in agro inuenit

1138. Tantis excitati praemiis multi sua sponte in disciplinam conueniunt

1139. Milites, telis hostium uulnerati, ad castra regressi sunt

1140. Agna lupos audit circum stabula frementes

1141. Pueri timebant canem uehementer latrantem

1142. In medio atrio sedebat pontifex maximus, togam splendidam gerens

1143. Statuae deorum, ex auro factae, ad templum portabantur

1144. Duos elephantos uideo per uiam procedentes

1145. Dux, milites hortatus, principia intrauit

1146. Puer, pugnantium clamore perterritus, fugit

1147. Romani urbem captam incenderunt

1148. Iuuenem, hasta uulneratum, ad medicum duximus

1149. Amico ex Italia discedenti centum denarios dedi

25
1150. Ab imperatore ipso laudata, risit

1151. Ab amicis incitatus, in Circo Maximo certauit

1051. Boudicca regina, Britanni rebellionem contra Romanos fecerunt

1052. Milites, positis scalis, muros ascendunt

1053. His rebus cognitis, Caesar consilium cepit ex loci natura

1054. Eo tumulto nuntiato, Marcellinus cohores quattuor nostris in planitie


pugnantibus ex castris miserat

1055. Commiso proelio, hostes Romanorum impetum non sustinuerunt

1056. His constitutis rebus, signo iam profectionis dato, Pompeius ex eo loco copias
eduxit

1057. Coniuncto exercitu, Caesar Gomphos peruenit, quod est oppidum primum
Thesaliae uenientibus ab Epiro

1058. Omni spe salutis amissa, milites hostibus arma tradunt

1059. Re frumentaria comparata equitibusque delectis, iter in ea loca facere coepit

1060. His nuntiis acceptis, Galba sententias quaerere coepit

1061. His rebus cognitis, dux legiones equitatumque uocari atque in itinere resistere
iubet

1062. Me ueniente domi canes latrauerunt

1063. Hostibus appropinquantibus, senatus Cincinnato nuntiauit eum dictatorem


factum esse

1064. Armis populo datis, omnes ciues pollicentur se semper rem publicam
defensuros

1065. Acceptis senatus litteris, praetores imperauerunt ut nouae legiones in Hispania


conscriberentur

26
1066. Spe salutis omni amissa, milites qui pugnauerant se dederunt

1067. Hac oratione pronuntiata, qui in foro aderant dixerunt consules iam a senatu in
Galliam missos esse

1068. Capto oppido, omnes mulieres animaduertunt hostes id deleturos

1069. His rebus comparatis, Catilina consulatum petebat

1070. Comitiis habitis, consules declarantur M. Tullius et C. Antonius

1071. Germani, desperata expugnatione castrorum, trans Rhenum se receperunt

1072. Germani, post tergum clamore audito, armis abiectis signisque militaribus
relictis, se ex castris eiecerunt atque ibi perierunt, oppressi ui fluminis

ANTIGUOS DIOSES ROMANOS

Initio Romani, genus agricolarum, ruda numina invocaverant. Invocabant enim


Iovem, numen caeli et fulminis, Martem, dominum hiemis et tempestatis; Saturnum,
auctorem sementis et agrorum; Terminum, custodem limitum suorum;
Silvanum,deum silvarum nemorumque, Cererem, deam frugum et herbarum;
Venerem, dominam florum, Palem, propitiam pecori pastoribusque. Postea Romani
deorum nomina novis fabulis auxerunt atque imprimis appellaverunt Iovem
hominum deorumque patrem et postremo Tarquinius Superbus, romanorum ultimus
rex, in monte Capitolio Iovi Optimo Maximo templum magnificum aedificavit.

TESEO Y EL MINOTAURO

Antiquis temporibus erat in insula Creta horrendum monstrum, Minotaurus nomine.


Monstrum habebat caput tauri in humano corpore atque in Labyrintho habitabat.
Labyrinthus erat magnificum aedificium unde homines exire nesciebant, nam multae
viae flexae faciebant errorem. In Labyrintho rex Minos Minotaurum hominibus vivis
alebat. Itaque Athenienses multos pueros multasque puellas quotannis in Cretam
mittere debebant atque monstrum saevum omnes avide vorabat. Minos, Cretae rex
atque Minotauri pater, paucis annis antea magno bello Athenas vicerat. Victor non
solum magnam pecuniam, sed etiam multos obsides ab Atheniensibus quotannis
flagitabat atque obsidibus Minotaurum alebat. Sed Theseus, Athenarum regis filius,
Minotaurum occidere constituit. Itaque cum obsidibus in Cretam pervenit. Cretae rex

27
filiam pulchram quoque habebat, Ariadna nomine. Ariadna, magno amore Thesei
capta, Theseum servare constituit. Itaque Theseo longum filum dedit ut certam viam
ad portam Labyrinthi invenire posset. Theseus in Labyrinthum intravit atque
Minotaurum post longam pugnam gladio occidit. Deinde auxilio fili ad portam
Labyrinthi facile per venit atque e Labyrintho evasit. Ita Athenienses obsides a
saevitia monstri liberavit. Ariadna cum Theseo e Creta, patria sua, evasit, sed
Theseus nocte in insula Naxo Ariadnam reliquit atque in patriam suam navigavit.
Mane Ariadna, e somno excitata, Theseum in litore frustra quaesivit, multisque cum
lacrimis frustra vocabat, dum capillos vestemque scindebat maesta atque magna
aegritudine afflicta. Tunc Bacchus deus in insulam Naxum venit atque Ariadnam a
solitudine ac periculis liberavit. Postquam Theseus Ariadnam in litore deseruit ad
patriam vento secundo laetus navigabat. Aegeus, Thesei pater Athenarumque rex, de
altis saxis in mare prospiciebat, nam filium suum anxius opperiebatur. Iam Theseus
patriae suae litoribus appropinquabat, cum pater Aegeus atra vela navigii conspexit.
Theseus enim non mutaverat atra vela candidis velis ut victoriam nuntiarent. Itaque
Aegeus pater mortem filii ex atro colore velorum putavit atque dolore amens sta- tim
de alto saxo in mare se proiecit. Ex eo tempore Graeci mare, ubi Aegeus mortem
invenit,"mare Aegeum" nominaverunt. Post Aegei mortem, Theseus rex Athenarum
fuit multosque per annos magna sapientia patriam suam rexit.

NIOBE

Cum aliquando mulieres Tebanae Latonae, Apollinis et Dianae matri, sacrificium


facerent, Nioba, Tebanorum regina, eas vituperavit et: "Cur -inquit- mihi sacrificia
non facitis? Cur Latonam mihi anteponitis? Ego septem filias septemque filios habeo;
Latona autem tantum unum filium unamque filiam habet".Mulieres sacrificia
omittunt. Tunc Latona liberos suos oravit ut superbiam Niobae vindicarent.Illi
precribus matris statim paruerunt. Apollo omnes Niobae filios suis sagittis interfecit.
Misera mater suo corpore filias suas tegere cupiebat, sed Diana septem sorores
sagittis necavit. Inter filios et filias exanimes resedit Nioba. Ventus capillos suos non
movet,in ore color est sine sanguine, oculi immoti manent, tota rigida sedet.
Misericordia deorum in saxum mutata est. Tamen perpetuo flet. Vento in montis
Sipyli verticem rapta est. Ibi fixa in montis cacumine liquitur et saxa etiam nunc
Niobae lacrimas manant.

28
DÉDALO E ICARO

Daedalus, vir magni ingenii, in insula Creta exsulabat. Ibi Cretae tyrannus Daedalo
hospitium praebuit, atque Daedalus magnum Labyrinthum tyranno aedificavit. Sed
postea tyrannus Daedalum cum filio in Labyrintho inclusit. Tunc Daedalus alas
pinnis et cera fecit et umeris aptavit. Deinde cum filio evolavit. Puer alas in caelo
agita bat, sed alarum cera liquescit et miser puer in undas cadit. Interea Daedalus in
Italiam venit et in pulchro templo alas deis dedicavit.

ORFEO Y EURIDICE

Orpheus poeta feras etiam cantu suo domabat atque magna saxa lyrae suavitate
movebat. Eurydicam, pulchram feminam, in matrimonio habebat multumque
amabat. Orpheus beatus erat, sed vipera Eurydicam in prato mordet suoque veneno
propere necat. Eurydica in Inferos, mortuorum magna regna, descendit. Orpheus in
Inferos venit atque inter mortuorum umbras quaerebat Eurydicam suam. Postremo
etiam Proserpinam, Inferorum deam regnamque, suis verbis canoris movit.
Proserpina dea Eurydicam Orpheo reddit. Iam Orpheus Eurydicam ex Inferis in
terras secum ducebat laetusque erat. Orpheus ad Inferos respicere non debebat, sed,
magna cura motus, ad Inferos respexit. Tunc Eurydica in Inferos rursus descendit
atque in Inferis perpetuo mansit.

EL RAPTO DE PROSERPINA

Siciliae insulae incolae ceteraeque gentes antiquae Cererem, frumenti frugumque


deam, Proserpinamque, filiam Iovis et Cereris, magno amore colebant. Insula Sicilia
Cereri Proserpinaeque sacrata erat. In media insula est lacus et circa lacum lucus
amoenus. Humida terra varios flores gignit et hoc loco perpetuum ver est. Ibi
Proserpina a Plutone, qui sub terris apud Inferos regnabat, in nemore prope urbem
Hennam sito, rapta est. Pluto Proserpinam in Inferos, sua regna, secum duxit.

Interea Ceres, cum filiam suam frustra quaereret, tandem taedas ignibus, qui ex
Aetnae vertice erumpunt, inflam mavit omnesque terras maesta peragravit. Noctu
flammiferas taedas gerebat; cum sol cetera sidera fugaverat, suam filiam rursus
quaerebat. Tandem Iuppiter, Cereris precibus fatigatus,fratri Plutoni iussit ut
Proserpinam ex Inferos dimitteret. Risit Inferorum rex, at Iovis mandatis paruit.
Statim Proserpinam ad se vocavit ac sic hortatus est: "i, Proserpina, ad matrem. Noli

29
maerere. Tibi inter inmortales bonus vir ero. Ego Iovis frater sum. Huc cum rursus
veneris, omnibus imperabis."

Proserpina gaudio exsultans in currum conscendit. Mercurius deus equos


agitavit:neque montes neque valles equorum cursum tardaverunt. Ut Ceres, quae
ante templum maesta sedebat, currum vidit, accurrit. Proserpina etiam matri obviam
cucurrit. Mater filiam longo amplexu tenet totumque diem a doloribus requievit
matris et filiae animus. Postea Proserpina partem anni apud Inferos cum Plutone, at
alteram partem in terris cum matre sua vixit. Ibi flava Ceres mortales vertere ferro
terram docuit, cum iam victum eis silvae negarent.

ORIGENES DE ROMA

Per decem annos Graeci cum Troianis pugnaverunt quia Paris, filius Troianorum
regis, rapuerat Helenam, uxorem Menelai, rex Spartanorum. Graeci Troiam saepe
oppugnaverant, sed oppidum expugnare non potuerant. Graeci magnum equum
ligneum fecerunt. Multi viri armati intus latebant. Equus ante portas Troiae
collocatus est, sicut donum deae Minervae. Graeci autem deponere arma
simulaverunt atque in insulam Tenedum, proximam Troiae, navigaverunt.

Dei inmortales Troianos deseruerant. Troiani, igitur, crediderunt dolis Graecorum.


Moenia aperuerunt atque magnus equus intra moenia acceptus est. Noctu Graeci in
equo occultati liberati sunt. Socii eorum redierunt atque Troiam incenderunt.

Iam tota urbs flagrabat. Iuppiter pium Aeneam monuit: Salutem quaere, fuge, et
Penates Troiae in alienas terras porta. Aeneas imperio Iovis paruit et suos deosque
Penates in naves imposuit.

Venti ad insulam Delum naves gesserunt, ubi deus Apollo semper cultus erat pie.
Aeneas enim consulere potuit deum. Aeneas tremens hanc vocem Apollinis audivit:
Navigate in Italiam ibique novas sedes quaerite. Multos labores vobis Iuno imponet,
sed Venus, mater tua, numquam vos deseret. Troiani, ita confirmati, rursus mare
petierunt. Post longos errores pervenerunt in Italiam. Prima castra in Latio posita
sunt. Ibi regnabat Latinus et incolebant Latini.

Aeneas et Troiani praedam ex agris latinis capiebant. Latinus rex cum armatis
concurrit. Instructae erant acies. Priusquam signa proelii darent, Latinus Aeneam
vocavit ad conloquium. Latinus Aeneam rogavit: unde venitis?, cur domo

30
discessistis?, cur Latium quaesivistis? Aeneas Latinum non celavit originem divinam
atque fugam ex Troia incensa.

SATURNO Y LA EDAD DE ORO

Saturnus in Olympo per multos annos regnavit, sed Iuppiter,filius suus,contra


patrem bellum movit. Iuppiter post maximam pugnam patrem vicit et ex caelis
Saturnum expulit. Primus Saturnus in Italiam venit, genus altis montibus dispersum
composuit et Latinos agrorum cultum docuit. Ex illo tempore sub rege Saturno illa
aetas aurea fuit.Poeta Ovidius sic celebrat: homines sine lege, sponte sua, vitam
agebant; ti mor non illis erat et sine vindice bonum rectumque faciebant; nondum
fossae oppida cingebant, nec tuba milites ad pugnam congregabat, nec matres bella
et gladios cruentos horrebant. Tellus, illa sola, optimos fructus homibus ferebat; non
boves, non tauri terram arabant. Ver erat aeternum et placidi Zephiri flores
arboresque auris tepidis mulcebant; flumina iam lactis, iam nectaris currebant et
mella flava de ilice dura stillabant.

PRECALENTAMIENTO PARA SEGUNDO

1. Hieme Caesar consuetudine sua legiones in hiberna reduxit; cum uer


appropinquabat, ad oppugnationem munitionum magnis itineribus duxit.

2. Caesar, conspicatus hostium copias, milites adhortatus est ut eos aggrederentur et


castris eorum potiri conarentur; omnium temporum iniurias inimicorum in se
commemorat.

3. At, totis fere a fronte et ab sinistra parte nudatis castris, cum in dextro cornu legio
XII, et non magno interuallo ab ea septima constitisset omnes Neruii conferto agmine
ad eum locum contendunt.

4. Caesar, cum hostes in nostris castris uersari uidisset, omni equitatu ad utramque
partem munitionum disposito, proelium committi iubet.

5. Vbi prima impedimenta nostri exercitus ab hostibus qui in siluis adbiti latebant
uisa sunt, subito omnibus copiis prouolauerunt impetumque in nostro equites
fecerunt.

6. Huic mandat ut Remos reliquosque Belgas adeat atque in officio contineat


Germanosque, si per uim nauibus flumen transire conentur, prohibeat.

31
7. Caesar, etsi uidebat fore idem quod superioribus diebus acciderat, tamen legiones
in acie pro castris constituit. Commisso proelio, diutius nostrorum militum impetum
hostes ferre non potuerunt ac terga uerterunt.

8. Eodem die legati, ab hostibus missi, ad Caesarem de pace uenerunt. His Caesar
numerum obsidum quem ante imperauerat duplicauit eosque in continentem adduci
iussit.

9. Cum reliquae naues, funibus ancorisque amissis, ad nauigandum inutiles essent,


magna totius exercitus perturbatio facta est.

10. Hoc facto, duabus legionibus in castris relictis, quas proxime conscripserat,
reliquas legiones pro castris constituit: deinde uidit ab hostibus legiones premi.

11. Cum celeriter nostri arma cepissent atque Hispanis equitibus emissis, equestri
proelio superiores fuissent, hostes ab oppugnatione suos reduxerunt.

12. Tantus fuit etiam post discessum hostium terror ut, ea nocte, cum Volusenus cum
equitatu ad castra uenisset, fidem non faceret Caesarem adesse cum incolumi
exercitu.

32
Flexión de los nombres

Temas en -ole

dominus, -i ni. templum, -i n.

singular plural singular plural


Nom. dominus domini Nom. templum templa
Voc. domine domini Voc. templum templa
Ac. dominum dominos Ac. templum templa
Gen. domini dominorum Gen. templi templorum
Dat. domino dominis Dat. templo templis
Ab. domino dominis Ab. templo templis

liber, libri m. puer, -i m.


singular plural singular plural
Nom. liber libri ~om. puer pueri
Voc. liber libri VOC. puer pueri
Ac. librum libros AC. puerum pueros
Gen. libri librorum Gen. pueri puerorum
Dat. libro libris Dat. puero pueris
Ab. libro libris Ab. puero pueris

Temas e n -a

rosa, -ae f.

singular plural
~orn. rosa rosae
voc. rosa rosae
AC. rosam rosas
Gen. rosae rosarum
Dat. rosae IOS~S
Ab. rosa rosis
- FLEXIÓN DE LOS NOMBRES

Temas en consonante oclusiva

ops, opis f.
singular plural singular plural

Norn. OPS opes Nom. princeps principes


Voc. OPS opes Voc. princeps principes
AC. opem opes Ac . principem principes
Gen. opis opum Gen. principis principum
Dat. opi opibus Dat. principi principibus
Ab. OPe opibus Ab. principe principibus

dux, ducis m . iudex, -icis m .


singular plural singular plural
Nom. dux duces Nom. iudex iudices
Voc. dux duces Voc. iudex iudices
Ac. ducem duces Ac. iudicem iudices
Gen. ducis ducum Gen. iudicis iudicum
Dat. duci ducibus Dat. iudici iudicibus
Ab. duce ducibus Ab. iudice iudicibus

aetas, -atis f. comes, -itis m .


singular plural singular plural

Nom. aetas aetates Nom. comes comites


Voc. aetas aetates Voc. comes comites
Ac. aetatem aetates Ac. comitem comites
Gen. aetatis aetatum Gen. comitis comitum
Dat. aetati aetatibus Dat. comiti comitibus
Ab. aetate aetatibus Ab. comite comitibus

cor, cordis n. caput, -itis n


singular plural singular plural

~om. cor corda Nom. caput capita


VOC. COI corda Voc. caput capita
Ac. cor corda Ac. caput capita
Gen. cordis cordum Gen. capitis capitum
Dat. cordi cordibus Dat. capiti capitibus
Ab. corde cordibus Ab. capite capitibus
Temas en consonante nasal

natio, -onis f. nomen, -inis n.


singular plural singular plural
Nom. natio nationes Nom. nomen nomina
Voc. natio nationes Voc. nomen nomina
Ac. nationem nationes Ac. nomen nomina
Gen. nationis nationum Gen. nominis nominum
Dat. nationi nationibus Dat. nomini nominibus
Ab. natione nationibus Ab. nomine nominibus

~ e m a en
s consonante no oclusiva

consul, -is m. labor, -oris m.


singular plural singular plural
Nom. consul consules Nom. labor labores
Voc. consul consules Voc. labor labores
Ac . consulem consules Ac. laborem labores
Gen. consulis consulum Gen. laboris laborum
Dat. consuli consulibus Dat. labori laboribus
Ab. consule consulibus Ab. labore laboribus

cadauer, -eris n.
singular plural singular plural
Nom. cadaver cadavera Nom. flos flores
Voc. cadaver cadavera Voc. flos flores
Ac. cadaver cadavera Ac. florem flores
Gen. cadaveris cadaverum Gen. floris florum
Dat. cadaveri cadaveribus Dat. flori floribus
Ab. cadavere cadaveribus Ab. flore floribus

corpus, -O& n. sidus, -eris n.

singular plural singular plural

Nom. corpus corpora Nom. sidus sidera


VOC. corpus corpora Voc. sidus sidera
Ac. corpus corpora Ac. sidus sidera
Gen. corporis corporum Gen. sideris siderum
Dat. corpori corporibus Dat. sideri sideribus
Ab. corpore corporibus Ab. sidere sideribus
'; 10
FLEXIÓN DE LOS NOMBRES

Temas e n -i

ciuis, -is m. mare, -is n.


singular plural singular plural
Nom. civis cives Nom. mare maria
Voc. civis cives Voc. mare rnaria
Ac. civern cives Ac. rnare rnaria
Gen. civis civiurn Gen. maris marium
Dat. civi civibus Dat. rnari rnaribus
Ab. cive civibus Ab. mari maribus

urbs, -is m. nubes, -is f.


singular plural singular plural
Nom. urbs urbes Norn. nubes nubes
Voc. urbs urbes Voc. nubes nubes
Ac. urbern urbes Ac. nubern nubes
Gen. urbis urbium Gen. nubis nubium
Dat. urbi urbibus Dat. nubi nubibus
Ab. urbe urbibus Ab. nube nubibus

Temas e n -u

manus, -us f. cornu, -US m.


singular plural singular plural

Nom. rnanus rnanus ~orn. cornu cornua


VOC. manus manus Voc. cornu cornua
Ac. rnanurn rnanus Ac . cornu cornua
Gen. rnanus rnanuurn Gen. cornus cornuurn
Dat. rnanui manibus Dat. cornui cornibus
Ab. manu rnanibus Ab. cornu cornibus

Temas e n -e

res, rei f. dies, -ei m./f.


singular plural singular plural

Nom. res res Nom. dies dies


Voc. res res Voc. dies dies
Ac. rem res Ac. diem dies
Gen. re¡ rerum Gen. diei dierum
Dat. rei rebus Dat. diei diebus
Ab. re rebus Ab. die diebus
:;11
Flexión de los adjetivos

Temas en -ole, -a, -ole

singular plural
masculino femenino neutro masculino femenino neutro
Nom. altus alta altum alti altae alta
Voc. alte alta altum alti altae alta
Ac. altum altam altum altos altas alta
Gen. alti altae alti altorum altarum altorum
Dat. alto altae alto altis altis altis
Ab. alto alta alto altis altis altis

niger, -gra,-grum
.. . . .. .. -
singular plural
masculino femenino neutro masculino femenino neutro
Nom. niger nigra nigrum nigri nigrae nigra
Voc. niger nigra nigrum nigri nigrae nigra
Ac. nigrum nigram nigrum nigros nigras nigra
Gen. nigri nigrae nigri nigrorum nigrarum nigrorum
Dat. nigro nigrae nigro nigris nigris nigris
Ab. nigro nigra nigro nigris nigris nigris

miser, - a , -um
. . ...

singular plural
masculino femenino neutro masculino femenino neutro
Nom. miser misera miserum miseri miserae misera
Voc. miser misera miserum miseri miserae misera
Ac. miserum miseram miserum miseros miseras misera
Gen. miseri miserae miseri miserorum miserarum miserorum
Dat. misero miserae misero miseris miseris miseris
Ab. misero misera misero miseris miseris miseris
Temas en -i
fortis, -e

singular plural
masc./fem. neutro masc./fem. neutro
N. V. fortis forte fortes fortia
Ac . fortem forte fortes fortia
Gen. fortis fortis fortium fortium
Dat. forti forti fortibus fortibus
Ab. forti forti fortibus fortibus

prudens, -ntis
.- ... ..- -
singular plui-al
masc./fem. neutro masc./fem. neutro
N.V. prudens prudens prudentes prudentia
Ac. prudentem prudens prudentes prudentia
Gen. prudentis prudentis prudentium prudentium
Dat. prudenti prudenti prudentibus prudentibus
Ab. prudenti (-e) prudenti prudentibus prudentibus

Temas en consonante
uetus, -eris

singular plural
masc./fem. neutro masc./fem. neutro
N.V. vetus vetus veteres vetera
Ac. veterem vetus veteres vetera
Gen. veteris veteris veterum veterum
Dat. veteri veteri veteribus veteribus
Ab. vetere vetere veteribus veteribus

Adjetivos en grado comparativo


altior, -ius
.-
singular
masc./fem. neutro masc./fem. neutro
N.V. altior altius altiores altiora
Ac. altiorem altius altiores altiora
Gen. altioris altioris altiorum altiorum
Dat. altiori altiori altioribus altioribus
Ab. altiore altiore altioribus altioribus

Adjetivos en grado superlativo


altissimus, -a, -um (declina como altus, -a,-um)
crj1:3
0 0
Flexión de los pronombres

Pronombres personales Pronombre reflexivo


- - .
Primera persona Segunda persona
singular plural singular plural sing./pl.
Nom. ego nos tu vos Nom. -
Ac. me nos te vos Ac. se
Gen. mei nostrum/-i tui vestrum/-i Gen. su¡
Dat. mihi nobis tibi vobis Dat. sibi
Ab. me nobis te vobis Ab. se

