Vocabulario Caló: Diccionario Esencial
Vocabulario Caló: Diccionario Esencial
calVocabulario de cal-espaol
recopilado por
VeraldiGabriel Veraldi-Pasquale
"...el clebre Mezzofanti, profesor de Bolonia, que hablaba treinta y dos lenguas, haba hecho encomios cientficos del dialecto gitano prefirindole a otros idiomas, y de tal modo, que al volverse loco en 1832 no lo confundi con ningn otro cuando embrollaba en su parla tanto lenguaje."
Francisco de Sales Mayo. El gitanismo. Historia, costumbres y dialecto de los gitanos (1870).
En el bej dOlivete entrisar,/ trin braquia callarda encontrisar,/ en trin bedos las ordeisar,/ y trin quiralis callarda nicob: / yeque se lo delo a la bar lach/ para que me nicobele de merip;/ y / l'aver se lo dielo a Padilla rom/ con saria su suest;/ y l'aver al Bengui lang/ para que m'otorguisarele lo que camelo yo.
Georges Barrow, The Zincali; or Account of the Gypsies in Spain (1841).
A
a, art., la. a, prep. a. abajin, abajin adv., prep., bajo, abajo, debajo. abatanar, v., engendrar, prear, parir, procrear. abatanar abatico, dada, bato, bat, batic, abatico dada bato bat batic s. m., padre. abelar, terablar, terelar, tenelar, tenerer, abillar, abelar terablar terelar tenelar tenerer abillar abiyar, abillelar, abiyelar, abiyar abillelar abiyelar v., tener, poseer. aberdol, aberdol adj., abarquillado. aberdoll, aberdoll adj., abarquillada. abertun, abertun adj. m., forastero. abertui, abertui adj. f., forastera. aberucar, aberucar v., arrepentir. abestiqu, abestiqu s. m., asiento. abichalar, abichalar v., parecer. abilla abilla, s. m., venido, llegado. illa abillar, terablar, terelar, tenelar, tenerer, abelar, abillar terablar terelar tenelar tenerer abelar abillar, abiyar, abillelar, abiyelar, abillar abiyar abillelar abiyelar v., tener, venir. abip, mip, abip mip s. m., ademn, demostracin. abisternar, abisternar v., ordenar, colocar, distribuir. 7
abistuar, abistuar v., tirar, lanzar. abiyelar, abillar, abiyar, abelar, abillelar, abiyelar abillar abiyar abelar abillelar v., tener, venir, llamar. abr, abr adv. fuera. acabelar, acabelar v., traer, producir. acais, clisos, cliss, sacais, avizores, aquas, acais clisos cliss sacais avizores aquas m. pl., ojos. acall, andall, acall andall pron., ello, esto, eso, ste. acn, acn adv., alerta, atencin, cuidado. acan, acan adv., ahora, ya. . acarabear, penar, espandar, chamullar, araquerar, acarabear penar espandar chamullar araquerar v., hablar. acarar, pruchar, puchar, araquelar, acarar pruchar puchar araquelar v., llamar, reclamar. acatao, acatao m., compinchado, asociado. acatar, acatar v., asociar, reunir, ligar. achangar achangar, v., avasallar, sujetar. ngar acharao, acharao adj., celoso. acharar, acharar v., atormentar, encelar. achararse, achararse r., espantarse, asustarse. achare, achare s. m., tormento. achares, achares m. celos, tormentos, penas. achet, achet adv., ayer. achib, achib adv., hoy. achinar, achirdar, v., acotar. achinar achirdar achinelar, achinelar v., rajar, cortar. 8
achirdar, achinar, achirdar achinar v., acotar. achogornar, achogornar v., acudir. acnabao, acnabao m., nombrado, famoso. acnao, acnao s. m., nombre. aco, aco adv., aqu, ac. acores, acores f. pl., nueces. acruao, acruao adj., abrigado. acruar, acruar v., abrigar. acru acru, s. m., abrigo acurdarse, acurdarse v., embriagarse. Adal, Madrilat, Adal Madrilat top., Madrid. adalu, adalu adj., madrilea. adalu, adalu adj. m., madrileo. adocamble, adocamble adv., en cualquier parte. adojar, adojar v., arreglar, adornar. Adonay, Adonay nom. p., Manuel. aduque, aduque adv., adonde quieras. Adurache, Adurache top., Alfarache. aellas, aellas s. f., llaves. afarjar, afarjar v., arropar. agarabar, agarabar v., esperar, aguardar. agentive, agentive s. m., banco, asiento. agigrisn, agigrisn s. m., azabache. agil, agil s. m., enema, lavativa, jeringa. 9
agiler, agiler v., ayudar, socorrer, asistir. aginar, aginar v., dividir, partir. agin, agin s. m., divisin, particin. agual, agual s. f., asesora. agual, barader, barander, bravo, avisado, agual barader barander bravo avisado s. m., asesor, consejero, juez. agela, plasta, plastan, paosa, mandela, agela plasta plastan paosa mandela s. f., capa. agu, quin, angun, agu quin angun s. f., miel de abejas. aires, aire, bal, aires aire bal s. m., cabello, cabellos. aislar, aislar s. m., poder. aisnar, aisnar v., haber, aj, aj s. m., cangrejo. ajandorrs, ajandorrs adj., adinerado, rico. ajandorr, ajandorr adj. adinerada, rica. ajar, ajor, ajar ajor s. m., viernes. ajelar, ajelar v. acariciar, mimar. ajeriar, ajerizar, ajeriar ajerizar v., freir. ajerizar, ajeriar, ajerizar ajeriar v., freir. ajiesin, ajiesin s. m., azabache. ajil, ajil s. f., ayuda. Ajil, Ajil top., Avila, ajilerar, v., ayudar. ajilerar ajil, ajil s. f., azahar. ajinar, ajinar v., repartir. ajojoy, solja, ajojoy solja s. m., liebre. 10
ajor, ajar, ajor ajar s. m., viernes. ajuncar, ajuncar v., agraviar, ofender. ajurju, ajurju s. f., clera, ira. ajurju, arurju,adj., colrico, soberbio. ajurju arurju alachar, alachar v., encontrar. alachinguar, alachinguar v., estirar, alargar. alal, alal s. f., alegria. alanga, alanga s. f., pesar. alangar, alangar s. f., retortijn, dolor. alao, alao s. m., palabra. alaquiar, alaquiar v., tejer. alaquin, alaquin s. m., tejedor. alaquii, alaquii s. f., tejedora. albaire, janrrell, andro, albaire janrrell andro s. m., testculo. alban, alban s. m., resuello, hlito, aliento. albiriji, arcarabi, chorripn, jirib, albiriji arcarabi chorripn jirib s. f., artificio, maa, astucia. alcandora, alcandora s. f., percha. alcarrn, alcarrn s. m., zngano, holgazn. alchuch, alchuch adj. m., agachado, inclinado. alchuch, alchuch adj. f., agachada, inclinada. alcorabisar, v., conseguir, alcanzar. alcorabisar alcorque, alcorque s. f., alpargata. Alculal, Alculal s. m., Corn. alcur, alcur s. f., arco, cerco, aro. 11
al, al pron., l. alendar, asaselar, lalar, retejar, alendar asaselar lalar retejar v., congratular, regocijar, alegrar. alendarse, alendarse v., alegrarse. alendayi, sardaay, alendayi sardaay adj., complacida, alegre. alendelar, asaselar, lalar, retejar, alendar, alendelar asaselar lalar retejar alendar v., complacer, alegrar. alendel, alendel adj. m., complacido. alendoy, alendoy adj., alegre, contento. alfira, alfira s. f., adelfa. alfor, alfor s. m., yeso. algeique, algeique s. m., manantial, fuente. algerga, algerga s. m., argolla. algial, algial adv., adelante, algomag, algomag s. m., vecino. aliali, aliali s. f., genio, talante. alicati, alicati s. f., vez. aligata, aligata s. f., lado. aligatas, aligatas adv., al lado. alip, alip adj., aseada, limpia. alipiad, alipiad adj., aseado, limpio. alipiar, alipiar v., asear, limpiar. alipipn, alipipn s. m., aseo, aljeique, aljeique s. f., fuente. aljipi, s. f., condimento, alio. aljipi 12 limpieza.
almensalle, almensalle s. f., mesa. almifor, almifor s. m., mulo. almifora, almifora s. f., mula. almiforero, almiforero s. m., ladrn de caballeras. aloj, aloj adj., afable, corts. alollar, aloyar, alollar aloyar v., acoger, recibir, admitir. alollar, alollar s. f., receptadora, receptora. alollar, alollar s. m., receptador, receptor. alonar, alonar v., salar, sazonar. aloyar, alollar, aloyar alollar v., acoger, recibir, admitir. alpand, alpand s. m., abril. alquer, alquer s. m., habitacin. alta, alta s. f., torre, ventana. altacoya, altacoya s. f., cigea. altana, altana s. f., templo. altanar, altanar v., casar. alton, alton s. f., casada. altona, altona s. m., casado. alun, alun adj., lejos. aml, aml s. m., compaero. amla, amla s. f., compaera. amangue, amangue pron. m., nosotros, nos. amar, amar pron. pos., nuestra. amaras, amaras pron. pos., nuestras. amar, amar, amar amar pron. pos., nuestro, nuestra. 13
amars, amaras, amars amaras pron. pos., nuestros, nuestras. amartelar, amartelar v., marchitar. ambr, ambr s. f., apero. ambr, ambr s. m., aperador. amii, truj, salchuy, astruje, amii truj salchuy astruje s. m., yunque. amolar, amolar v., valer, valorar. amolelar, amolelar v., evaluar, apreciar. ampiar, ampielar, ampiar ampielar v., ungir, olear, untar. ampielar, ampiar, ampielar ampiar v., olear, untar. ampi, ampi s. m., aceite. ampioleto, ampioleto s. m., ungento. amplio, amplio s. m., leo. ampuchao, ampuchao adj., acosado, ampuchar, ampuchar v., acosar amuchar, matobar, amuchar matobar v., achispar, emborrachar. amular, amular v., ahogar, estrangular amuejao, amuejao adj., arraigado, que tiene races. amuejar, amuejar v., arraigar. amuejo, amuejo s. m., arraigo, con races. an, an prep., en. anacer, anacer v., acontecer, suceder. anadiar, anadiar v., aadir. anaoz, anaoz s. m., verdugo. anarania, anarania adv., amn, as sea. 14
ancha, ancha s. f., ciudad, poblacin. ancl ancl, s. f., gafa, lente. l anclis, anclis s. m., anteojo. ancr, ancr s. m., antojo, capricho, deseo. ancriso, ancriso s. m., anticristo. anda, anda adv., despus; s. m., final, fin. andall, acall, andall acall pron., ello, eso, ste. andndula, rapipocha, rabasunch, andndula rapipocha rabasunch s. f., zorra. andayos, andayos pron. m. pl., ellos, esos. andiar, andiar adv., as; prep., segn. andigar, andigar v., asistir. andivelar, andivelar v., andar. andoba, ondoba, andoba ondoba pron. y adj., tal, este, aquel. andolaya, andolaya pron., ella, esa, aquella. andolaye, andolaye adv., all, allende. andor, andor s. f., golondrina. andoy andoy, pron., se. y andr, andr prep., entre, en; adv., dentro. andr, andr s. m., camino. janrrell, albaire, andro janrrell albaire s. m., testculo. anduque, anduque adv., adonde. anduyo, anduyo s. m., veln. angelar, angelar v., desear, apetecer. angel, angel adj., anterior. 15
angella, angella adv., delante; prep., ante. ngelo, ngelo s. m., deseo, apetito, gana. anger, mericln, anger, sosi, pulun, anger mericln anger sosi pulun s. f., corral. anglan, anglan s. m., publicano. angrum, angrum s. m., cerrojo. angu, angu s. f., anillo. angun, quin, agu, angun quin agu s. m., miel. anguitarr, anguitarr s. f., trapera, basurera. anguitarr, anguitarr s. m., trapero, basurero. anguja, anguja s. f., congoja, angustia. angu, angu s. m., anhelo, afn. angustia, bard, banasto, trena, jurep, estaribel, angustia bard banasto trena jurep estaribel estarib, estaripel, estar, caltrab, estarib estaripel estar caltrab s. f., crcel, galeras. angustiao, angustiao s. m., preso. angustr, angustr s. m., alfiler. anguts, anguts s. f., dedo. anis, berilli, arsonisp, anispa, anis berilli arsonisp anispa s. f., avispa. anispa, berilli, arsonisp, anis, anispa berilli arsonisp anis s. f., avispa. anll, anll adj., ancha. anqu, anqu s. f., antojo. anr, s. m., huevo. anr ansi, ansi s. f., agua. ansos, ansos conj., aunque. ansul, ansul adj., enfermo. 16
antruej antruej, s. m., carnaval. uej antujim, antujim s. f., azufaifa, fruta del azufaifo. Se usaba como medicamento pectoral. antujir, antujir s. m., azufaifo, frutal del azufaifo, comestible. antuviada, antuviada s. f., porrazo. antuviar, antuviar v., golpear . anublado, anublado adj., ciego. anublar, anublar v., cubrir. anublarse, anublarse v., cegarse, enfurecerse, aocana, aocana adv., ahora. aopl, aopl adv., ah. aostel, aostel adv., abajo. aotal, aotal adv., all. aotar, aotar adv., all aoter, aoter adv. all. apag, apag prep., acerca. apal, apal adv., detrs. apasionao, apasionao m., alcaide. apiao, apiao m., ungido; Jesucristo. apicharar, apicharar v., ver, percibir. apiolao, apiolao adj., aprisionado. apiolar, apiolar v., trabar, apresar. apirabar, apirabar v., fornicar. apuchelar, v., vivir. apuchelar 17
apucheli, apucheli s. y adj., vivo, viva. apuchera, apuchera s. f., engendrada, concebida. apuchero, apuchero m., engendrado, concebido. apucheris, apucheris m. y f. pl., vivos, vivas, apuchobo, apuchobo s. m., avechucho. apusao, apusao adj., advertido, avisado. apusar, apusar v., advertir, avisar. aquejer, aquejer adj. f., enamorada. aquejerao, aquejerao adj. m., enamorado. aquejerar, aquejerar v., amartelar, enamorar. aquerar, aquerar v., hacer, ejecutar. aqu, aquia, aqu aquia s. f., ojo. aquia, aqu, aquia aqu s. f., ojo. clisos, cliss, acais, sacais, avizores, aquas clisos cliss acais sacais avizores f. pl., ojos. aquili, chor, choro, chorar, choruy, aquili chor choro chorar choruy farabusteador, orund, ostilador, rand, atalaya, farabusteador orund ostilador rand atalaya s. m., ladrn, ratero. aquinbilaneto aquinbilaneto, s. m., acompaamiento. laneto aquinmen, aquinmen s. f., aficin. aquirindar, aquirindar v., aficionar. aquirindayi, adj. f., aficionada. aquirindayi aquirindoy, aquirindoy adj. m., aficionado. ar, ar art., las. aracatano, aracatano s. m., guardin. 18
aracate, aracate s. m. y f., guarda, guardesa. aracatear, aracatear v., guardar, custodiar arach, tarach, arach tarach s. f., noche; adv. anoche. arajay, arajay s. m., fraile. aranf, aranf adj., rancio. arant, arant s. f., tinta. ara, arari, avar, ara arari avar adj., preada. araperar, araperar v., recordar. arapuche, arrecocheponche, arapuche arrecocheponche m ., galpago. araquelar, acarar, pruchar, puchar, araquelar acarar pruchar puchar v., llamar. araquerabn, araquerabn s. m., conversacin. araqueran, araqueran adj. m., hablador. araquera, araquera adj. f., habladora. araquerar, penar, espandar, chamullar, acarabear, araquerar penar espandar chamullar acarabear v., decir hablar, llamar. arara, arara s. f., prenda. promesa arari, ara avar, a, arari ara avar adj., preada. arasno, arasno s. m., miedo arat,s. arat f., sangre, menstruo, el ser, la existencia . arate, arate s. m., perodo menstrual arber, arber s. m., alameda, arbolado. arberuqu, s. m., lamo, rbol. arberuqu arbijund, arbijund s. m., artillero, caballerizo. arbijund, arbijund s. f., artillera. arbol, arbol s. m., cuerpo. 19
arbolado, arbolado adj., garrido, alto. arcarabi, chorripn, jirib, albiriji, arcarabi chorripn jirib albiriji s. f., astucia, ardid. archabar, archabar v., servir, cumplir. archabar, archabar s. m., desempeo archelar, archelar v., enterrar, sepultar archelarn, archelo, archeloy, archelarn archelo archeloy s. m., entierro. archelar, archelar s. f., sepulturera; archelar s. m., sepulturero. archelo, archeloy, archelarn, archelo archeloy archelarn s. m., entierro. arcilar, arcilar s. m., poder, dominio arcofun, arcofun s. m., arco. arcojun, arcojun s. m., arcano, misterio arcoju, arcoju s. f., arca, depsito arcopicho, arcopicho s. m., arroz. arcoprindao, arcoprindao s. m., fusilado. arcoprindar, arcoprindar v., fusilar, entregar. ardelar, adielar, ardelar adielar v., levantar. ardicar, ardicar v., haber. ardiar, ardiar v., elevar, ensalzar. ardiarar, ardiarar v., nacer. ardiar, s. f., levantadora, sostenedora. ardiar rdiar, ardiar s. m., levantador, sostenedor. ardielar, ardielar v., sostener, alzar. ardielo, s. m., levantamiento. ardielo 20