Pronombres demostrativos
Hic, haec, hoc
-
sihguiar plural
masculino femenino neutro masculino femenino neutro
Nom. hic haec hoc hi hae haec
voc. - -
Ac. hunc hanc hoc hos has haec
Gen. huius huius huius horum harum horum
Dat. huic huic huic his his his
Ab. hoc hac hoc his his his

ille, illa, illud


--- .-- -.----- -- - -- - .,-
singular ' -
masculino femenino neutro masculino femenino neutro
Nom. ille illa illud illi illae illa
voc.
Ac. illum illam illud illos illas illa
Gen. illius illius illius illorum illarum illorum
Dat. illi illi illi illis illis illis
Ab. illo illa illo illis illis illis

iste, ista, istud declina como ille, illa, illud

Pronombres anafóricos
is,ea, id .
ni-------.--.^
, ----F...-. --. . ...* --=. ; -.--... , .-, -..-=- .-.-* ;
; . ..- --
singular plural
masculino femenino neutro masculino femenino neutro
Nom. is ea id ei eae ea
voc. - - - -
Ac. eum eam id eos eas ea
Gen. eius eius eius eorum earum eorum
Dat. ei ei ei eis eis eis
Ab. eo ea eo eis eis eis
F L E S I ~ NDE LOS PRONOMBRES

idem, eadem, idem el inismo


singular plural
masculino femenino neutro masculino femenino neutro
Nom. idem eadem idem eidem eaedem eadem
voc.
Ac. eundem eandem idem eosdem easdem eadem
Gen. eiusdem eiusdem eiusdem eorundem earundem eorundem
Dat. eidem eidem eidem eisdem eisdem eisdem
Ab. eodem eadem eodem eisdem eisdem eisdem

ipse, ipsa, ipsum cl niisnio


-. - .

singular plural
masculino femenino neutro masculino femenino neutro
Nom. ipse ipsa ipsum ipsi ipsae ipsa
voc.
Ac. ipsum ipsam ipsum ipsos ipsas ipsa
Gen. ipsius ipsius ipsius ipsorum ipsarum ipsorum
Dat. ipsi ipsi ipsi ipsis ipsis ipsis
Ab. ipso ipsa ipso ipsis ipsis ipsis

Pronombre relativo
qui, quae, quod
-
. sing&ar plural
masculino femenino neutro masculino femenino neutro
Nom. qui quae quod qui quae quae
voc.
Ac. quem quam quod quos quas quae
Gen. cuius cuius cuius quorum quarum quorum
Dat. cui cui cui quibus quibus quibus
Ab. qu0 qua qu0 quibus quibus quibus

Pronombre interrogativolindefinido
quis, quid
masc./fem. neutro
Nom. quis quid
voc.
Ac. quem quid
Gen. cuius cuius
Dat. cui cui
Ab. que qu0
APÉNDICE GRAMATICAL

Conjugación de los verbos

El verbo sum, esse, fui

FORMAS PERSONALES FORMAS N 0 PERSONALES


INDICATIVO SUBJUNTIVO IMPERATIVO INFlNlTlVO PARTICIPIO
sum sim
es sis es
est sit
SU~US simus
estis sitis este
sunt sint

eram essem
.
eras esses

E -
2 erat esset
eramus essemus
: z
a. eratis essetis
erant essent

l 1 l Xl
ero -urum
eris esto fut -uram esse fut -ura esse
erit
erimus
2 eritis estote
erunt sunto

fui fuerim fuisse


fuisti fueris
2
L
fuit fuerit
K fuimus fuerimus
- . W
0. fuistis fueritis
fuerunt fuerint

fueram fuissem
L
a fueras fuisses
W
n fuerat fuisset
I
fueramus fuissemus
fueratis fuissetis
3
a fuerant fuissent
m

fuero
o fueris
K
3 fuerit
F
2 fuerimus
fueritis
fuerint
- CONJUGACIÓNDE LOS VERBOS

Tiempos personales del tema de presente (infectum)


Voz activa

1.a conj. 2.aconj. 3.aconj. 4.a conj.


-
paro habeo duco audio
w
C
paras habes ducis audis
parat habet ducit audit
paramus habemus ducimus audimus
paratis habetis ducitis auditis
parant habent ducunt audiunt

parabam habebam ducebam audiebam


2' 8 parabas habebas ducebas audiebas
parabat habebat ducebat audiebat
parabamus habebamus ducebamus audiebamus
parabatis habebatis ducebatis audiebatis
r E parabant habebant ducebant audiebant

parabo habebo ducam audiam


parabis habebis duces audies
3 parabit
parabimus
habebit
habebimus
ducet
ducemus
audiet
audiemus
2 parabitus habebitis ducetis audietis
parabunt habebunt ducent audient

parem habeam ducam audiam


pares habeas ducas audias
paret habeat ducat audiat
paremus habeamus ducamus audiamus
'
2 paretis habeatis ducatis audiatis
-
1 parent habeant ducant audiant
2
m pararem haberem ducerem audirem
V) parares haberes duceres audires
pararet haberet duceret audiret
pararemus haberemus duceremus audiremus
pararetis haberetis duceretis audiretis
E
pararent haberent ducerent audirent

UI
para habe duc(e) audi
W
V)
parate habete ducite audite
n
5
K
W
n parato habeto ducito audito
z parato habeto ducito audito
3
l-
paratote habetote ducitote auditote
paranto habento ducunto audiunto
Tiempos personales del tema en perfecto (perfectum)
Voz activa

1.a conj. 2." conj. 3.aconj. 4.aconj.


paravi habui duxi audivi
paravisti habuisti duxisti audivisti
paravit habuit duxit audivit
W paravimus habuimus duximus audivimus
paravistis habuistis duxistis audivistis
paraverunt habuerunt duxerunt audiverunt

paraveram habueram duxeram audiveram


O

- paraveras
paraverat
habueras
habuerat
duxeras
duxerat
audiveras
audiverat
- 2
3
paraveramus habueramus duxeramus audiveramus
5:
3
paraveratic habueratis duxeratis audiveratis
J
n paraverant habuerant duxerant audiverant

paravero habuero duxero audivero


paraveris habueris duxeris audiveris
g paraverit habuerit duxerit audiverit

z paraverimus
paraveritis
habuerimus
habueritis
duxerimus
duxeritis
audiverimus
audiveritis
paraverint habuerint duxerint audiverint

paraverim habuerim duxerim audiverim


paraveris habueris duxeris audiveris
paraverit habuerit duxerit audiverit
paraverimus habuerimus duxerimus audiverimus
paraveritis habueritis duxeritis audiveritis
paraverint habuerint duxerint audiverint

paravissem habuissem duxissem audivissem


paravisses habuisses duxisses audivisses
paravisset habuisset duxisset audivisset
paravissemus habuissemus duxissemus audivissemus
paravissetis habuissetis duxissetis audivissetis
paravissent habuissent duxissent audivissent
C O N J U G A C I ~ NDE LOS VERBOS

Tiempos personales del tema de presente (infectum)


Voz pasiva

1.a conj. 2.aconj. 3.aconj. 4.a conj.


- .
paror habeor ducor audior
w pararis haberis duceris audiris
F
W
z paratur habetur ducitur auditur
2 paramur habemur ducimur audimur
paramini habemini ducimini audimini
parantur habentur ducuntur audiuntur

parabar habebar ducebar audiebar


0 parabaris habebaris ducebaris audiebaris
2'. ~1 parabatur habebatur ducebatur audiebatur
O parabamur habebamur ducebamur audiebamur
parabamini habebamini ducebamini audiebamini
z - parabantur habebantur ducebantur audiebantur

parabor habebor ducar audiar


o paraberis habeberis duceris audieris
parabitur habebitur ducetur audietur
parabimur habebimur ducemur audiemur
z parabimini habebimini ducemini audiemini
parabuntur habebuntur ducentur audientur

parer habear ducar audiar


p pareris habearis ducaris audiaris
5 paretur habeatur ducatur audiatur
2P: paremur habeamur ducamur audiamur
O n paremini habeamini ducamini audiamini
2 audiantur
F parentur habeantur ducantur
z
a O
pararer
parareris
haberer
habereris
ducerer
ducereris
audirer
audireris
pararetur haberetur duceretur audiretur
pararemur haberemur duceremur audiremur
z pararemini
pararentur
haberemini
haberentur
duceremini
ducerentur
audiremini
audirentur

W
parare habere ducere audire
. E
0
2
B
P: paramini habemini ducimini audimini
P
2
w
& o parator habetor ducitor auditor
E . 5 parator habetor ducitor auditor
LL
parantor habentor ducuntor audiuntor
Tiempos personales del tema de perfecto (perfectum)
Voz pasiva

1.a conj. 2.a conj. 3."conj. 4." conj.

paratus sum habitus sum ductus sum auditus sum


paratus es habitus es ductus es auditus es
S! paratus est habitus est ductus est auditus est
parati sumus habiti sumus ducti sumus auditi sumus
W
CL parati estis habiti estis ducti estis auditi estis
parati sunt habiti sunt ducti sunt auditi sunt

paratus eram habitus eram ductus eram auditus eram


@a paratus eras habitus eras ductus eras auditus eras
E paratus erat habitus erat ductus erat auditus erat
gI parati eramus habiti eramus ducti eramus auditi eramus
5: parati eratis habiti eratis ducti eratis auditi eratis
3
a parati erant habiti erant ducti erant auditi erant

paratus ero habitus ero ductus ero auditus ero


paratus eris habitus eris ductus eris auditus eris
o
K paratus erit habitus erit ductus erit auditus erit
parati erimus habiti erimus ducti erimus auditi erimus
LL
parati eritis habiti eritis ducti eritis auditi eritis
parati erunt habiti erunt ducti erunt auditi erunt

paratus sim habitus sim ductus sim auditus sim


paratus sic habitus sic ductus sis auditus sis
paratus sit habitus sit ductus sit auditus sit
LL
K parati simus habiti simus ducti simus auditi simus
W
) CL parati sitis habiti sitis ducti sitis auditi sitis
F parati sint habiti sint ducti sint auditi sint
z
m
? paratus essem habitus essem ductus essem auditus essem
3
paratus esses habitus esses ductus esses auditus esses
paratus esset habitus esset ductus esset auditus esset
I
g parati essemus habiti essemus ducti essemus auditi essemus
8
2
parati essetis habiti essetis ducti essetis auditi essetis
parati essent habiti essent ducti essent auditi essent
. . .

NOTA: Por simples razones de presentación, hemos conjugado las formas de los tiempos del tema de perfecto con las for-
mas masculinas de los participios de los verbos de los modelos, pero hay que tener presente que el participio tiene seis formas
(dos nominativos, singular y plural, para cada uno de los tres géneros) a fin de poder concertar correctamente con su sujeto.
'">
.,-O -
CONJUGACIÓN DE LOS VERBOS

Irmas no personales

Infinitivos
1.a conj. 2." conj. 3." conj. 4." conj.

Activo parare habere ducere audire

Pasivo parari haberi duci audiri

Activo paravisse habuisse duxisse audivisse

Pasivo paratum esse habitum esse ductum esse auditum esse

Activo paraturum esse habiturum esse ducturum esse auditurum esse

FLi i unu
paratum iri habitum ir¡ ductum ir¡ auditum ir¡
Pasivo
parandum esse habendum esse ducendum esse audiendum esse

Participios
1 .a conj. 2." conj. 3."conj. 4." conj.
..

PRESENTE Activo parans, -ntis habens, -ntis ducens, -ntis audiens, -ntis

PERFECTO-Pasivo paratus, -a, -um habitus, -a, -um ductus, -a, -um auditus, -a, -um

e'JTURO- .: Activo paraturus, -a, -um habiturus, -a, -um ducturus, -a, -um auditurus, -a, -um

Supino
1."conj. 2." conj. 3." conj. 4." conj.
Ac. paratum habitum ductum auditum

Dat. paratu habitu ductu auditu

Gerundio
1 ."conj. 2." conj. 3." conj. 4." conj.
C. (ad) parandum (ad) habendum (ad) ducendum (ad) audiendurn

en. parandi habendi ducendi audiendi

at. parando habendo ducendo audiendo

Ab. parando habendo ducendo audiendo

Gerundivo

."
1 conj. 2." conj. 3." conj. 4." conj.

parandus, -a, -um habendus, -a, -um ducendus, -a, -um audiendus, -a, -um
-
Sintaxis de los casos

Funciones principales de los casos latinos

CASOS FUNCIONES

NOMINATIVO Sujeto de los verbos en forma personal


Atributo de los verbos copulativos
Complemento predicativo del sujeto
VOCATIVO Designación de la persona/cosa personificada
a quien se dirige la palabra

ACUSATIVO Complemento directo de los verbos transitivos


Complemento circunstancial de dirección
Complemento circunstancial de extensión
Complemento predicativo del objeto directo

GENlTlVO Complemento de nombre


Complemento de adjetivo

DATIVO Complemento indirecto de los verbos transitivos


Complemento de finalidad
Complemento de adjetivo
Complemento circunstancial locativo
Complemento circunstancial separativo
Complemento circunstancial instrumental

1 Sintaxis oracional

Clasificación de las oraciones simples

MODALIDAD FUNCIÓN LING. SIGNIFICACIÓN

Aseverativas Representativa Afirman o niegan la realidad de un hecho

Interrogativas Deliberativa Formulan dudas sobre la realidad de un hecho

Exclamativas Expresiva Expresión de un hecho como deseo o posibilidad


Y SINTAXIS ORACIONAL

Las oraciones coordinadas

COORDINACI~N CLASE DE ORACIÓN -EMENTO RELACIONAN1


... . . . . .. . . . . .. .

SIN CONJUNCIÓN Yuxtapuestas (J

CON CONJUNCION Copulativas et, atque, ac, -que


neque, nec
etiam, quoque
Adversativas at, sed, vero, autem
tamen
Disyuntivas aut, vel, -ve
sive, seu
Causales nam, namque
enim, etenim
Ilativas ergo, igitur, itaque

Las oraciones subordinadas

SUBORDINACIÓI . . CLASE DE O R A C I ~ N ELEMENTO RELACIONANTE .

SUSTANTIVA Com~letivas ut, auod, ne


De infinitivo u
Interrogativas subj. num, nonne, -ne
quis, quid
ADJECTIVA De relativo qui, quae, quod
4DVERBIAL Finales ut, ne
Consecutivas ut, ut non
Causales quod, quia, quoniam
cum
Temporales ubi
simulac, postquam
cum
priusquam, antequam
dum, donec, quoad
Condicionales si, sin
ni, si non, si minus
nisi
Concesivas quamquam, etsi
quamvis, licet
ut, cum
Comparativas ut, sicut, velut
tamquam, quam
VOCABULARIO LATIN - CASTELLANO
Lista de abreviaturas
abl. ablativo intr. intransitivo
ac. acusativo irr. irregular
adj. adjetivo m. masculino
a.dv. adverbio n. neutro
c0rZ.j. conjunción P.P. participio perfecto
dat. dativo p. pr. participio presente
def. defectivo pus. pasiva
clep. deponente perf. perfecto
f. femenino PZ. plural
gen. genitivo p r-ep. preposición
imper-s. impersonal pr-on. pronombre
indecl. indeclinable semidep. semideponente
ir~f. infinitivo sing. singular
inter-j. interjección tr. transitivo

a b s u m o - s u m p s i - s u m p t u m 3 tr.: Achilles -is rrz.:Aquiles.