ardiipn, ardiipn s. m., nacimiento. ardiorai, ardiorai adj., oriundo. ardombardi, ardombardi s. f., arena. ardoria, ardoria s. f., vena. arduj, ardujui, arduj ardujui s. m., asesino. argandi, argandi s. f., ejrcito; adj., armada. argandichenal, argandichenal s. m., infantera argandimor, argandimor s. m., armada martima. argand, argand adj., armado. Argenicato, Argenicato nom. p., Pilatos. argilar, argilar v., envolver, arrollar. argirar, argirar v., arbitrar, conseguir. argir, argir s. m., arbitrio argostin, argostin s. m., arruga, pliegue. argul, argul s. m., arrope. argurar, arjurar, argurar arjurar v., soportar, aguantar. ari, ari s. f., arpa. aribn, aribn s. m., aspaviento. arica, arica s. f., araa, astilla. aricata, aricata s. f., parte, porcin. aricatar, aricatar v., partir, dividir, arifarzo, arifarzo s. m., capote o sayo. arinatrar, arinatrar v., arrestar. arinatro, arinatro s. m., arresto, preso. . 21
arisojar, arisojar v., rebanar, araar. arisojn, arisojn s. m., araazo. arispan, arispn, arispan, arispan arispn arispan s. m., respiracin, aliento. arispar, arispar v., respirar, aspirar. arispau, arispau s. m., aspaviento. arispejal, arispejal s. m., metal arispn, arispan, arispan, arispn arispan arispan s. m., respiracin, aliento. arit, arit s. m., lenteja. arjafia, arjafia s. f., ensalada. arja, arja s. m., ensalada. arjin, arjir, arjin arjir s. f., arbitrio. arjir, arjir s. m., impuesto. arjori, arjori s. m., arcngel. . arjul, arjul s. m., arrope. arjulej, arjulej s. m., tumulto. arjulejar, arjulejar v., arrebatar. arjulej, arjulep, arjulej arjulep s. m., arrebato arjulipar, arjulipar v., denigrar, escarnecer. arjulip, arjulip adj. m., arrastrado, prostituido. arjulip, arjulip adj. f., arrastrada, prostituida. arjulip, arjulip v., arrastre. arjun, arjun adj. m., soberbio, orgulloso, colrico. arju, adj. f., soberbia, orgullosa, colrica. arju 22
arjurar, argurar, arjurar argurar v., soportar, aguantar. arjurju, ajurju, arjurju ajurju s. f., clera, ira. arlipuchar, arlipuchar v., alquilar. arlipuch, arlipuch s. m., alquiler. arluch, arluch s. f., arbusto, mata. armensall, armensall s. m., libro. armin, armin s. m., asado. armoroji, armorojor, armoroji armorojor s. m., ayuntamiento. aromal, aromal adv., seguramente. aroschi, aroschi s. f., arma. arosipar, arosipar v., arrasar, allanar. arpujar, arpujar v., acercar arquisijar, arquisijar v., arrojar, despedir. arquisij, arquisij adj., arrojado. arquisim, arquisim s. m., norma, orden, arreglo. arraj, arraj s. f., avaricia. arraj, arrajun, arraj arrajun adj. m., avaricioso, avaro. arraju, arraju adj. f., avara, avariciosa. arranf, arranf adj. m., aejo. arranf, arranf adj. f., aeja. arrebojar, arrebojar v., arreciar, aumentar. arrebujar, arrebujar s. m., arrepentimiento. arrebujirse, arrebujirse v., arrepentirse. arrecocheponche, arapuche, arrecocheponche arapuche m ., galpago. 23
arredomar, arredomar v., juntar, unir. arredomarse, arredomarse v., escandalizarse. arrejofa, arrejofa s. f., rubor, acaloramiento. arrelenar, arrelenar v., arriar. arrestrejalar, arrestrejalar v., ayunar. arriciar, arricielar, arriciar arricielar v., arrodillar. arrig, arrig s. m., avin. arrobiar, arrobiar v., recoger. arrmales, arrmales interj., caramba. arroscar, arroschicar, arroscar arroschicar v., envolver, juntar. arruch, arruch adj. f., arruinada. arruch, arruch adj. m., arruinado. arrujil, arrujil s. f., olla. arsochi, arsochi s. f., avutarda. arson, arsoi, arson arsoi s. m., avispero. arsonisp, berilli, anispa, anis, arsonisp berilli anispa anis s. f., avispa. arsoi, arson, arsoi arson s. m., avispero. arsopar, arsopar v., avisar. arsop, arsop s. m., aviso, advertencia. arsoschisich, arsoschisich adj. m., armado. arsoschisisn, arsoschisisn adj. f., armada. arsujar, arsujar v., arrancar. arsuj, arsuj s. m., arranque. artifara, artife, artifara artife s. m., pan. 24
artifero, artifero s. m., panadero. artillar, artillar v., armar. artribuli, artribuli s. m., artculo. aruje, or, luey, ieru, chorr, ayer, tutn, aruje or luey ieru chorr ayer tutn s. m., lobo. ajurju urju,adj., colrico, soberbio. arurju ajurju as, as art., las. asalmuar, asalmuar v., asaltar. asalmui, asalmui s. f., asalto. asaselar, lalar, retejar, alendar, asaselar lalar retejar alendar v., alegrar, regocijar. asaselarse, asaselarse v., alegrrse, regocijarse. asasel, asaseloi, asasel asaseloi s. m., regocijo, jbilo. asia, asia s. m., molino harinero. asiap, asiap s. f., asistencia, presencia. asidiaj, asidiaj s. f., asistencia. asirias, asirias pron. pl., aquellas; s. m., asirios. asislable, asislable adj., poderoso. asislar, asislar v., capacitar. asislosa, asislosa adj. f., poderosa. asisloso, asisloso adj. m., poderoso. asisnastri, asisnastri s. m., aprendz. asisprol, m, bronce. asisprol asminar, asminar v., asar. asmin, asmin s. m., asado. asnabar, asnabar v., nombrar. 25
asnao, asnao s. m., nombre. asobar, asornar, asobar asornar v., dormir, adormecer. asordar, asordar v., asombrar. asordarse, asordarse r., asombrarse. asord, asord s. m., asombro. asornar, asobar, asornar asobar v., dormir, adormecer. asparaba, asparaba s. f., rotura, quiebra. asparabar, asparabar v., romper, quebrar. asparabelar, asparabelar v., quebrantar. aspasar, aspasar v., saludar. aspasar, aspasar s. m., saludo, reverencia. astar, astar v., alargar. astelero, astelero s. m., archivero. astel, astel s. f., archivo. astis, astis adj., posible. astis, astis adv., quiz, tal vez. astisar, astisarar, astisar astisarar v., poder. astisar, astisar adj. f., poderosa. astisar, astisar adj. m., poderoso. astisiripn, astisiripn s. m., podero, potencia. astra, tremucha, chimtra, astra tremucha chimtra s. f., luna, astro. astruja, astruja s. m., reja del arado. astrujar astrujar, v., arar. trujar astruje, truj, salchuy, astruje, amii, astruje truj salchuy astruje amii s. m., yunque. 26
asuseloy, osunch, asuseloy osunch s. m., placer. atachonado, atachonado adj., abrochado atac, atac adj., asociado. atalaya, chor, choro, chorar, choruy, farabusteador, atalaya chor choro chorar choruy farabusteador orund, ostilador, rand, aquili, orund ostilador rand aquili s. m., ladrn. atarazana, atarazana s. f., guarida de ladrones. atasabad, atasabad adj. m., ahogado. atelis, atelis adv., abajo aterelarse, aterelarse v., atenerse. aterna, aterna s. f., chulera, arrogancia. aterni, aterni m. nacido muerto, feto, aborto. atiar, atiar adv., as. atoc, atoc adv., aqu. atojo, luj, atojo luj s. m., alio, adorno. atroji, atroji s. m., cuo, sello. atrojipar, atrojipar v., afirmar, asegurar. atrojipar, atrojipar s. m., el que asegura el riesgo de mercancas. atrojip, atrojip s. m., salvoconducto. Atronense, Atronense n. pr., Antonio. atudiesalle, atudiesalle s. m., acero. aul, aul adj. m., ancho. aull, adj. f., ancha. ull aunsos, aunsos conj., aunque. auprar, v., arribar, llegar de viaje. auprar 27
aupr, aupr adv., arriba. auretra, auretra s. f., agua. avar, ara, arari, avar ara arari adj., preada. avel, aver, avel aver adj. f., otra. averna, averna s. m., apodo, mote, alias. avisado, barader, barander, bravo, agual, avisado barader barander bravo agual s. m., juez. avispar, avispar v., espantar. avizor, avizor adj., al acecho. avizores, clisos, cliss, acais, sacais, aquas, avizores clisos cliss acais sacais aquas s. m., ojos. ays, ays adv., aun, sin embargo azia, azia s. f., molino. azimadie, azimadie s. f., signo. azorero, azorero s. m., compaero del ladrn, cmplice.
28
B
ba, bac, bae, bas, bate, baste, bastes, ba bac apcope de bae bas bate baste bastes chova, chova s. f., mano. babiar, babiar v., apagar. babosa, s. f., seda. babosa bac, ba, bae, bas, bate, baste, bastes, bac ba apcope de bae bas bate baste bastes chova, chova s. f., mano. bacamn, s. m., volumen. bacamn Bachan, Bachan nom. p., Sebastin. bachiju, bachiju s. f., parloteo, habladura. bachirdoy, bachirdoy s. m., mechn, melena. bachur, bachur s. f., bayoneta. bachurri, bachurri f ., vileza, canallada. bada, bada s. f., cliz. badelic, badelic s. m., badil. bae, chova, bate, baste, bas, bastes, bae chova bate baste bas bastes s. m., mano (apcopes: ba bac ba, bac). ba, ba s. m., regreso. bagand, bagand s. f., campana. bajal, bajal adj., profeta, profetisa. 29
bajamba, bajambar, bajamba bajambar s. f., tentacin. bajambar, bajambar v., palpar, tocar. bajambar, bajamba, bajambar bajamba s. f., tentacin. bajambaya, bajambaya adj. f., tocaya. bajambayo, bajambayo adj. m., tocayo. bajanedr bajanedr, s. m., tocamiento. janedr bajan, bajan adj., barcelons. bajai, bajai s. f., guitarra. Bajar, Bajar top., Barcelona. bajatia, bajatia s. f., campana. baj, baj: baj s. f., suerte, ventura. Penar baj echar la buena ventura. bajiaz, bajiaz a., profetizar, predecir. bajilache, bajilache s. m., ciervo, venado bajilar, bajilar adj. y s., babosa. bajilar, bajilar adj. y s., baboso. bajili, bajili s. f., baba. bajilon, bajilon s. m., bandolero, bandido. bajin, bajin s. m., respeto; caso, suceso. bajin, bajin adv., bajo, debajo. bajin, bajin adj. m., sucedido, acaecido. bajirina, s. f., canasta, banasta. bajirina bajirinano, bajirinano s. m., banastero. bajuchanar, bajuchanar v., barruntar, conjeturar. bajuma, bajuma f. chinche. 30
bal, aires, aire, bal aires aire s. m., pelo, cabello. bal, bal s. f., jardn, huerto. balachar, balachar v., hallar. balaja, balaja s. f., balsa. - balante, s. m., carnero, rumiante. balbal, balbal adj. f., rica, poderosa. balbal, balbal adj. m., rico, poderoso. balbalipn, balbalipn s. m., riqueza, fortuna. balcojun, balcojun adj., fanfarrn. baldaqu, baldaqu adj. m., baldado. baldaqu, baldaqu adj. f., baldada. baleb, felo, balib, balibale, iesan, baleb felo balib balibale iesan s. m., tocino. balg, balg adj. m., bello, hermoso. balgis, balgis adj. f., bella, hermosa. bal, balich, bal balich s. f., puerca, marrana. baliar, baliar v., batir. balib, balibale, baleb, iesan,s. balib balibale baleb iesan f., tocino. balich, balich, balich balich s. m., marrano, cerdo. balich, bal, balich bal s. f., cerda, marrana. balichn balichn, s. m., jamn. hn balij, balij s. f., batera. baljor, baljor s. m., baldn. baljuqu, baljuqu s. f., valija. bal, bal s. f., barra de pan. ballesta, s. f., alforja. ballesta 31
ballestera, ballestera s. f., pichona, paloma. ballestero, ballestero s. f., pichn, palomo. balogar, balogar v., volar. balor, balor s. m., lechn. balorr, balorr s. f., ventosidad. balpari, balpari s. m., pelo canoso. balsam, balsam s. f., caa. balsamit, balsamit s. f., curacin. baltimuti, baltimuti s. m., blsamo. baltrab, baltrab adj., fuera. baluca, baluca s. f., peluca. baluchar, baluchar v., hallar, encontrar. bluns, bluns s. m., pantalones balu balu, s. m., calzn corto. balu, balu s. f., corza, gamuza. bamban, bamban adj. m., bobo, simple. bamba, bamba adj. f., boba, simple. bambanicha, banbanicha, bambanicha banbanicha m. botica, bodega, y tambin, cadalso. bambanichero, bambanichero s. m., bodeguero. banagear, banagear v., vadear. banastero, s. m., alcaide, carcelero. banastero banasto, trena, jurep, estaribel, estarib, estaripel, banasto trena jurep estaribel estarib estaripel estar, caltrab, angustia, estar caltrab angustia s. m., crcel. bancotilla, s. f., ballena. bancotilla 32
Bandoj, Bandoj nom., Bernardo. banich, banich s. m., bachiller. banicheria, banicheria s. f., bachillera. banjari, banjari s. f., paja. banjar, banjar s. m., pajar. banjul, banjul s. m., fanfarrn, baladrn. banjurr, banjurr s. f., baladronada. ban, ban adj. m., bayo, color blanco amarillento; mariposa del gusano de seda, que los pescadores de caa ponen como cebo en el anzuelo. ba, ba adj. f., baya, yegua de pelo blanco amarillento. bansal, bansal s. f., causa. bansaqu, bansaqu s. f., banca. bansin, bansin s. m., banco. bantoj, bantoj adj. f., vil, indigna. bantoj, bantoj adj. m., vil, indigno. lach, bar lach s. f., la piedra imn, talismn. bar, bar s. f., piedra, roca, pea. baraca, baraca s. f., invierno. barader, barander, bravo, agual, avisado, barader barander bravo agual avisado s. m., juez de paz, hombre de honor, barandar, v., azotar, castigar. barandar barand, barand s. m., azote, castigo. barandelao, barandelao adj., castigado. barandelar, barandelar v., castigar, azotar. 33
barander, barader, bravo, agual, avisado, barander barader bravo agual avisado s. m., juez, magistrado. barand, baranda, s. f., espalda. barand baranda bara, bara s. f., cocina de a bordo en galeras, comida de rancho, galera, prisin de mujeres. baraustar, baraustar v., atacar, apualar. baraustar, baraustar s. m., machete, pual. barbado, barbudo, barbado barbudo s. m., cabrn. barbal, barbal s. m., aire. barbal, barbal s. m., desvaro, fantasa. barbal, barbal adj. f., airosa, graciosa. barbal, barbal adj. m., airoso, gracioso. barbalu, barbalu m. mdico, boticario. barban, barban s. m., viento. barbanales, barbanales m. pl., fuelles. barbanar, barbanar v., airear, aventar. barban, s. m., fuelle. arban barbi, barbi adj. f., airosa, gallarda, simptica. barbudo, barbado, barbudo barbado s. m., cabrn. barchata, barchata s. f., porra. bardad, bardad adj., vaco. bard, banasto, trena, jurep, estaribel, estarib, bard banasto trena jurep estaribel estarib estaripel, estar, caltrab, angustia, estaripel estar caltrab angustia s. f., crcel. bardn, bardn s. m., juicio, razn, bardor, bardor adj. f., verde. 34
bardrabar v., verter, derramar. bardroy, bardroy adj. m., verde. bare adj., grande, superior. bar, bar s. m., duro, moneda de cinco pesetas. barenda, barenda s. f., piedra, pea, canto. mol, bares del mol s. m., tabernas, bodegas. bargana, bargana s. f., guerra. barial, barial adj., voluminoso. barib, barib adv., mucho. Los superlativos en cal se forman usando este adverbio despus del adjetivo o el sustantivo, o usando el adverbio but (muy) antes. Por ej., lach (bueno), but lach o lach barib, buensimo. baribustr, baribustr adj. sup. f., abundantsimo. baribustr, baribustripn, sobraunch, baribustr baribustripn sobraunch s. m., abundancia. baribustripn, baribustr, sobraunch, baribustripn baribustr sobraunch s. m., abundancia. barl, bar, bar, bar, barl bar bar bar adj. bueno, grande, excelente. Los aumentativos se forman con estos adjetivos; por ej., barl bar, tontaco; barll bar, tontaca. baril. baril s. f., manta. barll, barll adj. f., manitica, alelada, tonta. barl, ninelo, mancan, gil, gil, dilil, dielo, barl ninelo mancan gil gil dilil dielo bomboy, bomboy adj. m., manitico, alelado, tonto. barmej, barmej s. f., bao. barmejiar, barmejiar v., baar. 35
Barnojina, Barnojina top., Barcelona. bar, bar adj., superior, grande. barojil, barojil adj., m., fro. barojil, barojil adj., f., fra. barolacr, barolacr s. m., mayordomo, procurador. barranda, barranda s. f., piedra. barrequerar, barrequerar v., exagerar. barri, barri s. f., berza, col barru, barru s. f., saya. Barsal, Barsal nom. p., Juanito. barsami, barsami adv., bastante. Barsan, Barsan nom. p., Juan. barsan, barsan s. f., justicia. Bartiqu, Bartiqu nom. p., Bartolom. bartrab, bartrab adv., afuera. bartrabs, bartrabs adv. al revs, al contrario. bartraqu, bartraqu s. m., taco. barudii, barundi, barudii barundi s. f., arrogancia, orgullo. baru, baru s. f., basquia, saya. bas, chova, bate, baste, bae, bastes, bas chova bate baste bae bastes s. m., mano (apcopes ba bac ba, bac). basca, basquera, s. f., alcalda. basca basquera bascurr, bascurr s. f., barrena. bascurriar, bascurriar v., barrenar. bascurri bascurri, s. m., barreno. 36
basl, basl s. m., baca de barbero. basn, basn s. m., gallo. basquera, basquera s. f., alcaldada, cacicada. basquera, basca, basquera basca s. f., alcalda.
'
basquer, brostildan, brostirdin, basquer, chejar, basquer brostildan brostirdin basquer chejar s. m., alcalde. bastal, bastal s. m., dao, perjuicio. bastard, bastard s. f., afliccin, pena, mal, crcel. bastar, bastar adj. m., diestro, derecho. bastar, bastar adj. f., diestra, derecha. bastar, bastar adj., m. diestro. baste, bae, bas, bate, bastes,s. baste bae bas bate bastes m., mano. Apcopes: ba, bac ba bac. bata, bata s. f., madre. batacol, batacol adj. m., amarillo. batacol, batacol adj. f., amarilla. batan, batan s. m., becerro. bate, chova, baste, bae, bas, bastes, bate chova baste bae bas bastes s. m., mano (apcopes: ba, bac ba bac). batel, batel s. m., junta de ladrones. batel, batel s. m., badajo. bater, s. m., bculo. bater batic, batico, dada, bato, bat, batic abatico dada bato bat ,s. m., padre. Batimuji, Undebel, Undeb, Batimuji Undebel Undeb Ondebel nom. p., Dios. batipur, parun, batipur parun s. f., abuela. 37
batipur, paru, beripapi, tesquel, batipur paru beripapi tesquel m. abuelo. majoro, bato majoro s. m., padre santo. bato, abatico, dada, bat, batic,s. bato abatico dada bat batic m., padre. batorr, batorr s. m., padrino. batorr, batorr s. f., madrina. bat, abatico, dada, bato, batic, bat abatico dada bato batic s. m., padre. batuces, batuces pl., padres. batuj, batuj s. f., batn. bausal, bausal s. m., causa. baya, baya s. f., broma, guasa. bayandi, bayandi s. f., campana. bayester, bayester s. m., palomo. bayopia, bayopia adj. f., manca. bayopio, bayopio adj. m., manco. bayosa, bayosa s. f., espada, arma blanca. bay, bay s. m., barda; seto o tapia que circunda una propiedad; cubierta de sarmientos, paja, espinos o broza, que se pone, asegurada con tierra o piedras, sobre las tapias de los corrales; monte bajo de roble o quejigo. bazn, bazn pron. dem. fem., stas. bazin, bazin pron. dem., m., stos. bea, bea s. f., medida. beao, beao s. m., seor, caballero. bear, v., medir; s. m., viento. bear bear, bearbal, bear bearbal s. m., viento, aire. 38
bechar, bechar s. f., cubilete. bechu, bechu s. f., becerra. beda, beda s. f., costumbre, manera. bedar, bedelar, bedar bedelar v., acostumbrar, ensear, encender, transmitir. "Bedar or yaque": Encender Bedar fuego. bedar or chiros": Pasar el tiempo. bedar mulo, bed de mulo funeral, enterro de un difunto. bedelar, bedelar v., apagar. bedelar, bedelar s. m., apagador, salamito, beder del salamito s. m., practicante del mdico, enfermero. bederre, bederre s. m., verdugo. bedilla, bedilla s. f., manta. ran, bedo de ran s. m., cabo de vara. bedora, bedora s. f., migaja, pizca. bedor, bedor s. f., muchacha, moza, virgen. bedor, bedor s. m., mozo, muchacho, adolescente. begai, begai s. f., vez. beia, beia s. f., concilio, asamblea. beic, beic adj., m., nico. beiqu, beiqu adj., f., nica. bejambi, s. f., delito, crmen. bejambi bejar, bejar s. m., lagarto. bejaril, bejaril s. f., lagartija. bejelar, bejelar v., asentar. 39
bejina, bejina s. f., alpechn, jmila o murga, desecho de la aceituna molturada. bej, s. m., barquichuelo. bej beldolaya, beldolaya s. f., zarza. belenes, belenes m. pl., amores. belga, belga adv., all. belheres, belheres m. pl., enseres caseros. belioso, belioso s. m., jarro. bella, bella s. f., guerra. bellopear, bellopear v., remover, menear. bellopio, bellopio s. m., meneo. belu, belu s. f., reina. belui, belui s. f., calesa. belu, beru, belu beru s. m., reino. bengebar, bengebar v., achicharrar, abrasar. bengoj, busimuj, bengoj busimuj s. f., basilisco. bengorr, bengorr, bengorr bengorr s. m., demonio, diablo. bengu, bengu s. m., dragn. bengue, bengu, bengui, mengue, bengue bengu bengui mengue m. demonio, espritu malo. chors, bengues chors m. pl., espritus culpinos. benguistano, benguistano s. m., infierno. bense, bense s. f., audiencia. beo, beo s. m., tero, matriz; crcel, presidio. beon, s. m., higo. beon 40
berable berable, adj., perdurable. able berallas, berallas f. pl. colmenas. beralli, beralli s. f., galera. berarbar, berarbar v., salvar. berarbe, berarbe s. f., salve. berasimpln, berasimpln s. f., embarcacin. berber, berbel, berber berbel s. m., espejo. berb, berb s. f., espejo de luna. berbiricha, berbiricha s. f., salamanquesa. berbirincha berbirincha, s. f., bicha, ardilla. incha bercanda, bercanda s. f., piedra. berdacu, berdacu s. f., ventana. berdej, berdej s. f., lagarto. berd, berd s. f., barca; ria, disputa. berd, berd m. barco; jaleo, encontronazo. berdoche, berdoche s. m., coche. berdol, berdol s. m., barquillo, barquito. berdorr, berdorr s. m., barquero. ber, ber s. f., galera, carro. bergorear, bergorear v., llegar. beribn, beribn s. m., muerte. beribu, beribu s. f., multitud, gento. bericob, bericob s. m., bigote, mechn. berifer, berifer s. m., bajel. 41
beriga, beriga s. f., cadena. berilli, arsonisp, anispa, anis,, berilli arsonisp anispa anis s. f., avispa. ' beripap, beripap s. f., abuela. berjal, berjal s. f., llanura, campo, berjan, berjan s. f., haya. berjar, berjar v., encontrar, hallar. berj, berj adj. m., bello, lindo. berj, berj adj. f., bella, linda. berji, berji s. m., ao. berjivia, berjivia s. f., bellota. berlu, berlu s. f., calesa. ber, ber s. m., navio, embarcacin. bero, bero s. m., condena a galeras, presidio. berquero, berquero s. m., lobanillo. berrandaa, berrandaa s. f., piedra. berrech, berrech s. f., limn. berrechino, berrechino s. m., limonero. berri, berri s. f., clera, ira, berrinche. berrochi, berrochi s. f., horror, angustia. berrochizar, berrochizar v., horrorizar. bersal, juntun, dicabelan, bersali, besa, besan, bersal juntun dicabelan bersali besa besan chota, chivato, bufaire, bucan bersali, juntun, chota chivato bufaire bucan, bersali juntun dicabelan, besa, besan, dicabelan besa besan s. m., espa, sopln, chivato. bersej, bersej s. f., quimera, ria. 42
bertelar, bertelar v., apelar. bertelari, bertelari s. f., apelacin. berter, berter s. m., cucharn. berui, berui s. f., balcn. belu, beru belu s. m., reino. besan, juntun, dicabelan, bersali, besa, bersal, besan juntun dicabelan bersali besa bersal chota, chivato bufaire, bucan chota chivato, bufaire bucan, s. m., espa, chivato. besa, besa s. f., espa, chivata. besa, juntun, dicabelan, bersali, besan, bersal, besa juntun dicabelan bersali besan bersal chota, chivato bufaire, bucan chota chivato, bufaire bucan, s. m., espa, chivato. beschi, beschi s. f., isla. beslli, beslli s. f., guerra, ria. bes, bes s. f., ventana. bestar, bestar v., sentar, colocar. bestelar, bestelar v., asentar. bestel, bestel m ., banco. best, best s. f., silla, trono. bestipn, bestipn s. f., riqueza. betesum, betesum s. f., uva pasa. beu, beu s. m., higo. beyo, beyo adj., solo, nico. bi, bi prep., sin. bian, adj. num., veinte y tres. bian Bibai, Bibai top., Bilbao. 43
bibon, adj. m., bilbano. ibon bibon, bibon adj. f., bilbana. bica, bica s. f., silla. bicandoy, bicandoy s. m., billete. bichabar, bichabar v., enviar. bichalar, bichalar v., aparecer. bichardar, bichardar v., desterrar. bicharduy, bicharduy s. m., destierro. bicobay, bicobay adj. m., bizco. bicobayi, bicobayi adj. f., bizco. bicond, bicond adj. f., bisoa. bicond, bicond adj. m., bisoo. bidim, bidim s. f., cataplasma, emplasto, ungento. bielima, bielima s. f., lgrima. biere, biere s. m., vidrio. bifi, bifi s. f., nieve. bigorear, bigorear v., llegar. bijuca, bijuca s. m., barrio. bijur, bijur adj. m., dorado. bijur, bijur adj. f., dorada. bijutela, bijutela s. f., bizcochada. bijutoy, bijutoy s. m., bizcocho. billa, billa s. f., ria, pelea. bin, bin adj. num., veinte. 44
binar, binar v., vender. bindoy, bindoy s. m., billete. binelar, binelar v., comerciar mediante trueque, cambiar. dui, bin y dui adj. num., veintidos. yeque, bin y yeque adj. num., veintiuno. bipaniosa, bipaniosa adj. f., enjuta, seca. bipanioso, bipanioso adj. f., enjuto, seco. bique, bique s. m., cartel. birberecho, birberecho s. m., escorpin. birdoche, birdoche s. m., coche de caballos, diligencia. birlesca, birlesca s. f., reunin de ladrones. birtand, birtand s. f., bigornia, gente pendenciera que andaba en cuadrilla para hacerse temer. birtiujimi, birtiujimi s. f., bellota. biruquero, biruquero s. m., carpintero. biscond, biscond s. m., novato, inexperto. bisdostn, bisdostn s. m., coche de caballos, calesa. bisna, bisna s. f., ventana. bisnajura, bisnajura s. f., ventura. bisnar, bisnar v., vender. bisnar, bisnar s. f., vendedora. bisnar, s. m., vendedor. bisnar bispaparo, batipur, paru, beripapi, tesquel, bispaparo batipur paru beripapi tesquel s. m., abuelo bisparaja, s. f., baraja. bisparaja 45
bisparajar, bisparajar v., barajar. bispibi, bispibi s. f., avispn. bispir, bispir s. f., avioneta. bispomp, bispomp s. f., banda. bitagim, bitajimin, bitagim bitajimin s. f., patata. bitigiar, bitigiar v., banderillear. bitigiar, bitigiar s. m., banderillero. bitij, bitij s. f., banderilla, lazo, trampa. bizaura, bizaura s. f., deuda. bizaurar, bizaurar v., adeudar, deber. bizaur, bizaur s. f., deudora. bizaur bizaur, s. m., deudor. blandesbabn, blandesbabn s. m., refrn. blani, blani s. f., chaqueta. blejo, blejo adj., alicado Boba, Boba top., La Habana. bob, bob s. f., mondadura. bobes, bobes f. pl., habichuelas. bob, bob s. f., haba. bocai, bocai s. f., hambre. bochacay, bochacay adj. m., vagabundo, traicionero, infiel. bochacay, bochacay adj. f., vagabunda, traicionera, infiel. boctar, boctar s. m., Oriente. bola, bola s. f., calle. 46
boliche, boliche s. m., garito, casa de juego. bombachi, bombachi s. f., pipa. bombardo, bombardo s. m., len. bombay, bombay adj., f., tonta, simple. bomborar, bomborar v., amparar, proteger. ,
bomboy, ninelo, mancan, gil, gil, dilil, dielo, bomboy ninelo mancan gil gil dilil dielo barl, barl adj., m., tonto, simple. bonansible, bonansible s. m., confianza. bonansilar, bonansilar v., confiar. boqu, boqu s. f., apetencia, apetito. boqu, boqu s. f., hambre. boquin, boquin adj. m., hambriento. boqui, boqui adj. f., hambrienta. Borboreo, Borboreo top., Jerez de la Frontera. Bordaga, Bordaga top., Judea. bordaja, bordaja adj. m., moro. bordajay, bordajay adj. f., mora. bordaj, bordaj adj. f., juda. bordaj, bordaj adj. m., judo. borda, borda s. f., torre, castillo. bordel bordel, adj., m., cristiano. bordel adj., f., cristiana. bordel, del bornabar, bornabar v., blanquear. bornar, bornar v., ahorcar. born, bornido, born bornido adj. m., ahorcado. 47
born, born adj., f., ahorcada. borne, borne s. m., horca. bornido, born, bornido born adj. m., ahorcado. born, born s. m., mordisco. boronda, boronda adj. f., redonda, esfrica. borondo, borondo adj. m., redondo, esfrico. borroona, borroona s. f., berenjena. bos, bos pron. pos., vuestro. bosnansibla, bosnansibla s. f., confianza. bostn, bostn s. m., lino, lienzo; adj., flojo. bouchoy, bozuchoy, bouchoy bozuchoy s. m., oso. braban, braban adj., valiente. braco, brac s. m., cordero, carnero. raco bracui, braji, braqu, bracui braji braqu s. f., oveja. bragante, bragante adj., pajizo. bragias, bragias f. pl., animales domsticos, ganados. brajata, brajata s. f., necesidad. braji, bracui, braqu, braji bracui braqu s. f., oveja. brajial, brajial s. m., hospital. Branda, Branda top., Ronda. brandar, brandar adj. f., rondea. brandar brandar, adj. m., rondeo. dar braqu, braji, bracui, braqu braji bracui s. f., oveja. braquia, braquia s. f., cabra. 48
braquill, braquill s. f., cordera. braquill, braquill s. m., cordero. bravo, barader, barander, agual, avisado, bravo barader barander agual avisado s. m., juez. breca, breca s. f., cuchara. brecarn, brecarn s. m., cucharn. brej, brej s. m., ao. brejelar, brejelar v., bastar. brejel, brejel adj. f., burda, basta, tosca. brejel, brejel adj. m., burdo, basto, tosco. breji, breji s. m., campo, monte. brequejo, brequejo adj., obligado. brequenar, brequenar v., defender, amparar. brequener brequener, adj. f., defensora. ner brequener, brequener adj. m., defensor. bresbn, bresbn adj., bendito, bendita. bretegeli, bretegeli s. f. pl., delicias brichalar, bricholar, brinchalar, brichalar bricholar brinchalar v., padecer, sufrir. brichalipn, brichalipn s. m., sufrimiento, padecimiento. brichardila, brichardila s. f., splica, oracin, ruego. brichardilar, brichardilar v., implorar, suplicar, rogar. bricholar, brinchalar, brichalar, v., padecer, sufrir. bricholar brinchalar brichalar bridaqu, bridaqu s. m., quiebra. bridilar, bridilar v., quebrar.
49
brijil, otembrolilo, carl, carlochn, garlochn, brijil otembrolilo carl carlochn garlochn garloch, caloch, miliyo, garloch caloch miliyo s. m., corazn. brijinda, brijindia, s. f., lluvia. brijinda brijindia brijindar, brijindar v., llover. brijindia, brijinda, brijindia brijinda s. f., lluvia. brijindope, brijindope s. m., diluvio. brijindovia, brijindovia adj., f., jorobada, chepada. brijindoviar, brijindoviar v., jorobar. brijindovio, brijindovio adj., m., jorobado, giboso. brijindoy, brijindoy adj. m., lluvioso. brijonday, brijonday adj. f., lluviosa. brinchalar, brichalar, bricholar, brinchalar brichalar bricholar v., padecer, sufrir. brinda, brinda s. f., pera, fruta. brinsela, brinsela s. f., botella. brinza, brinza s. f., carne cocida. brivias, brivias s. f., buenas palabras. brochabo, brochabo s. m., muchacho. brocujil, brocujil s. m., clavel. brodel, brodel adj. num. ord. f., tercera. brodel, brodel adj. num. ord. m., tercero. brojanear, rentisarar, prestisarar, brojaear, brojanear rentisarar prestisarar brojaear v., rentar, rendir, producir. brojaear, brojanear, rentisarar, prestisarar, brojaear brojanear rentisarar prestisarar v., rentar, rendir, producir. brojan, brojan s. m., producto, renta. 50
brojer, brojer s. m., cabeza de familia. brojusch, brojusch s. f., clavellina. bronda, bronda s. f., pera. brondo, brondo s. m., peral. Brono, Brono nom. p., Poncio. bros, bros adj., vuestro, vuestros. brosiba, brosiba s. f., zarza. brostel, brostel adv., debajo. brostildan, brostirdin basquer, chejar, n, brostildan brostirdin basquer chejar s. m., alcalde. brotamuchi, brotamuchi s. f., noticia, primicia. brote, brote s. m., camello. brotobo, brotobo adj. num. ord., primero. brotochind, brotochind s. f., primognita. brotochind, brotochind s. m., primognito. brotomuch, brotomuch s. f., prima hermana. brotomuch brotomuch, s. m., primo hermano. brotorbor brotorbor, adj. f., primera. brotorbor, brotorbor adj. m., primero. bruas, bruas pron., vuestra, vuestras. bruchard bruchard, s. f., arma de artillera. bruchard, s. m., can. bruchard brucharno, brucharno s. m., tiro. bruchino, bruchino s. m., bacalao. brudila, brudila s. f., respuesta, contestacin. 51
brudilar, brudilar v., responder, contestar. bruja, bruja s. f., la Santa Hermandad. bruj, bruj s. m., moneda de un real brujeal, brujeal adj., regio. brujealista, brujealista adj. m., realista. bru bru, s. f., cabra. bru, bru s. m., macho cabro. bruillo bruillo, s. m., cabrito. illo bruquil bruquil, adj. f., obscura, tenebrosa. l bruquil, bruquil adj. m., obscuro, tenebroso. brutell brutell, s. m., desnimo, infarto. bu, bullat, bul, bu bullat bul s. m., ano, orificio. bubi bubi, adj. f., apocada. bubi, bubi adj. m., apocado. bucaint bucaint, s. m., capitn. bucan juntun, dicabelan, bersali, besa, besan, bucan, juntun dicabelan bersali besa besan bersal, chota, chivato, bufaire, bersal chota chivato bufaire s. m., sopln, chivato, espa. bucharar, bucharar v., tirar, extender, saltar. buchardar, buchardar v., descubrir. buch, buch s. f., cosa, cacharro, verdugo. buchinonge, ternor, jeroro, grel, gel, chinoj, buchinonge ternor jeroro grel gel chinoj s. m., burro, asno. buc, bucos, casabo, buc bucos casabo s. m., hgado. bucratn bucratn, s. m., busto. n 52
budiar, budiar v., amagar. bue, bue s. m., aroma, perfume. bufa, bufa s. f., pesebre. bufaire, juntun, dicabelan, bersali, besa, bufaire juntun dicabelan bersali besa besan, bersal, chota, chivato, bucan besan bersal chota chivato bucan, s. m., delator, chivato. bufendi, bufendi adv., mejor. bufetear, bufetear v., almorzar. buja buja, s. m., barra. Bujami, Bujami nom., p., Bartolom. bujar, bujar s. f., patata. bujar bujar, s. f., barranco, inundacin. bujend bujend, s. m., bujarrn, homosexual. Bujer Bujer, s. f., mxima autoridad. buj, buj s. f., bote. buja buja, s. f., joroba, chepa. a bujibia, bujibia s. f., jorobada. bujibio, bujindovi bujibio bujindovi, adj. m., jorobado. bujil, bujil s. m., edicto, bando. Bujilim Bujilim, nom. p., Basilio. bujil bujil, s. m., bastonero. bujinda bujinda, s. f., vela, buja. a bujindovi bujibio, bujindovi, bujibio adj. m., jorobado. bujin bujin, adj., vano, huero. buji, adj., presumida, vanidosa. buji 53
bujio, bujio s. m., escondite. bujirar, bujirar v., adorar, venerar. bujir, bujir s. m., adorado. bujon, bujon s. f., prueba. bujuc, bujuc s. m., bastn. bujuli, bujuli s. f., barro. bujulin, bujulin s. m., alfarero. bujundon, bujundon s. f., batalln. bujuquero, bujuquero s. m., bastonero. bul, bullat, bu, bul bullat bu s. m., ano. buldaj, buldaj s. f., blasfemia, maldicin. bulera, bulera adj., embustera. bulera, bulera s. f., mentira. bulero, bulero adj., mentiroso, embustero. bulistraba, bulistraba s. f., culebra, sierpe. bulistrina, bulistrina s. f., culebrina. bulla bulla, s. f., cana, cabello blanco. bullan, bullan adj., dulce, gustoso. bullai, bullai adj., dulce. bullapipn, bullapipn s. m., dulzura. bullat, bul, bu, bullat bul bu s. m., ano, trasero. bullat, bullat interj., caray, diantre. bulmn, bulmn adj., de mucho aprecio. bulmu, bulmu adj., cara, de valor. 54
bulo, s. m., embuste, mentira. ulo bundal, bundal s. m., puerta. bunej, bunej s. m., barn. bunsoqui, bunsoqui s. f., banquete, festn. bu, bu adj, m., dulce, azucarado. bu, bu adj., f., dulce, azucarada. buigoni, buigoni s. f., basura, porquera. buqu, buqu s. m., pulmn. buque, buque s. m., punto. buquep, buquep s. f., denuncia ante la justicia. bur, bur adv., cundo; sustantivo, s. m., monte. burall, burall s. f., galera, embarcacin de remo y vela; carro para transportar personas, grande, de cuatro ruedas, con cubierta o toldo. burchiqu, burchiqu s. m., barbecho. burda, burda s. f., puerta burdn, burdn s. m., mundo. burdipn, burdipn s. m., burdn. burd, burd s. m., puerto. burdrica, burdrica s. f., catlica. burdrico, burdrico s. m., catlico. bur, bur s. m., mata, matorral. burechun, burechun s. m., becerro, novillo. burechun, burechun s. f., becerra, novilla. . burel, s. m., toro. burel 55
bur, bur s. f., vaca. burjachiqu, burjachiqu s. m., brbaro. burjachiqu, burjachiqu s. f., brbara. burjamar, burjamar s. f., barrendera. burjamar, burjamar s. m., barrendero. burjaniar, burjaniar v., barrer. burjanim, burjanim adj. m., barrido. burlo, burlo s. m., juego. burloj, burloj s. f., bciga. bur, bur s. m., tempestad, tormenta. burolla, burolla s. f., batalla. burquech, burquech s. f., barbera. burquecho, burquecho s. m., barbero. burrac, burrac adj. m., bastardo burraqu, burraqu adj. f., bastarda. burraqui, burraqui s. f., bastarda. burrin, burrin adj. m., agazapado, agachado. burri, burri adj. f., agazapada, agachada. bursal, bursal s. f., causa bursariqu, bursariqu s. m., vaso. bur, bur s. m., buey manso. bus, bus adv., cuando. busfie, busfie adj., dulce. bengoj, busimuj bengoj s. f., basilisco. 56
busj, busj s. f., veta. busjim busjim, s. m., betn. im busmucar, busmucar v., permanecer, quedar. busn, busn s. f., forastera, no gitana, persona extraa; as llaman los gitanos al que no es de su raza; paganos, gentiles, salvajes. busn, busn s. m., forastero, no gitano, persona extraa; as llaman los gitanos al que no es de su raza; paganos, gentiles, salvajes. buspijir, buspijir s. f., barandilla. bustaj, bustaj s. m., bestia. bustari, bustari adj., f., diestra. bustar bustar, adj., m., diestro. r bustios, bustios s. m., tormentos, penas bustronel, bustronel s. m., animal. but, but adv., muy. Los superlativos en cal se forman usando este adverbio antes del adjetivo o el sustantivo, o usando el adverbio barib (mucho) despus. Por ej., lach (bueno), but lach o lach barib, buensimo. butanar, butanar v., derramar. but, but adv., mucho. butejern, butejern adj. m., baratero, valentn. butejer, butejer adj. m., baratera, valentona. butembar, v., abundar. butembar buter, bus, buter bus adv. comp., ms. Los comparativos en cal se forman con estos dos adverbios, por ej., bar (grande), buter bar, mayor; lach (bueno), buter 57
lach, mejor; chorr (malo), buter chorr, peor; chinorr (pequeo), buter chinorr, menor. butijull, s. f., bandada. butijull butr, butr adj. m., numeroso. butr, butr adj. f., numerosa butrn, butrn s. m., valle, abismo, agujero, hoyo profundo. buyar, buyar v., asfixiar de calor. buyelar, buyelar v., sofocar. buy, buy adj. f., ahogada. buy, buy adj. m., ahogado.