consumir;pas.: morir. a c i e s -ei f.: formación, línea de com-
a ab prep.: de, desde, por. a b u n d a n t i a -ae f.: abundancia. bate, ejército, tropa.
abacus -i m.: aparador, ábaco. a b u n d o 1 irztr.: abundar, estar pro- acriter adu.: duramente, enérgica-
a b d o -didi - d i t u m 3 tr.: esconder. visto. mente.
a b h i n c adu.: desde ahora. a c corzj.:y. a c t o r - o r i s rn.:actor, ejecutor.
a b i c i o -ieci - i e c t u m 3 tr.: arrojar. a c c e d o -cessi - c e s s u m 3 tr.: acer- ad prep.: a, hacia, delante, hasta.
a b i e s -etis f.: abeto. carse. a d d o -didi - d i t u m 3 tr..: añadir.
a b n u o - n u i -3 tr.: negarse. a c c e n d o - c e n d i - c e n s u m 3 tr.: a d d u c o - d u x i - d u c t u m 3 tr.: con-
a b o l e o -evi - i t u m 2 tr.: destruir. encender, atizar. ducir.
a b r i p i o - r i p u i - r e p t u m 3 tr.: arre- a c c i d o -cidi-3 irztr.: caer; impers.: a d e o adu.: así, incluso, hasta tal
batar, arrastrar. acaecer, suceder. punto.
a b r u m p o - r u p i - r u p t u m 3 tr-.: a c c i p i o - c e p i - c e p t u m 3 tr.: acep- a d e o -ii - i t u m irr. tr. e intr.:dirigir-
romper. tar, recibir, recoger. se, presentarse.
abscido -cidi- c i s u m 3 tr.: cortar. a c c l a m o 1tr.: gritar, aclamar. adhibeo - b u i - b i t u m 2 tr.: aplicar,
a b s c o n d o - c o n d i - c o n d i t u m 3 tr-.: a c c o m o d o 1tr.: acomodar, adaptar. emplear, admitir.
esconder. a c c u m b o - c u b u i - c u b i t u m 1intr.: a d h u c adu.: hasta ahora, todavía,
a b s e n s - n t i s p. pr. de a b s u m . recostarse, tenderse para comer. aun.
a b s o l v o -solvi - s o l u t u m 3 tr.: sol- a c c u s a t i o - o n i s f.:acusación. a d i c i o -ieci - i e c t u m 3 tr.: añadir.
tal; absolver. accusator -oris m.: acusador. a d i m o - e m i - e m p t u m 3 tr.: quitar.
a b s t i n e o -tinui - t e n t u m 2 fr.: man- a c c u s o 1tr.: acusar. a d i p i s c o r , - e p t u s s u m 3 dep. tr-.:
tener alejado; irztr.:abstenerse. a c e r a c r i s a c r e : duro, agudo. alcanzar, obtener, conseguir.
a b s u m a b e s s e a f u i - irr. intr.: a c e r b u s -a - u m : acre, agrio, dcido, a d i t u s - u s rn.: entrada, acceso.
estar alejado, estar ausente, dis- riguroso. a d i u n g o - i u n x i - i u n c t u m 3 tr.:
tar. a c e t u m -i n.: vinagre. añadir.
324
adiuvo -iuvi -iutum 1tr.: ayudar. Aegyptus -i j:: Egipto. ala -ae f:: ala.
administer -tri 17z.:fuiicioiiario. Aeneas -ae in .: Eneas. alauda -ae f.:alondra.
administro 1ti..: adininistrar, diri- aeneus -a -um: de broiice. Albis -is m.: Elba.
gir, asistir, ayudar. aenum -i rt.: caldero. albus -a -um: blanco.
admiratio -onis f.: adiniración. aequalis -e: de la misma edad, u n - alces -is f.: alce.
admirator -oris m.: admirador. forme, igual. alea -ae f.:juego de dados, suerte.
admiror 1 dep. ti..: admirar, sor- aequitas -atis f.: iiiiparcialidad. alienus -a -um: ajeno, extranjero.
prenderse. aequo 1tis.: igualar. alimentum -i 12.:alimento.
admitto -misi -missum 3 tr.:adiiii- aequor -oris 12.: superficie plana, aliquamdiu udu.: durante algún
tii: m al-. tiempo.
admodum ndu.: mucho, del todo. aequus -a -um: igual, llano, liso, aliquando adu.: alguna vez, a
admoneo -monui -monitum 2 tr-.: justo, favorable. veces.
advertir, aconsejar. a e r aeris iu.: aire. aliquis aliqua aliquod I aliquid
admonitio -onis f : :advertencia. aerarium -ii 12.:erario, tesoro pú- pi-on.y adj.: alguien, alguno.
admonitum -i 12.:adverteiicia. blico. aliquot adj. pl. ii~decl.: algurios.
admoveo -movi -motum 2 fr.: aes aeris n,.:bronce, dinero. aliter adu.: de otro inodo, de otra
acercar, aproximar. aestas -atis f.:verano. manera.
adolesco -olevi -ultum 3 irztr*.: aestimatio -onis f.: estimación: alius -a -ud proiz.:otro.
crecer. eval~iación. allium -i n.: ajo.
adorioi-, -ortus sum 3 dep. tr-.:aco- aestimo 1tr.: valorar, apreciar. a10 alui alitum 3 tr.: alimentar,
meter, eniprei-idei; intentar. aestuarium -ii 11.:estuario. nutrir.
adorno 1tr..: acloriiar, equipar. aestus -us rn.:gran calor, iiiarea Alpes -ium f.:1osAlpes.
adoro 1tr..: adorar. aetas -atis f.:edad. alter -era -erum prsorz.:el otro.
adsum adesse adfui ir!.. irztr..: aeternus -a -um: eterno. altitudo -inis f.: altura, elevación.
estar presente, asistir. aeternitas -atis f.: eternidad. altus -a -um: alto, horido, profuiido.
adulatio -onis J:: adulacióii, ha- aether -eris rn.: aire, cielo. alveus -i rn.: cavidad, lecho d e un
lago. aevum -i rz.: edad, época. río.
adulescens -entisp. pr,.: joven, Afer -fra -fi-um:africano. amabilis -e: amable.
adolescente. affero afferre attuli allatum amarus -a -um:amargo.
adulescentia -ae f.: adolesceiicia. ir.). tr.: trae& llevar, añadir, anun- ambitio -onis f.: anibicióii.
adultus -a -um p. p.: crecido, ma- ciar ambo -ae -o: los dos juiitos.
duro. afficio -feci -fectum 3 tr.: afectar. ambulo 1irztr..: pasear, andar.
advena -ae rn.: forastero affirmo 1tr.: afirinar. amicitia -ae f.:amistad.
advenio -veni -ventum 4 ir~tr..: affligo -flixi -flictum 3 tr..: golpear, amicus -a -um: amigo.
llegar, presentarse. chocar. amitto -misi -missum 3 tr.: perder.
adventus -us rn.: llegada. Afranius -ii rri .:Afraiiio. amnis -is m.: río, arroyo, torrente.
adversarius -a -um: coiitrario, Africa -ae f.: Áfi-ica. amo 1tr.: anlar.
rival. Africanus -a -um:africano. amor -oris rn.: aiilor.
adversus prep.: coiitra. Africus -i rri..:ábrego. amphitheatrum -i r ~ . :anfiteatro.
adversus -a -um p. p.: contrario, ager agri rn .: campo, territoi-io,país. amphora -ae f:: ánfora.
hostil. agger -eris IL.:terraplén. amplus -a -um: amplio, vasto,
advocatus -i In.: abogado, defensor. aggredior, -gressus sum 3 dep. graiicle.
advoco 1tr.: convocar, llamar. tr.: acercarse, dii-igirse a , atacai: ancor.-j.irzter.r.ogatl:va:o, tal vez.
aedes -is f.: tenip1o;pl.: mansión. aggressio -onis f:: agresión, ata- ancilla -ae f.: esclava, criada.
aedificium -ii ri .: edificio. que. ancora -ae f.: áiicora, ancla.
aedifico 1tr..: edificar, construir. agito 1tr..: agitar, inovei: anguis -is m.: serpiente.
aedilis -is m .: edil. agmen -inis rz.: ejército e11 marcha. angustiae -arum f. pl.: estrechez,
aedilitas -atis f.: edilidad. agnus -i 177 .: cordero. desfiladero.
aeger -gra -grum: eiifer~no ago egi actum 3 tr.: guiar, condu- angustus -a -um: angosto, estie-
aegre adu.: penosaniente, a d u r a s cir, llevar, hacer. cho.
penas. agrestis -e: rudo, campestre. anima -ae f : :aliiia.
aegritudo -inis f.: aflicción. agricola -ae nz.: agricultor, labra- animadverto -rti -rsum 3 tr.: pres-
aegroto 1i~ztr.: estar eiiferino. dor. tar atención, obse~var,reparar.
Aegyptius -a -um: egipcio. aio def.: afirmar, decir. animal -is 11.: animal.
".>-
.>a~>
animus -i 172.: espíritu, valor, auda- arbor -oris f.: árbol. astrum -i rz.: astro.
cia. arbuscula -ae f:: arbolito. astutia -ae f:: astucia.
annus -i in.:año. arcanus -a -um: secrcto. a t co~zj.:pero, por el contrario.
anser -eris in .:ganso. arceo -ui -2 tr.: contener, retener, a t e r a t r a atrum: negro, oscuro.
ante prep.: delante de, antes de. impedir. Athenae -arumf.pl.: Atenas.
antea adu.: antes. arcesso -ivi -itum 3 ir.: Ilaniar: Atheniensis-e: ateniense.
antecedo -cessi -cessum 3 iizti..: hacervenir. athleta -ae nz.: atleta.
preceder, aventajar, destacar. architectus -i 177 .: arquitecto. atque corzj.:y.
antequam cor7.j.:antes que. arcus -us m.: arco. atramentum -i n.: tinta.
antesignani -orum rn. pl.: ante- ardeo arsi -2 iizti..: arder, quemar. atrium -ii 17 .: atrio, patio.
signarios. ardor -oris m .:ardor. atrox-ocis: atroz, cruel, inhumano.
antiquitas -atis f.: antigüedad. arduus -a -um: arduo. difícil. attentus -a -um:atento, vigilante.
antiquus -a -um: antiguo. area -ae f:: superficie, patio. attingo -tigi -tactum 3 ti..: tocar.
Antonius -ii in.:Antonio. arena -ae f.: arena. attonitus -a -um: atónito, atur-
antrum -i 17 .: antro, gruta. argentum -i 11.: plata. dido.
anxius -a -um: ansioso, inquieto, argumentum -i n .: argumento, attribuo -tribui -tributum 3 tr.:
acongojado. prueba. atribuir, asignar.
aper apri in.:jabalí. arguo -ui -utum 3 ti..: probar, auctor -oris in.:autor, responsable.
aperio -erui -ertum 4 ti-.:abrir. demostrar. acusar. auctoritas -atis f.: autoridad.
apertus -a -um: abierto, nlani- aridus -a -um: seco. audacia -ae f.: audacia, osadía.
fiesto. aries -etis rn.:carnero, ariete. audax -acis: audaz, osado. atre-
apodyterium -ii 1 1 . : guardarropa. arma -orum 11.pl.: n i m a s . vido.
Apollo -inis ix.:Apolo. armamenta -orum ii. pl.: arma- audeo, ausus sum 2 sein.iclep.
apparatus -us m.: preparación, mento. irztr.: atreverse: osar.
lujo. armo 1 tr.: arinar. audio 4 ti..: oír.
appareo -ui -itum 2 iiztr.: aparecer. aro 1ti-.:arar, labrar. aufero auferre abstuli ablatum
apparitor -oris in.: ordenanza, a r s artis f.: arte, habilidad. ir-!..Ir.: llevarse, arrastrar.
subalterno. artificium -ii 12.: oficio, destreza. augeo auxi auctum 2 ti..: auinen-
apparo 1ti-.:preparar. habilidad. tal-.
appellatio -onis f:: denominación. a r t u s -us in .: articulacióil: pl.: augur -uris 171.: a ~ g u radivino.
,
appello 1 ti..: llamar, dar u n nom- ii-iiembros. augurium -ii 11.: augurio.
h e , mencionar. arundo -inis f.. caíia, flauta. augustus -a -um: augusto. majes-
appello -puli -pulsum 3 ti*.:diri- arx arcis f.: ciudadela. fortaleza. tuoso.
gir, atracar, empujar. a s assis in.: as (nioneda). a u r a -ae f : : aura. brisa, viento.
appeto -petivi -petitum 3 ti..:acer- ascendo -scendi -scensum 3 ti..: aureus -a -um:de oro, áureo.
carse, desear, atacar. subir. auriga -ae in.:auriga, conductor.
applico 1ti..: apoyar, adosar. Asia -ae f.: Asia. auris -is f.: oreja.
appono -posui -positum 3 ti..: asinus -i nz.: asno. aurum -i 17 .: oro.
poner delante, presentar. aspectus -us m .: mirada, aspecto. auspicium -ii 12.: auspicio, presa-
appropinquo 1 iizti,.: acercarse, asper -era -erum:áspero, huraño. gio.
aproximarse. aspicio aspexi aspectum 3 tr.: auster -tri nz.: austro.
aptus-a -um:apropiado, adecuado. mirar. a u t corzj.: o.
apud prep.: junto a , e n casa de. assentior, -sensus sum 4 d e p . tr.: autem COIZJ.: pero. no obstante. e n
aqua -ae f.: agua. asentir, estar de acuerdo. cambio.
aquaeductus -us m .: acueducto. assequor, -secutus sum 3 d ~ pti..: . autumnus -i 117 .: otoño.
aquila -ae f.: águila. alcanzar, llegar a. auxilium -ii 12.: auxi1io;pl.: tropas
aquilifer -eri m.:portaestandarte. assideo -sedi -sessum 2 intr.:estar aiisiliares.
aquilo -onis in.: aquilón. sentadojunto a , asistir. avaritia -ae f.: aval-icia.
Aquitania -ae f.: Aquitania. assiduus -ua -uum: asiduo, cons- avaius -a -um: avaro, avariento.
a r a -ae f.: ara, altar. tante. ave iiiterj.:;hola!
aranea -ae f.: araña, telaraña. assuesco -suevi -siietum 3 tr.: aveho -vexi -vectum 3 tr.: trans-
arbiter -tri m . : árbitro,juez. acostumbrar. portar.
arbitror 1dep. ti-.:juzgar, pensar, assumo -sumpsi -sumptum 3 ti,.: avia-ae f.: abuela.
creer. recibii; apropiarse. aviditas -atis f.: codicia, afán.
avidus -a -um: ávido, ansioso caelestis -e:del cielo, celeste. Carthago -inis f.: Cartago.
avis -is f.: ave, pájaro. caelum -i rz.: cielo. carus -a -um: caro, costoso, amado.
avus -i m.: abuelo. caeruleus -a -um: azul, azulado. casa -ae f::cabaña, choza.
Caesar -aris rn.: César. caseus -i 172 .: queso.
caetra -ae f:: a d a r g a . castanea -ae f : : castario, castafia.
caetrati -orum 172. pl.: soldados castellum -i 11.: Loi-tín, depósito.
"1,
- aimaclos con adarga. castra -orum i ~pl.: . cainpainerito.
Bacchus -i rn .: Baco. Caius -i rn .: Cayo. casus -US rn.: caso, azar.
balneum -i r i .: baño. calamitas -atis f.:calalnidad. cathedra -ae f.: silla.
balteus -i 112.: cintui~ón,correa, pa- calamus -i 171.: cálaino, plunla, cauda -ae f : : cola.
sillo. punzón. caupo -onis m . : tabernero, posa-
barba -ae f.: barba. calceus -i rn.: calzado, zapato. dero.
Barcino -onis f.: Barcino, Barce- caldarium -i rz .: calclario. caupona -ae f.: taberna, posada
lona. calidus -a -um:caliente, cálido. causa -ae f.: causa, inotivo.
barbarus -a -um:bárbaro, estraii- caliga -ae f.:sariclalia. cautus -a -um:cauto, prudente.
jero. calix -icis iil .: copa. cavea -ae f:: gradería.
basilica -ae /::basílica. callidus -a -um: astuto, listo. caveo cavi cautum 2 tr..: vigilar,
beatus -a -um:feliz. calor -oris rn .: calor. velar por, precaverse.
Belgae -arum r i 2 . pl.: los belgas calvus -a -um: calvo, pelado. cavus -a -um: vacío, hueco, aguje-
bellicosus -a -um:belicoso. Campania -ae /:: la Cainpania. reado.
bellicus -a -um:bélico. campus -i 171.: cainpo, llano, lla- cedo cessi cessum 3 irlfr,.: 1nai.-
bellum -i rz.: guerra. nura. chal-. irse, retirarse, ceder.
belua-ae f.:bestia, fiera. candela -ae f:: cirio. celer -eris -ere:rápido, veloz.
bene udu.: bien. candidus -a -um: blanco brillante. celeritas -atis f.:rapidez.
beneficium -ii 17.: bei~eíicio,ravor. candor -oris rn .: b l a i ~ c u r a . cella -ae f.:celda, compartimiei~to.
benevolentia -ae f.:bene\~oleiicia canis -is nz.: perro. celo 1tr..: ocultar.
benignus -a -um: benigno, bonda- cano cecini cantum 3 ti..: cantar, Celtae -arum rn. pl.: los celtas.
doso. tocar ( u n instrumento musical). cena -ae /:: cena.
bestia -ae f.:bestia. cantus -us 171.: canto, sonido ide u n ceno 1irztr.:cenar.
bibliotheca -ae f.:biblioteca. iris truinento). censeo censui censum 2 fr..: opi-
bibo bibi -3 tr..: beber. canus -a -um:blanco, encarieciclo. nar, censar.
bini -ae -a prorz.:d c dos e n dos. capax -acis: capaz, espacioso. ain- censor -oris nz.: censor.
bis adv.: dos veces. plio. censura -ae f.: censura.
blandus -a -um: afectuoso, a t r a - capella -ae f::cabrita. census -us rn .: censo.
yente. capillus -i rn.: cabello. centesimus -a -um prorl.: centé-
bonus -a -um:bueno. capio cepi captum 3 tr.: coger, siirio.
boreas -ae 171 .: aquilón, gregal. toiiiar. centum prorz.:ciento.
bos bovis 177 .: buey. Capitolium -ii rr .: el Capitolio. centuria -ae /:: centuria.
bracae -arum pl.: bragas. capra -ae j': cabra. centurio -onis 172.: centui'ión.
brachium -ii iz.: brazo. capsa -ae f.:cofre, estuche. cerebrum -i 11.: cerebro.
brevis -e:corto, breve. captivus -a -um: prisioi~ero,cau- Ceres -eris f.:Ceres.
brevitas -atis f:: brevedad. tivo. cerno crevi cretum 3 tr..: ver, dis-
Britani -orum iiz. pl.: los britanos. caput -itis 11.: cabeza. cernir.
bucina -ae f'.:cuerno d e caza, cor- carcer -eris rn .: prisión, cárcel, certamen -inis rz.: combate, lucha.
neta militar. cuadra. certe cidv.: ciertamente, sin duda.
bulla -ae f.:bula. cardo -inis m.: calle principal. certo 1 rr~tr.:coinbatir, disputar,
careo carui caritum 2 irill-.: care- luchar.
cer, e s t a r privado de. certus -a -um: cierto, seguro, deci-

c
cadaver -eris n .: cadávei..
carmen -inis n .: poeina, canción.
caro carnis f.: carne.
carpentum -i 11 .: cal-ro.
dido.
cervix -icis f.: nuca, cuello.
cervus -i 177 .: ciervo.
cado cecidi casum 3 tr.:caer. carpo -psi -ptum 3 tr..: coger. ceteri -ae -a:el resto, los demás.
caecus -a -um:ciego. carrus -i r i l . : carro. charta -ae f.: papiro, escrito.
caedes -is f.: inatanza. carnicería. Carthaginiensis -e:cartaginés. chorus -i 171 .: c01.0.
b ,)- ,-1
o