58
C
ca, magu, maquiln, quil, quiln, ca magu maquiln quil quiln s. m., pene. caba, caba pron. dem., ste. cabafta, cabafta s. f., sepultura, tumba. cabalic, cabalic adj. m., digno. cabaliqu, cabaliqu adj. f., digna. cabaar, cabaar v., enterrar. cacab, cacob, s. f., argolla. cacab cacob cacabi, cacabi s. f., caldera. cacalu, cacalu s. f., cazuela. cacarbi, cacarbi s. m., cuervo. cach, cach s. f., tijera, tenaza. cachas, cachas f. pl., tijeras. cach, cach s. f., mujer. cachicall, cachicall s. f., pariente. cachical, cachical s. m., pariente. cachimn cachimn, s. m., tabuco, tugurio, covacha. n cachiman, cachiman f. taberna, tienda. cafi, cafi s. f., clavo. 59
cafid, cafid s. f., pupitre, bufet. cagruj, cagruj s. m., escndalo, algarada caiqu, caiqu adj., ninguno, ninguna. cair, cair adj., dinero. cajuca, cajuca adj. f., sorda. cajuc, cajuc adj. m., sordo. cajuguy, cajuguy s. f., lima, archivo. cajur, cajur s. m., sordo. cala, cala adj., cada. calabcosa, calabcosa adj. f., falsa, falaz. calabcoso, calabcoso adj., m., falso, falaz. calabea, calabea s. f., mentira, falsedad. calabear, calabear v., falsificar, falsear. calafresa, calafresa s. f., asadura, menudos de cerdo. calambrico, calambrico s. m., raciocinio, discernimiento calan, calan s. f., campana. calaron, calaron s. m., cazador. calca, calca s. m., camino. calcas, calcas s. f., huellas. calco, calco s. m., zapato. calcorrear, calcorrear v., correr. calcorreo, calcorreo s. m., carrera. calcorr, calcorr s. m., calzado. cal, cal s. m., dinero, cuartos, moneda de cobre de cuatro maravedes; gitano. 60
cals, cals s. m., pl., gitanos. calisn s. m., defuncin, muerte. callardo, callardo adj., negro. calli, calli adj., gitana. callicaste, callicaste adv., ayer. callicate, callicate adv., pasado maana. callic, callic s. m., madrugada, maana. calloc, calloc adj. m., agitanado. calloqu, calloqu adj. f., agitanada. cal, calorr, cal calorr calorr: s. m., gitano. caloch, otembrolilo, carl, carlochn, garlochn, caloch otembrolilo carl carlochn garlochn garloch, brijil miliyo garloch brijil, miliyo, s. m., corazn. calorr, calorr s. f., gitana. cal, calorr, calorr cal calorr s. m., gitano. caltrabo, caltrabo s. m., preso. caltrab, bard, banasto, trena, jurep, estaribel, caltrab bard banasto trena jurep estaribel estarib, estaripel, estar, angustia, estarib estaripel estar angustia s. m., crcel. calumbrico, calumbrico s. m., entendimiento. cam, cam s. m., sol. camaranchas, camaranchas f. pl., botones. camarca, camarca s. f., algarroba. camba, camba s. f., tienda. camblar, camblar v., aceptar, asentir. cambrai, cambrai s. m., perro. cambrar, v., aceptar, gustar. cambrar 61
cambr, cambr s. f., preez. cambroquia, cambroquia s. f., parroquia cambroquiano, cambroquiano s. m., parroquiano. cambuter, cambuter s. m., hechicero, brujo. camelar, camelar v., querer, desear, cortejar, enamorar, amar, sonsacar, sacar, engaar, seducir. camelo, camelo s. m., enamoramiento, engao. cameni, cameni s. f., tienda. campiria, campiria s. m., campo. campirim, campirim s. f., camo. camuchi, camuchi s. m., zancajo. can, can s. m., oreja. cana, cana s. f., hora, campanada. canch, canch s. m., sbado. canco, canco s. m., bujarrn. candimumel, candimumel s. f., fsforo, cerilla. candn, candn s. m., camarada, compaero del ejrcito, quinto. candonera, candonera s. f., compaa de soldados. candorry, candorry s. m., cristiano. canduio, canduio s. m., candado. can, can s. m., odo. cangalla, cangalla s. f., carreta. cangallara, cangallara s. f., carretada. cangallero, s. m., carretero, carrero. cangallero 62
cangallo, cangallo s. m., carro. cangr, cangr f. iglesia. cangrias, cangrias s. f., pl., suelas de los zapatos. canguelar, canguelar v., temer, asustar. canguelo, canguelo s. m., temor, miedo. cani, cani s. f., oreja. canichal, canichal adj. f., gallega. canichal, canichal adj. m., gallego. canisarar, canisarar v., sanar. canrea, canrea s. f., compasin, lstima, piedad. canreosa, canreosa adj. f., compasiva, misericordiosa. canreoso, canreoso adj. m., compasivo, misericordioso. canr, canr s. f., sofoco, cansancio. canriano, canriano m., verano. canras, canras s. f., pl., fatigas. canr, querl, canr querl s. m., cuello, garganta. canron, canron adj., piadoso, compasivo. can, can adj. m., estrecho. canucho, canucho s. m., zancajo, estpido. canul, canul s. f., canal. caa, ca, caa ca s. f., gallina. caipum, caipum s. f., alcachofa. caismi, caismi s. f., fragua. capachinao, capachinao adj., castrado, capado. 63
capachinar, capachinar s. f., criadillas. capirima, capirima s. f., aloe, pita. capirim, capirim s. f., camo, pitera. capucho, capucho s. m., gorro. caquerar, caquerar v., castigar, maltratar. caquerelar, caquerelar v., daar, maltratar. caquivar, caquivar v., fenecer, fallecer. car, car s. m., calor carb, carb s. m., chaleco. carbe, carbe s. m., malecn. carca, carca adj. m., varo, rooso. carca, carca adj. f., vara, roosa. carcaipn, carcaipn s. m., avaricia, mezquindad. carcar, carcar adj., cicatero. carchit, carchit s. m., arbusto. carco, calcos, calcorros. carco calcos calcorros s. m., zapatos. carcoma, carcoma s. m., camino. car, car adj. m., ardoroso, vehemente. car, car adj. f., ardorosa, vehemente. carema, carema s. f., palabra. caremar, caremar v., apalabrar, pactar. carfialar, carfialar v., clavar, crucificar. carjibar, carjibar v., fenecer. carlanca, carlanca s. m., cuello de camisa. 64
carl, otembrolilo, carlochn, garlochn, garloch, carl otembrolilo carlochn garlochn garloch caloch, brijil, miliyo iyo, caloch brijil miliyo s. m., corazn. carlochin, otembrolilo, carl, garlochn, garloch, carlochin otembrolilo carl garlochn garloch caloch, brijil, miliyo, caloch brijil miliyo s. m., corazn. carmujon, carmuyn, carmujon carmuyn s. m., ratn. carmunicha, carmunicha s. f., covacha, zaquizam. carmu, carmu s. f., rata. carobi, carobi s. f., argolla, esposas. caroma, caroma s. f., camisa. carpanta, carpanta s. f., apetito, hambre. carrera, plastana, carrera plastana s. f., fuga, huda. carro, carro s. m., cardo. cartacaya, cartacaya f. cigea. cartaya, cartaya s. f., grulla. cartrabar, cartrabar v., cargar. cartrabero, cartrabero s. m., cargador, carguero. cas, cas s. m., lea. casabo, buc, bucos, casabo buc bucos s. m., hgado. cascan, cascan s. m., jueves. casca, casca s. m., martes. cascaipn, cascaipn s. f., desperdicio, basura. cascarabero, cascarabero s. m., calderero. cascarab, cascarab s. m., caldera. cascarab, cascarab s. f., caldero. casiale, s. m., clavo. casiale 65
casidazo, casidazo s. m., marzo. casinobn casinobn, s. m., infierno. n cas, cas adj. m., medroso. cas, cas adj. f., medrosa. castai, castai s. f., curacin, cura. cast, cast s. m., bastn, garrote. caste, caste s. m., palo. castelar, castelar v., apalear. casterandador, casterandiar, casterandador casterandiar s. m., arado. casto, casto s. m., calabozo, martillo. castober, castober s. m., leador. castorro, castorro s. m., sombrero. Castumba, Castumba geogr., Castilla. cata, cata adj., cada. catabranar, catabranar v., bramar. catacolla, catacolla s. f., cigea. catanar, catanar v., acudir. catanear, catanear v., reunir, congregar. catanes, catanes adj., junto, juntos. catar, catar v., atropellar, golpear. catar, catar adv., de un golpe, atropelladamente. cat, cat s. m., rbol. catesca, catesca s. f., pinta. catesc, catesc s. f., reunin, asamblea. 66
causn, causn s. f., muerte. caute, caute adj., ningn, ninguno. cayes, cayes pl., cielos. cayque, cayque s. m., nadie. cende, cende s. f., luz. cengarica, cengarica s. f., gana, deseo. cercn, cercn s. m., cercado, tapia. cerda, cerda s. f., navaja. cha, cha s. f., hierba. chabal, chabal s. m., mozo; s. f., corbata. chabal, chaval, chabo, chab, chabal chaval chabo chab chabor s. m., hijo, muchacho, nio. chab, xav, chab xav s. f., nia, chavala. chab, chabal, chaval, chabo, chab chabal chaval chabo chabor s. m., chaval. chabor, chabor s. f., hija, muchacha chabor, chabal, chaval, chabo, chab, chabor chabal chaval chabo chab s. m., hijo, muchacho, nio. chaborr, chaborr s. m., adolescente. chachip, chachipen, chachip chachipen adj. m., verdadero, real. chachipen, chachipen adj. f., verdadera. chachipen, chachip, adj. m., verdadero. chachipen chachip chachipira, chachipira adj. f., pura; limpia. chachipir, chachipir adj. m., puro, limpio. chai, chai s. f., nia, mocita. 67
chais, chais pl. nios, muchachos, gitanos. chaj, chaj s. f., col. chajamen, chajamen s. f., recato, timidez. chajuri chajuri, s. f., ternera, becerra. ajuri chajur, chajur s. f., ternera, becerra Chal, Chal geog. Egipto; imperativo: mrchate, vete. chal, chalaa, chal chalaa adj. f., loca, ida del juicio. chalabear, chalabear v., mover chalabear, chalabear v., menear, remover. chalach, chalach s. f., hierbabuena. chaln chaln, s. m., tratante de ganado. chalao, chalao adj., loco. chalar, chalar v., andar, ir chalar. chalar v., caminar, andar, ir, enloquecer. chalchibn, chalchibn s. m., eslabn. challa, challa s. f., joya, collar. challas, challas s. f., zarcillos, pendientes. challu, challu s. f., mentira. chal, chal v., fue. chalorgar, chalorgar s. m., altar, retablo. chalorgar, chalorgar s. m., altar. chaltrar, chaltrar v., aporrear, apalear, pegar. chamuch, chamuch s. f., verdad. chamullar, penar, espandar, araquerar, acarabear, chamullar penar espandar araquerar acarabear v., hablar. 68
chamullo, chamullo s. m., conversacin. chan, chan s. m., pao. chana, chana s. f., pillera, canallada. chanacarar, chanacarar v., profetizar, presagiar. chanar, chanar v., saber. chanar, chanar s. m., perito, entendido. chancl, chancl s. f., rodilla. chancr, chander, chaneln, chaner, chancr chander chaneln chaner s. f., ciencia. chand, chand s. m., sabio, charlatn de feria. chander, chancr, haneln, chaner, chander chancr chaneln chaner s. f., sabidura, ciencia. chand, chand s. f., feria, mercado. chando, chando s. y adj., sabio, doctor. chanelar, chanelar v., entender, saber. chaneln, chancr, chander, chaner,s. chaneln chancr chander chaner f., sabidura, ciencia. chano, chano s. m., anillo. chaner, chancr, chander chaneln, chaner chancr chander, chaneln s. f., ciencia. changane, changane adj., despierto. changero, changero adj., falso. changu, changu s. f., engao, decepcin. chanigu, chanigu s. f., vida. chanispar, chanispar v., espirar. chanispero, chanispero s. m., espritu. chan, s. m., mozo de caballos. chan 69
chanorgar, chanorgar v., olvidar. chanorg chanorg, s. m., olvido. org chanorgunay, chanorgunay adj. f., olvidadiza, desmemoriada. chanorgunoy, chanorgunoy adj. m., olvidadizo, desmemoriado. chantar, chantar v., plantar. chante, chante s. m., prueba, tanteo. Chante, Chante geog. Ceuta. chantear, chantear v., plantear, tantear. chaom, chaom s. m., invierno. chapaletear chapaletear, v., nadar. paletear chapardo, chapardo s. m., yesca, teas. chapesca, chapesca s. f., fuga. chapesca, chapesca s. f., fuga, escapada. chapescar, chapescar v., huir, correr. chapir, chapir s. m., sombrero. chaplesca, chaplesca s. f., serpiente. char, char s. f., hierba. Char, Char top., Egipto. char, char s. m., dialecto de los gitanos extremeos, cielo. charabar, charabar v., lamer, penar. charabar, charabar adj. f., afligida, triste. charabar, charabar adj. m., afligido, triste. charaburi, charaburi f. tristeza charaburri, charaburri s. f., dao, desgracia. 70
chard, chard s. f., feria, mercado, mantilla. charip, charip s. f., cama. charipn, charipn s. m., lecho. charnique, charnique s. f., vida. charo, charo s. m., cielo, firmamento. charrn, charrn s. m., pillo, sinvergenza. charrasco, charrasco s. m., sable. chasab, chasab s. m., bazo. chasar, chasar v., pasar, trasladar. chasilar, chasilar v., cenar. chater, chater s. m., aduar, campamento gitano. chati, chati s. f., feria. Chaute; Chaute top., Ceuta. chaval, chaval s. m., mozo, joven. chavala, chavala s. f., moza, joven. chav, chav s. m., higo. chav, chav s. f., breva. chavo, chavo pl. platos. che, che s. f., pupa, costra. chejar, brostildan, brostirdin, basquer, chejar brostildan brostirdin basquer s. m., alcalde. chembart, s. m., ajusticiado. chembart chn, chn s. m., tierra, terreno, suelo. chenmarar, chenmarar v., ajusticiar. chenmarar, chenmarar s. m., verdugo. 71
chenopa, chenopa s. f., laguna. chepa, chepa s. f., joroba, giba. chep, chep s. m., seno. cherdillas, cherdillas pl., estrellas. cherdill s. f., estrella. cherdio, cherdio s. m., lucero de la maana. cheripn, cheripn s. m., lecho. cherip, chuti, cherip chuti s. f., leche. cherja, masun, chojindia, cherja masun chojindia s. f., falda, saya. chetalli, zetalla, chetalli zetalla s. f., oliva. cheti, cheti s. f., aceite. chi, chi adv., nada. chiaca, chiaca s. f., mesa. chiaga chiaga, s. f., ria, pendencia. aga chbalo, chbalo s. m., cigarro. chibandar, chibandar v., rendir. chibar, chibar v., echar; "chibarse a penar": comenzar chibarse hablar; chibar lach: curar, sanar; chibar sermn: chibar chibar predicar, chibel, chibel s. m., ro. chibelar, chibelar v., incluir. chibs, chibs s. m., da. chibeses, chibeses s. m., cumpleaos. chibiben, chibos, chibiben chibos s. f., vida. chicarela, s. f., pelea, ria. chicarela 72
chicato, chicato s. m., to. chiche, chich, chiche chich s. f., cara, rostro. chich, chiche, chich chiche s. f., cara, rostro. chichi, chichi adv., nada. chiguatar, chiguatar v., sujetar, aguantar. chiguay, chiguay s. m., piojo. chij , s. m., achaque. childar, childar v., poner, meter. childo, childo v., par. pas., metido, puesto. chilindrte, chilindrte s. m., gorrin chim, chim s. m., reino, pas. chim, chim adj. f., pequea, corta, chica. chim, chim adj. m., pequeo, corto, chico. chimobar, chimobar s. m., alguacil mayor. chimoni, chimoni s. f., cualquier cosa. chimoquerar, chimoquerar v., acortar. chimorrar, chimorrar v., achicar. chimuclan, chimuclan s. f., gloria, fama. chimuclanificar, chimuclanificar v., ensalzar, encomiar, preconizar. chimulagia, chorri, chimulagia chorri s. f., muela. chimtra, astra, tremucha, chimtra astra tremucha s. f., luna. chinaora, chinaora s. f., hoz. chindar, chindar v., colgar. chindar, chindar v., parir. 73
chindo, chindoquendo, chindo chindoquendo s. y adj., ciego. chindom, chindom s. m., carnicero chinel, chini, chinel chini alguacil, guardia. chinelar, chinelar v., cortar, segar. chingabr, chingabr s. m., alfiler. chingarar, chingarar v., pelear, reir. chingaripn, chingaripn s. m., guerra, combate. chiniben, chiniben s. m., herida, chinobar, chinobar s. m., alguacil, mayor, gobernador. chinochilla, chinochilla s. f., nia. chinochillo, chinochillo s. m., nio. chinoj, buchinonge, ternor, jeroro, grel, gel, chinoj buchinonge ternor jeroro grel gel s. m., burro. chinoro, chinoro adj., pequeo. chinorr, chinorr s. m., nio pequeo, prvulo. chinorri, chinorri s. f., nia pequea, prvula. chinorri, chinorri s. f., bajeza, vileza. chiot, chiot s. m., escupitajo, baba. chiotar, chiotar v., salivar, escupir. chpalo, chpalo s. m., herrero. chip, chipn, chip chipn s. m., verdad, cierto. chipenday adj. f., autntica, verdadera. chipenday, nday chipendi, chipendi adj. f., veraz. chipendoy, chipendoy adj. m., autntico, verdadero. chip, chip s. f., lengua. 74
chipicall, chipicall s. f., lengua gitana. chiporr, chiporr s. m., nimo, aliento, valor. chiprar, chiprar v., asomar. chique, chique s. f., terra, suelo, barro. chiqun, chiqun s. m., nacin, patria, pas. chirdabar, chirdabar v., cortar. chird, chird s. m., filo. chirdo, chirdo adj., corto. chiribto, chiribto s. m., grillo. chiricl, chiricl s. f., pjara. chiricl, chiricl s. m., pjaro. chirija, chirija s. f., doctrina. chirijar, chirijar v., adoctrinar. chirij, chirij s. m., albaricoque, damasco. chirijimar, chirijimar v., adelantar. chirijimay, chirijimay adj. f., precoz, adelantada. chirijimoy, chirijimoy adj. m., precoz, adelantado. chiringa, chiringa s. f., naranja. chirir, chirir s. f., mota, hebra. chirivito, chirivito s. m., grillo. chirlo, chirlo s. m., golpe, cuchillada. chir, chir s. m., tiempo, poca. chirriria, chirriria s. f., mota, cabo de hilo, hilas. chiscar, chiotar, chismar, chiscar chiotar chismar v., escupir, babear. 75 ,
chiscn, chiscn s. m., taberna, zaquizam, tabuco. chisera, chisera s. m., alhaja, joya. chislama chislama, s. f., muchacha. chismar, chiscar, chiotar, chismar chiscar chiotar v., babear, escupir. chismarall, chismarall s. f., escupidera. chismaral, chismaral s. m., escupidero. chismarar, chismarar v., achicar, disminuir. chistelar, chistelar v., comenzar. chitado, chitado adj., echado. chitadomar, chitadomar v., recostar. chitar, chitar v., arreglar, poner, colocar. chitelar, chitelar v., arreglar, avar. chiti, chiti adj. f., arreglada, aviada. chit, chit adj. m., arreglado, aviado. chito, chumi, chito chumi s. f., temporada, periodo de tiempo. chitino, chitino s. m., pasaporte. chivandar, chivandar v., postrar. chivar, chivar v., curar, envolver. chivato, juntun, dicabelan, bersali, besa, besan, chivato juntun dicabelan bersali besa besan bersal, chota, bufaire, bucan bersal chota bufaire bucan, s. m., sopln, hablador. chivelar, chivelar v., curar. cho, cho s. f., cebada. chobar, chobar v., lavar. chobelar, v., rociar, mojar. chobelar 76
chocorom, chocoron oron, chocorom chocoron s. f., medicina, remedio. chocoronar, chocoronar v., remediar, reparar, curar. chocoron, chocorom, chocoron chocorom s. m., remedio, medicament. chojindia, cherja, masun, chojindia cherja masun s. f., falda, saya. chola, chola s. f., cabeza. cholaran, cholaran s. m., cazador. cholara, cholara s. f., cazadora. cholarar cholarar, v., cazar. larar cholar, cholar s. f., caza. chol, chol s. m., caza. chomar, chomar v., ajustar, convenir. chom, chom s. m., mejilla. chom, chom adj. m., ajustado. chomidi, chomidi s. f., bofetada. chomidi, chomidi s. m., bofetn. chon, chon s. f., barba. chondelar, chondelar v., tropezar. choneria, choneria s. f., barbera. chonro, chonro s. m., barbero. chonj, chonj s. f., enagua. chono, chono s. m., mes chonopa, chonopa s. f., laguna. chopala, chopala s. f., choza. chopo, chopo s. m., fusil, carabina. 77
chopn, chopn s. m., membrillo. chor, choro, chorar, choruy, farabusteador, orund, chor choro chorar choruy farabusteador orund ostilador, rand, aquili, atalaya, s. m., ladrn. ostilador rand aquili atalaya chor, chor s. m., cebada. chorar, malatur, nicabar, ostilar, randelar, ustilar, chorar malatur nicabar ostilar randelar ustilar v., robar, hurtar. chorar, choruy, farabusteador, orund, ostilador, chorar choruy farabusteador orund ostilador rand, aquili, atalaya, rand aquili atalaya s. m., ladrn. chor, chor s. m., malo, delincuente. chor chor, s. f., mala, delincuente. r chori, chori s. f., mula. choribar, malatur, nicabar, ostilar, randelar, ustilar, choribar malatur nicabar ostilar randelar ustilar chorar, chorar robar. choriclo, choriclo s. m., gallo. choro, choro s. m., robo, hurto, dao, perjuicio, mal. choror, choror adj. m., pordiosero. chorob, chorob adj. f., pordiosera. chororipn, chororipn s. m., pobreza, desamparo. chororo, chororo adj., pobre. chorr, chorr s. m., feo, malvado. chorre, chorrel, chorre chorrel hijo, cro pequeo. chorreles, m. pl., hijos. chorreles chorreros, chorreros m. pl., pobres. chorri, chimulagia, chorri chimulagia s. f., muela. chorrigan, chorrigan adj. m., malagueo. 78
chorriga, chorriga adj. f., malaguea. chorripn, jirib, albiriji, chorripn jirib albiriji s. m., fealdad, astucia. chorr, or, luey, ieru, aruje, yer, tutn, chorr or luey ieru aruje yer tutn s. m., lobo. choruy, chor, choro, chorar, farabusteador, orund, choruy chor choro chorar farabusteador orund ostilador, rand, aquili, atalaya, ostilador rand aquili atalaya s. m., ladrn. chota juntun, dicabelan, bersali, besa, besan, chota, juntun dicabelan bersali besa besan ta bersal, chivato, bufaire, bucan bersal chivato bufaire bucan, s. m., chivato. choti, chiot, choti chiot s. m., salivazo, escupitajo. chotiar, chotiar v., escupir. chova, bate, baste, bae, bas, bastes, chova bate baste bae bas bastes s. m., mano (apcopes ba bac ba, bac). chova, chova s. f., liendre. chuajan, chuajan s. f., bruja, hechicera, adivinadora. chuanja, chuanja s. f., adivinadora. chubal, chubal s. m., cigarro. chube, chube s. m., piojo. chucarr, chucarr s. f., afliccin, angustia. chuchai, chuchai s. f., teta, seno. chuch, chuch s. f., cara, rostro. chuchipn, chupn, chuchipn chupn s. m., sebo. chuch, chuch s. m., cebn. chuchuquelar, chuchuquelar s. f., alcuza. chuchuquelar, chuquelar, chuchuquelar chuquelar s. m., alczar. chugao, s. m., piojo. chugao chugarr, chugarr s. m., perro alano. 79
chul, chul s. m., moneda de un peso, duro. chul, chul s. f., dracma. chull, chull adj., gruesa, robusta. chullim chullim, s. f., gordura. chull, chull adj., gordo. chulo, chulo s. m., cuchillo. chuma, chuma s. m., gento. chumajari, chumajarr, chumajari chumajarr s. m., zapatero. chumajayal, chumajayal s. f., muelas. chumaquerar, chumaquerar v., murmurar. chumascona, chumasco, chumascona chumasco s. f., ramera, prostituta. chumendiar, chumendiar v., besar. chumendo, s. f., beso. humendo chumi, chito, chumi chito s. f., periodo de tiempo, temporada. chumia, chumia s. f., turno, vez. chumiaja, chumiaja s. f., zapatilla. chunda, chunda s. f., ancdota, suceso. chundear, chundear v., suceder, acontecer. chunga, chunga s. f., guasa, malicia. chungalipn, chungalipn s. m., tentacin. chungal, chungalipn, chungal chungalipn s. m., tentacin. chungamente, chungamente adv., malamente. chunga, chunga adj. f., guasona. chungn, chungn adj. m., guasn. 80
chupana, chupana s. f., choza. chupardelar, chupardelar v., tropezar. chupendar, chupendar v., chupar, besar. chupend, chupend s. f., beso. chupendo, chupendo s. m., beso. chupn, chupn s. f., fusta. chupn, chuchipn, chupn chuchipn s. m., sebo. chuque, chuquel, chuque chuquel s. m., perro. chuquelar, chuchuquelar, chuquelar chuchuquelar s. m., alczar. chuquel, chuquel s. m., perrito. chuquel, chuquel s. f., perrita. chuquel, chuquel s. m., palacio. chuqui, chuqui s. m., anillo. chuqu. chuqu s. f., alfiler, prendedor; rgano sexual femenino. churdani, churdani s. f., fantasia. churdina, churdina s. f., pualada chur, chur s. f., cuchillo, navaja. churinar, churinar v., acuchillar. churrill, churrilli, churrill churrilli s. f., liendre. churrinar, churrinar s. m., matador, asesino. churumbeles, s. m. pl., nios. churumbeles chusma, chusma s. f., muchedumbre. chusno, chusno s. m., cerro. chusquin, chuti, cherip, chuqui, chusquin chuti cherip chuqui s. f., sortija. 81
chuti, cherip, chusquin, chuqui, chuti cherip chusquin chuqui s. f., sortija. chuvias, chuvias s. pl., puetazos. ciba, ciba s. f., encantamiento, maravilla. cibar, cibar v., encantar, maravillar. cibay, cibay adj. f., maravillosa. ciboy, ciboy adj. m., maravilloso. cib, cib adv., hoy. cibo, cibo s. m., milagro, misterio religioso. cibor, cibor adj. f., milagrera. cibor, cibor adj. m., milagrero. cipote, cipote s. m., prepucio. ciria, ciria s. f., pascua, ajo. ciro, ciro s. m., camo cisdam, s. f., maldicin, blasfemia. isdam claby, claby s. f., cazuela. claric, claric s. m., madrugada. clariosa, clariosa s. f., agua. clasma, clasma s. f., reina. clauca, clauca s. f., ganza. clauch, clich, clauch clich s. f., llave. clav, clav s. f., cazuela. clemac, clemac s. m., cazador. clichi, clauch, clichi clauch s. f., llave. clis, clis s. m., ojo de la cerradura. 82
clisemul, clisemul s. m., basilisco. clisos, cliss, acais, sacais, avizores, aquas, clisos cliss acais sacais avizores aquas s. m., ojos. clonel, clonel s. m., clavel. coba, coba s. f., zalamera, halago. cobadrar, cobadrar v., ladrar. cobarra, cobarra s. f., ballesta. cobir, cobir s. f., tumba, fosa. coblr, coblr s. m., codo. cocal, cocal, cocal cocal s. m., hueso. cocalis, cocales. cocalis cocales s. pl., huesos. cochiman, cochiman s. f., tienda. cochoclera, cochoclera s. f., alcuza, aceitera. cochoco, cochoco s. m., encina.. cochoglra, cochoglra s. f., alcuza. coco, coco s. m., nuez. cocole, cocole s. m., nmero. cocorrori, cocorrori adj. f., tuerta. cocorror, cocorror adj. m., tuerto. cofr, cofr s. f., alfiler. cohed, cohed s. f., niebla, bruma. coima, coima s. f., amante, querida. coin, coin pron. rel., quien. coines, coines pron. rel., quienes. colcoro, adj. m., solo. colcoro 83
colcorr, colcorr, colcorr colcorr adj. m., nico. colcorr, colcorr adj. f., nica. colcorr, colcorr, colcorr colcorr adj., nico. coligote, coligote s. m., murcilago. combar, combar v., tumbar, derribar. combo, combo adj., mudo. conche, conche s. m., ira, rabia, enfado. conchengera, conchengera adj. f., colrica. conchengero, conchengero adj. m., colrico. conchenquera conchenquera, adj. f., pcara. nchenquera conchenquero, conchenquero adj. m., pcaro. condri, condri s. f., viga, madero. condenelar, condenelar v., condenar. conel, conel s. m., tnica. contecero, contecero s. m., guantero. contiqu, contiqu adj. m., vecino. contiqu, contiqu adj. f., vecina. coplemande, coplemande s. m., cobarde. coracao coracao, s. m., guarda. racao corajai, corajai pl., moros. Corajano, Corajano top., Morn. coraja, coraja s. y adj., moro, moruno. corajay, corajay s. m., moro. corajay corajay, s. f., mora. 84
corba, corba adj. f., rara. corbo, corbo adj. m., raro corballal corballal, adj. m. y f., desposada, desposado. corball, corball s. m., matrimonio. corbati, corbati adj. f., roosa, ruin, tacaa. corbat corbat, adj. m., rooso, ruin, tacao. corbo, corbo adj., extrao, extranjero. corby, corby s. f., rama. corcorria, corcorria s. f., soledad cori, cori s. f., isla. coria, coria s. f., tinaja. coriao, coriao adj. m., apenado, angustiado. coriar, coriar v., angustiar, atormentar. corio, corio s. m., ochavo. coripn, coripn s. f., tribulacin, aflicin. cormu, cormu pron., alguna. cormu, cormu pron., alguno. cornes, cornes s. pl., botines. cornicha. cornicha s. f., espuerta, cesta. cornicho, cornicho s. m., cesto. coro, coro s. m., cntaro. corol, corol s. m., cantarillo, jarro. coroll, coroll , s. f., cantarilla, jarra. corpchi, corpchi s. f., arroz. 85
Corpincheb, Corpincheb top., Roma. corpinchob, corpinchob adj. m., romano. corpinchob, corpinchob adj. f., romana. corrall, corray, corrall corray s. f., gargantilla, collar, ajorca. corrial, corrial s. f., cansancio. corroro, corroro adj., tuerto. corrupn, corrupn s. m., castigo. corteza, corteza s. f., guante. cor, cor s. m., ochavo. cosqu, cosqu s. m., cortijo, finca. cosqui, cosqui s. f., coscorrn. costanear, costanear v., pintar, costaner, costan, costaner costan s. m., pintor. costi, costi s. f., impuesto que graba los gneros vendidos en las ferias, alcabala. costipn, costipn s. m., verano. costunaca, costunaca s. f., mucosidad. costunacar, costunacar v., moquear. costunacay, costunacay adj. f., mocosa. costunacoy, costunacoy adj. m., mocoso. costunar, costunar v., alzar, levantar. costri, s. m., convento. costri coto, coto s. m., hospicio. cotr, cotr s. m., pedazo. cotor, cotor s. m., trapo, harapo. 86
cotria, cotria adv., luego. cotubia, cotubia s. f., vspera, vigilia. coyme, coyme s. m., cortijo. crajetar, crejetar, crajetar crejetar v., pecar. crallisa, crallisa s. f., reina. crally, crally s. m., rey. crane, crane s. m., cerebro, crneo. crejetari, crejetari s. f., pecadora. crejetar, crejetar s. m., pecador. crejete, crejote, crejete crejote s. m., pecado, delito. crejote, crejete, crejote crejete s. m., pecado, delito. cremn, cremn s. f., lombriz. Cresorne, Cresorne s. m., Jess crucificado. crioja, crioja s. m., carne. criojero, criojero s. m., carnicero. criscote, criscote s. m., libro. cro, cro s. m., par. cualcn, cualcn adj., cualquiera. cuarnda, cuarnda s. f., cuaresma. cuartaga, cuartaga s. f., cuatropea, derecho de alcabala por la venta de caballeras en los mercados, lugar de una feria donde se vende el ganado. Fielato. cub, cub s. f., col. cubijum, cubijum s. f., coliflor. cucaa, s. f., mijo, hierba de pnico, palmo. cucaa 87
cuch, cuch s. f., pecho. cuchaquela, cuchaquela s. f., aceitera, alcuza. cuch, cuch s. f., llave. cuchiyo, cuchiyo s. m., esparto. cudo, cudo s. m., molino. cudraar, cudraar v., abrochar, abotonar. cuei, cuei s. f., cueva. cuco, cuco s. m., domingo. cuji, cuji s. f., rosa, azucena, lirio, espliego. cula, cula s. f., campana. culai, culai s. f., campana. culara, culara s. f., ribera, orilla. cumorra, cumorra s. f., sala. cuna, cuna s. f., esquina, rincn. cunarra, cunarra s. f., sala, saln, cmara. cunsorra cunsorra, s. f., cala. sorra cuarm, cuarm s. f., ladilla. cuipindoja, cuipindoja s. f., alcabala. Tributo del tanto por ciento del precio que pagaba al fisco el vendedor en el contrato de compraventa y en el de permuta. cuipum, cuipum s. f., alcachofa. curar, currar, curar currar v., pegar, hacer, trabajar. curarar, curarar v., ultrajar, pegar. curar, curar s. f., obrera. curar, s. m., obrero. curar 88
curc, curc s. m., domingo. curda, curda s. f., borrachera. curdar, curdar v., penar. curebay, curebay s. f., bocado de freno crelo, currelo, crelo currelo s. m., trabajo, pena. curor, curor s. m., potro. curraco curraco, s. m., cuervo. raco currandea, currandea s. f., azotea, terrado. currando, currando s. m., martillo currelar, currelar v., trabajar, penar condena a trabajos forzados. currelo, currelo s. m., trabajo, castigo. currial, currial s. m., oficial. currial, currial s. m., escribiente. curriar, curriar v., apreciar. curri, curri s. m., profesin, oficio. curriel, curriel s. m., oficio. curripn, curripn s. m., ejercicio, oficio. curriqu, curriqu s. m., albail. curruc, curruc s. m., cuervo. cusaa, cusaa s. f., corona. custaer, s. m., palomero. custaer custa, custa s. f., paloma. custail, custail s. m., palomo, pichn. custaiqu custaiqu, s. m., palomar. taiqu 89
90
D
dabaidar, dabaidar v., rezar. dabastr, dabastr s. m., rosario. dabiar, dabiar v., engalanar, adornar. dabroc, dabroc adj., m., desleal, traidor. dabroqu, dabroqu adj. f., traidora. dachaman, dachinam, dachaman dachinam s. m., enemigo. dachinam, dachaman, dachinam dachaman s. m., enemigo. dada, abatico, bato, bat, batic, s. m., padre. dada abatico bato bat batic dai, dai s. m., miedo, terror, temor. da, da s. f., madre. dajerar, dajerar v., huir. dajiralo, dajiralo s. m., temblor dajirar, dajirar v., temblar. damba, damba s. f., rana. dambar, dambar v., mascar, masticar. dambilar, dambilar v., dambar. dandesquero, dandesquero s. m., candil. dandul, dandul adj. m., asustado. dandull, dandull adj. f., asustada. 91
dandul, dandul adj. m., ardiente, sobresaltado. dan, dan s. m., ao, poca, temporada. dan, dan pl., dientes. dans, dans s. f., diente. da, da s. f., serrana, cordillera. daquina, daquina s. f., penitencia. darabar, darabar v., alabar, temer. daracar, daracar v., estilar, acostumbrar. daraco, daraco s. m., uso, costumbre. daraal, daraal s. f., perturbacin, alteracin. daraar, daraar v., temer, perturbar. daraay, daraay adj. f., temerosa, desconfiada. daraoy, daraoy adj. m., temeroso, desconfiado. darao, darao adj., temeroso, perturbado. dari, dari s. f., hilera, fila. day, dai, day dai s. f., pnico. Debel, Batimuji, Undebel, Ondebel, Deb, Dib, Debel Batimuji Undebel Ondebel Deb Dib Undeb, Undeb s. m., Dios debla, debla s. f., diosa; madre de Dios. debs, debs adv., dems. decotorar, decotorar v., destrozar. dedal, adj., exhibido, presentado. dedal delalar, delalar v., presentar. delal, delal par., presentado. delta, delta adj. f., eterna. 92