I
I
cibus -i 171.: alimento. collis -is m .: collado, colina, altura. complures -plura:n~uchos,nuine-
Cicero -onis m .: Cicerón. colloco 1tr.:colocar. rosos.
cinis -eris 177.:ceniza. colloquium -ii 17 .: conversación. compluvium -ii 17 .: coinpluvio,
cippus -i m.: menhir. colloquor, -1ocutus surn 3 dep. compono -posui -positum 3 tr.:
circa prep.: alrededor, cerca de. inlr.:conversar, hablar. reunir, componei; arreglar.
circiter ciclu.: aproximadamente. collum -i 11.: cuello. comprehendo -prehendi -pre-
circulus -i m.: círculo. colo colui cultum 3 tr..: cultivar, h e n s u m 3 tr.: cogei; apoderai-
circum prep.: alrededor. a lino y cuidar, habitar, venerar. se de.
otro lado. colonia -ae f : :colonia. comprimo -pressi -pressum 3 Ir-.:
circumdo -dedi -datum 1 tr.: po- colonus -i m.: colono. comprimir. apretar, cerrar, estre-
ner alrededor, rodear. color -oris m.:coloi: char.
circumeo -ii -itum irr. iutr-.: ir columba -ae f'.:paloma. concedo -cessi -cessum 3 tr..: reti-
alrededor; rodear. hacer la ronda. columna -ae f.: colun~na. rarse, conceder.
circumsto -steti - 1 tr.: rodea? coma -ae f.: cabellera. concha -ae f.: concha.
cercar. comedo -edi -esum 3 Ir.:comer. concilium -ii 1 7 . : reunión, asanl-
circumvenio -veni -ventum 4 tr.: comes -itis m.:conlpaiiero. blea.
rodear, envolver. comicus -a -um:cómico. concito 1 tr.:agitar, excitar.
circus -i m .: círculo, circo. comitatus -us nz.:acoinpai-iainien- conclave -is n .: habitación.
cisterna -ae f.: cisterna. to, comitiva, séquito, grupo. concordia -ae r.: concorclia,
cito adu.: rápidamente. comiter adu.: amablemente, benig- acuerdo.
civilis -e:civil. namente. concubina -ae f.: concubilla.
civis -is nt.: ciudadano. comitia -orum rr. pl. :comicios. concurro -curri -cursum 3 intr:
civitas -atis f.: ciudad, ciudadanía. comitialis -e:comicial. acudir. atacar.
clades -is f.: desastre, derrota. comitor 1 dcp. ti'.:acompai-iar. concutio -cussi -cussum 3 ti..:agi-
clam adu.: a escondidas de, furtiva- commeatus -us m.: aprovisiona- tar, sacudir, conmover, turbar.
mente. miento, víveres. condemno 1 tr.:condenar.
clamo 1 tr.:gritar, d a r voces. commemoro 1 tr.:recordar. condicio -onis f.: condición, estado.
clamor -oris m.: griterío, grito. commendo 1 tr.:encargar. conditor -oris n7 .: fundador.
clarus -a -um: claro, conocido, fj- commercium -ii n.: comercio, ne- condo -didi -ditum 3 tr.:f~indar.
moso. gocio. conduco -duxi -ductum 3 ti,.:reu-
classis -is f : :armada, flota. commilito -onis 171.:compañero de nir.
claudo clausi clausum 3 tr.: armas. confero conferre contuli colla-
cerrar. comminus aclu.: de cerca, cuerpo n t u m irr. tr.: llevar, dirigirse a ,
clavis -is f.: llave. cuerpo. comparar.
clavus -i m.: clavo. committo -misi -missum 3 Ir.: conficio -feci- f e c t u m3 tr.: hacer,
clemens -ntis:clemente, indulgente. erilpezar, enfrentar, cometer, en- terminar;pas.: estar abatido.
cliens -entis 172.:cliente. tablar (combate). confido, -fisus sum 3 selnidep.
clipeus -ei m.: escudo. commodus -a -um: conveniente, irztl-.:confiai-.
Cnaeus -i nz.: Gneo. cómodo. confiteor, -fessus sum 2 dep.:
codex -icis m.: libro. communico 1tr.: compartir, inez- confesar, declarar.
coepi coeptum 3 def.: empezar. clar. confodio -fodi -fossum3 tr.: atra-
coeiceo -ercui -ercitum 2 tr.:con- communio 4 fr.: fortificar. coiis- vesai; traspasar.
tener, encerrar, reprimir. truir. confundo - f u d i- f u s u m3 tr.: mez-
cogito 1 tr.: pensar. communis -e:comúil, ordinario. clar, confundir.
cognitus -a -um:conocido. comoedia -ae f.: cori~edia. congredior, -gressus surn 3 dep.
cognomen -inis rz.: sobrenombre, comparo 1 tr.:preparar, con~parar. iizlr.:encontrarse.
apodo, nombre. compello -puli -pulsum 3 tr.:jun- congressus -us 171 .: encuentro.
cognosco -gnovi -gnitum 3 tr.: tal; reunir, obligar. forzai: conicio -ieci -iectum 3 tr.:arrojar.
conocer, reconocer. comperio -peri -pertum 4 tr.:des- coniugium -i 17 : inatrimonio.
cogo coegi coactum 3 tr. reunir, cubrir. coniungo -iunxi -iunctum 3 tr.:
obligar. complector, -plexus s u m 3 dep. unir.
cohors -0rti.s f.: cohorte. tr.:abrazar. coniuratio -onis f.: conspiración.
collega -ae m.: compañero, colega. compleo -plevi -pletum 2 tr.: coniux-ugisn~. y f.: inarido, mujer.
collegium -ii 12.: colegio. llenar. conor 1dep. Ir.: inteiltai:
0.7 ,
.,,h
onscius -a -um:conocedor. copia -ae f.: abundancia; pl.: tro- cupiditas -atis f.:deseo, pasión.
conscribo -scripsi -scriptum 3 pas, riquezas. cupidus -a -um: deseoso, ansioso,
tr.: alistar. coquo coxi coctum 3 tr.: cocer, ávido.
consensus -us r77,.: acuerdo, con- cocinar. cupio -ivi -itum 3 Ir..:desear.
senso. cor cordis n .: corazón. cur adu.: ¿por qué?
consentio -sensi -sensum 4 it~tt..: coram p7,ep.:en presencia de. cura -ae f : : cuidado, atención.
estar de acuerdo. cornu -us 12.: cuerno, ilanco. curia -ae f.: curia.
consequoi-, -secutus sum 3 dep. corona -ae f.: corona. curo 1tr.: cuidar, preocuparse.
Ir-.: seguir, coiiseguir, alcanzar. coi-pus-oris n .: cuerpo. curro cucurri cursum 3 itztt..:
conservo 1tr..: salvaguardar. corvus -i 112.: cuervo. correr.
consilium -i /L.: consejo, decisión. corylus -i f.: avellano. curruca -ae f.: carroza.
consisto constiti - 3 ir~tt,.:dete- cotidie adu.: cada día. currus -US tn.:carro.
nerse. cras c~du.: inafiaiia. cursor -oris tn.: corredor, mensa-
conspectus -us n i . : vista, mirada. crassus -a -um: grasiento, gordo, jero.
conspicio -spexi -spectum 3 tr.: grueso. cursus -US 172.: curso, carrera,
mirar. crastinus -a -um: del día de ma- rumbo.
conspicuus -a -um: visible, ilota- liana. curvus -a -um: curvo, encorvado,
ble. creber -bra -brum:frecuente. torcido.
constans -ntis: constante. credo -didi -ditum 3 Ir.: creer. custodia -ae f.: guarda, guardia,
constantia -ae f.:constancia. creo 1ti..: crear, proclucii~,nombrar. protección.
constituo -ui -utum 3 tr..: estable- crepido -inis rrz.: margen, borde custodio 4 tr.: guardar, vigilar, pro-
cer, decidir. (del caiiiino, de la calle). teger.
consto -stiti - 1iilti..:constar. cresco crevi cretum 3 iiiti..:crecer. custos -odis rn.: guarda, protector.
consuetudo -inis j:: costuinbi-e. crimen -inis 12.: acusación, incul- Cybele -is f.: Cibeles.
consul -is m.: cóiisul. pación.
consularis -e:consular. crinis -is in.: cabello, cabellera.
consulatus -us rn.: consulado. ciudelis -e: cruel, iiihuinano.
consulo -sului -sultum 3 tr..: con- crudelitas -atis f.: crueldad. ?!!
sultar, deliberar, decidir. crudus -a -um:crudo, sangrante. damno 1tr-.: condenar.
contendo -tendi -tentum 3 ii~tr.: cruentus -a -um: ensangrentado, damnum -i /L.: clalio, perjuicio.
disputar, luchai., dirigirse a . sanguinario. d e pr-ep.:de, desde, referente a .
contentus -a -um:coiitento. cruor -oris 7 1 .: sangre (derramada). dea -ae j.:diosa.
conticeo -ticui -2 irztr.:callar. crus cruris 11.: pierna. debeo 2 tl-.: deber, estar obligado.
continens -ntis f.: continente. crux crucis f:: cruz. debilis -e: débil.
continenter adu.:continuamente. cubiculum -i i?.: dormitorio, al- decedo -cessi -cessum 3 iiztr..:
contineo -tinui -tentum 2 tr..: con- coba. inarcharse, alejarse, retirarse.
tener, mantener. cubile -is rz.: cama, lecho, guarida, decem pr-orz.ii~decl.: diez.
contio -onis f.:asamblea. inoracla. decerno -crevi -cretum 3 tr.:deci-
contra pr.ep.:eilfrente de, contra. cubo -ui -itum 1iiztr.:estar echado dir, fijar, decretar.
contrarius -a -um: contrario, o tendido, dorinir. decet decuit -2 irnpers.:ser apro-
opuesto. culina -ae f.: cocina. piado, convenir, ser conveniente.
controversia -ae f:: discusión. culpa -ae f::culpa. decimus -a -um: décimo.
contubernium -ii 12.:contubernio. culter -tri 112.: cuchillo. decipio -cepi -ceptum 3 tr-.: enga-
convenio -veni -ventum 4 tr..: reu- cultus -us 112.: cultivo, cuidado, cul- fiar, clefi~auclar.
nirse, llegar a un acuerdo. tura. declaro 1tr.: declarar.
conventus -us in.: asamblea, co- cum prep.: con. decorus -a -um: decoroso, conve-
inuilidad. cum coizj.: puesto que, cuando, niente.
converto -verti -versum 3 tr.:vol- aunque. decrepitus -a -um: decrépito.
ver, d a r una vuelta, dirigir, tra- cunctor 1dep. intr-.:vacilar, dudar, decumanus -i rn.: clecun~ailo.
ducir. titubear. decurro -curri -cursum 3 ~ i l t i . . :
conviva -ae 111. 3 7 f.: convidado, cunctus -a -um: todo entero. bajar corriendo.
comensal. cuneus -i 171.: sector (de uila gra- decus -oris 12.:adorno, gloria.
convivium -ii 11 .: ágape, banquete. dería). deditio -onis J:: rendición, capitu-
convoco 1ti..: coilvocar. cuniculus -i trr.: coilejo, túilel. lacióil.
'j?!I
d e d o -didi - d i t u m 3 tt..: entregar, d e u s -i tn.: dios, divinidad. d i s s u a d e o -cuasi - s u a s u m 2 tr.:
i.eildirse. deversorium-ii t i . : posada, iilesóil. disuadir, desaconsejar.
d e d u c o -duxi - d u c t u m 3 tt-.:sacai; d e v i n c o -vici - v i c t u m 3 tt..:vencer: d i s t r i b u o -bui - b u t u m 3 tt..:distri-
liacer bajar, guiar. someter. buir, repartir.
d e f e c t i o -onis f.: deserción, trai- d e x t e r -a -um:derecho. d i u adi:.:largo tieiiipo, tiempo ha.
ción. Diana -ae f.: Diana. diutiiis adu.: inás tieinpo, n~Asrato.
d e f e r o -tuli -1atum irt,.: llevar, d i c o d i x i d i c t u m 3 tt..: decir, afir- divei.sus -a - u m :diverso, opuesto.
bajar. mar. d i v e s -itis:rico, opulento.
d e f i c i o - f e c i - f e c t u m 3 tr.: sepa- d i c o 1 tr.: dedicar, consagrar. d i v i d o -visi - v i s u m 3 tr.: dividir.
rarse, faltar, abandonar. dictator-oris 172.: clictadoi: d i v i n u s -a -um:divino.
deicio -ieci - i e c t u m 3 tr.: echar, dictatura -ae f.: dictadura. divitiae - a r u m f: pl.: riquezas.
expulsar. d i c t u m -i tz.:proverbio, sentencia. d i v u m -i t z . : aire libre, cielo.
d e i n c e p s adu.: a continuación. d i e s -ei I ~ Z y. f.: día. d i v u s -a - u m :divino.
d e i n d e adv.:después. luego. d i f f i c i l i s-e:difícil. d o d e d i d a t u m 1 tr.: dar, conceder.
deleo -evi - e t u m 2 h..:destruir. d i f f i c u l t a s-atis f.:dificultad. d o c e o docui d o c t u m 2 fr.: inos-
delibero 1 tt,.:deliberar. d i f f i d o , - f i s u s s u m 3 setnidep. trar, ensellar.
delicatus -a -um:delicado. itztt..: desconfiar, desesperar. docilis -e:dócil. flexible.
deligo -1egi -1ectum 3 tr-.:elegir. d i g i t u s -i rn .: dedo. d o c t u s -a -um:sabio, instruido.
d e m i t t o -misi - m i s s u m 3 tr.:bajar. dignitas -atis f:: dignidad. doleo 2 itztr.: doler. tener dolor,
d e m u m udc.: precisaniente, por d i y u s -a - u m :digno. laiilentar.
fin, por último, en una palabra. diligens -ntis: cumplidor, diligen- d o l i u m -ii 11 .: tinaja, barril, cuba.
d e n a r i u s -ii rn.:denario (inonecla). te, cuicladoso. dolor -oris nz .: dolor, padecimiento.
d e n i q u e udu.: finalmente, por fin, diligentia -ae f.:diligencia. aten- d o l u s -i nz.: engaño, fraude.
en suina. ciOil. d o m e s t i c u s -a - u m : doméstico, de
d e n s - n t i s nz.:diente. diligo -1exi -1ectum: amar, consi- la casa.
d e n s u s -a -um:denso, espeso. derar. d o m i c i l i u m -ii tz.: doiliicilio, mo-
depello -puli - p u l s u m 3 tr-.:recha- d i m i c o 1 intr.: coinbatir. rada.
zar, alejar. d i m i d i u s -a -um:medio. d o m i n a t i o -onis f : : poder absolul;~.
d e p o n o -posui - p o s i t u m 3 ti-.: d i m i t t o -misi - m i s s u m 3 tr.: d o m i n u s -i nz.:señor, dueño.
depositar, renunciar. enviar, dejar escapar. d o m u s - u s f.: casa.
d e s c e n d o -scendi - s c e n s u m 3 dirigo -rexi - r e c t u m 3 tr.: dirigir. d o n e c cotzj.: mientras, hasta que.
Ititr.: bajar. d i r u s -a -um: siniestro, d e mal d o n o 1tr..:otorgar, ofrecer, regalar.
describo -scripsi - s c r i p t u m 3 ti*.: agüero. d o n u m -i tz.: regalo, ofrenda.
describir, rcdactar, trazar. discedo -cessi -cessum 3 itzli..:ale- d o r s u m -i 12 .: dorso, espalda, lomo.
d e s e r o - s e m i - s e r t u m 3 ti..: dejar: jarse. separarse, abandonar. d o r m i o 4 itztr.:dorinii..
abandonar. disciplina -ae f.: disciplina. d r a c h m a -ae f.: dracina (~iloneda).
d e s i d e r i u m -i n.:deseo. discipula -ae f.: discípula, alumna. d i u i d a -ae ni .:druida.
desidero 1tt..: desear. discipulus -i tn .: discípulo. alumno. d u b i t o 1tr.: dudar.
desidia -ae f.: pereza, desidia. disco didici -3 h.:aprender. d u b i u m -ii n .: duda.
d e s i g n o 1tr.: designar, trazar. discordia -ae f : :discordia. d u b i u s -a - u m : dudoso, incierto,
d e s i n o -sii - s i t u m 3 intr.: dejar de, d i s c r i m e n -inis tz .: situación cri- indeciso.
renunciar. cesar. tica. d u c o d u x i d u c t u m 3 tr.: conducir,
desisto -stiti - s t i t u m 3 itztt..:desis- d i s e r t u s -a -um:diestro. elocuente. llevar hacia.
tir, renunciar, abstenerse. dispergo -persi - p e r s u m 3 ti..:dis- dulcis -e:dulce, agradable.
d e s u m d e e s s e d e f u i irt.. itztr.: persar, esparcir. desplegar. d u m cotV.:niientsas. todavía. hasta
faltai-. displiceo -plicui -plicitum 2 intr: que.
d e s u p e r aclu.: de arriba abajo. desagradar. d u o -ae -o pr.: dos.
d e t e g o -texi - t e c t u m 3 tt,.: descu- d i s p o n o -posui - p o s i t u m 3 ttv.:dis- d u p l e x -icis:doble.
brir. poner, distrib~iir, ordenar. d u r u s -a -um:duro, riguroso.
d e t i n e o -tinui -tentum 2 tr.: de- d i s p u t o 1 tr.: disputar. discutir, d u u m v i r -i m .:duunviro.
tener. exponer. d u x d u c i s nz.: caudillo. guía, jefe.
d e t r a h o -traxi - t r a c t u m 3 ti..: d i s s e n t i o -sensi - s e n s u m 4 itltr.:
sacar: arrancar. disentir. estar en d e s a c ~ ~ e r d o .
d e t r i m e n t u m -i tt.: daño, perjuicio. dissimilis -e:diferente.
:;3u
m equitatus -us m .: caballería. llevar a término, llevar a cabo, exi-
-3 equus -i in .: caballo. g1r.
e =ex. ergo conj.: pues. exiguus -a -um:pequeiio, reducido,
ebur -O& 17 .: marfil. erigo -rexi -rectum 3 Lr.: poner de escaso.
ecce iiztei:~.: ;he aquí! pie, erigir, levantar. existimo 1ti..: considerar, juzgar.
edico -dixi -dictum 3 ti,.:anunciar. eripio -ripui -reptum 3 tr..: arre- exitium -ii iz.: destrucción, ruina.
edictum -i ti.: edicto. bata~ exitus -us in.:salida.
edo edidi editum 3 tis.:hacer salir, e r r o 1intr.: errar. exordium -ii it.: principio, origen.
d a r salida. divulga? publicar. el-1-01.-oris nz.:error, expeditio -onis f.: expedición.
edo edi esum 3 ti..: coiner. erudio 4 ti..: iiistruii,, educar. expello -puli -pulsum 3 ( l . . : expul-
edoceo -docui -doctum 2 ti..:ense- eruditus -a -um: sabio, erudito, sar.
ñ a r a fondo. docto. experimentum -i 12.: prueba, en-
educo 1tr.: educar, criar. erumpo -rupi -ruptum 3 i~ztr.: sayo.
educo -duxi -ductum 3 ti..: sacar, hacer salir con \~iolencia. experioi; -pertus sum 4 dep. tr.:
hacer salir. essedarius -ii r 7 2 . : solclado concluc- probar, experiinentar.
effectus -us 171.: ejecución, resul- to1- de un carro d e guerra. expleo -plevi -pletum 2 fr.: Ileiiai-,
tado. essedum -i 12.: carro de dos 1-uedas. coiiipletai:
effero eferre extuli elatum ir. esurio 4 inti..: tener hambre. explico 1ti..: desplegar.
ti..: llevar fuera, llevarse. et corG.:y, taiilbién, hasta. explorator -oris nz.: explorador.
efficio -feci -fectum 3 tis.:llevar a etenim coi~j.:en efecto. expugnatio -onis 6: asalto.
cabo, ejeculai; terininar. etiam coizj.: taiiibiéii, incluso. expugno 1ti..: asaltar.
effigies -ei f.: imagen, retrato, efi- Euboea -ae f.: Eubea. exquisitus -a -um:exquisito.
gie. etsi cor1.j.:aunque. exsilium -ii 1 2 . : destiei-ro.
effugio -fugi - 3 itzti..: huir, es- Europa -ae f.: Europa. exspectatio -onis f:: espera, deseo.
capar. evado -vasi -vasum 3 h t r . : esca- exspecto 1tr.: esperar.
effundo -fudi -fusum 3 tr.: verter. parse. exstinguo -stinxi -stinctum 3 fr.:
egeo egui -2 irstr.: carecer. eurus -i 1n.:euro. apagar, extinguir, borrar.
egestas -atis f.: pobreza, escascz, ex pwp.: de, desde. exsto -stiti - 1~iiti..: quedar.
privacióil. excedo -cessi -cessum 3 intr.: irse, exstruo -struxi -structum 3 tr.:
ego pi-012.: yo. abandonar, salir. levantar, coiisti-uir.
egredioi; egressus sum 3 dep. excidium -ii rl,.: destrucción. exterior -ius:exterior.
iizti..: salir. excipio -cepi -ceptum 3 ti..: reci- extra prep.: fuera de.
egregius -a -um:excelente. bir, recoger, sostener. extremus -a -um: extremo, el 61-
eicio -ieci -iectum 3 ti-.:expulsar. excito 1ti,.: poner en nioviiiiiento, timo, el que está al fin, la parte
elegans -ntis: elegante. despertar. final de.
elegantia -ae f.:elegancia. excludo -clusi -clusum 3 ti..: dejar exuo -ui -utum 3 ti..: sacar, quitar,
elephantus -i nz.: elefante. afuera, rechazar, impedir. despoja]., desnudar.
eligo -1egi -1ectum 3 h..:elegir. excubiae -arum f: pl.: guardia,
eloquentia -ae f.:elocuencia. centinela.
eminens-ntis:elevado, prominente. excursio -onis f.: salida, viaje,
emineo -ui -2 iriti..: sobresalir. iilcursióil.
emitto -misi -missum 3 ti..: hacer excutio -cussi -cussum 3 ti..: sacu- fabella -ae f : : historieta, piececilla
salir, ecliar fuera, dejar escapar. dir, hacer caer. d e teatro.
emo emi emptum 3 ti..: comprar. exedra -ae f.: salón. faber -bri m.: artesano, obrero.
Emporiae -arum f: pl.: Ainpurias. exemplum -i i7 .: ejemplo. fabrico 1tr.: hacer, fabricar.
enim coi~j.:en efecto, cierto, de exeo exire exii exitum ii.1.. ii7tr.: fabula -ae f.: fábula, cuento, pieza
hecho. salir. teatral.
ensis -is rn.:espada, macliete. exerceo 2 tr.: ejercer, practicar. facies-ei f.:cara, rostro, fisonoinía.
eo adu.: hacia allí. hacia allá. exercitatio -onis f : : ejercicio. facilis -e: f5icil.
eodem adv.: hacia el inisiilo lugar. exercitus -us rn .: ejército. facinus -oris 11 .: acción, criinen.
epistula -ae f.:carta. exhibe0 2 ti..:presentar, mostrar. facio feci factum 3 tr.: hacer.
eques -itis 171 .:jinete, caballero. exhaurio -hausi -haustum 4 ti-.: factio -onis f.: facción, grupo, par-
equidem aclv.: ciertarnei-ite, sin vaciar, apurar, agotar. tido.
duda alguna. exigo -egi -actum 3 ti..: expulsar, factum -i 12.: hecho, acción, acto.
;::1
U
facultas -atis f.: posibilidad, dispo- ficus -us f.: higuera, higo. formosus -a -um: bello, hern~oso.
nibilidad. fidelis -e: fiel, leal, sincero. fornax -acis f.: horno.
fagus -i f.: haya. fides -ei f.: fidelidad, lealtad, con- fornix -icis m .: arco, bóveda.
fallacia -ae f:: engaño. fianza, buena Se. fortasse adu.: acaso, quizá.
fallax -acis:engañador, pérficlo. fidus -a -um: fiel, seguro, lcal. forte ndv.:por casualidad.
fallo fefelli falsum 3 tr..: engañar. figo fixi fixum 3 tr..: clavar, fijar, fortis -e:fuerte. robusto, enérgico.
famulus -i m.: esclavo, criado. hundir, atravesar. fortitudo -inis f.: fortaleza, ener-
falso ndu.:falsamente, sin razón. figura -ae f.: figura, imagen. gía, valor.
falsus -a -um: falso. filia -ae f.:hija. fortuna -ae f.: fortuna, suerte.
falx falcis f.: hoz. filius-ii ni.: hijo. fortunatus -a -um: afortiinado,
fama -ae f.: fama, rumor, tradición. fingo finxi fictum 3 tr.: modelar, feliz.
fames -is f.: hambre. crear. formar, fingir. forum -i ri.: foro.
familia -ae f.: familia. finio 4 tr.: delin-iitai-,acabar. fossa -ae f.: foso, excavación, trin-
familiaris -e: familiar, íntirtio. finis -is m. y f'.:límite, téi-mino, fin, chera.
far farris iz.: trigo. fina1idad;pl.:fronteras. foveo fovi fotum 2 tr.: calentar,
farina -ae f.: harina. finitimus -a -um:vecino, liiiiítrofe, abrigar, proteger.
fas 17. indecl.:perinitido (porlosdio- contiguo. fi-agilis -e: frágil, quebradizo.
ses). fio, fieri, factus sum ir).. irilr..: fragilitas -atis f.:fragilidad.
fascia -ae f.: ropa interior. ser hecho, hacerse, suceder. acon- fragor -oris tn .: ruido, estruendo.
fascis -is m : haz;pl.:haces. tecer. frango fregi fractum 3 ti,.: rom-
fastigium -ii IL.: techo de doble pen- firmitas -atis f.: solidez, firmeza. per, quebrar.
diente. firmus -a -um: sólido, resistente. frater -tris 112.: hermano.
fastus -a -um: fasto (día). flagitium -i n.: infamia, crimen, fi-aternus -a -um: fraterno, frater-
fateor, fassus sum 2 dep. tr.: con- vergüenza, escándalo. nal.
fesar. flagito 1tr.: exigir. fraus fraudis f.: engaño, fraude,
fatigo 1tr.: agotar, fatigar. flagro 1 irztr.: ardei-, quemar. error.
fatum -i n .: fatalidad, destino, hado. flamen -inis in.: flainen (sacer- fraxinus -i f.: fresno.
fauces -ium f: pb.: garganta, paso dote). fremo -ui -itum 3 intr.:proclucir u n
angosto, desfiladero. flamma -ae f.: llartla, fuego. ruido sordo, resonar.
faveo favi fautum 2 intr.: ser fa- flavus -a -um:amarillo, rubio. frenum -i 12.: freno, brida.
vorable, f.avorecer. flecto flexi flectum tr.:doblar. frequens -ntis: nuineroso, concu-
favonius -ii 111.: favonio, céfiro. fleo -evi -etum 2 tr.: llorar. rrido.
favor -oris nz.: favor. flo 1 intr.: soplar. frequentia -ae f::afluencia, abun-
felicitas -atis f.: felicidad, suerte. floreo -ui -2 irltr.: florecer. dancia.
felis -is m.: gato. flos floris m.: flor. frequento 1tr.: frecuentar.
felix -icis: feliz, dichoso. fluctus -us m.: ola, oleada, oleaje. fretum -i rz .:estrecho.
femina -ae f.:m ~ i j e r . fluidus -a -um: flnido. frigidarium -i 71 .:frigidario.
femur -oris rz.: muslo. flumen -inis 11.: río. frigidus -a -um:frío, fresco.
fenestra -ae f.: ventana. fluo fluxi fluctum 3 irztr.: fluir. frigus -oris 11.: frío, fresco.
fera -ae f.: ficra. fluvius -ii rvr.: río. frons -ndis f.: fronda, follaje.
fere adu.: casi, poco m á s o menos. fodio fodi fossum 3 tr-.: cavar, frons -ntis f'.:la frcnte.
fero ferre tuli latum irr. tr-: lle- atravesar. fructus -us m .: fruto, ganancia.
var, soportar, propalar. foederatus -a -um: confederado, frugalitas -atis f.: inoderación.
ferocitas -atis f.: ferocidad. aliado. fruges -um f: pb.: productos, frutos.
ferox -cis: feroz, impetuoso. foedus -a -um: feo, repugnante. frumentum -i 12.: grano, trigo.
ferreus -a -um: de hierro. foedus -eris rz..: tratado, pacto, fruor, fi-uitus sum 3 dep. irztr.:
ferrum -i rt..: hierro. alianza. usar. gozar.
ferus -a -um: salvaje, feroz, fiero. fons fontis f.: fuente, inanantial. frustra adr..: e n vano, inútilmente.
ferveo ferbui -2 intr.: hervir. for, fatus sum 1dep. inti..: hablar, fuga -ae f.: hiiida.
fessus -a -um: cansado, fatigado. decir. fugax -acis:fiigitivo, fugaz.
festino 1 intr. y tr.: apresurarse: forma -ae f.: forma, configuración. fugio fugi -3 irztr.: huir.
acelerar. formica -ae f.: hormiga. fugitivus -a -um: f'iigitivo.
fetialis -is 117 .: fecial (sacerdote). formido -inis f'.: terror, iniedo, fugo 1tr..: poneren fuga, ahuyentar,
fibula -ae f.: broche, hebilla, grapa. temor, espanto. rechazar.
k>-
.,<,Lj
\IOC.G3ULARIO LAT~w- CASTELLANO

ilgeo fulsi - 2 intr.: brillar, res- generosus -a -um:generoso, noble. Hadriaticum -i n.: el Adriático.
plandecer. genius -ii nz.: genio. Hannibal -is tn.:Aníbal.
fulgor -oris m.: resplandor, brillo. gens-ntis J:: linaje,familia, pueblo, haruspex -icis 172.: arúspice, adi-
fulgur -uris n.: relámpago, rayo. raza. vino.
fulmen -inis n.: rayo, centella. genu -us n.: rodilla. hasta -ae f.: lanza.
fumus -i m.: h u n ~ o . genus -eris n.: género, linaje, estir- haud adu.: no.
funda -ae f.: honda. pe, tipo, clase. haurio hausi haustum 4 tr.: sa-
funditor -oris nz.: hondero. Germania -ae f:: Gerinania. car, extraer, apurar, consumir.
fundo fudi fusum 3 tr.: derramar, Germanus -a -um:germánico. Helvetii -orum 777. p l . : los helve-
verter, diseminar, esparcir, dis- gero gessi gestum 3 tr.: llevar, cios.
persar. llevar encima, hacer, llevar a cabo, herba -ae f.:hierba.
funebris -e:fúnebre. portarse bien. Hercules -is m.: Hércules.
fungor, functus sum 3 dep. intr.: gestus -us tn.: gesto, ademán. hereditas -atis f.: herericia.
cuinplir. gigno genui genitum 3 tr.: crear, heres -edis tn.: heredero.
fungus -i m.: Iiongo. engendrar. heri udu.:ayer.
cuerda.
funis -is tr~..: glacies -ei f::hielo. heus interj.: jeh!, ¡hola!
funus -eris n..:funeral. gladiator -oris nz.:gladiador. hiberna -orum n.: cuarteles de
fur furis m.: ladrón. gladius -ii nz.: espada. invierilo.
furca -ae f.:horca. glans -ndis f.: bellota. Hiberus -i m.: el Ebro.
furia -ae f.: furia. gloria -ae f.: gloria, fama. hic haec hoc pron.: este.
furor -oris m.: furor, locura, delirio. glorior 1dep. intr.: vanagloriarse. hic adu.: aquí.
furtivus -a -um: furtivo, oculto. gloriosus -a -um: glorioso, fanfa- hiemo 1intr.: pasar el in\iierno.
'

furtum -i tz.: robo, hurto. rrón. hiems -is f.:iilvierilo.