delt, delt adj. m., eterno. deltall, delta, deltall delta s. f., eternidad. delun, delun s. f., hoz. demutria, demutria s. f., alameda. den, den f. y m., tratamiento de respeto, don, doa. dendesquer, dendesquer s. m., candelero. dengue, mengue, dengue mengue s. m., diablo, diantre. denostabelar, denostabelar v., denostar. deplemnde, deplemnde adv., de balde. deque, esden, deque esden adj. num., diez, decena, dcada. derno, derno adj., nuevo. deschindar, deschindar v., descolgar. descotorar, decotorar, descotorar decotorar v., despedazar. desmirlar, desmirlar v., desorejar. desmotar, desmotar v., despojar. despandar, despandar v., desatar, desamarrar. desparugar, desparugar s. m., destrocar. desplantar, desplantar v., desgrear, despeinar. desqueras as, desquers, desqueras pron. pos., sus, suyos, suyas. desquer, desquer, desquer desquer pron. pos., su, suyo, suya. desquiar, desquiar v., descansar. desquio, desquio s. m., descanso, pausa. destebrechar, destebrechar v., interpretar, traducir. destechescar, destechescar v., deshacer. 93
deterelar, deterelar v., detener. diala, diala s. f., demostracin. dialar, diar, dialar diar v., mirar. dicabelan, juntun, bersali, besa, besan, bersal, dicabelan juntun bersali besa besan bersal chota, chivato bufaire, bucan chota chivato, bufaire bucan, s. m., mirn, espa, chivato. dicabela, dicabela adj. f., viga, mirona, espa. dicabelar, dicabelar v., mirar, vigilar, espiar. dicaito, dicaito v., visto. dicandisquer, dicandisquer s. m., mirador. dican, dican s. f., ventana. dica, dica s. f., mirada. dicar, dicar v., ver, divisar. dicavisar, dicavisar v., espiar, acechar. dichab, dichab s. m., orden, mandamiento. dichabanel, dichabanel s. m., mandamiento de la ley de Dios. dichaba, dichaba s. f., ordenanza, reglamento. dichabar, dichabarar, dichabar dichabarar v., mandar, ordenar, regir. dichabar, dichabar s. m., ordenador, regidor. dichabaza, dichaba, dichabaza dichaba s. m., ordenanza, reglamento. dichabn, dichab, dichab, dichabn dichab dichab s. m., orden, mandato. dichar, dichar s. m., testigo. dicl, dicl s. m., paal, retal, lienzo. dilil, dielo, bomboy, barl, ninelo, dilil dielo bomboy barl ninelo adj. m., tonto, bobo. 94
dilill, dilill adj. f., tonta, boba. dimutri, demutria, dimutri demutria s. f., alameda. dinajua, dinajua adj. f., chata. dinast, dinast s. m., motivo, causa. dinastre, dinastre s. m., vidrio, cristal. dinel, dinel adj. m., falto de fuste, desatinado. dinell, dinell adj. f., falta de fuste, desatinada. dinelovisar, dinelovisar v., delirar, desatnar. dini, di, dini di s. f., libra de peso. diacl, diacl adj. m., chato. diao, diao s. m., dado, cubo de seis caras marcadas del uno hasta el seis. diar, engallar, acordar, diar engallar acordar v., dar, entregar. diaste, diaste s. m., vidrio, cristal. diator, diator s. m., doctor. dielar, dielar v., ofrecer, obsequiar. dielo, ninelo, mancan, gil, gil, dilil, bomboy, dielo ninelo mancan gil gil dilil bomboy barl, barl adj. m., tonto. di, dini, di dini s. f., libra de peso. diipn, diipn s. m., regalo, obsequio. diobelar, diobelar v., apegar, adherir. diov, diov adj., apegado. diquelar, dicalebar, diquelar dicalebar v., mirar, divisar, ver. diqueleta, diqueleta s. f., veleta. dirlar, v., aparecer. dirlar 95
dirl, dirl s. m., aparecido, fantasma. discanday, discanday adj. f., vistosa, llamativa. discand, discand s. f., vista. discandoy adj. m., vistoso, llamativo. discoli, discoli s. m., discpulo. disde, disde adv., hasta. disilosa, disilosa adj. f., virtuosa. disiloso, disiloso adj. m., virtuoso. disiople, disiople s. m., dao. dobastr, drobard, dobastr drobard s. m., rosario. docamble, docamble adv., adondequiera. docurdansa, docurdaqun aqun, docurdansa docurdaqun s. f., maestranza, maestra. docurdanza, docurdanza s. f., maestra. docurdaqun, docurdansa, docurdaqun docurdansa s. m., magisterio, maestra. docurd, docurd s. m., maestro, sabio. doga, doga s. f., asignatura, asunto, materia. doj, doji, dori, doj, doj doji dori doj s. f., culpa. . dojapuy, dojapuy adj. m., aplomado, plomizo. dojapuy, dojapuy adj. f., aplomada, plomiza. doj, doj, doji, dori, doj doj doji dori s. f., culpa, pecado, defecto. dok, dok s. f., soga. dol, dol s. f., altar, ara. dor, prep. de ms art., del. dor 96
doray, doray s. m., comandante. doscusaa, doscusaa s. f., diadema, corona. dosta, dosta adv., bastante. dra, dra s. m., miedo, susto. drabardar, drabardar v., rezar. drabar, drabar s. m., rosario. draca, draca s. f., uva. drami, dramia, drami dramia s. f., semana. dranar, dambar, dransar, dranar dambar dransar v., masticar, mascar. drane, drane s. m., diente grande, pala. dransar, dranar, dambar, dransar dranar dambar v., masticar. drante, drante s. f., tinta. drao, drao s. m., veneno. drescos, drescos pl., callos. droba, droba s. f., odre, bota. drobard, dobastr, drobard dobastr s. m., rosario. droji, droji s. f., cscara, mondadura. dromale, dromale s. m., muletero, que usa la muleta. dromlis, dromlis pl., arrieros, carreros. dron, drun un, dron drun s. m., camino. drun, drun s. m., juicio, sensatez, cordura. drunch, drunch s. f., error, sinsentido. drun, dron, drun dron s. m., camino. drung, drung s. f., senda, vereda, carretera. 97
drungrej, drungrej s. m., carretero. drup, drup s. m., cuerpo. drupos, drupos s. m., cuerpos. dua,duga dua duga, s. f., pena. duga dube, dube s. m., dolo, imagen sagrada. dubela, dubela s. f., taza. duca, duca s. f., fatiga, pena, condena. ducald, ducald adj. f., apenada, condenada. ducald, ducald adj. m., apenado, condenado. ducan, ducan adj. compasivo. ducas, duquelas, duquiyas, duquitas, ducas duquelas duquiyas duquitas s. f., penas, fatigas, dolores. duc, duc s. m., espritu. ducordansa, docurdansa, ducordansa docurdansa s. f., maestra. dugida, dugida s. f., descendiente. duideque, duis, duideque esden y duis adj. num., doce. dui, dui adj. num., dos. duigrs, duigrs ad. num., doscientos. duisquera, duisquera adj. num. ord. f., segunda. duisquero duisquero, adj. num. ord. m., segundo. ro duitar, duitar v., plegar, doblar. duit, adj. f., doblada, plegada. duit duit, duit adj. m., doblado, plegado. duj, duj adj. f., enfadada. duj, duj adj. m., enfadado. 98
dumn, dumn s. m., lomo. dunc, dunc s. m., domingo. dundi, dundi s. m., candil. dundilill, dundilill s. f., candileja, quinqu. dundil, dundil s. m., cirio. dundisquer, dundisquer s. m., candiln. dundn, dundn adj. m., claro, evidente. dundu, dundu adj. f., clara, evidente. duneo, duneo s. m., domingo. dunorr-car dunorr-car, s. m., director de la prisin. dupn, dupn s. m., tintero. duque, duque adv., donde. duqued, duqued s. f., maestra. duquendi, duquendi s. m., maestro. duquel, duquel s. m., dobln, antigua moneda de oro espaola; por extensin, dinero. duqules, duqules pl., doblones, dineros. duquende, duquende s. m., duende. duquendio, duquendio s. m., patriarca, hombre principal entre los gitanos. duquilar, duquilar v., adolecer, padecer. duquilarse, duquilarse v. p., padecerse. duquinai, duquinencia, duquinai duquinencia s. f., penitencia. duquipn, duquipn s. m., dolor, pena, padecimiento. dur, adv., lejos. dur 99
durlin, durlin s. m., guardia. durotun, durotun s. m., pastor. durutn, durotun, durutn durotun s. m., pastor. dusuldo, dusuldo m, borracho. dut, dut s. f., luz. dutay, dutay adj., f. esplendorosa, luminosa. dutoy, dutoy adj. m., esplendoroso, luminoso. dutesyaque, dutesyaque s. m., resplandor.
100
E
e, prep., de. echatrista, echatrista s. m., escultor. eclisar, eclisar v., maravillar, encantar. eft, ester, eft ester adj., num., siete. egresitn, egresitn adj. m., ltimo. egresito, egresito adj. f., ltima. ejersiln ejersiln, s. m., ejemplar. n elabel, s. m., individuo. elabel elay, elay s. m., caballero, seor de la nobleza. embeo, embeo s. m., Biblia, evangelio, libro. emblejar, v., alumbrar. mblejar embrota, embrota s. f., trompo, zompo, trompa, jeta. embullar, embullar v., embuchar. emipirror, empirr, emipirror empirr s. m., jornalero. emperso, emperso adv., encima. empirr, empirr s. m., jornalero. empirre, empirre pl., soldados rasos, peones. emposum, emposum adj., atento, cuidadoso. emposunar, emposunar v., angustiar. 101
emposun, emposun adv. atentamente. enagrabelar, enagrar, enagrabelar enagrar v., arreglar, enmendar. enagr, enagr s. f., enmienda. encalomar, encalomar v., subir, alzar. encamelar, encamelar v., amancebar, enamorar, seducir. encorbar, tasabar, tasabelar, marar, encorbar tasabar tasabelar marar v., matar. encrejer encrejer, s. m., esprrago. ende, ende adv. prep., desde. endicar, endicar s. m., mirar, ver. endiar, diar, engallar, acordar, endiar diar engallar acordar v., dar, entregar. engibacaire, engibacaire s. m., bandido. engilar, engilar v., alcahuetear. engrejera, engrejera s. f., esparraguera. engrejeri, engrejeri s. m., esprrago. enjallar, enjallar v., recordar. enjall, enjall s. f., memoria. enjibar, enjibar v., recibir. Enlubachen, Enlubachen top., Inglaterra. enluban, enluban adj. m., ingls. enluba enluba, adj. f., inglesa. ennagrabela, ennagrabela s. f., enmienda, correccin. ennagrabelar, v., enmendar, corregir. ennagrabelar ennegr ennagrabela, ennegr, ennagrabela s. f., correccin. negr enorm, enorm m., enemigo, rival. enquerar, enquerar v., minar, profundizar. 102
enrajard, enrajard m., espinal, relativo al espinazo. enrar, enrar v., entrar. enr, enr prep., entre. enrecar, enrecar adv. entre, dentro. enren, enren adv. dentro, adentro. enrolamiento enrolamiento, s. m., cepillo de carpintero, garlocha. ento enroscar, enroscar v., lar, envolver. enrun, enrun adv., s mismo, consigo. enseclar, enseclar v., inducir. ensimacha, ensimacha s. f., insignia. entoron, entoron adj. m., enterrado. entoro, entoro adj. f., enterrada. entregisarar, entregisarar v., deponer entrisarar entrisarar, v., pasar, entrar, introducir. rar eia, esnia, nebel, eia esnia nebel adj. num., nueve. epicn, epicn s. f., esquina. erafio, eraflo, erafio eraflo s. m., seor. erafli, erafli s. f., seora. erai, eray, elay, erray, jari, jeray, gera, geres, jeres, erai eray elay erray jari jeray gera geres jeres s. m., caballero. eraipabar, eraipabar s. m., cannigo. eraipo, s. m., cura, sacerdote. eraipo eraipolan, eraipolan s. m., cardenal (de la curia). erajailol, erajailol s. m., obispo. erajami, erajami s. f., hbito de fraile. 103
erajard: erajard s. f., brea, tierra quebrada y con malezas. erajavda, erajavda s. f., zarza, cardo. erajay, erajay s. m., fraile, fray. erajundi, erandia, erajundi erandia s. f., monja. erandi, erandi s. m., monje. eras, eras s. f., seora. eras, eras s. m., seor. eray, erai, elay, erray, jari, jeray, gera, geres, jeres, eray erai elay erray jari jeray gera geres jeres s. m., caballero. erdicha, erdicha s. f., pobreza. ererlo, ererlo adj., bendito. eres, eres pl., hombres que no son gitnos. erescare, erescare adj., azul. eresi, eresi s. f., via. eresia, eresia pl., vides, vias, racimos. eriche, eriche s. m., marrano. ernes, ernes pl., marranos. eri, eri s. m., cerdo, marrano. erisimen, erisimen s. f., bendicin. erraderas, erraderas pl., lechugas. ertinar, ertinar v., perdonar, excusar. eru, eruque, s. m., olivo. eru eruque erucal, oruquial, erucal oruquial s. m., olivar. erul, erul s. m., rbol. erunar, erunar v., comulgar. 104
eruque, eru, eruque eru s. m., olivo. es, es contraccin de+los escabechar, escabechar v., degollar, decapitar. escarfielar, escarfielar v., apurar, llegar a lo ltimo. escarn, escarn s. f., escalera. escarque, escarque s. m., bacn, orinal. eschastra, eschastra s. f., ordenanza, reglamento. escobiche, escobiche s. m., escarabajo. escogiserar, escogiserar v., escoger. esdemb, esdemb s. m., diezmo. esden, deque, esden deque adj. num., diez, decena, dcada. duis, duideque, esden y duis duideque adj. num., doce. esde es, nebedeque, esden y es nebedeque adj. num., diecinueve. ester, esterdeque, esden y ester esterdeque adj. num., diecisiete. jobe, jobeque, esden y jobe jobeque adj. num., diecisis. ostar, ostardeque, esden y ostar ostardeque adj. num., catorce. otor, otordeque, esden y otor otordeque adj. num., dieciocho. panche, panchedeque, esden y panche panchedeque adj. num., quince. trin, trindeque, esden y trin trindeque adj. num., trece. yeque, yesdeque, esden y yeque yesdeque adj. num., once. esden deque, esden, deque adj, num., diez. esdencib, esdencib s. m., dcima (mtrica, poesa) esdenti, esdenti adj. num. ord. f., dcima. esdent, esdent adj. num. ord. m., dcimo. 105
esin, esin s. f., molino. esianero, esianero s. m., molinero. esichn, esichn s. m., nacin. esicn, esicn s. f., esquina, rincn, chafln. esiln, esiln s. m., esfuerzo. esnete, esnete adj. num., noventa. esneti, esneti adj. num. ord. f., novena, nona. esnet, esnet adj. num. ord. m., noveno, nono. esnet, esnet adj. num. ord. m., noveno, nono. esnia, eia, es, nebel, esnia eia es nebel adj. num., nueve. es, esnia, eia, nebel, es esnia eia nebel adj. num., nueve. eserdi, eserdi adj. num., noventa. esorcar, esorcar v., asolear. esorgi, esorgi adj. m., extremo, extremado. espaju, espaju s. m., espanto. espandador, espandador s. m., barranco. espandar, espandar s. m., pajar. espandar, penar, chamullar, araquerar, acarabear, espandar penar chamullar araquerar acarabear v., hablar. espandella, espandella s. f., centella. esparriqun, esparriqun s. m., derroche. esparruar, esparruar v., derrochar, malgastar. esparrusar, esparrusar v., esconder. espibias, espibias pl., castaas. espichar, espichar v., fenecer, morir. 106
espillante, espillante s. m., naipe, carta de la baraja. espillar, espillar v., jugar a las cartas, barajar. espirabia, espirabia s. f., sanguijuela. espivia, espivia s. f., castaa. esporboria, esporboria s. f., cebolla. esprejan, esprejan s. m., mulato. espreja, espreja s. f., mulata. espulvi, espulvi s. f., espalda. espurra, espurra s. f., tripa. espusifia, espusifia s. f., espuela. espusifique, espusifique s. m., espolique. (De espuela). Mozo que camina a pie delante de la caballera guiando del ramal.Talonazo que da el que salta, en el juego de la firolesa, al que amaga y est inclinado. estache, estache s. m., sombrero. estanca, estanca s. f., arca. bal. estaa, estaa s. f., cachimn, zaquizam, leera. estar, estar adj., cuatro estardar, estardar v., cautivar, apresar, encarcelar. estardi, estardi adj., cuarenta. estard, estard adj. f., presa, encarcelada. estard, sustantivo y adj., presidiario. estard estaribel, bard, banasto, trena, jurep, estaribel, estaribel bard banasto trena jurep estaribel estarib, estaripel, estar, caltrab, angustia, banasto, estarib estaripel estar caltrab angustia banasto trena, jurep, estarib, estaripel, estar, caltrab, trena jurep estarib estaripel estar caltrab angustia, angustia s. f., crcel, presidio. 107
estebellar, estebellar v., degollar. ester, ester eft, adj., num., siete. estergrs, estergrs adj. num., setecientos. esterdeque, ester, esterdeque esden y ester diecisiete. esterd, esterd adj. num., setenta. ester, ester adj. num. ord. f., sptima. ester, ester adj. num. ord. m., sptimo. estibio, estibio s. m., estao. estipn, estipn s. m., salud. estiva, estiva s. f., paliza, castigo. estivar, estivar v., pegar, castigar. estivn, estivn s. f., carrera, esfuerzo. estomar, estomar v., perdonar. estongeleta, estonqueleta, lua, luca, estongeleta estonqueleta lua luca s. f., peseta. estongerar, estongerar v., pesar. estongere, estongere s. m., peso. estonger estonger, adj. f., pesada, molesta. onger estonger, estonger adj. m., pesado, latoso. estongri, estongri s. f., moneda, duro. estonguelar, estongular, estonquelar, estonguelar estongular estonquelar v., pesar. estonguele, estonguele s. m., pesadumbre, peso. estonquelar, estonguelar, estongular, estonquelar estonguelar estongular v., pesar. estonqueleta, estongeleta lua, luca, stongeleta, estonqueleta estongeleta lua luca s. f., peseta. estoriar, estoriar v., rendir, fatigar. 108
estoriel, estoriel adj., rendido, fatigado. estormen, estormen s. f., perdon, remisin. estormenar, estormenar v., perdonar. estuche, estuche s. m., espada, cuchilla. esyaque, esyaque s. m., brillo, resplandor. eta, eta s. f., llama, lumbre. exicn, exicn s. m., esquina, chafln. ezor, ezor s. m., poder, potestad.
109
F
fach, fach s. m., calor fach, fach s. m., recuerdo fachoyi, fachoyi s. f., bicho. facorro, facorro": facorro s. m., alto."querelar facorro hacer alto. faltisarar, faltisarar v., faltar. fambubian, fambubian s. m., chaln, tratante de ganado. famiar, v., anunciar, avisar. famiar fan, fan adj. m. y f., feo, deforme. farabusteador, aquili, atalaya, chor, choro, farabusteador aquili atalaya chor choro chorar, choruy, orund, ostilador, rand, chorar choruy orund ostilador rand s. m., ladrn, estafador. farafais, farafais pl., botones. fard, fard s. f., ropa. farfaro, farfaro s. m., brhman, miembro de la primera de las cuatro castas tradicionales de la India. Por extensin, cura o clrigo. fargallela, fargallela s. f., casaca, levita. farrilajar, farrilajar v., dar mate en un juego. farsilja, farsilja s. f., falta. 110
fazo, faso, fazo faso s. m., pauelo de bolsillo. feda, s. f., camino. eda feleg, feleg s. m., nubarrn felich, felich s. f., calabozo. felicha, felicha s. f., ventana. felich, felich s. m., cordel felich, felich s. m., balcn felo, baleb, balib, balibale, iesan, felo baleb balib balibale iesan s. m., tocino. fenda, fenda s. f., excelencia, maestra. fendi, fendi adj. f., buena. fendo, fendo adj. m., bueno. fermenich, fermenich s. m., santuario. fermentar, fermentar s. f., penitencia. fermicha, fermenicha, fermicha fermenicha f. torre, torren. ferminib, ferminib s. m., boticario. ferminicha, ferminicha s. f., botica, farmacia. ferrona, ferrona s. f., espuela. feter, feter adv., mejor. fiafo, fiafo s. m., eslabn. ficar, ficar v., jugar. ficar, ficar s. m., jugador. fila, fila s. f., cara. filaron, filaron s. m., guardia. fili, fili s. f., chaqueta. 111
filich, filich s. m., chaleco. filich, filich s. f., almilla, corpio, blusn. filichija, filichija s. f., torrija, picatoste. filimicha, filimicha s. f., horca. filuche filuche, s. m., fila. che finar, finar v., cagar, morirse. finguel, finguel s. m., mosquito. fingul, fingul s. m., petirrojo moro, tarabilla comn, tambin llamado cagarrope. finibusterre, finibusterre s. m., del latn finibus terrae, final, horca, pena de muerte fire, fire pl., gorriones. flach, flach s. f., ceniza. flachay, flachay adj. f., cenicienta. flamar, flamar s. m., broma, chanza. flamear, flamear v., bromear, chancear. flig, flig s. m., anteojos. flima, flima s. f., calderilla. flim, flim adj. m., poco. flimi, flimi adj. f., poca. floja, floja s. f., cuenta, salario. floraina, floraina s. m., embuste, engao. floripi, floripi s. f., misa. folcor, folcor adv., slo, solamente. follosa, s. f., zapatilla, alpargata. follosa 112
fondla, fondla s. f., taberna. foran, foran s. m., forastero. foro, for, foros, foro for foros m. ciudad. foroano, foroano s. m., ciudadano. frabard, frabard s. m., eslabn. fracasia, fracasia s. f., cerda, puerca, jabalina. fracaso, fracas, fracaso fracas s. m., cerdo, puerco, jabal. frasardo, frasardo s. m., tejado. fremita, fremita s. f., instante. fresigo, fresigo top., s. m., golfo. frima, frima adj., poco, pequeo. fronsaperar, fronsaperar v., esperar, tener esperanza. fronsaperibn, fronsaperibn s. m., esperanza. frujera, frugeria, frujera frugeria s. f., fruta. frugerio, frujerio, frugerio frujerio s. m., fruto frull, frull s. m., alambre. fufu, fufu s. m., pozo. ful, ful s. m., estircol. fulal, fulal s. m., hombre despreciable. fula, fula s. f., suciedad. fulcher, fulcher s. m., doctor, mdico. full, full s. m., peste, mal olor. fungal, fungal adj. m., apestoso. fungall, fungall adj. f., apestosa. 113
funguelar, funguelar v., apestar. furcin, furcin s. m., favor, ayuda. furgoelar, furgoelar v., estercolar, abonar con estircol. furgo, furgo s. m., estircol. furgro, furgro s. m., estercolero. fur, fur s. f., hbito, tnica. furnia, furnia s. f., cueva. furr, furr adj., superior, aristcrata. furunar, furunar v., favorecer, ayudar. furun,s. furun f., favor, gracia. fustanque, fustanque s. m., bastn, garrote
114
G
Gabia, Gabia top., Francia. gabicte, gabicte s. m., libro. gabin, gabin s. m., francs; gabi gabi, s. f., francesa. i gabu, gabu s. m., ratn. gachapl, gachapl s. f., copla. gachat, s. f., copa. gachat gachimba, gachimba s. f., curia, magistratura, judicatura. gach, gach, gach gach s. m., hombre, cualquiera que no sea gitano. gach, gach s. f., mujer, cualquiera que no sea gitana. gae gae, s. m., lagar. gajere, gayeres, gajere gayeres adv., siempre. gajesa, gajesa s. f., amenaza, peligro. gajesar, gajesar v., amenazar, aterrorizar. gal, gal s. m., sitio, lugar. galafre, galafre s. m., perro de aguas. galil, galil s. m., patn, paleto, gallego. 115
galill, galill s. f., paleta, gallega. galisarda galisarda, s. f., hambre. rda gallard, gallard s. m., negro. gallard, gallard s. f., negra. gallipn, gallipn s. f., banqueta, taburete. galuch, galuch s. f., azcar. gancib, gancib s. f., avaricia. gandasc, gandasc s. m., chasco, desilusin. gand, gand s. f., olor. gandas, gandas s. f., granzas, escoria. ganisardar ganisardar, v., ganar. sardar gaarapia, gaarapia s. f., garrapata. gao, gao s. m., pueblo. garabelar, garabelar v., guardar. garabia, garabia s. f., guardia, custodia. garab, garab s. m., garabato. garabuy, garabuy s. m., sepelio, entierro, funeral. garandar, garandar s. m., holgazanear, vagabundear. garandn, garandn s. m., vago, gandl. garapat, garapat s. f., gracias, frmula de agradecimiento. garata, garata s. f., barullo, folln. gardar, gardar v., tergiversar, liar, trocar. gardo, mochique, gardo mochique s. m., mazo garfia, garfia s. f., rapia, hurto. 116
garibardo, garibardo adj., llagado. garibear, garibear v., agarrar. garip garip, s. f., postilla. pupa. rip garitero, garitero s. m., cmplice y encubridor de un robo. garito, garito s. m., casa. garlear, garlear v., triunfar, ganar. garleo, garleo s. m., triunfo, cartas de la baraja de mayor valor. garlochn, otembrolilo, carl, carlochn, garloch, garlochn otembrolilo carl carlochn garloch caloch, brijil miliyo, il, caloch brijil miliyo s. m., corazn. garv, garv s. m., chaleco. gascote, gascote s. m., libro. gas, gas s. f., parihuela. gastijn, gastijn s. m., gasto, presupuesto. gastisardar, gastisardar v., gastar. gate, gate s. m., camisa. Gavin, Gavin top., Francia. gel, chinoj, buchinonge, ternor, jeroro, grel, gel chinoj buchinonge ternor jeroro grel s. m., burro. gelfe, gelfe s. m., esclavo, reo. geliche, geliche s. m., cordel. gell, adj. f., sola, soltera, sin compaa. gell gel, gel s. m., solo, soltero, sin compaa. geremancha, geremancha s. f., tienda. Gerinel, Gerinel n., Miguel. 117
germ, germ s. m., foso. gerta, gerta s. f., oreja. gi, gi s. m., trigo. gibelar, gibelar v., cantar. gild, gild s. f., azucena gil, ninelo, mancan, gil, dilil, dielo, bomboy, gil ninelo mancan gil dilil dielo bomboy barl, barl adj., tonto, lelo. gillabaor, gillabaor adj., m., cantaor. gillabaora, gillabaora adj., f., cantaora. gillabar, gibelar, gillabar gibelar v., cantar. gil, gil s. f., soga. gimona, gimona s. f., montera. ginar, ginar v., contar. gindarar, gindarar v., maltratar, torturar. ginglar, goliserelar, ginglar goliserelar v., oler. girelar, girelar v., rer, burlar. giv, giv s. f., nieve. glandasc, glandasc adj., m., galante, atento. glandasqu, glandasqu adj., f., galante, atenta. gland, gland s. f., navaja. gler gler, s. m., globo. r gloribn, adj. m., holgazn, gandul. gloribn glorinqu, glorinqu s. m., esfera terrestre. gobarey, gobarey s. f., trtola gobar, gobar s. m., palomo. 118
gobar, gobar s. f., paloma. gober, gober s. m., empaque, porte. gobo, gobo s. m., azulejo. gobreln, gobreln s. m., gobierno, jerarqua. godogople godogople, s. m., resma de papel. ogople goj, goj s. f., salchicha. gola, gola s. f., orden, exorto. golar, golar v., gemir golberi, golberi s. f., cosecha. gole, gole s. f., voz, grito. goliche, goliche s. m., acto, accin. golipn, golipn s. f., salud. golisarelar, golisarelar v., oler. golli, golli s. f., morcilla. gollori gollori, s. m., macho. lori goloria, goloria s. f., estafa, fraude. gomarrn, gomarrn s. m., gallo. gomorra, gomorra s. f., gallina. goneles, goneles s. m., vestidos, ropa. gonfal, gonfal adj. m., petulante, orgulloso. gonfa, gonfa adj. f., petulante, orgullosa. gon, gon s. m., saco, costal. gorabar, gorabar v., aullar. gorber, gorber s. m., agricultor, granjero. 119
gorbi, gorbi s. m., buey. gorbio, gorbio s. m., bollo. gor, gor adj. m., hondo, profundo. gor, gor adj. f., honda, profunda. goro, goro s. m., chichn, coscorrn. goroni, goroni s. f., potra, yegua. gorotun, gorotun s. m., extremeo. gorotu gorotu, s. f., extremea. u gorun, gorun s. m., funcionario de prisiones, director de la crcel. goruy, goruy s. m., buey. gorvio, gorvio s. m., bollo. gote, gote s. m., vaso. gozoi, gozoi s. f., potranca. gozuncho, gozuncho s. m., gozo, alegra. gra, gras, gra gras graste s. m., caballo. Gra, gras, grast st, Gra gras grast s. m., caballo. graitul, graitul s. m., jinete. grajunyo, grajunyo adj., sucio. grami, grami s. f., deseo, ansia. granajina, granajina s. f., berengena. granar, v. rebuznar. Ennriquecer. granar gran, gran s. m., moneda. granote, granote s. m., cebada. grai, gras, grast, grai gras grast s. f., yegua. 120
graita, graita s. f., semilla, pepita. grao, grao s. m., veneno. grast, grai, gras, grast grai gras s. f., yegua. graterza, graterza s. f., cuadra, establo. gre, gre s. m., siglo. grecar, grecar v., pecar. grecar, grecar s. m., pecador. grecar, grecar s. f., pecadora. greco, greco s. m., pecado. greicaj, greicaj s. m., jaleo, tumulto. grejelo, grejelo adj., cierto. grejeri, grejeri s. m., esprrago. grel, gel, chinoj, buchinonge, ternor, jeroro, grel gel chinoj buchinonge ternor jeroro s. m., burro. gre, malla, je, jerii, gre, ternor, gre malla je jerii gre ternor s. f., burra. gres, greste, gres greste adj. num., ciento, cien. gres, prep, gres prep adv., antes, ante. gresde gresde, s. m., estufa. de gres, gres s. m., perodo de tiempo. gresit, gresit s. m., fin, trmino. gresitn, gresitn s. m., final, conclusin. Gresone, n. p., Jesucristo. Gresone greste, greste adj. num., ciento, cien. grestis, grestis pl., calzones. grey, grey s. m., siglo. 121
griba, griba s. f., rigor. gribule gribule, adj., riguroso. gridaor, gridaor s. m., pregonero. grimpar, grimpar v., brindar. gris, gris adj. m., fro. grobelr, grobelr v., componer, gobernar, proporcionar. grodogpo, grodogpo adj., estropeado. gronichen, gronichen s. f., tierra estercolada. gro, gro s. f., estercolero. grose, grose s. m., monte. grucha, grucha s. f., tela. gruy, gruy s. m., buey. guachedre, guachedre s. m., pesebre. guaja, guaja s. m., tambor, tamborilero. guajalote, guajalote s. m., pavo. gucanar, gucarar, gucanar gucarar v., abrir. guchiba, guchiba s. f., cuadra, establo. guel, zarapia, guel zarapia s. m., , asno; sarna. geltr, geltr s. m., capital, dinero. guerger, guerger s. m., martes. gui, gui s. f., trigo. guichit, guichit s. m., guila. guillabar, guillabar v. cantar. guillar, guillar v., irse deprisa, correr, enloquecer. 122
guillopio, guillopio adj., manco. guinoso, guinoso adj. m., dulce, meloso. guinosa, guinosa adj. f., dulce, melosa. guipar, guipar v., aguaitar, mirar. guirpiar, trajelar, rozavillonar, jallipear, guirpiar trajelar rozavillonar jallipear v., trasegar, engullir. guirrar, guirrar v., carcajear, reir. guiyabar, guiyabar v., cantar. guiyabo, guiyabo m., canto, cancin. gujer, gujer s. m., azogue. gula, gula s. f., onda, ola. gule, gule s. m., arrope, gulupe, gulupe s. m., algodn. guribano, guribano s. m., silencio. gurubano, gurubano s. m., boyero. guruj, guruj adj. m., tunante. gusto, gusto s. m., ganso.