gradior, gressus sum 3 dep. itztr.: hilaris -e:alegre.
avanzar, caminar, marchar, anclar. hilaritas -atis f:: alegría.
gradus -us ni..: paso, peldaiío, hinc udu.: d e aquí, desde aquí.
grado. Hispania -ae f.: Hispania.
Gades -ium f.: Cádiz. Graecia -ae f.: Grecia. Hispanus -a -um:hispánico.
galea -ae f.: casco. Graecus -a -um:griego. historia -ae f.:hisí;oria.
Gallaecia -ae f.: Galicia. grammatica -ae f.:gramática. hodie udu.: hoy.
Gallia -ae f.:la Galia. grammaticus -i tn.:gramático. homo -inis nz.: hombre, persona.
Gallicus -a -um:galo. grandis -e: grande, grandioso. honestus -a -um: honorable, hon-
gallina -ae f.: galliiia. gratia -ae f.: gracia, favor. rado.
Gallus -a -um: Galo. gratis udu.: de balde, gratis. honor -is nz.: honor, cargo.
gallus -i m.: gallo. gratulor 1dep. tr.: felicitar. honoro 1tr: honrar.
garum -i 17.: garo (salsa). gratus -a -um:agradable, grato. honos =honor.
Garumna -ae nz.:el Garona. gravis -e:pesado, grave, serio. hora -ae f.:hora.
gaudeo, gavisus sum 2 semidep. gravitas -atis f.: gravedad, serie- hordeum -i n.: cebada.
intr.: gozar. dad, pesadez, agobio. horologium -ii n.: reloj.
gaudium -ii ta.: gozo, alegría, pla- grex gregis f.: rebaíio, grey,grupo. horridus -a -um: horrendo, espan-
cer. gubernaculum -i 12.:timón. toso, terrible.
gelidus -a -um:helado, gélido, muy gubernator -oris tn.:tirnoilel. horror -oris nz.: horror.
frío. guberno 1 tt-.: pilotar, manejar el hortor 1dep. tr.: exhortar.
gelu -us tz.: hielo. timón (de una nave), gobernar. hortus -i n 7 ~jardín,
: huerto.
geminus -a -um:gemelo. gymnasium -ii m.: gimilasio. hospes -itis tn.: huésped.
gemitus -us tn.: geiiiido, sollozo, hospitium -ii la.: hospitalidad, alo-
quejido. jamiento.
gemma -ae f.: gema, piedra pre- hostia -ae f.:víctima.
ciosa. H hostilis -e:hostil, enemigo.
gemo -ui -itum 3 itztr.:gemir. habeo 2 tt..: tener, poseer, conside- hostis -is nz.: enemigo (público).
gener -i nz.:yerno. rar. huc adu.: hacia aquí.
generalis -e:general. habilis -e: apropiado, hábil. humanitas -atis f.: humanidad,
generatim adu.: por razas, por habito 1tr. e itatr.:habitar, vivir. cultura.
categorías. habitus -us m.: aspecto, apariencia. humanus -a -um: humano.
h u m e r u s -i m.: hombro. i m b u o - b u i - b u t u m 3 tr.: impreg- i m p r u d e n s -ntis:imprudente, des
h u m i d u s -a -um:híimedo. nar, empapar. conocedoi:
h u m i l i s -e:pequeiio, humilde, bajo. i m i t o r 1 dep. tr.: imitar, copiar. i m p u d e n s -ntis:desvergonzado.
h u m o r -oris m.: líquido, jugo, i m m a n i s -e:enorme, desmesurado. i m p u d e n t i a -ae f.: desvergüenza.
humor. i m m i n e o --2 intr.: estar suspen- i m p u d i c u s -a - u m : deshonesto,
h u m u s -i f.: tierra, suelo. dido sobre, ser inminente, ame- desvergonzado.
nazar. i m p u g n o 1 tr.: atacar, asaltar.
i m m i t t o -misi - m i s s u m 3 tr.: i m p u n e ndu.: impunemente.
enviar, introducir. i m p u n i t u s -a - u m :impune.
i m m o adv.: por el contrario. i m u s -a - u m :en la parte inferior de.
iaceo iacui -2 intr-.:yacer. i m m o b i l i s -e:inmóvil. i n prep.: a, hacia, contra, en, dentro.
iacio ieci i a c t u m 3 tr.: echar, lan- i m m o r t a l i s -e:ininortal. i n a n i s -e:vacío, inútil, sin valor.
zar. i m m u n i t a s -atis f.: ininuilidad. i n c a u t u s -a - u m : incauto, impru-
iacto 1 tr.: agitar, jactarse. i m p a r -paris:non, impar, desigual. dente.
i a m u.du.:ya. i m p a r a t u s -a -um:desprevenido. i n c e d o -cessi - c e s s u m 3 inlr.:
i a m d u d u m adv.: desde hace tiempo. i m p a t i e n s -ntis: impaciente. avanzar, invadir.
iampridem adri.:desde hace tiempo. i m p e d i m e n t u m -i n.: estorbo, obs- i n c e n d i u m -ii r7 .: incendio.
ianitor -oris m.: portero. tácu1o;pl.: bagajes. i n c e n d o -cendi - c e n s u m 3 Ir.:
i a n u a -ae f.: puerta. impedio4tr.: impedir, obstaculizar. encender, incendiar.
I a n u s -i m.: Jano. i m p e l l o -puli - p u l s u m 3 tr.: empu- i n c e p t u m -i n.: proyecto, tentativa.
ibi u.du.:aquí, allí. jar, impulsar. i n c e r t u s -a -um: incierto, poco
i c t u s - u s m.: golpe, choque. i m p e n d e o - - 2 ir~tr.:estar sus- seguro, dudoso.
i d e a -ae f.: idea. pendido sobre, ser inminente: cer- i n c i d o -cidi - c a s u m 3 intr.: caer
i d e m e a d e m i d e m pr-on.:el mismo. nerse sobre. dentro o encima, precipitarse.
i d e o adu.:por esto. i m p e n s a -ae f.: gasto, costos. i n c i t o 1 tr.:incitai-, excitar, estimu-
i d o n e u s -a -um:idóneo, apropiado, imperator -oris m.:general, empe- lar.
conveniente. rador. i n c l i n o 1 irltr.:inclinarse.
I d u s -uum f. pl.: los idus. i m p e r f e c t u s -a -um: inacabado, i n c l i t u s -a -um:célebre, ilustre.
i e n s e u n t i s p. pr. de eo. incompleto. i n c l u d o -clusi - c l u s u m 3 tr.:
igitur conj.: así pues. i m p e r i u m -ii n.: orden, autoridad, cerrar, encerrar, incluir.
i g n a r u s -a -um:desconocedor. poder supremo, imperio. i n c o g n i t u s -a -um:desconocido.
ignavia -ae f.: apatía, pereza, i m p e r o 1 tr.: mandar, ordenar. incola -ae m.:habitante.
cobardía. i m p e t r o 1tr.: alcanzar, conseguir, incolo -colui - c u l t u m 3 tr-.: habi-
i g n a v u s -a -um:perezoso,cobarde. obtener. tar.
ignis -is m.: fuego. i m p e t u s - u s m.: ataque, asalto, i n c o l u m i s -e: incólume, sano y
i g n o m i n i a -ae f.: ignominia, ver- impetuosidad. salvo.
güenza, deshonra. i m p i e t a s -atis f.: impiedad. i n c o m m o d u m -i n.: iiiconvenien-
ignoro 1 tr.:ignorar, desconocer. i m p i u s -a - u m : impío, malvado, te, molestia, desgracia.
ignosco i g n o v i i g n o t u m 3 intr.: perverso, criminal. i n c o n t i n e n s -ntis:inmoderado.
perdonar. i m p l e o -plevi - p l e t u m 2 tr.: llenar. incredibilis -e:increíble.
i g n o t u s -a -um:desconocido. i m p l u v i u m -ii n..:impluvio. i n c u m b o -cubui - c u b i t u m 3 intr.:
ii perf'. de e o . i m p o n o -posui - p o s i t u m 3 tr-.: recostarse, apoyarse.
Ilerda -ae f.: Ilerda, Lérida. poner dentro, imponer. incuria -ae f.: incuria, negligencia.
illatus p. p. d e i n f e r o . i m p o r t o 1tr.: importar. i n c u r s i o -onis f.: incursión, cho-
ille -a -ud pron.: aquel. i m p r i m i s adv.: a n t e todo, princi- que, ataque.
illic c~du.: allí. palmente. i n d e adv.: de allí, d e allá, desde
illuc adu.: hacia allá. i m p r i m o -pressi - p r e s s u m 3 tr.: entonces, después.
illustris -e:ilustre, célebre. grabar, imprimir. i n d e x -icis m.: delator, indicador.
Illyricum -i n.: Iliria. i m p r o b i t a s -atis f.: maldad, per- i n d i c i u m -ii n.: delación, indica-
i m a g o -inis f.: imagen, representa- versidad. ción.
ción. i m p r o b u s -a -um: deshonesto, i n d i c o 1 tr.: indicar, denunciar.
imbecillus -a - u m : débil, pusilá- malo, malvado. i n d i c o -dixi - d i c t u m 3 tr.: anun-
nime. i m p r o v i s u s -a -um: imprevisto, ciar, declarar.
i m b e r -bris m.: lluvia, tormenta. repentino. i n d i g n u s -a -um:indigno.
'> '>
:>,,4
i n d u c o -duxi - d u c t u m 3 tr.: condu- i n q u i e t u s -a -um:intranquilo. i n t e r s u m i n t e r e s e i n t e r f u i irr.
cir, introducir, poner eilciina. i n q u i r o -quisivi - q u i s i t u m 3 Ir.: intr..: estar en medio, participar;
i n d u o -ui -utum3 tr.:poner, vestir. buscar, indagar, investigar. impers.: interesar, importar.
i n d u s t r i a - a e f.: actividad, talento. inscribo -scripsi - s c r i p t u m 3 tr.: i n t e r v a l l u m -i n.: intervalo, dis-
i n e o i n i r e inii initum irr. tr.: inscribir. tancia.
entrar, empezar. insequor, i n s e c u t u s s u m 3 dep. i n t e r v e n i o -veni -ventum 4 irttr.:
i n e r m i s -e: inerme, desarmado, tr.: seguir, perseguir. iilterveilir, llegar.
indefenso. insidiae - a r u m f: pl.: emboscada. i n t r a prep.: dentro de, antes de.
i n e r s -rtis:inactivo, inerte. i n s i g n e -is 12.: insignia. intro 1 br. e intr.: entrar.
i n e r t i a -ae f.: inactividad, inercia. insignis -e:insigne, notable. introduco - d u x i - d u c t u m 3 tr.:lle-
i n f a m i a -ae f.: mala reputación, inspicio -spexi - s p e c t u m 3 tr.: var, conducir, ineter en, introducir.
deshonor. examinar, inspeccionar. i n t r o m i t t o -misi - m i s s u m 3 tr.:
i n f a n s -ntis 172.: niño. i n s t a n s - n t i s : presente, ameilaza- hacer entrar, introducir.
i n f e c t u s -a - u m :iio hecho, no reali- dor. i n t u l i perk de i n f e r o .
zado. i n s t i t u o - u i - u t u m 3 tr.: instituir, i n t u s adv.: dentro.
i n f e l i x -icis: infeliz, desgraciado. disponer, decidir. i n u n d a t i o -onis f.: inundación.
i n f e r i o r-ius:inferior. i n s t o -stiti - 1 iratr.: apremiar, i n u s i t a t u s -a -um:extraordinario.
i n f e r o i n f e r r e i n t u l i i l l a t u m irr. estar cerca, insistir. i n u t i l i s -e:inútil.
tr.: llevar, introducir. i n s t r u m e n t u m -i n.: instrumento, i n v a d o -vasi - v a s u m 3 tr.: arreme-
i n f e s t u s-a -um:enemigo, hostil. herramienta. ter contra, echarse sobre, invadir.
i n f i n i t u s -a - u m : infinito, iilnume- i n s t r u o - s t r u x i - s t r u c t u m 3 tr.: i n v e h o - v e x i - v e c t u m 3 Ir.: trans-
rable. preparar, disponer, construir. portar.
i n f l o 1 tr.: inflar, henchir. i n s u l a -ae f.: isla, manzana de i n v e n i o - v e n i - v e n t u m 4 tr.:
i n f l u o - f l u x i - f l u x u m 3 irztr..: casas. encontrar, hallal..
deseinbocar. i n s u m inesse i n f u i irr. intr.: estar i n v e n t o r -oris m .:inventor.
i n f r a prep.: debajo de. en, estar contenido en. i n v e n t u m -i n.: invento, descubri-
ingeniosus -a -um:ingenioso. i n t e g e r -gra - g r u m : íntegro, in- miento.
i n g e n i u m -ii n .: ingenio, carácter, tacto, entero. i n v e r t o -verti - v e r s u m 3 tr.: in-
talento. intellego -1exi -1ectum 3 ti-.: com- vertir, cambiar.
i n g e n s -ntis: ingente, enorme. prender, darse cuenta, entender. i n v i c e m adv.: a su vez, alternativa-
i n g e n u u s -a -um:nacido libre. i n t e n d o - t e n d i - t e n s u m 3 tr.: mente, recíprocamente.
i n g r a t u s -a -um:ingrato, desagra- extender, dirigir. i n v i c t u s -a - u m :invicto.
dable. i n t e r prep.: entre, en medio de. i n v i d e o -vidi - v i s u m 2 Ir.: envi-
ingredior, ingressus s u m 3 dep. i n t e r c l u d o -clusi - c l u s u m 3 tr.: diar.
tr. e intr.:entrar, penetrar, avanzar. cortar, interceptar, impedir. i n v i d i a -ae f.: envidia, impopulari-
inicio -ieci - i e c t u m 3 tr.: echar, i n t e r d i c o -dixi - d i c t u m 3 tr.: dad.
arrojar. prohibir. i n v i t o 1 tr.: invitar.
inimicitia -ae f.: enemistad. i n t e r d i u adv.: cle día, durante el i n v i t u s -a -um:d e mala gana, obli-
i n i m i c u s -a - u m : enemigo, contra- día. gado, forzado.
rio. i n t e r e a adu.: entretanto, mientras. iocor 1 dep. irztr.:bromear, tomar el
i n i q u i t a s -atis f.: desigualdad, i n t e r e o i n t e r i r e i n t e r i i interi- pelo.
arbitrariedad. tum irr. intr.:morir, desaparecer. iocosus -a -um:divertido, gracioso.
i n i q u u s -a -um:desigual, desfavo- i n t e r f i c i o - f e c i - f e c t u m 3 tr.: iocus -i m.:juego, broma.
rable. matar, asesinar. Iovis gen. d e Iuppiter.
initium -ii n.: inicio, comienzo. i n t e r i m adu.: entretanto, e n el i p s e - a - u m pron.: él mismo.
i n i u r i a -ae f:: injuria, injusticia. intervalo de. i r a -ae f.: ira, cólera.
i n i u s t u s -a -um:injusto. i n t e r i o r -ius:interior. irascor 1dep. intr.: enojarse.
i n n o c e n s -ntis: inocente, inofen- i n t e r m i t t o -misi - m i s s u m 3 tr.: i r a t u s -a -um:indignado, irritado.
sivo. entremeter, interrumpir. irrideo -risi - r i s u m 2 tr..: burlarse,
i n n o c e n t i a -ae f.: inocencia. i n t e r p o n 0 -posui - p o s i t u m 3 tr.: reirse de.
inopia -ae f i : escasez, privación, interponer. i r r u m p o - r u p i - r u p t u m 3 tr. e
pobreza. interrogo 1 tr.:preguntar. intr.: irrumpir en.
i n o p s -is:pobre, sin recursos. i n t e r r u m p o - r u p i - r u p t u m 3 Ir.: i r r u o -ui-3 intt-.:arrojarse, preci-
i n q u a m -is -it def.: decir. interrumpir. pitarse contra.
3:1<?
irruptio -onis f.: irrupción. lacero 1tr.: desgarrar, lacerar, des- lenio 4tr.: ablandar; mitigar, suavi
is ea id pron.: él, éste, aquél. trozar. zar.
iste -a -ud pron.:éste, ése. lacrima -ae f.:l á g ~ i m a . lenis-e:dulce, leve, suave, benigno.
ita c~du.:así, de este inodo. lacus -us m.: lago, estanque. lentus -a -um:lento, tardo, perezoso.
itaque c;or~j.:así pues, por consi- laedo laesi laesum 3 tr.: herir, leo -onis m.: león.
guiente. perjudicar, ofender. lepidus -a -um:agradable, amable.
item adu.: igualmente. laetitia -ae f.: alegría. levis -e:ligero, leve, frívolo.
iter itineris rz.: camino, marclia, laetor 1dep. intr.: alegrarse. levitas -atis f.: ligereza, frivolidad.
viaje. laetus -a -um:alegre, contento. lex legis f.:ley.
iterum adv.:una vez más. laevus -a -um:izquierdo. libellus -i m.:librito, opúsculo.
iubeo iussi iussum 2 tr.: inandar. lagona -ae f.:botella, redoma. liber -a -um:libre.
iucundus-a -um:alegre, agradable. lanista -ae m.: maestro de gladia- liber -bri rn.:libro.
iudex -icis rn.: juez. dores. liberalis -e:liberal, generoso.
iudicium -ii rr.:juicio, opinión, pro- lapicidinae -arum f.: cantera. liberalitas -atis f.: generosidad.
ceso. lapideus -a -um:de piedra. liberi -orum m.pl.: hijos.
iudico 1tr.:juzgar, opinar. lapis -idis rn.: piedra. libero 1tr.: liberar, libertar.
iugulo 1tr.: degollar, matar. largior 4dep. tr.:darcopiosaiiiente. libertas -atis f.:libertad.
iugum -i n.: yugo, cresta o cima (de largitio -onis f.:generosidad, libe- libertus -i m.: liberto.
una montaíia). ralidad. libet -buit -bitum 2 imper-s. intr.:
iumentum -i n.: animal de carga. largus -a -um: generoso, abun- agradar, placer, gustar
iungo iunxi iunctum 3 tr.: unir. dante. libido -inis f.: lujuria.
Iuno -onis f.:Juno. lascivia -ae f.:lascivia. libra -ae f.:libra, balanza.
Iuppiter Iovis m.: Júpiter. lassus -a -um:cansado, fatigado. liburna -ae f.:velero rápido.
iuro 1tr.:jurar. lateo-tui -2intr.: estar escondido, licentia -ae f.:licencia, permiso.
iusiuris n..:el derecho, justicia, ley. esconderse. licet -uit -itum 2 irnpers. iiztr-.:ser
iusiurandum -i 11.: juramento. later -eris m.: ladrillo. lícito, estar permitido.
iussum -i n.: orden, mandato. Latinus -a-um: latín. licet conj.: aunque, a p e s a r de que.
iussus -us m..: orden. Latium -i n.: Lacio. lictor -oris m.: lictor.
iustitia -ae f.:justicia. latitudo -inis f.: anchura, latitud. lilium -ii 12 .: lirio.
iustus -a -um:justo, legítimo. latrina -ae f.: letrina, cloaca, re- limen -inis n.: umbral, puerta.
iuvenis -is 7n. y f.:joven. trete. limes -itis m.: término, frontera,
iuventus -utis f.: juventud. latro -onis m.: ladrón, bandido. camino.
iuvo 1tr-.:ayudar; impet-s.:agradar, latrocinium -ii n.: robo. linea -ae f.:línea.
complacer. latus -a -um:ancho. lingua -ae f.: lengua, lenguaje.
iuxta prep.:junto a , cerca de. latus -a -um p. p. de fero. linquo liqui -3 tr..: dejar, abando-
latus -eris rz.: costado, flanco. nar.
laudatio -onis f.:alabanza. liquidus -a -um:líquido.
laudo 1tr.: loar, alabar. liquor -oris m.: líquido.
laurus -i f.: laurel. lis litis f.:juicio, pleito, disputa.
Kalendae -arum Í:pl.: calendas. laus laudis f.: alabanza, elogio. littera -ae f.: letra; pl.: carta, lite-
lavo 1tr.: lavar. ratura.
lectica -ae f : :litera. litterarius -a -um:literario.
lector -oris m.: lector. litterator -oris nz.: maestro de
lectus -i m.: lecho, cama. escuela, gi-ainático,
labor -is m.: trabajo, fatiga. legatio -onis f.: legación, einba- litus -oris n.: litoral, playa.
labor, lapsus sum 3 dep. intr-.: jada. loco 1tr.: colocar.
caer, resbalar. legatus -i r7z.: legado, delegado, locus -i m.: lugar.
laboriosus -a -um:laborioso, peno- embajador. longe adu.: lejos.
so, difícil. legio -onis f.: legión. longinquus -a -um:lejano.
laboro 1intr.: trabajar, padecer. legionarius -a -um:legionario. longitud0 -inis f.:longitud.
labyrinthus -i m .: laberinto. legitimus -a -um: legítimo. longus -a -um:largo.
lac lactis n.: leche. lego 1tr.: delegar. loquor, locutus sum 3 dep. tr-. e
Lacedaemonii -orum nz. pl.: los lego legi lectum 3 tr-.: reunir, intr.: hablar.
lacedeinonios. coger, recoger, elegir, leer. lorica -ae f.: coraza.
BB(i
Lucentum -i rz.: Lucento, Alicante. maiestas -atis f.: majestad, gran- mediocritas -atis f.: moderación.
luceo luxi - 2 iiltr.: lucir, brillar, deza. medius -a -um: en inediode, la par-
iluminar. maiores -um in..pl.: los antepasa- t e central de.
lucerna -ae f:: lámpara, candil. dos. me1 mellis n.: miel.
luctus -us 172.: pena, aflicción, dolor, male adu.: inal. membrum -i 12.: miembro.
luto. maledico -dixi -dictum 3 iratr-.: memini def. tr..:recordar.
lucus -i m.: bosque, selva. injuriar, hablar inal de. memor -oris: que s e acuerda, que
Lucus -i rn .: Lugo. maleficium -ii rz.: fechoría, delito. piensa, que recuerda.
ludibrium -i rz.: burla, escarnio. malo malle malui i;ri..tr.: preferir. memorabilis -e: inemorable.
ludo lusi lusum 3 irztr.:jugar. malum -i rr.: mal, desgracia. memoria -ae f.: ineinoria, recuerdo.
ludus -i 172.: juego, escuela. malus -a -um: inalo: mal\7aclo, fu- memoro 1 tr-.: recordar, traer a la
lumen -inis n.: luz, claridad, res- nesto. memoria.
plandor. malus -i f.: árbol frutal, manzano. mendacium -ii 17.:mentira.
luna -ae f.: luna. malus -i rn.: mástil. mendax -acis: mentiroso.
lupa -ae f.: loba. mancipium -ii 12.: propiedad, es- mens -ntis f.: mente, intención.
lupus -i m.: lobo. clavo. mensa -se f:: inesa, plato.
lusor -oris 172.:jugador. mandatum -i n..: recado, encargo. mensis -is m.: nies.
lux lucis j:: luz, brillo. mando 1ti..: encargar. mentio -onis f:: meilcióil.
luxus -us nz.: lujo, desenfreno. mane adu.: por la iiiaiiana, tein- mentior4dep. iirltr.: mentir.
lynx lyncis rn. y f.: lince. prano. mercator -oris rn .: coinerciante,
lyra-ae f:: lira. maneo mansi mansum 2 ir~tr-.: mercader.
quedarse, permanecer. mercatura -ae f.: mercancía.
Manes -ium rrz. pL. : inanes. mercatus -us m .: i ~ ~ e r c a público.
do
manifestus -a -um: inailifiesto, mercenarius -a -um: inerceilario.
evidente. merces -edis f.: salario, paga,
Macedones -um 172. pl.: los mace- manipulus -i m.: manípulo. precio.
donios. mansio -onis f.: posada, mesón. mercor 1dep fr.: comerciar,
Macedonia -ae f.: Macedonia. mansuetudo -inis f.: inaiisedum- Mercurius -ii m.: hlercurio.
macellum -i rz.: inercado de cornes- bre, bondad. mereo 2 ir.: merecer, ganar, cobrar.
tibles. manumissio-onis f.:nlanumisión. mereor, meritus sum = mereo.
machina -ae f.: máquina, artefacto. manus -us f.: mano, tropa. mergo mersi mersum 3 ti..: hun-
machinatio -onis f:: inecanisino, mappa -ae f.: servilleta. dir.
maquinación. mare -is 11 .:mar. meridies -ei rn.: mediodía, sur.
machinator -oris nz.: artífice, ma- margarita -ae f.: perla, piedra pre- merito adu.: con razón, con justicia.
quiilador. ciosa. merus -a -um: puro, sin mezcla.
madidus -a -um: húiiieclo, ii~ojado. maritimus -a -um: marítimo. merx -cis f.: inercancía.
maenianum -i rz.: sector (de una maritus -i rn.: marido. messis -is f.: cosecha, mies.
gradería), balcói~. Marius -ii rn.: Mai-io. messois -oris m .: segador.
maestus -a -um:triste, afligido. marmor -oris rz.: mármol. meta -ae f.: ineta.
magicus -a -um: mágico. marmoreus -a -um: de inármol, metallum -i IL.:metal, inina.
magis adv.: más. inarinóreo. metioi-, mensus sum 4 dep. tr.:
mngister -tri m.: maestro, coman- Mars Martis nz.: Marte. medir.
dante. Masinissa -ae 172.: Masinisa. metuo -ui - 3 tr.: teinei; tener
magistratus -us m..: inagistraclo, mater -tris f.: madre. miedo.
magistratura, cargo público. materia -ae f.: materia, tema. metus -us in.: miedo, temor.
magnificentia -ae f.: magnificen- matrona -ae f.: matrona, madre d e meus -a-um pro17.: iiiío.
cia. iarnilia. miles -itis in.: soldado.
magnificus -a -um: magnífico. mature udu.: a punto, pronto, teiii- milliarum -i 11.:piedra miliar.
magnitud0 -inis f.: magnitud, prano. militaris -e: militar.
gl-andeza, estatura. maturus -a -um: maduro. militia -ae f.: milicia, servicio mili-
magnopere ndu.: en gran manera, maxime adu.: inuchísimo, sobre tar.
mucho. todo. milito 1irzli..:ser solclaclo. s e n i r e r
magnus -a -um: grande, impor- medicus -i ni..:médico. el ejército.
tante. mediocris -e: pequefio, mediocre. mille pron. irldecl. 71 .:nic.
milia - i u m pl. de mille: mil, un m o n u m e n t u m -i rz.: monumento, nascor, n a t u s s u m 3 dep. intr.:
millar. testimonio. nacer.
m i m u s -i m.: mimo, actor. m o r a -ae f.: tardanza, retraso, n a s u s -i m.: nariz.
Minerva -ae f.: i\Iinerva. demora. natalis -is m.: día del nacimiento.
m i n i m e aclu.: lo menos posible, de m o r b u s -i m.:enfermedad. n a t i o -onis f.: nación.
ningún 111odo. m o r d a x -acis:mordaz, cáustico. n a t o 1 irrtr.:nadar.
m i n i s t e r -tri m.: servidor, subordi- m o r d e o m o m o r d i m o r s u m 2 tr.: n a t u r a -ae f.: naturaleza.
nado. morder. n a u f r a g i u m -ii tz.: naufragio.
m i n i s t e r i u m -ii 12.: servicio. morior, m o r t u u s s u m 3 clep. intr.: n a u m a c h i a -ae tz.:naumaquia.
m i n o r 1 dep. tr. e intr.: ainenazar. inorir. n a u t a -ae m .: marinero.
m i n u t u s -a -um:pequeíio. moror 1clep. tr.: retrasar, detenerse. n a u t i c u s -a -um:naval, náutico.
mirabilis -e:admirable. m o r s m o r t i s f.: niuerte. navalis -e:naval.
m i r a c u l u m -i 12.: prodigio. mortalis -e:mortal. n a v a r c h u s -i m.: capitán de barco.
mirificus -a -um:maravilloso. m o s m o r i s m.: costumbre. navigatio -onis f : :navegación.
m i r o r 1 dep. tr.: asombrarse de, sor- m o t u s - u s m.: movimiento. navigo 1itztr-.:navegar.
prenderse. m o v e o m o v i m o t u m 2 tr.:mover. n a v i s -is f.:nave, embarcación.
m i r u s -a - u m : asombroso, sorpren- m o x c~du.:luego, en seguida, pronto. n e udu.: no; conj.:que no, paraqueno.
dente. m u l i e r -eris f.: mujer. - n e adu. irzterrogatiuo errclítico:(no
m i s c e o m i s c u i m i x t u m 3 tr.: m u l t i p l e x -icis:múltiple. sc traduce) si.
mezclar. m u l t i t u d 0 -inis f.:inultitud. n e b u l a -ae f.: niebla.
m i s e r -a - u m : miserable, desgra- m u l t o 1tr.: multar, castigar. nec = neque.
ciado. m u l t o adu.: mucho, muy, con necessario adu.: necesariamente.
m i s e r e t itnpers.:compadecerse de. mucho. necessarius -a - u m :necesario.
misericordia -ae f.: misericordia. m u l t u m udu.: mucho. necesse tz. indecl.: necesario, indis-
m i t t o misi m i s s u m 3 tr.: enviar. m u l t u s -a -um:mucho, abundante. pensable.
mobilis -e:móvil, ágil, voluble. m u n d u s -a -um:limpio, aseado. necessitas -atis f.: necesidad.
m o d e r a t i o -onis f.: moderación, m u n d u s -i m..: el inundo. n e c o 1 tr.:matar.
mesura. m u n i c e p s -icis rn.: ciudadano. n e c t o n e x u i n e x u m 3 tr.: atar.
m o d e s t i a -ae f.: modestia; discre- m u n i c i p i u m -ii 11 .: municipio. n e f a r i u s -a -um:abominable.
ción. m u n i o 4tr.: fortificar; construir. n e f a s n . irtdecl.: sacrilegio, no per-
m o d e s t u s -a - u m : moderado, me- m u n i t i o -onis f.: defensa, fortifi- mitido (por los dioses).
surado. cación. n e f a s t u s -a - u m : nefasto, abomi-
m o d i c u s -a -um:moderado, mesu- m u n u s -eris tz.: obligación, deber, nable.
rado. oficio, regalo. neglego -1exi -1ectum 3 tr.: descui-
m o d o adu.:sólo, por lo rncnos. m u r m u r -uris n.: inurmullo, dar, no preocuparse de, despre-
m o d u s - i m.:inodo, manera, medida. ruinor. ciar.
m o e n i a -ium n. pl. : riiurallas. m u r u s -i m.:muro, pared. n e g o 1 tr.: negar, decir que no.
m o l e s -is f.: inole, masa consicle- m u s i c a -ae f.: música. n e g o t i u m -ii n.:ocupación, negocio.
rable. m u s i c u s -i 111.: músico. n e m o -inis prorz.: nadie, ningún.
molestia -ae f:: molestia, fastidio. m u t o 1 tr.: cambiar, transformar. n e m u s -oris rz.: bosque.
m o l e s t u s -a -um:molesto, enojoso. m u t u u s -a -um:prestado, mutuo. n e p o s -otis m.: nieto.
molior 4 dep. tr.:construir, ocupar- n e p t i s -is f.: nieta.
se, maniobrar. N e p t u n u s -i m . :Neptuno.
mollis -e: flexible, suave, muelle, n e q u e o - q u i v i - q u i t u m 4 tr.: no
flojo. N poder.
m o m e n t u m -i rz.: momento, impor- n a m , n a m q u e conj.: pues, porque, nescio 4 tr.:no saber.
tancia. en efecto. n e s c i u s -a -um:ignorante, desco-
m o n e o 2 tr.: advertir, aconsejar. nanciscor, n a c t u s s u m 3 dep. tr.: nocedor.
m o n i t u m -i n..: aviso, advertencia. obtener, encontrar. n e u t e r -tra -trum pron.: ninguno
m o n s m o n t i s m . : montaña. Narbo -onis m . :Narbona. de los dos, ni uno ni otro.
m o n s t r o 1 tr..: mostrar, indicar, Narbonensis -e:narbonense. n e x n e c i s f.: muerte violenta, ase-
señalar. n a r r a t i o -onis f.: narración. sinato.
m o n s t r u m -i n.: prodigio, mons- n a r r o 1 tr.: narrar, explicar, contar, n i g e r -gra - g r u m : negro brillante,
truo. decir. oscuro.
:;ti8
n i h i l 12. indecb.: nada numen - i n i s n.: divinidad. o c c a s i o - o n i s f.: ocasión, oportuiii-
n i h i l o m i n u s adu.: no obstante. n u m e r o 1tr.: contai; pagar. dad.
n i m i s c~du.: demasiado. n u m e r u s -i m .: i ~ ú m e r ocantidad.
, o c c a s u s -US m.: ocaso.
n i m i u m adu.: demasiado. n u m m u s -i m.: moneda. o c c i d e n s - n t i s m.:occidente, oeste.
n i s i corU.: excepto, a no ser que, n u m q u a m ndu.: nunca. o c c i d o -cidi - c i s u m 3 tr.: matar.
excepto si. nunc adu.: ahora. o c c u l t o 1 tr.: ocultar, esconder.
n i t o r , n i s u s s u m 3 dep. intr.: apo- n u n d i n a e - a r u m f :pl.: mercado. o c c u l t u s -a -um:oculto, secreto.
yarse. n u n t i o 1 tr.: anunciar, manifestar. o c c u p o 1Ir.: ocupar, apoderarse.
n i x n i v i s f : : nieve. n u n t i u s -ii m .: ineilsajero, noticia. o c c u r r o - c u r r i - c u r s u m 3 tr..:
no 1 tntr.: nadar. n u p e r adv.: poco h a , recientenlen- correr al encueiltro, liacer frente a.
n o b i l i s -e:noble, famoso. te. o c e a n u s -i rn.: océano.
n o b i l i t a s - a t i s f : : nobleza, fama. n u r u s - u s J'.: nuera, joven. O c t a v i u s -i m . : Octavio.
noceo 2 intr.: perjudicar, daiiar. ser n u s q u a m adu.: en ninguna parte. octopron. indecl.: ocho.
nocivo. n u t r i x -icis f.: nodriza. octogintapron. indecl.:ochenta.
noctu adu.: por la noche, de noche. n u x n u c i s f.: nuez, nogal. o c u l u s -i rn .:ojo.
n o c t u r n u s -a -um:nocturno. n y m p h a - a e f.: ninfa. o d i def'.: odiar.
n o d u s -i m.: nudo. o d i u m -ii v.: odio.
n o l o n o l l e n o l u i irv. tr.: no querer. o d o r - o r i s nz.: olor, perfume.
nomen - i n i s n .: nombre. o f f e n d o - f e n d i - f e n s u m 3 tr.: ofen-
n o m i n a t i m u,du. non~inalmeilte. der.
n o m i n o 1 tr.: nombrar. o b prep.: por, a causa de, en pagode. o f f e n s a-ae f.: agravio.
n o n ndu.: no. o b i c i o -ieci - i e c t u m 3 tr.: echar, offero oferre o b t u l i o b l a t u m
N o n a e - a r u m f: p l . : las iloilas. ofrecer, reprochar. ir-?..Ir.: ofrecer, presentar.
n o n a g i n t a pr-on. irrdecl.: noventa. o b l i g o 1 tr.: atar, obligar. o f f i c i n a-ae f.: taller, obrador.
n o n d u m adv.: todavía no, a ú n no. o b l i v i o - o n i s f.:olvido. o f f i c i u m-ii 12.: deber, servicio.
nonne adu. i~terrogatiuo:Lacaso o b l i v i s c o r , o b l i t u s s u m 3 dep. o l e a - a e f:: oliva, aceituna, olivo.
110 ...7. intr.: olvidarse de. o l e u m -i 11 .: aceite.
n o n n u l l u s -a-um:alguien, alguno. o b o e d i o 4 i~atr.:obedecer. o l i m ndu.: en otro tiempo, una vez.
n o n n u m q u a m adu.: alguna vez. o b r u o - r u i - r u t u m 3 1v.: sumergir, o l i v a - a e = olea.
n o n u s -a -um:no\7e11o. abrumar, sobrecargar. o m e n - i n i s 17 .: presagio.
n o s pron.: nosotros. o b s c u r i t a s - a t i s f.: oscuridad. o m n i n o adv.: en total, coiiipleta-
n o s c o n o v i n o t u m 3 tv.: coilocer. o b s c u r u s -a -um:oscuro, descoilo- mente.
n o s t e r - t r a -trum pron.: nuestro. cido. o m n i s -e:todo.
n o t a -ae f.: señal, marca. o b s e r v o 1 tr.:observar, respetar. o n u s - e r i s n .: carga, peso.
n o t i t i a - a e f.: conocimiento, noción. o b s e s - i d i s m. y f.: rehén. o p e r a -ae f.: trabajo, actividad,
n o t o 1tr.:seílalar, notar, marcar. o b s i d e o - s e d i - s e s s u m 2 tr.: ase- obra.
n o t u s -a -um:conocido, notorio. diar, bloquear. o p i n i o - o n i s f.: opinión.
n o t u s -i m,.:noto. o b s i d i o - o n i s f.: asedio, sitio, blo- o p i n o r 1 dep. ti'.: opinar.
novem pron. i~zdecl.:nueve. queo. -
o p o r t e t - u i t 2 irnpers. intr.: con-
n o v e r c a -ae f.: madrastra. o b s o l e t u s -a -um:en desuso, raído, venir, s e r necesario.
n o v i t a s - a t i s f.: novedad. deslucido. o p p i d a n u s -i m . : ciudadano, habi-
n o v u s -a -um:nuevo,joven, reciente. o b s t i n a t u s -a -um: obstinado, tante (de u n a ciudad).
n o x n o c t i s f.: noche. coilstailte. o p p i d u m -i n .: ciudad (fortificada).
n u b e s - i s f:: nube. o b s t o - s t i t i - s t a t u m 1 intr.: s e r uil o p p o r t u n i t a s -atis f.: oportunidad.
n u b o n u p s i n u p t u m 3 intr.: ca- obstáculo. o p p o r t u n u s -a -um:oportuno, con-
sarse. o b s t r u o - s t r u x i - s t r u c t u m 3 tr.: veniente.
n u d u s -a -um:desnudo. obstruir, taponar. o p p r i m o - p r e s s i - p r e s s u m 3 tr.:
n u g a e - a r u m f. pl.: simplezas. o b t i n e o - t i n u i -tentum 2 tr.: obte- oprimir, aplastar.
n u l l u s -a -um:nadie, ninguno. ner, mantener, conservar. o p p u g n a t i o - o n i s 1:: ataque, asal-
n u m adu. interrogativo: jacaso?, o b v e n i o - v e n i -ventum4 tr.: tocar, to, asedio.
jes que?, si. caber en suerte. o p p u g n a t o r -is m.: atacante, sitia-
N u m a n t i a -ae f.: Numancia. o b v i a m adu.: al encuentro. dor, asaltante.
N u m a n t i n i - o r u m nr. pl.: los o b v i u s -a -um:que sale a l paso, que o p p u g n o 1 tr.: atacar, sitiar, asal-
nuinantinos. se encuentra en el camino. tar.
:3;30
o p s o p i s f.: fuerza, ayuda; p/.: re- pagus -i m.: aldea. p a t r u u s -i m.:tío (pateriio).
cursos, medios. palaestra -ae f.: palestra. p a u c i t a s -atis f.: escasez.
o p t i m a t e s - i u m tn. pl.: los optiina- palam adu.: manifiestamente. abier- p a u c u s -a -um:poco, escaso.
tes. tamente, ostensiblen~ente. p a u l a t i m adu.: poco a poco, paula-
o p t i o -onis f.: opción, alternativa. palla -ae f.: manto (de nlujei-1. tinamente.
o p t o 1tr.: desear, elegir. p a l l i u m -ii 1 1 . : manto griego, toga. p a u l i s p e r crdu.: un mon~ento:du-
o p u l e n t u s -a -um:opulento. pallor -oris ni.: palidez, lividez. rante poco tiempo.
o p u s - e r i s tz.: obra, trabajo. palma -ae f.: palma de la mano, pal- p a u l o adu.: poco, un poco, algo.
o r a - a e f.: costa, margen, ribera. mera. p a u l u l u m adu.:muy poco.
o r a c u l u m -i tz .: oráculo. p a l u d a m e n t u m -i 11.: capotc rojo p a u l u m adu.: un poco, algo.
o r a t i o - o n i s f.: discurso, palabra. (de general). p a u p e r -e&: pobre.
o r a t o r -is m.: orador. p a l u s - u d i s f.: charca, pantano, cié- p a u p e r t a s -atis f.: pobreza.
oratoria - a e f.: oratoria. naga. p a v i m e n t u m -i n . : pavimento,
o r b i s -is m.: mundo, esfera, círculo. p a n d o p a n d i p a s s u m 3 tr.: ex- suelo.
o r c h e s t r a -ae f.: orquesta. tender, desplegar. pavor -oris m.: miedo, pavor.
o r d o -inis m.: orden, hilera, rango. panis -is 171 .: pan. pax pacis f'.: paz.
o r i e n s - n t i s m.: orientc, este. p a n t o m i m u s -i m.: pantoinimo, p e c c a t u m -i n.: falta, error.
o r i g o - i n i s f.: origen. actor. pecco 1 intr.: conieter una falta,
o r n a m e n t u m -i t2 .: ornato, adorilo, par paris: par, igual, análogo. equivocarse.
ornamento. parco peperci p a r s u m 3 inlr.: p e c t e n -inis m.: peine.
orior, o r t u s s u m 4dep. intr.: levan- perdonar, preservar, ahorrarse. p e c t u s -oris 11.: pecho.
tarse, salir, s~irg-ir, parcus -a -um:sobrio, moderado. p e c u l i u m -ii n.: peculio.
o r n o 1 tr.: adornar, embellecer. parens - n t i s m. y f.: padre o madre; pecunia -ae f.: dinero, riqueza.
o r o 1tr.: rogar, pedir. pl.: los padres. p e c u s -oris n.: ganado.
o s o r i s ti .: boca, cara. pareo -ui -itum 2 intt-.:obedecer. p e c u s - u d i s f.: animal, res.
o s o s s i s 12.: hueso. paries -etis na.: pared. p e d e s - i t i s m.: soldado de infante-
o s c u l u m -i tl.: beso. pario p e p e r i p a r t u m 3 tr.: parir; ría.
o s t e n d o - t e n d i - t e n t u m 3 tr.: mos- engendrar, producir. pelagus -i r ~ .mar, : alta mar.
trar, manifestar. pariter adu.: igualmente. pellis -is f.: piel.
o s t i u m -ii n.: puerta, entrada, paro 1 tr.: preparar. pello p e p u l i p u l s u m 3 tr.: impul-
desembocadura. pars p a r t i s f.: parte. sar, sacar, expulsar.
o s t r e a -ae f.:ostra. p a r t i c e p s -cipis:participante. P e n a t e s -ium m.: los penates.
otium -ii /c.: ocio, descanso, retiro, p a r t i m adu.: en parte. p e n d e o p e p e n d i -2 intr.: colgar.
tiempo libre. p a r u m ndu.: poco, un poco, no p e n d o p e p e n d i p e n s u m 3 tr.:
o v i s -is f.: oveja. mucho. pesar, pagar.
o v u m -i tz.: huevo. p a r v u l u s -a -um:muy pequeño. p e n e s prep.: en poder de, e n pose-
p a r v u s -a -um: pequeño, poco, sión de, en manos de.
escaso. p e n i c i l l u m -i 17 .: pincel, estilo.
pasco pavi p a s t u m 3 tr.: apacen- p e n n a -ae f.: pluma.
m
? - tar. p e p l u m -i n.: peplo.
pabulor 1 dep. intt,.: ir en busca de p a s s i m adu.: por todas partes. perprep.: por, a través de, por
forraje. pastor -oris m.: pastor. medio de, durante, a lo largo de.
paciscor, p a c t u s s u m 3 dep. tr.: p a t e o -ui - 2 intr.: abrirse, estar perago -egi - a c t u m 3 tr.: llevar a
pactar. abierto, ser evidente. cabo, realizar, acabar.
paco 1 tr.:pacificar, someter. pater - t r i s m.:padre. peragro 1tr.: recorrer.
p a c t u m -i n.: pacto. p a t e r n u s -a -um:paterno. p e r c i p i o -cepi - c e p t u m 3 tr.: re-
paedagogus -i 172.:preceptor, maes- p a t i e n s - n t i s :paciente. coger, recibir, percibir, aprender,
tro. p a t i e n t i a -ae f.: paciencia. hacerse cargo.
p a e n e adu.: casi. patior, p a s s u s s u m 3 dep. tr.: to- p e r c u t i o - c u s s i - c u s s u m 3 tr-.:
p a e n i n s u l a -ae f.: península. lerar, permitir, sufrir, resignarse. atravesar, golpear, herir.
p a e n i t e n t i a -ae f.: arrepentiinien- patria -ae f.: patria. p e r d o - d i d i - d i t u m 3 tr.: perder,
to. patricii - o r u m n. pl.: los patricios. arruinar, destruir.
p a e n i t e o -tui - itnpers. intr.: la- p a t r o n u s -i m.: patrono, dueño, peregrinatio - o n i s f.: viaje.
inentar, disgustar. defensor. peregrinator -oris m.: viajero.
';A0
VOCAUULARIO L A T ~ N- CASTELLANO

peregrinor 1dep. irrtr.: viajar. perterreo 2 tr: aterrar, llenar de plaustrum -i 11.:carro grande.
peregrinus -a -um: extranjero, espanto. plebeius -a -um: plebeyo.
forastero, no ci~idadano. pertinacia -ae f.:terquedad, obsti- plebs plebis f.:plebe.
perennis -e: duradero, inalterable. nación. plenus -a -um: lleno, repleto.
pereo perire perii peritum irr. pertinax -a&: terco, obstiilado. plerique pleraeque pleraque:
irztr.. nlorir, ir a la ruina. pertineo -tinui-2 irrtr..:extender- el iilayor número de, la iilayor
perficio -feci -fectum 3 tr.: terini- se, pertenecer. parte de.
nar, hacer. perturbo 1 tr.: perturbar, alterar, plerumque adu.:generalmente.
perfidia -ae f.: perfidia, mala le. confundir. pluit pluit irnpers.: llover.
perfidus -a -um:pérfido. pervenio -veni -ventum 4 ir~tr*.: plumbum -i 11.: ploino.
pergo perrexi perrectum 3 tr..: llegar. Pluto -onis nz.: Plutón.
dirigirse. proseguir hasta el fin, perverto -verti -versum 3 tr.: pluvia -ae f.: lluvia.
con t i m a r . re\iol\rei; trastornar, arruinar. poculum -i 11.:copa.
perhibeo 2 tr.: presentar, propor- pervius -a -um:accesible. podium -ii !L.: podio.
cionar, contar, decir. pes pedis rn .:pie. poema -atis ri.:poeina.
periclitor 1dep. intr-.:poner a prue- petasus -i n7 .: petaso. poena -ae f.:pena, casligo.
ba, experimentar, estar en peli- peto -tivi -titum 3 fr.: buscar, poeta -ae rn.: poeta.
gro. pedir, dirigirse, atacar. poetica -ae f : : poesía.
periculosus -a -um: peligroso. Petreius -i nr.: Petreyo. polio 4 tr.: pulir.
periculum -i 11.:riesgo, peligro. petulans -ntis: insolente. polliceor, pollicitus sum 2 dep.
peristylum -i 11 .: peristilo. petulantia -ae f.:insolencia. tr..: prometer.
peritia -ae f : pericia, talento. philosophia -ae f.: filosofia. pompa -ae f.:séquito, coii-iitiva.
peritus -a -um: entendido, conoce- philosophus -i 172.:filósofo. Pompeiani -orum 177. pl.: los pom-
dor, hábil, experto. pictor -oris rn.: pintor. peyanos.
permaneo -mansi -mansum 2 pietas -atis f.: piedad. Pompeii -orum f.: Poinpeya.
irrtr..: permanecer, durar, quedar- piger -gra -grum: perezoso, indo- Pompeius -ii rrr.: Poinpeyo.
se, perdurar. lente. pondo ndu.: de peso.
permitto -misi -missum 3 tr.: piget -uit-2 irn.l~ers.: dar asco,dis- pondus -eris rt.: peso.
dejar, hacer llegar, confiar, per- gustar. pon0 posui positum 3 tr.: colo-
mitir. pigritia -ae f.: pereza, desgana. car, disponer, poner.
permoveo -movi -motum 2 tr.: pila -ae f.: pelota. pons-ntis m.: puente.
conmover, iinpresionar, enlocio- pileus -i rn.: píleo (gorra). pontifex -icis rn .: pontífice.
nar. pilum -i 11.: lanza, \~enablo. popularis -is rn.: compatriota.
permulti -ae -a: inuchísimos. pilus -i rn.:pelo, cabello. populo 1tr.: devastar, asolar.
pernicies -ei f.: ruina, calamidad, pingo pinxi pictum 3 tr-.:pintar. populus -i nz.: pueblo.
perdición. pinus -i f.: pino. populus -i f : : Alamo.
peroro 1tr,.:terminar un discurso. pirata -ae rn,.: pirata. porcus -i rn.: puerco, cerdo.
perpauci -ae -a: muy pocos, muy pirus -i f : :peral. porro adu.:adelante.
poca gente. piscator -oris Irt.: pescador. porta -ae f:: puerta.
perpetuo adu.: continuamente. piscatorium -i 11.:pescadería. porticus -us f.: pórtico.
perpetuus -a -um: perpetuo, per- piscina -ae f.: piscina, estanque. porto 1tr..:llevar.
manente, eterno. piscis -is m.:pez, pescado. portus -us m.: puerto.
persequor, persecutus sum 3 dep. piscor 1dep. tr.: pescar. posco poposci -3 tr..: pedir.
tr.: perseguir. pius -a -um:piadoso. possideo -sedi -sessum 2 tr.: po-
persolvo -solvi -solutum 3 tr..: placenta -ae f.: torta, galleta, pas- seer, apoderarse de.
pagar. tel. possum posse potui irr: tr-.:poder.
persona -ae f.: personaje, máscara placeo 2 irztr.: deleitar, agradar. post prep.: después de, detrás de.
de actor. placidus -a -um:plácido, tranquilo. postea adu.: luego, después, en
perspicio -spexi -spectum 3 tr..: placo 1tr..: aplacar. seguida.
ver claramente, examinar. plaga -ae f.: golpe, herida. posterus -a -um: siguiente.
perspicuus -a -um: transparente, planities -ei f::llanura, explanada. postquam conj.: clespués que, lue-
evidente, ob17io. planus -a -um:plano, llano, liso. go que.
persuade0 -suasi -suasum 2 tr.: plaudo plausi plausum 3 fr.: postremo adu.: finalmente, en
persuadir, convencer. aplaudir, aprobar. resunien.
::11
postridie aclu.:al día siguiente. pi-aesentia -ae f.: presencia. pro pi-ep.:delante de, en defensa de,
postscaenium -i 11.: posceiiio; pl.: praesertim adu.: sobre todo. en lugar de.
bastidores. praesidium -ii ?L.:guarnición, probitas -atis f.:honradez.
postulo 1ti-.: pedir. guardia. protección. probo 1ti-.: probar, aprobar.
potens -ntis: poderoso. praestans -ntis: elniriente. probrum -i 12.: infamia, vergüenza.
potentia -ae f.: poder. praesto adu.: pronto a , presto. probus -a -um: lionrado, ínt.egro,
potestas -atis f.: potestad, poder praesto -stiti -statum 1iilti..: dis- bueno.
administrativo, facultad. tinguirse, sobresalir; iii2pei.s.:ser procedo -cessi -cessum 3 ii~tr.:
potio -onis f.: bebida, brebaje, preferible ser mejor. adelantar, avanzar, progresar.
poción. praesum praeesse praefui irr. proconsul -is i7z .: procónsul.
potior 4dep. intr.: apoderarse de. iirti..:presidir; estar delante de, al procul adu.:lejos, a lolejos, delejos.
potior -ius: me,jor, preferible. frente de. procumbo -cubui -cubitum 3
poto 1ti,.: beber. praetei. prep.: además de: fuera de. iizti..: postrarseoinclinarse, ecliar-
prae prep.: delante de. praeterea adu.: además. s e sobre el suelo.
praebeo 2 ti..: mostrar, presentar, praetereo -ire -ii -itum irr. iizli-.: procurro -curri -cursum 3 iizti-.:
proporcionar, dar. pasar por el lado. avanzai.corrienc10, ir corriendo.
praecedo -cessi -cessum 3 iizti..: praetor -oris in.: pretor. prodeo prodire prodii proditum
precedei; ir delante. praetorium -ii 12.:pretorio. iri.. iiztr.: acudil; avanzar, salir.
praeceptor -oris ln .: maestro. praetorius -a -um: pretoriano. prodigium -ii 12.: prodigio.
praeceptum -i i i .: precepto, orden. praetura -ae f.:pretura. proditio -onis f.:traición.
praecipio -cepi -ceptum 3 ti..: praevenio -veni -ventum 4 ti..: proditor -oris nz.: traidor.
iiiandar, aconsejar, enseiiai-. ponerse delante, prevenir. prodo -didi -ditum 3 tr.: d a r a
praecipito 1tr.: precipitar. prandeo prandi pransum 2 ti..: conocer, entregar a traición, trai-
praecipuus -a -um: principal. alinorzar. cionar, relatar.
praeclarus-a -um:muy claro, muy prandium -ii ?L.: almuerzo. produco -duxi -ductum 3 tr.:
fanioso. pratum -i 12.:prado. hacer avanzar. producir.
praeda-ae f.: botín, presa. pravus -a -um: perverso, depra- proelium -ii i c . : combate.
praedico -dixi -dictum 3 ti-.:pre- vado. profanus -i ~ 7 2 . :profano, sacrílego.
decir. precor 1clep. ti..: rogar, suplicar. profectio -onis f.:marcha, partida.
praeditus -a -um: dotado, provisto. prehendo -endi -ensum 3 tr.: profecto adu.: ciertamente, con
praedium -ii i i .: finca, propiedad. coge]., agarrar, atrapar. seguridad.
praedo -onis m.: ladrón, pirata. premo pressi pressum 3 ti..: profero proferre protuli prola-
praefectus -i in.: prefecto, jefe. apretar. tumiv. tr.:presentar. a p l a z q sacar.
praefero praeferre praetuli pretiosus -a -um: precioso, caro. proficiscor, profectus sum3dep.
praelatum iri.. tl-.:preferir. pretium -ii iz.: precio, valor. iiiti*.:pai-tir. marcharse, salir.
praeficio -feci -fectum 3 ti-.: prex precis f.: ruego, súplica, profiteor, professus sum 2 ciep.
encargar, poner al frente de. plegaria. ti-.:declarai-. confesar, reconocei-.
praemitto -misi -missum 3 tr.: pridie adu.: el día antes. progredioi-, progressus sum 3
enviar delante, enviar previa- primipilus-i in.:priinercenturión? dep.: avanzar, progresar.
mente. primipilo. prohibe0 2 tr.: apartar. obstaculi-
praemium-ii ? L . :preinio. primum c~cli).: primeramente. zar, impedir, prohibii:
praenomen -inis n.: nombre pro- primo adu.: en primer lugar. proicio -ieci -iectum 3 tr.: arrojar,
pio. primus -a -um: primero. echar lejos de sí.
praeparo 1ti*.:disponer, preparar. princeps -cipis in.: jefe: pl.: las proinde adu.: por consiguiente.
praepono -posui -positum 3 ti-.: personalidades. proles -is f : :prole. descendencia.
colocar delante. principium -ii 12.:principio. promitto -misi -missum 3 tr.: pro-
praerumpo -rupi -ruptum 3 ti..: prior prius: primero (entre dos). meter, garantizar.
romper. priscus -a -um:antiguo. promoveo -movi -motum 2 tr.:
praeruptus -a -um: escarpado, pristinus -a -um: antiguo, primi- hacer avanzar. promover.
abrupto. tivo. promptus -a -um: dispuesto, deci-
praesagium -ii n.: predicción, prius ndu.: antes. dido.
oráculo. priusquam coizj.: antes que. an- prope pi'ep.: cerca de.
praesens -ntis: presente, en per- tes de. propere cidc.: apresuradamente,
sona. privatus -a -um: particular. con presteza.
::-ti:
\~OCAEULAI<IOL K ~ I N- CASTELLANO

p r o p e r o 1 iiitr.: apresurarse, diri- p u d o r -oris in .: pudor, verg"uenza. q u a m v i s corzj.:aunque, por n ~ u c h o


girse ríipidamente. p u e l l a - a e f.: niila, inuchacha. que.
p r o p i n q u u s -a -um:próximo, cer- p u e r -i 172.: ilifio, n~uchacho. q u a n d o adu. kcuándo?, cuando.
cano. p u g i o - o n i s in..: puñal. quantum uclv. ¿cuánto?, coino.
p r o p i o r -ius: inas próximo, más p u g n a -ae f.: lucha, combate. q u a n t u s -a -um pi.oiz.: cuanto,
cercano. p u g n o 1iirtr.: luchar, coinbatir. cuán g ~ a n d e .
p r o p o n o - p o s u i - p o s i t u m 3 ti..: p u g n u s -i m.: puño. q u a r t u s -a -um pi.017 .: cuarto.
exponer proponer. p u l c h e r - c h r a - c h r u m : hermoso, q u a s i adu.: como, como si.
p r o p o s i t u m -i iz .: propósito. pro- bello. q u a t e r adu.: cuatro veces.
yecto. p u l c h r i t u d o - i n i s f.: belleza. q u a t t u o r proiz. ir,clecl.: cuatro.
p r o p r a e t o r - o r i s ir1 .: propretor. p u l l u s -i in.: pollo. -que coilj. copnlativa eizclíticu: y.
p r o p r i u s -a -um:propio, caracte- p u l s o 1 tr.: pegar, golpear, batir. q u e m a d m o d u m crdu.: ¿cómo?, lo
rístico. p u l s u s - u s 171.: impulso, choque, mismo que.
p r o p t e r pvep.: por, por causa de. latido. q u e r c u s - u s f.: eilciila.
p r o p t e r e a udv.: por esto, a causa p u l v i n u s -i !?l..: cojín, ahnohada. q u e r e l a -ae f.: queja, reclamacióil.
de esto. p u l v i s - e r i s in,.:polvo. q u e r i m o n i a -ae j:: qiie,ja, lamento.
prora - a e f : :proa. p u n c t u m -i I L . : pinchazo, punto. queroi-, q u e s t u s s u m 3 dep. ii~ti..:
p r o r s u s crclu.:del todo, en una pala- P u n i c u s -a -um:púnico, cartagi- quejarse.
bra. nés. q u i quae q u o d pron.: que, quien,
prosequor, p r o s e c u t u s s u m 3 dep. p u n i o 4 ti-.:castigar. el cual, el que.
ti.: proseguir, acoiilpallar, perse- p u p p i s -is f.: popa. q u i a C O I I < ~porque,
.: puesto que.
gu ir. p u r g o 1 tr.: limpiai-, disculpar. quicumque quaecumque quod-
P r o s e r p i n a - a e f.: Proserpiila. p u r p u r e u s -a -um:purpúreo. cumque piniz.: cualquiera que.
p r o s p e r i t a s -atis f.: prosperidad. p u r u s -a -um:limpio, puro. quidam quaedam quoddam /
p r o s p e r u s -a -um:próspero, feliz. p u t o 1ti..: pensar, considei.ar. q u i d a m pi.011,.y adj.: ~111tal, un
p r o s p e c t u s - u s m.: vista, perspec- P y r e n a e u s -i 111 .:los Pirineos. cierto, uno, cierto, alguno.
tiva. q u i d e m nclu.: sin duda, cierta-
p r o s p i c i o - s p e x i - s p e c t u m 3 tr.: inente.
inii-ar, ver a lo lejos o adelante, q u i e s q u i e t i s f.: reposo, descanso.
prestar ateiicióil. q u i e s c o q u i e v i quietum 3 inti..:
p r o s t e r n o - s t r a v i - s t r a t u m 3 ti-.: q u a crdu.:por doilcle, ¿por dónde? descansar.
echar por tierra. abatir, arruinar. q u a d r a g i n t a proi?. ir~dccl.:cua- q u i e t u s - a -um:quieto, tranquilo.
p r o s u m p r o d e s s e p r o f u i ii-1.. 1-enta. quilibet quaelibet quodlibet /
ii~ti,.: aprovechar, ser útil. q u a d r a n g u l u m -i 11 .: cuadi.ilátero. quidlibetproii,. y adj.: cualquie-
p r o t e g o - t e x i -tectum 3 ti-.: cubrir, q u a d r a t u m -i:cuadrado. ra, quienquiera.
proteger. q u a d r i g a -ae f.: cuadriga. quin corzj.:que no, que.
p r o t i n u s uclu.: sin interrupción, quaero quaesivi quaesitum 3 q u i q u a g i n t a proiz. iildecl.: cin-
sin detenerse. ti..:buscar, preguntar, inquirir. cuenta.
p r o v e r b i u m -ii ir.: proverbio, re- q u a e s o clef.: t e lo ruego, por favor. q u i n q u e pi-on.. indecl.: cinco.
frán. q u a e s t i o - o n i s f.: investigación, q u i n q u i e s adu.: cinco veces.
p r o v i d e o - v i d i - v i s u m 2 ir..:prever, encucsta, pregunta. q u i n t u s - a -um pi-on.: quinto.
procurar. q u a e s t o r -oris m.: cuestor. q u i s / q u i q u a e q u o d l quidpi.oiz.
p r o v i n c i a - a e f.: proviilcia. q u a e s t o r i u m -ii rz .: cuestorio. j 7 crdj.: ¿quién?, ¿que?, ¿cuál?.

p r o x i m u s -a -um:próximo, cerca- q u a e s t u r a - a e f.: cuestura. quisquam quaequam quod-


no, iilmediato. q u a l i s - e pror~.:¿cuál?, ¿de qué cla- q u a m / q u i d q u a m pi.oi~.y adj.:
p r u d e n s -ntis: prudente, sagaz. se?, ¿de qué modo?, coino. alguien, alguno.
p r u d e n t i a -ae: prudencia, sagaci- q u a m adu. y conj: que, coino, quisque quaeque quodque /
dad. cuanto. q u i d q u e pron. y a.dj.: cada uno,
p r u n u s -i f.: ciruelo. q u a m d i u adu: ¿cuánto tiempo'?, cada.
p u b l i c a n u s -i 172.: publicano. todo el tiempo que. quo udu.: ¿dónde?, ¿hacia dónde?,
publicus -a -um:público, del Estado. q u a m o b r e m adu.: ¿por qué razón?, donde, hacia donde.
P u b l i u s -i /?L.: Publio. por esta razón. quo conj.: porque, a fin d e que.
p u d e t p u d u i t - imnpems. inti-.:dar* q u a m q u a m con,j.:aunque, por más q u o a d adu. y coi~j.: ihastacuándo?,
que. mientras, hasta que.
quod conj.: que, porque. redigo -egi -actum 3 tr.: hacer reor, ratus sum 2 dep. tr.: pensar.
quominus conj.: que. volver. 'eparo 1 ir.: reparar, preparar de
quomodo adu.: jcómo?, como. redimo -emi -emptum 3 tr.: res- nuevo.
quondam nclu.:en otro tiempo, una catar. repello -puli -pulsum 3 tr.: recha-
vez ... redintegro 1tr: volver a ernpezar, zar, repeler, echar fuera.
quoniam corLj.: porque, ya que, restablecer. repente adu.:súbitamente.
puesto que. reditus -us rn.: retorno. repentinus -a -um: súbito, iinpre-
quoque aclv.: también. reduco -duxi -ductum 3 ti..:volver visto, inesperado.
quorsumuclu.: ¿hacia dónde?, a llevar, hacer volver. reperio -pperi -pertum 4 ti-.:
hacia donde. refero referre retuli relatum encontrar, hallar, descubrir. in-
quot pi30n.iiidecl.:¿cuántos?, cuan- ii-J..:volver a llevar, hacer llevar, ventar.
tos. explicar; iinpers.:importar. repeto -ivi -itum 3 ti..: volver, reco-
quotannis adu.: todos los años. reficio -feci -fectum 3 tr.: rehacer, menzar, reclamar.
quoties adu.: ¿cuántas veces?, reparar, reconstruir. repleo -plevi -pletum 2 tr.: relle-
cuantas veces. refugio -fugi - 3 ti-.e inti,.:rehuir, nar, completar.
retroceder huyendo. repo repsi reptum 3 ir~tr.:arras-
refugium -ii 11.:refugio. trarse.
regina -ae f.: reina. repono -posui -positum 3 ti-.:vol-
Fv
-- regio-onis f.:región, distrito, terri- ver a poner, reponer.
radius -ii ITL.: radio, rayo. torio. reporto 1ti..:volver a traer o llevar.
radix -icis r.: raíz, pie o falda (de un regius -a -um: real, del rey. reprehendo -endi -ensum 3 ir.:
monte). regno 1ti-.e intr.: reinar. asir, coger, reprender.
raeda -ae f.:carro de cuatro ruedas. regnum -i 12 .: reino, poder real. reprimo -pressi -pressum 3 1r.:
raedarius -ii m.: conductor de rego rexi rectum 3 ti-.:regir, diri- reprimir. contener.
carro, cochero. gir, gobernar. repudio 1tr.: rechazar.
ramus -i 171.:rama, ramo. regredior, regressus sum 3 dep. repugno 1iiztr-.:oponerse, resistir.
rana -ae f.: rana. intr.:volver, retroceder. requies -etis f.:reposo. descanso.
rapidus -a -um: rápido, raudo. relatus p. p. de refero. requiesco -quievi -quietum 3
rapio rapui raptum 3 tr.: raptar, religio -onis f.: religión, creencia iiltr.: descansar.
arrebatar, robar. religiosa, práctica religiosa. requiro -quisivi -quisitum 3 ti-.:
raro aclv.: raramente, rara vez. religiosus -a -um: religioso, pia- preguntar. 1-equerir.
r a r u s -a -um:raro, escaso, poco fre- doso. res rei f.: cosa, circunstancia, situa-
cuente. relinquo reliqui relictum 3 tr.: ción, hecho.
ratio -onis f.: cálculo, cuenta, siste- dejar, abandonar. resideo -sedi -sessum 2 infr.:estar
ma, método, razón, razonamiento. reliquiae -arum f: pl.: restos, des- sentado. residir.
ratis -is f.:balsa, barca. pojos. resisto -stiti - 3 iiztr.: detenerse,
rebellio -onis f.:rebelión. reliquus -a -um: restante, que mantenerse firine, resistir.
recedo -cessi -cessum 3 i~zfr.: queda. resono -sonui -sonitum 1tr.: reso-
retroceder, retirarse, alejarse. remaneo -mansi -mansum 2 inti-.: nar, hacer eco.
recens -ntis:reciente, fresco. permanecer, quedarse. respicio -spexi -spectum 3 ir.:vol-
receptus -us 172.:retirada. remedium -ii JZ .:remedio. ver a mirar, mirar hacia atrás.
recessus -us m.: retroceso. remex -igis m.: remero. responde0 -spondi -sponsum
1-ecipio-cepi -ceptum 3 ti..:recibir, remigium -ii 11.: rerno. 2 tr.:responder.
recobrar, retirarse. remigo 1iiltr.: remar. responsum -i 12.: respuesta.
recreo 1tr.: rehacer, restablecerse. remitto -misi -missum 3 tr.: volver restituo -ui -utum 3 tr.: restituir,
rectus -a -um: recto, correcto, a enviar, remitir, dejar ir. restablecer, volver a s u sitio, colo-
bueno. remotus -a -um:remoto: alejado. car de nuevo.
recupero 1tr.: recuperar, recobrar. removeo -movi -motum 3 tr.: ale- retineo -tinui -tentum 2 Lr.: rete-
recutio -cussi -cussum 3 h-.:sacii- jar, reii-iover. ner, conservar.
dir. remus -i m.: remo. retraho -traxi -tractum 3 ti-.:
reddo -didi -ditum 3 1r.:devolver, Remus -i 171.: Reino. hacer volver, retirar, arrastrar de
restituir, volver a dar. renascor, renatus sum 3 dep. nuevo.
redeo redire redii reditum irr. infr.: renacer. reus -i m.: acusado.
intr.: volver, regresar. renuntio 1tr.: anunciar, renunciar. reverentia -ae f.: teiiior, respeto.
341
revertor, reversus sum 3 dep. saepe udv.: ainenudo, con frecueil- scribo scripsi scriptum 3 tr..:
ii~tr..: volver, volver sobre s u s cia. escri bii-.
pasos. saeptum -i 17.: vallado, barrera, scriptor -oris vi.:escritor.
revoco 1ti..: volver a Ilainar. seto. scriptura -ae f.: escritura.
rex regis 172.: rey. saevus -a -um: cruel. scutum -i n.: escudo.
Rhenus -i in .: el Rin. sagacitas -atis f.: finura de olfato, se pron.: él mismo.
rhetor -oris 172.: rétor, orador. sagacidad. seco secui sectum 1ti..: cortar.
Rhodanus -i 172.:el Ródano. sagax -acis: que tiene olfato fino, secretus -a -um: separado, escon-
rideo risi risum 3 irz!~..:reír. sagaz. dido, oculto, secreto.
rigidus -a -um: rígido, inflexible. sagitta -ae f.:flecha. secundarius -a -um: secundario.
rigor -oris rn.: rigidez, rigor. sagittarius -ii in .: arquero. secundus-a-um:segundo, favorable.
ripa -ae f.: ribera, costa. sagulum -i n .:sayo militar, capote. securis -is f.:hacha.
risus -us 172.: risa. sagum -i = sagulum. securus -a -um: seguro, tranquilo.
rivus -i rn.: riacliuelo, arroyo. Saguntinus -a -um: saguntiilo. sed corzj.: pero, sino.
rixa -ae f.: disputa, riiia. Saguntum -i n.:Sagunto. sedeo sedi sessum 2 intr..: estar
robur -oris 12.:roble, resisteiicia. sal salis m.: sal. sentado.
robustus -a -um: de roble, robusto. salii -iorum in.: los salios. sedes -is f.: asiento, resideilcia.
rogatio -onis f.: pregunta, proyec- salio salui saltum 4 irztr.: saltar. seditio -onis f.: sedicióii.
to de ley, ruego. saltus -us 177.: desfiladero, gargan- sedo 1ti..:apaciguar, calinar.
rogo 1 tr-.:preguntar, presentar un ta, salto. sella -ae f:: silla, asiento.
proyecto de lex solicitar. salus -utis f.: salud, salvación. semel udv.: por unavez, unavez.
Roma -ae f.: Roma. saluto 1ti-.:saludar, visitar. semen -inis ri .: simiente, semilla.
Romanus -a -um: roinano. salve ir7ler:j.:jsalud! semita -ae f.: senda, camino.
Romulus -i 172.:Róinulo. salvus -a -um: sano y salvo. semper aclu.: sienipre.
rostra -orum 17. p1.: tribuna del sanctus -a -um: sagrado, inviola- senarius -a -um: senario.
foro. ble. senator -oris m .: senador.
rota -ae f.: rueda. sane crctu.: sin duda, enverdad,ver- senatus -us 172.: senado.
ruber -bra -brum: rojo. daderaineiite. senatusconsultum -i IL.:senado-
rubor -oris 172 .: color rojo, rojez sanguis -inis 177 .: sangre. co11sulto.
rudis -e: rudo, tosco, grosero. sano 1tr.: curar. senectus -utis f.:vejez.
ruina -ae f.:i.uiila, caída. sapiens -ntis:sabio, razonable. senex senis: viejo, anciano.
rumor -oris 112.:opinión generali- sapientia -ae f.: sabiduría, cordu- senilis -e: senil.
zada, rumor. ra, sensatez. sensus -us m.: sentido.
rumpo rupi ruptum 3 ti,.: roinper. sarcina -ae f.: bagaje. sententia -ae f:: opinión.
rursum = rursus. sarcio sarsi sartum 4 ti*.: reparar. sentio sensi sensum 4 ti-.: serilir,
rursus udv.: nuevamente, otra vez. Sardinia-ae f.: Sardinia, CcrdeRa. darse cuenta, pensar.
r u s ruris 11.: canlpo, propiedad satelles -itis n?.: acoinpañante;pl.: separatim udv.:separadainenle.
rural. escolta. sepelio -pelivi -pultum 4 ti..: ente-
rusticus -a -um: rústico, del campo. satis adu.: bastante, suficiente. rrai., sepullar.
Saturnus -i 172.:Saturno. septempi.oiz. iizdecl.: siele.
saucius -a -um: herido, maltreclio, septentrio -onis in.: septentrión,
roto. norte, trainoillaila.
saxum -i n.: piedra, roca. septimus -a -um p o n . : séptimo.
Sabinus -a -um:sabino. scaena -ae f.: escena, escenario. septuaginta proiz. iizdecl.: setenta.
sacculus -i m .:bolsa. scamnum-i 11.:taburete, banquete. sepulchrum -i 12.:sepulcro.
saccus -i in.: saco. scapha -ae f.: barca, lancha. sepultura -ae f.: sepultura.
sacer -cra -crum: sagrado, consa- sceleratus -a -um: criminal. Sequana -ae 172.: el Sena.
grado. scelus -eris ii..:criinen. sequor secutus sum 3 dep. ti..:
sacerdos -otis in. y f.: sacerdote, scientia -ae f.: ciencia. seguir.
sacerdotisa. scilicet udv.: por supuesto, eviden- serenus -a -um: sereno, sin nubes.
sacramentum -i n.:juramerito. temente. serio adu.: sei-iamente.
sacrificium -ii 11.: sacrificio. scio 4 tr.: saber. serius -a -um: serio.
sacrum -i 12.:cei.emonia religiosa. Scipio -onis 172.: Escipión. sermo -onis ni .: coi~versacióii,ino-
ieculum -i 11.: siglo. scriba -ae m.: escriba. do de expresarse.
:-;4<-1
ser0 adu.: tarde, demasiado tarde. situs -a -um:situado, colocado. s p o n d e o s p o p o n d i sponsurn
ser0 sevi s a t u m 3 Ir.: sembrar. sive con;.: o, o si. 2 tr,.:prometer, comprometerse.
Sertorius -ii rv .: Sertorio. sobrina -ae f : : prima hermana. sponsa -ae f.: novia, prometicla.
serva -ae f.: esclava. sobrinus -i vi.:primo hermano. sponsio -onis f'.: promesa, conipro-
servilis -e:servil, de esclavos. soccus -i rn .: zueco. miso.
servitus -utis f:: esclavitud. socer -eri 117 .: suegro. s p o n s u s -i rrz.:desposado, novio.
servo 1 Ir..: guardar. observar, reser- societas -atis f.: sociedad, asocia- s p o n t e ndu.: espontáneanlente,
var, salvar. ción, alianza. por voluntad propia.
servus -i rn.:esclavo. socius -a - u m :aliado, asociado. sportula -ae f:: espórtula, cestita.
s e s t e r t i u s -ii nz.: sestercio (1110- socordia -ae f:: indolericia. s t a t i m adu.: constailternente, al
neda). Socrates -is 112.: Sócratcs. instante.
seu = sive. sodalis -is 112.: compañero. statio -onis f.: posición, cuerpo de
severitas -atis f : : severidad, rigor. sol -is rn.:sol. guardia.
severus -a - u m :severo, riguroso. solea -ae f.: sandalia. stativa - o r u m 12. pl.: caiiipaiuento.
s e x pr-on. irzclecl.: seis. soleo, solitus s u m 2 sernidep. statua -ae f.: estatua.
sexaginta ~ i - o nindecl.:
. sesenta. ilztr..: solel: acostuinbrar a suceder. s t a t u o -ui -utum3 tr,.:colocai; esta-
s e x t u s -a - u m pr.ori .: sexto. solidus -a - u m :sólido, [irme. blecer, determinar.
si e(~rzj.: si. solitudo -inis f.: soledad. statura -ae f.: estatura.
sic aclu.: así. sollemnis -e:solemne. status - u s 171.: estado, situación.
S ~ C C U S-a - u m : seco. sollers sollertis: Iiábil; diestro. stella -ae f.: estrella.
Sicilia -ae f.: Sicilia. sollertia -ae f.: habiliclacl, destreza. s t e r n o stravi s t r a t u m 3 tr-.: ex-
Siculus -a - u m :siciliano. sollicito 1tr,.:remover, soliviantar. tencler, hacer caer, cubrir.
sicut atlu.: como, coino si. solicitar. stilus -i rn .: estilo, puilzón.
sidus -eris rz .: astro, estrella. sollicitus -a - u m :inquieto, at,ento. s t i p e n d i u m -ii 12.: estipendio, tri-
s i g n i f e r -eris rn..: signífero, aban- s o l u m adu.: sólo, solaniente. buto, paga (del soldado).
derado. s o l u m -i 11.:suelo, tierra. stirps -is rn.:estirpe, linaje.
significo 1 tr.: significar. solus -a - u m prorz.: solo, íInico. s t o steti s t a t u m 1 irztr..: estar de
s i g n u m -i 12.: señal. estandarte. solvo solvi s o l v i t u m 3 tr..: desa- pie, estar inmóvil.
s i l e n t i u m -ii rz.: silencio. tar, pagar. stola -ae f.: estola.
silex -icis 112.: piedra, pedernal. s o m n u s -i I I L . : sueño. strages -is f.: estrago, devastación.
silva -ae f.: bosque. selva. sono -ui - i t u m 1 irztr..:sonar. s t r e n u u s -a - u m :act,ivo, enérgico.
similis -e:parecido, semejante. sordidus -a - u m :sórdido, sucio. stringo s t r i n x i s t r i c t u m 3 tr..:
similitudo -inis f.: semejanza. soror -01% f.: hermana. apretar, estrechar, arrancar, desen-
s i m p l e x -icis:siniple, sencillo. sors sortis f.: suerte, sorteo. vainar.
simul ado.: a l misino tiempo. spargo sparsi s p a r s u m 3 tr.: s t u d e o -ui - 2 ilztr.: dedicarse a ,
simul ac corzj.: tan pronto como. esparcir, dispersar, disenliiiar. poner empeño en: interesarse por,
simul a t q u e = simul ac. s p a t i u m -ii n.: espacio, distancia, estudiar.
s i m u l a c r u m -i 11.:simulacro, ima- espacio de tieinpo. s t u d i u m -ii 11.: einpeiio, afán, inte-
gen, estatua, representación. species -ei f.: aspecto, visión, apa- rés, dedicación, estudio.
s i m u l o 1 Ir.: simulai-, fingir. riencia, especie. stultitia -ae f.: estupidez.
s i n corcj.:pero si. spectaculum -i rz.: espectáculo. s t u l t u s -a - u m : est.úpiclo; necioo
sine prep.: sin, specto 1 tr.: mirar, examinar. insensato.
singularis -e:singular, único. speculator -oris 172.: explorador. s t u p e o -ui - 2 ilztr-.:quedarse ató-
singuli -ae -a:uno cacla uno, de uno s p e c u l u m -i ?L.: espejo. nito, quedarse estupefacto.
en uno. s p e r n o sprevi s p r e t u m 3 ti..: s t u p i d u s -a -um:estupefacto, ató-
sinister -tra - t r u m : izquierdo, rechazar, despreciar. nito.
siniestro. spero 1tr..: esperar. stupor -oris nz.:estupor.
sino sivi s i t u m 3 fr.:permitir. spes -ei f.: esperanza. s u a d e o cuasi s u a s u m 2 tr.: acon-
s i n u s - u s rn.: seno, pliegue, golfo, spina -ae f.: espina, espina dorsal. sejar?persuadir.
bahía. spiro 1iiztr.: exhalal; respirar. suavis -e:suave.
siquidem colti.:puesto que, porque. splendidus -a - u m :espléndido. s u b prep.: bajo, debajo, al pie de.
sisto stiti s t a t u m 3 ti.. e intr,.: splendor -oris nz.:esplendor. s u b e o subire subii s u b i t u m ir?..
porier. detener, ponerse, detenerse. spolio 1 tr.: espoliar, desposeei,. iizLr-.:i r a ponerse debajo, avanzar,
sitis -is f.: sed. s p o l i u m -ii 11.:despojo, botín. sostener.
; 10
subicio -ieci -iectum 3 tr..: sonle- supervenio -veni -ventum 4 intr..: tardus -a -um: lento.
ter, poner debajo. venir encima, sobrevenir. Tarraco -onis f.: Tarraco, Tarra-
subigo -egi -actum 3 tr.: someter, supplex -icis: suplicante. gona.
subyugar. supplicatio -onis f : : plegaria pú- Tarraconensis -e:tarraconense.
subito udu.: repentinamente, de blica, acción de gracias. taui-us -i rn .:toro.
in~proviso. supplicium -ii rz.: suplicio, castigo. tectum -i 12.:techo.
subitus -a -um: súbito, repentino. supplico 1irlfr.:suplicar. tego texi tectum 3 tr..: cubrir,
sublatus p. p. de tollo. supra prep.: arriba, enciiila. prot.egei-.
sublevo 1fr..: levantar, elevar. supremus -a -um: supreino, ú1- tegula -ae f.:teja.
sublimis -e: sublime, e11el aire. timo. tellus -uris f.: tierra.
subsequor, subsecutus sum 3 surdus -a -um:sordo. telum -i 11.:proyectil, dardo.
dep. tr.: seguir de cerca. surgo surrexi suri-ectum 3 inti..: temere ndv.:teirierariainente.
subsellium -ii n .: bailquillo, escaiio. levantarse, surgir. temperantia -ae f.: inoderación,
subsidium -ii 11.: ref~ierzo,ayuda. suscipio -cepi -ceptum 3 tr,.: reco- templanza, mesura, comedimiento.
subsolanus -i i n .: subsolano (vieil- ger, eilcargarse, aceptar. tempero 1 irztr.: regular, moderar,
to del este). suspectus -a -um: sospechoso. ser inoderado, abstenerse de.
subsum subesse subfui ir./: suspendo -pendi -pensum 3 fr.: tempestas -atis f.: tieinpo, tein-
irltr..:estar debajo, estar cerca. colgai., suspender. pestad.
succedo -cessi -cessum 3 irztr'.: suspicio -spexi -spectum 3 tr..: templum -i n .: teinplo.
acercarse. suceder, salir bien. iiiirar de abajo arriba, l e \ ~ a n t a r l a tempto 1tr.: tentar, intentar.
successor -0ris 177 .: suces01-. vista. tempus -oris rz.: tieinpo, momento.
succumbo -cubui -cubitum 3 suspicio -onis f:: sospecha. tendo tetendi tensum 3 tr..: ex-
irztr..: sucuinbii. caer debajo de. sustineo -tinui -tentum 2 tr..: tender, dirigirse, acampar.
succurro -curri -cursum 3 irztr.: resistir, sostener, soportar. tenebrae -arum f: pl.: tinieblas,
acudir. acudir en socorro. sustuli pcrf. d e tollo. oscuridad.
sudis -is f.: estaca. suus -a -um prorz.: suyo. teneo tenui tentum 2 tr.: tener,
sudor -oris rn.: sudor. contener, ocupai-.
sufficio -feci -fectum 3 irztr..: ser tener -a -um: tierno.
suficiente. F,
tenuis-e: tenue, fino, sutil, delgado.
suffigo-fixi -fixum 3 i i , . : clavar. . . tentorium -ii 11.: tienda de cani-
suffragium -ii n.: sufi-agio, voto. tabella-ae f.: tablilla, tableta. paña.
Sulla -ae 112.:Sula. tabellarius -ii rn..: tabelario. tepidarium -ii rz.: tepidario (sala
sum esse fui ir,rs. intr.: ser, estar, taberna -ae f : :tienda. para tomar baños tibios).
existir, haber. tabernaculum -i rz.: tienda d e tepidus -a -um: tibio, entibiado.
summus -a -um: la parte rnás cainpaña. tepor -oris tu.: tibieza, calor tein-
alta de. tabes -is f.: eilferineclad, infección. plado.
sumo sumpsi sumptum 3 tr.: tabula -ae f.: tabla, tableta para ter adu.: tres veces.
toinar, escoger, asumir. escribir. terebro 1tr..: perforar, horadar.
supellex -1ectilis f.: instruinento. tabulatum -i n.: suelo de tablas, tergum -i n.: espalda.
utensilio: pl.: inobiliario, ajuar. piso. tero trivi tritum 3 tr..: frotar, gas-
vajilla. taceo -cui -citum 2 irztr..: callar. tar, consuinir.
super prscp.:encima, sobre. talentum -i rr.: talento (moneda). terra -ae f.: la tierra.
supera -orum rz.: cielo. talis -e: tal, semejante. terreo 2 fr..: aterrar, aterrorizar.
superbia -ae f.: soberbia, orgullo. tam adu.: tan. terrestris -e: Lerreslre.
superbus -a -um:soberbio. orgullo- tamen conj.:con todo, sin embargo, terribilis -e.terrible, espantoso.
so, altanero. no obstante, pero. territorium -ii rz .: territorio.
supercilium -ii n .: ceja. tamquam oclu.: coino, como si, terror -oris 111.: terror, espanto.
superi -orum m .: los dioses. igual que si. tertius -a -uin pr-on.:tercero.
superior -ius: superior, an1;erior. tandem aclu.: en fin, finalinente. tessera -ae f:: tésera.
supero 1tr.: superar, vencer. tango tetigi tactum 3 tr..: tocar. testamentum -i 11.: testainen::~
supersum superesse superfui tanto adu.: tanto. testimonium -ii Ir.: testiinonio.
ir.1.. iilir..:quedar, sobrevivir. tantum ucfu.: solan~ente,sólo. testis -is rn .: testigo.
supei-vacaneus -a -um:superfluo, tantus -a -um: tan grande, tan testor 1clep. tr.: sel. testigo. -.y%::-
inútil. accesorio. iinportante. guar.
t e s t u d o -inis f:: tortuga. s i t u m iir. iilti.. y tr.: pasar, atrave- tuliperf. de fero.
t h e a t r u m -i 11.: teatro. sar. t u m adv.: eiitonces, e n aquel
t h e r m a e - a r u m f: pl.: termas. t r a n s f e r o - f e r r e -tuli -1atum irr. momento.
t h e s a u r u s -i m.: tesoro. tr.: llevar, trasladar, pasar, tra- t u m u l t u s -us 171.: tuiii~ilto,desor-
T i b e r i s -is m.: el Tíber. ducir. den, confusión. agitación.
t i b i c e n -inis 172.:flautista. t r a n s f u g a -ae m.: tránsfuga, de- t u m u l u s -i in.: t ú m u l o , colina, ele-
t i m e o -ui -2 ti-.:temer, tener mie- sertor. vación.
do de. transgredior, t r a n s g r e s s u s s u m t u n c ciclu.: entonces, e n aquel
l i m i d u s -a -um:tíiiiido, iiiiedoso. 3 dep. tr.: pasar, atravesar. moniento.
t i m o r -oris 112 .: temor, miedo. t r a n s m i t t o -misi - m i s s u m 3 ti..: t u n i c a -ae f.: túnica.
t i n g o t i n x i t i n c t u m 3 ti-.: teñir, hacer pasar, enviar al otro lado. t u r b a -ae f.: turba, m u l t i t u d , m u -
bañar, impregnar. t r a n s p o r t o 1 tr.: transportae chedumbre.
t i n t i n n a b u l u m -i 11.: campanilla. t r e m o -ui-3 inti..: temblar, vibrar. t u r b i d u s -a -um:turbado, desorde-
t i r o -onis in.:recluta, principiante. t r e p i d a t i o -onis f.: agitación, nado, turbulento.
t i t u l u s -i JTL.: título. inquietud. t u r b o 1 ti..: turbar, agitar, alterar,
toga -ae f.: toga. t r e p i d o 1 intr.: agitarse, temblar. 1-evolvei-.
tolero 1 tr.: tolerar. t r e p i d u s -a -um:inquieto. temblo- t u r b u l e n t u s -a -um:turbulento.
tollo sustuli s u b l a t u m 3 tr.: le- roso. t u r m a -ae f.: escuadrón.
vantar, elevar, llevarse. t r e s t r i a pi-o)?..: tres. t u r p i s -e:feo, vergonzoso, indigno.
t o n d e o t o t o n d i t o n s u m 2 tr.: t r i a n g u l u m -i iz.: triángulo. t u r p i t u d o -inis f.: vergüenza, ig-
esquilar, cortar (el pelo, la barba), t r i b u n a l - i s 11.:tribunal. nominia.
afeitar. t r i b u n a t u s - u s in .: tribunado. t u r r i s -is f.: torre.
t o n i t r u m -i = t o n i t r u s . t r i b u n i c i u s -a -um:tribunicio. t u t e l a -ae f.: tutela.
t o n i t r u s - u s m.: trueno. t r i b u n u s -i m.: tribuno. t u t o adu.: sin pelig~o.sin riesgo.
t o n o -ui - 1 iittr.:tronar. t r i b u o -ui -utum 3 ti..: distribuir, t u t u s -a -um:seguro. protegido, sin
t o n s o r -oris in.: barbero, pelu- conceder, atribuir.. peligro.
quero. t r i b u s - u s f.: tribu. t u u s -a - u m pi.oit.: tuyo.
t o r m e n t u m -i 11.: i n i q u i n a de gue- tributum -i 11.: tributo, impuesto. t y r a n n i a -ae f : :tiranía.
rra, toriiiento, tortura. t r i c l i n i u m -ii 11 .: triclinio. t y r a n n u s -i m .: tirano.
t o r q u e o torsi t o r t u m 2 ti-.: tor- triginta pron. indecl.: treinta.
cer, hacer girar, atormentar. t r i p l e x -icis:triple.
t o r r e o t o r r u i t o s t u m 2 ti..: tos- t r i r e m i s -is f.: trirreme.
tar, asar. tristis -e:triste.
tot pron. indecl.: tantos. tristitia -ae f.: tristeza. uber -eris:abundante, fértil.
t o t i e s adu.: tantasveces. t r i u m p h a l i s -e:triunfal. ubi adv.: ¿en dónde?, e n donde,
t o t u s -a -um pron.: todo, entero. t r i u m p h o 1 iritr.:celebrarel triunfo. cuanclo.
t r a b s trabis f.: viga, tronco. t r i u m p h u s -i 112.: triunfo. u b i q u e aclu.:e n todas partes.
t r a c t o 1ti..:tocar, inanejar, tratar. t r i u m v i r -i m.:triun\~iro. ulciscoi*, u l t u s s u m 3 dep. ti..:
t r a c t u s - u s nz.: acción de tirar o t r i u m v i r a t u s - u s ~ 2 . :triunvirato. vengar, vengarse d e , castigar.
arrastrar, barrio. Troia -ae f.: n o y a . u l l u s -a -um: u n , algún, uno, al-
t r a d o -didi - d i t u m 3 h.:entregar, T r o i a n u s -a -um:troyano. guno.
dar, pasar, confiar, explicar. t r o p a e u m -i 11 .: trofeo. u l m u s -i f.: oliiio.
t r a d u c o -duxi - d u c t u m 3 ti-.:hacer trucidatio -onis f:: masacre. carni- u l t i m u s -a - u m :últinio.
pasar, transportar, traducir. cería. u l t o r -oris m.:vengador.
tragicus -a - u m :trágico. t r u c i d o 1 ti..: matar, masacrar. u l t r a prep.: m á s allá de, n16s le-
ti-agoedia -ae f.: tragedia. t r u n c u s -i nt.: tronco ( d e árbol). jos de.
t r a h o t r a x i t r a c t u m 3 tr.: sacar. t r u x -cis: fiero, feroz, cruel. Ulysses -is 171.: Ulises.
estirar. arrastrar. tu pi.oiz.: t ú . u m b r a -ae f : : sonibra.
traicio -ieci - i e c t u m 3 ti-.: hacer t u b a -ae f.: trompeta. u m q u a m udu.: alguna vez.
pasar al otro lado, atravesar. t u b i c e n -inis 112.: trompetero. u n a udv.:juntamente, e n conipañía
tranquillitas -atis f.: tranquilidad. t u e o r , t u i t u s s u m 2 dep. ti-.: de- de,junto con.
t r a n q u i l l u s -a -um:tranquilo. fender, proteger. u n d a -ae f.: ola, oleada.
t r a n s pi-ep.: al otro lado de. t u g u r i u m -ii la.: cabaña, choza, u n d e uclv.: ¿de dónde?, d e donde.
transeo transire transii tran- tugurio. u n g u e n t u m -i it.:ungüento.
'M
n g u l a -ae f.: uña. valeo -ui -2 infr.:ser íuerte, estar v e n t e r -tris nr.: vientre.
u n i c u s -a -um:único. bien de salud, servir. v e n t u s -i rn.: viento.
u n i v e r s u s -a -um:todo, entero. v a l e t u d o -inis f.: salud. V e n u s -eris f.: Venus.
u n u s -a - u m pron.: uno, uno solo. v a l i d u s -a - u m :sano, fuerte. v e n u s t u s -a - u m :encantador. lleilo
u r b a n u s -a - u m :de l a ciudad, edu- vallis -is f.:valle, cañada. de gracia, elegante.
cado. vallo 1 tr.: rodear de un vallado, ver v e r i s 12.: priniavera.
u r b s - i s f:: ciudad, Roina. empalizada o trinchera. verber -eris n.: golpe (de vara, d e
u r g e o u r s i - 2 tr.: impeler, apre- v a l l u m -i n.: empalizada, vallado, látigo).
tar, apreii-iiar, einpujar, seguir de parapeto. v e r b e r o 1 tr: golpear, azotar, sacu-
cerca. v a n u s -a - u m :vacío, sin flindaiiien- dir.
u r n a -ae f.:urna. to, inútil. verbum -i 12.: palabra, término.
u r o u s s i u s t u m 3 tr.: quemar, v a r i u s -a -um:variado, diverso. V e r c i n g e t o r i x -igis m.: Vercingé-
incendiar. v a s vasis 12.: vaso. torix.
u r s a -ae f.: osa, hembra del oso. v a s t o 11r.:devastar, asolar. v e r e c u n d i a -ae f.: respeto, discre-
u r s u s -i 112.:OSO. v a s t u s -a - u m : vasto, devastado, ción, pudor.
u s q u e adu. de refr~erzode los ~ 0 1 7 2 - grande. v e r e o r 2 dep. Ir.: temer, temer por.
plerner~tosde lugar:justamente. v a t e s - i s m . y f.: adivino, adivina. Vergilius -ii n2.:Virgilio.
u s q u e ad prep.: hasta. -ve couj. disyu~zti~uer~clitica: o. verisimilis -e:verosíinil.
u s u r a -ae f.: uso, usura. vectigal -is ir.:tributo, impuesto. v e r i t a s -atis f.:verdad.
u s u s - u s 172.: USO,utilidad, sewicio. v e h e m e n s -ntis:enérgico, violeiito, v e r n a -ae m.: esclavo (de naci-
u t a d u . y conj.: como, que, para que. intenso. miento).
de manera que, aunque. v e h i c u l u m -i r , . : vehículo, medio de v e r o adu. y corzj.:realmente, pero.
u t e r u t r a u t r u m proa.: ¿cuál de transporte, carro. v e r s o 1 tr.: hacer girar, voltear,
los dos?, uno de los dos. v e h o v e x i v e c t u m 3 tr.: llevar, mover; pas.: encontrarse, vivir,
u t e r u t r i s m.: odre. transportar. ocuparse.
uterque utraque utrumque ve1 conj.: o. v e r s u s - u s m.:hilera, verso.
pro!!.: uno y otro, iimbos, los dos. veles -itis 112.: vélites. v e r t e x -icis m.: vértice, punto cul-
utilis -e:útil, provechoso. velle iaf. de volo. ininante, reinoliiio.
utilitas -atis f.: utilidad, provecho. v e l l o v u l s i v u l s u m 3 tr.: arrancar. v e r t o v e r t i v e r s u m 3 tr.: girar,
u t i n a m adu.: jojalá! v e l o 1 tr.: cubrir, velar, ocultar. hacer girar, volver, dirigirse.
u t o r , u s u s s u m 3 de/>.intr.: usar, velocitas -atis f : : velocidad. v e r u m colrj.:pero.
utilizar, emplear. v e l o x -icis:veloz, rápido. v e r u m -i 11 .: verdad.
u t r i m q u e adu.: por ambas partes. v e l u m -i 11.: vela, cortina, velo. v e r u s -a -um:verdadero, real.
u t r u m udu. ilzterr-ogatiuo:(no s e tra- v e l u t adu.: coino, como si. v e s p e r -i rn.: la tarde, la caída de la
duce) si. v e n a b u l u m -i n.: venablo. tarde, atardecer.
u v a -ae f.: uva. venalis -e:en venta, para vender. V e s t a -ae f : : Vesta.
u x o r -oris f.:esposa, inujer casada, v e n a t i o -onis f : : caza, animal ca- vestalis -is f.: vestal.
inujei: zado. v e s t e r -tra - t r u m pr-ori .: vuestro.
v e n a t o r -oris m..: cazador. vestibulum -i 12.: vesti%ulo,entrada.
v e n a t u s - u s m.: caza, producto de v e s t i g i u m -ii 12.:huella, rastro.
la caza. v e s t i m e n t u m -i 12.:vestido.
J v e n d i t o r -oris nr.: veiidedor. v e s t i o 4 tr.: vestir, revestir.
acatio -onis f.: dispensa, exen- v e n d o -didi - d i t u m 3 tr.: vender. v e s t i s -is f.: vestido, ropa.
ción. v e n e n u m -i 11.: veneno, droga. v e t e r a n u s -a -um:veterano.
vacca -ae f.: vaca. venerabilis -e:venerable. v e t o -ui -itum 1 ti..: prohibir.
v a c o 1 ilrtr.: estar vacío, estar v e n e r a t i o -onis f.: veneración, v e t u s -e&: viejo, antiguo.
libre de. respeto. vetustas-atis f.: vejez, antigüedad.
v a c u u s -a -um:vacío. v e n e r o r 1 dep. tr.: 17enerar,honrar, v e t u s t u s -a - u m : viejo, antiguo,
vado--3 intr.: ir, marchar. 1-elidirculto. anticuado.
v a d u m -i rl .: vado. v e n i a -ae f:: permiso, indulgencia, vexillum -i ?L.: estandarte, insignia.
v a g i t u s - u s m.: geinido, grito. perdón. via -ae f.: camino, calle, carretera.
v a g u s -a - u m :errante, indefinido. v e n i o v e n i v e n t u m 4 irztr.: venir, v i c a n u s -a -um:aldeano.
valde ndu.:mucho, en gran manei-a. llegar. vicarius -a -um:supleilte, sustit~lto.
vale interg.: ;adiós! v e n o r 1 dep. ti..:cazar. vicina -ae f.: vecina.
:3 151
o a
vicinitas -atis f:: vecindad, vecin- violentia -ae f.:violencia. voluntas -atis f.:voluntad.
dario. violo 1tr-.: violar, profanar, ultrajar. voluptas -atis f:: placer, deleite.
vicinus -i m.: vecino. vipera -ae f.:víbora. volvo volvi volutum 3 tr..: rodar,
vicinus -a -um:vecino, próxiino. vir viri m.: hombre, varón. hacer rodar, derribar.
victima -ae f:: víctima. virga -ae f:: vara, bastón. vomitoria -orum rz. pl.: vomito-
victor -oris m.: vencedor. virgo -inis f.: doncella, inuchacha. rios.
victoria -ae f.:victoria. viridis -e: verde. voro 1tr.: devorar.
victus -us rn .: alimento. virilis -e:viril, masculino. vos pro17.: vosotros.
viculus -i rn.:pueblecito, aldehuela. virtus -utis f:: valor, valentía, votum -i n .: voto, promesa, deseo.
vicus -i m.: pueblo, aldea. virtud. voveo vovi votum 2 tr.: prometer,
videlicetatlu.: sin duda, por vires -ium pl. de vis: las f'uerzas. hacer u n voto.
supuesto. vis vis f.:f ~ i e r z avigor,
, violencia. vox vocis f.:voz.
video vidi visum 2 tr.: ver, procu- visito 1tr-.: visitar, ir a ver. Vulcanus -i:Vulcano.
rar; pas.: ser visto, parecer. visus -us m.: vista, visión. vulgaris -e:vulgar.
vigeo 2 irztr.: estar f ~ i e r t e ,tener vita -ae f.: vida. vulgus -i n.: vulgo, gente, masa del
fuerza. vitis -is f.:viña. pueblo, nlultitud.
vigil -is m.: centinela. vitium -ii 12.: defecto, tara, vicio. vulnero 1tr.: herir, lastimar.
vigilia -ae f.:vela, vigilia, parte de vito 1tr,.: evitar, esquivar. vulnus -eris 12.: herida.
la noche, centinela. vitulus -i m.: ternero. vulpes -is f.: zorra.
vigilo 1irztr.:velar, estar despierto. vitupero 1 fr.: vituperar, criticar, vultur -uris rn.: buitre.
viginti pr-011.indecl.:veinte. reprochar. vultus -us m.: rostro, cara, expre-
vigor -oris m .: vigor, energía. vivarium -ii rz.: vivero. sión.
vilicus -i nz.: granjero. vivo vixi victum 3 intr-.:vivir.
vilis -e: barato, de poco valor, vil. vivus -a -um:vivo, animado.
villa -ae f.: casa de campo, propie-
dad rural, villa.
vimen -inis n.: miinbre, junco.
vix adu.:con dificultad, a penas.
vocabulum -i n.: vocablo, palabra,
denominación.
x
xystus -i rn.: paseo plantado de
vincio vinxi vinctum 4 tr.: atar, voco 1tr.: llamar, noinbrar. árboles.
encadenar. vol0 1irztr-.:volar.
vinco vici victum 3 tr.: vencer. vol0 velle volui irr. y tr.: querer,
vinculum -i n.: atadura, cadena.
vindico 1tr-.: reclamar, castigar.
vinea -ae f.:viña, mantelete.
desear.
volubilis -e:voluble, inconstante.
volumen -inis n.: voluinen, libro.
z
zodiacus -i nz.: zodíaco.
vinum -i n,.: vino. voluntarius -a -um:voluntario. zona -ae f.: cinturón, zona.

También podría gustarte