123
H
haccuno, haccuno s. m., verano. hamb, hamb s. m., chusma, mala gente. hambo, hambo s. m., el que no es gitano. hangar, hangar s. m., carbn. hangarero, hangarero s. m., carbonero. harero, s. m., ciruelo. harero helo, helo s. m., marrano, cerdo. henira, henira s. f., infortunio. desgrcia. heta, heta adj., nombrado horipaquia, horipaquia s. f., hormiga. hua, hua s. m., humo. hurgamandera, hurgamandera s. f., lumia.
k
124
I
ibrain, ibrain s. m., febrero. iclen, iclen adj., clebre. ie, ie pron., mi. iege, iege f., misa. ieru, or, luey, chorr, aruje, yer, tutn, ieru or luey chorr aruje yer tutn s. m., lobo ies, ies adj., uno. ies, ies pron., nos. iesan, felo, baleb, balib, balibale, iesan felo baleb balib balibale s. m., tocino. iescotra, iescotra adv., luego, despus. iesdra, iesdra s. f., mano izquierda. inclobo, inclobo s. m., ermita. inericar, inericar v., amparar, proteger. inern, inern s. m., enero. inerique, inerique s. m., proteccin, amparo. ingodil, ingodil adj., imposible. ingodin, ingodin adj. m., goloso, glotn. 125
ingodi, ingodi adj. f., golosa, glotona. inic, inic adj., chiflado. inic, inic s. m., altramz. iniquero, iniquero s. m., altramucero. inmulel, inmulel adj., inmortal, eterno. inolob, inolob s. m., ermitao. inorpachirry, inorpachirry adj., impaciente. insoral, insoral adj. m., innumerable, infinito. insorall, insorall adj. f., infinita. irsimn, irsimn s. m., aviso, informacin. isicon, isicon s. m., esquina. isna, isna (v. haber), hay. isnabar, isnabar v., haber. iu, iu s. m., papel. iusmit, iusmit s. m., llenador.
j
126
J
jaba, jaba s. f., ramera. jabaon, jabaon s. m., ratn. jaberes, jaberes pron. m., nosotros. jaberas, jaberas pron. f., nosotras. jabillar, jabillar v., entender. jabufii jabufii, s. f., rata. jacan, jacan adj. m., tacao, varo. jaca, adj. f., tacaa, vara. jaca jach, jach s. m., hierro. jach, jach s. m., calor. jachapen, jachapen s. f., comida. jachar, jachar v., calentar, encender. jacharao, jacharao adj. m., quemado, encendido. jacharr, jacharr v., quemar, abrasar. jachar jachar, s. m., quemazn. char jacharero, jacharero s. m., herrero. jachri s. m., incendio. jachipn, jachipn s. m., festn, jolgorio. jachivelar, jachivelar s. m., amancer. 127
jair, jair adj. f., seca, enteca. jair, jair adj. m. seco, enteco. jal, jal s. m., dogal. jalaball, jalaball s. m., estropajo. jalall, jalall s. m., escobn jalall, jalall f. escoba. jalar, jamar, jalar jamar v., comer. jalares, jalares s. m., pantalones. jallipear, trajelar, rozavillonar, jallipear trajelar rozavillonar guirpiar v., engullir, devorar. jallipi, jallipi s. f., hambre. jallipi, jallipi adj. f., hambrona. jallipn, jallipn adj. m., hambrn. jamachuri, jamadri ri, jamachuri jamadri s. m., madroo. jamaco, jamaco s. m., albaricoque. jamar, jalar, jamar jalar v., comer. jamb, jamb s. m., apio. jamelar, jamelar v., devorar, trasegar. jameles, jameles pl., genitales. janbr, janbr s. m., sapo. jandeblabn, jandeblabn s. m., refrn. jand, s. f., espliego. jand jandorr, jandorr s. m., dinero. janga janga, s. f., pillera. nga janjabelar, janjabelar v., apisonar. 128
janrio, janr, janrio janr s. m., sable. janrrell, albaire, andro, janrrell albaire andro s. m., testculo. jaa, jani, jaa jani s. f., virgen. jaar, jaar v., producir, manar. ja, ja s. f., manantial. jaiqu, jaiqu s. m., surtidor, fuente. japill, japill s. f., sed. japue, japue s. m., jabn. jaquestar, jaquestar s. m., cenicero. jar, jar s. m., calor, ardor. jara, jara s. f., onza de oro. jar, jar s. m., impuesto, arbitrio del fiel de puertas o fielato. jaracambrar, jaracambrar s. m., recaudador, cobrador de arbitrios o del fielato. jaracaales, jaracaales s. pl., guardias. jaramar, jaramar v., chupar, succionar, mamar. jaramblis, jaramblis pl., trapos. jarmi, jarmi s. f., chaqueta. jarana, jarana s. f., juerga, fiesta. jarando, jarando s. m., charco. Jardani, Jardani n. pr., Juan. jarima, jarima s. f., migaja. jarimar, jarimar v., desmigar jarm, s. m., peto. jarm 129
jarol jarol, s. m., harina. jarr, jarr s. f., espina. jarrimb, jarrimb n. y adj., harinera, enharinada. jarrumb, jarrumb s. m., harnero, tamiz. Harinero. jarsia, jarsia s. f., justicia. jas, jas s. m., tos, estornudo. jasa, jasa s. f., moquilla. jasar, jasar v., toser, estornudar. jayare, jayare s. m., dinero, salario. jayro, jayro adj. seco. jazar, mil, jazar mil adj. num., mil. jebe, jebi, jebe jebi s. m., agujero. jebiln, jebiln s. m., pozo. jec, jec s. m., hielo. jelante, jelante adj. m., amante. jela, jela adj. f., amante. jelar, jelar v., amar, querer. jele, jele s. f., soga. jeln, jeln s. m., amor, enamoramiento. jelenar, jelenar v., enamorar. jel, jeln, jel jeln s. f., amor, cario, simpata. jendei, jendei s. f., ternura, estima, amistad. jenebl, jenebl s. m., capote. jenjn, jenjn adj. m., espaol. 130
jenje, jenje adj. f., espaola. jentibar, jentibar s. m., setiembre. je, malla, jerii, gre, ternor, je malla jerii gre ternor s. f., burra. jermi, jermi s. f., pulsera. jera, jera s. f., montera. jerardo, jerardo s. m., infierno, jerballao, jerballao adj. m., fado, comprado a cuenta. jerballaor, jerballaor s. m., fiador; el que vende a cuenta. jerballar, jerballar v., vender o comprar al fiado, a cuenta. jer, jer s. m., hombre. jeremanicha, jeremanicha s. f., tienda, comercio. jerez, jerez s. m., terreno o sitio maldito. jeri, jeri s. f.,. pierna. jerias, jerias f. pl., piernas. jeril, jeril s. m., guisante. jern, jern s. f., cera. jernimach, jernimach s. f., abeja. jer, jer s. m., cabeza, rostro. jerochirdar, jerochirdar v., decapitar. jeroro, grel, gel, chinoj, buchinonge, ternor, jeroro grel gel chinoj buchinonge ternor s. m., burro. jeroscosa, s. m., cabeza, mollera. jeroscosa jerqun, jerqun s. f., fuente. jerralli, jerralli s. f., montera. jerrumbro, jerrumbro s. m., arriero, mulero. 131
jesame, jesame s. f., chaleco. jesti, jesti s. m., pensamiento. Jesunvay, s. m., Jesucristo. esunvay jetayo, jetayo s. m., lacayo. jetr, jetr adj, f., otra. jetr, jetr adj. m., otro. jeul, jeul s. f., oveja. jibicha, jibicha s. f., sopa. jibiln, jibiln s. m., pozo. jibulliqu, jibulliqu adj., m. y f., alfeique, enclenque. jichanca, jichanca s. f., gitana. jichanco, jichanco s. m., gitano. jifera, jifera s. m., lonja, alhndiga. jil, jil m. y f., fro jil, jil s. m., trigo. jilar, jilar v., enfriar, refrescar. . jil, jil adj., m. y f., inocente, lila, simple, que no tiene cautela ni malicia. jilil, jilil s. m., lila, lirio. jimilar, jimilar v., suspirar. jimilo, jimiloy, jimilo jimiloy s. m., suspiro. jin, s. m., nmero. jin jinamar, jinamar v., empadronar. jinamiento, jinamiento s. m., empadronamiento. jinar, jinar v. numerar, contar. 132
jinco, jinco adj. hondo. jindama, jindama s. f., cobarda, miedo. Registrada en el DRAE desde su primera edicin. jinda, jinda s. f., cobarde, medrosa. jind, jind adj. f., sucia. jindipn, jindipn s. m., suciedad, roa. jind, jind adj. m., sucio. jindn, jindn adj. m., cagn, medroso. jingal, jingal adj. cabrn, cornudo. jinglar, jinglar v., oler. jingloy, jingloy s. m., olor. jinimar, jinimar v., tranquilizar. jinjilar, jinjilar v., absolver, perdonar. jinobla jinobla, s. f., fbula, leyenda. bla Jinoquio, Jinoquio n. p., Alejandro. jinoy, jinoy s. m., padrn, cdula, permiso de residencia. jiar, jiar v. cagar. jiquino, jiquino s. m., halcn. jir, jir s. m., fro. jircar, jircar v., tintar. jir, jir, jir jir adj. y pron. pos., vuestro, vuestra. jirear, v., temblar, tiritar. jirear jirelar, jirelar v., despreciar. jirs, jiras, jiresas, jirs jiras jiresas pron. pos., vuestros, vuestras. Jir, Jir top., Asturias. 133
jiriard, juqu, jiriard juqu adj. f., flaca, delgada. jiriard, juc, jiriard juc adj. m., enteco, delgado. jiribar, jiribar v., guisar. jirib, jirib s. m., agona, tribulacin. jirib, albiriji, jirib albiriji s. f., astucia, listeza. jirin, jirin adj. m., astuto, listo. jiri, jiri adj. f., astuta, lista. jirisn, jirisn s. m., asturiano. jiris, jiris s. f., asturiana. jitarr, jitarr s. m., trapo. jitarrorro, jitarrorro s. m., trapero. jobe, zoy, job, jobe zoy adj. num., seis. jobegrs jobegrs, adj. num., seiscientos. s jobenta, joberd, jobenta joberd adj. num., sesenta. jobeque, jobe, jobeque esdn y jobe adj. num., diez y seis. joberd, jobenta, joberd jobenta adj. num., sesenta. jojabar, jojabar v., engaar. jojana, jojana s. f., engao, mentira. jojenan, jojerian, jojenan jojerian s. m., capitn jojoy, jojoy s. m., conejo. jolil, jolil s. f., tierra, pas. jolilimoto, jolilimoto s. m., seismo, terremoto. jolln, jolln s. m., coraje, rabia. jombanar, jombanar v., adular, halagar, engatusar. 134
jombanar, jombanar adj. f., engatusadora, aduladora. jombanar, jombanar adj. m., engatusador, adulador. jongabr, jongabr v., atar, ligar. jonjabar, jonjabar v., engaar. jonjana, jonjana s. f., engao, trapacera. jonjanipn, jonjanipn s. m., engao, superchera. jop, jop s. m., azada. jopin, jopin s. f., azafrn. jopn, jopn s. m., azadn. jorgarse, jorgarse v., divertirse. jorosnosco, jorosnosco adj., canoso. jorpoy, jorpoy s. m., lana. jorrodar jorrodar, v., mojar, humedecer. dar jostia, jostia s. f., disputa. jotisarar, jotisarar v., acercar. juc, jiriard, juc jiriard adj. m., enteco, delgado. jujana, jujana s. f., falsedad, hipocresa. jul, jul adj, f. y m., azul. julabar, julabar v., limpiar. julaby, julaby s. f., escoba. julabelar, julabelar v., barrer. jula jula, s. f., ama de la casa, seora a july, julay, july julay s. m., cabeza de familia, dueo de la casa. jul, jul adj. m., azulado. 135
julell, julell adj. f., azulada. julistrba, julistrba s. f., culebra, serpiente. jul, jul s. m., dificultad, aprieto. jumeri, jumeri s. f., pan de hogaza. junar, junelar, junar junelar v. oir, escuchar, enterarse. junc, junc adj., juncal, gallardo, esbelto. jund, jund s. m., soldado. jundr, jundr s. m., can. jundunar, jundunar s. m., guardia. junelar, junelar junar v., escuchar, enterarse. junelo, junelo s. m., odo. junis, junis s. m., cordero. juns, juns pron. pl. m., ellos. junqu, junqu s. f., ofensa, injuria. juntun, dicabelan, bersali, besa, besan, bersal, juntun dicabelan bersali besa besan bersal chota, chivato, bufaire, bucan chota chivato bufaire bucan, s. m., mirn, espa, chivato, bribn. juqu, jiriard, juqu jiriard adj. f., flaca, delgada. juqu, juqu s. f., cua, horquilla. jurd, jurd s. f., plvora. jurdi, jurdi s. m., cartucho, bala. jur, jur s. m., azufre. jurep, bard, banasto, trena, estaribel, estarib, jurep bard banasto trena estaribel estarib estaripel, estar, caltrab, angustia, estaripel estar caltrab angustia s. m., crcel, presidio, pena, triubulacin jur, jur s. f., vaca. 136
juriba, juriba s. f., bacalao. jurnio jurnio, s. m., soga. nio jurtibar, jurtibar s. m., setiembre. jur, jur s. m., toro. jurun, jurun adj., oscuro. justi, justi s. f., fija. justia, justia s. f., latn, baratija. jutr, juti, jutr juti s. m., vinagre. jutia, jutia s. f., aguja.
137
L
laban, laban s. f., prpura, capa encarnada. labelar labelar, v., cantar, recitar. lar labernique, labernique adj., f. y m., fanfarrn, jactancioso. labor, labor s. f., alabanza. lacha, laya, lacha laya s. f., verguenza, pudor. lachar, lachar v., sanar. lach, adj. f., buena. lach lachinguel, lachinguel adj. m. y f., largo. lachip, lachip s. f., seda. lachipn, lachipn s. f., bondad, benevolencia. lachir, lachir s. f., ecuanimidad, imparcialidad. lach, lach adj. m., bueno. lacr, lacr s. f., crada. lacr, lacr s. m., crado. lacroi, lacroi s. f., concubina, barragana. lacrorr, lacrorr adj. f., soltera. lacrorr, lacrorr adj. f., soltero. lajari, lajari s. m., culto, veneracin. 138
lajariar, lajariar v., adorar, venerar. lalan, lalan adj. m., purpurado. lalar, asaselar, retejar, alendar, lalar asaselar retejar alendar v., alegrar. lal, lal adj. f., portuguesa. lal, lal adj. m., portugus. lalo, lalo adj., rojo, encarnado. Lalor, Lalor top., Portugal. lalor, lalor adj., bermejo. lama, lama f., plata. lanar, lanar v., traer, acarrear. lanbar, lanbar s. m., pleito, lanbio, lanbro, lanbio lanbro s. m., labrador, campesino lanchicol, lanchisc, lanchicol lanchisc s. m., cisco. landar, landar f., cinta. lanelar, lanelar v., llevar, conducir. langar, langar s. m., carbn. langar, langar v., cojear. langar, langar f., cojera. lang, lang adj. m., cojo. langu, langu adj. f., coja. languo, languo s. m., muslo. languro, languro s. m., postigo. langust, langust s. f., dedo pulgar. lao, lao s. m., palabra. 139
larpa, larpa s. f., golpe. leb, lebat, leb lebat s. m., pedernal. leberbena, leberbena s. f., alameda. legerar, legerar v., llevar. legrent legrent, s. m., galn. rent lei, lei s. m., mundo. lembresque, lembresque s. f., mentira. lembresquear, lembresquear v., mentir. lemitre, lemitre s. m., lunes. len, len s. f., curso del ro y de los acontecimientos. lentr, lentr adj. m., alemn. lentr, lentr adj. f., alemana. leprentro, leprentro s. m., lebrillo. leptefete leptefete, s. m., perejil. tefete lequejn, loquejn, lequejn loquejn s. m., fielato, aduana. ler, ler art. pl., los. lerens, lerens f. pl., letras, cartas. leste, leste s. m., ro. letaya, setaya, chetalli, zetalla, letaya setaya chetalli zetalla s. f., aceituna. letayero, letayero s. m., aceitunero, olivo. l, l s. f., libertad. lia, lia s. f., papel, carta. libana, liban, libana liban s. m., escribano. libanar, libanar v., escribir. 140
libaner, libaner s. f., escritura. liba, liba s. f., escrita. libenar, lirenar, libenar lirenar v., leer. lich, lich adj. m., vaco. lich, lich adj. f., vaca. licliri, licliri s. f., linterna. liga, liga s. f., amistad. ligand, ligand s. f., borla. liguerr, liguerr v., llevar. lija, lija s. f., apuesta. lijar, lijar v., apostar, porfiar. lilibuto, lilibuto s. pl., despacho. Lillac, Lillac n. p., Toms. lillar, lillar v., tomar. lill, lill adj. f., loca. lil, lil adj. m., loco. lima, lima s. f., camisa. lima, lima s. f., lea. limba, limba s. m., retorno, regreso. limbidir, linbidir, limbidir linbidir v., volver, regresar. limitren, limitren s. m., lunes. limug, limug s. m., alicate. limutra, limutra s. f., alameda. linaste, linaste s. m., motivo. 141
linericar, linericar v., amparar. liniar, liniar s. m., licor. liniarista, liniarista s. m., licorista. lipendi, lilipend, ninelo, mancan, gil, gil, dilil, lipendi lilipend ninelo mancan gil gil dilil dielo, bomboy, barl, dielo bomboy barl s. m., tonto, ignorante. liquia, liquia s. f., liendre. lirenar, libenar, lirenar libenar v., leer. lirestres, lirestres f. pl., letras. lir, lir s. f., ley. lirine, lirine adj., ligero. liripi, liripi s. m., plomo. liruque liruque, s. m., apellido. uque listrabr, lstramr, listrabr lstramr v., libertar, librar. listraba, listraba s. f., librea. liter, liter s. m., letrero. litinguagi, litiguaj, litinguagi litiguaj s. f., pleito. llagul, llagul s. m., fuego. llaspard, llaspard s. f., yesca. llavn, llavn s. m., herbazal. llenira, llenira s. f., desgracia. llerel, llerel s. m., color. llundr, s. m., cordn. llundr Llundn, Llundn top., Londres. lofi, lofi s. f., ombligo. lojelar, lojelar v., cometer, causar. 142
lol, lol s. m., tomate. loll, loll adj. f., encarnada. lol, loll, lol loll adj. m., encarnado. lombard, lombard s. f., leona. Lombardo, Lombardo top., Len. lombard lombard, s. m., len. bard lon, lon s. f., sal. loncar, loncar s. m., salitre. londe, londe prep., por. londilla, londilla s. f., sala. london, london s. m., ingls. longono, longono s. m., consuelo. longu, longu adj., f. y m., cndido, incauto. longu, longu s. m., inocente. lonquiso, lonquiso adj., cobarde, apocado. loquejn, lequejn, loquejn lequejn s. m., fielato, aduana. loquej, loquej adj., pausado. lorampo, lorampo s. m., reloj. lor, lor s. m., mosquito. loria, loria s. f., el mar loriazo, loriazo s. m., marzo. loven, loven s. m., dinero. loyar, loyar v., asir, agarrar. loyipn, loyipn s. m., rapia, saqueo. 143
lua, luca, estongeleta, estonqueleta, lua luca estongeleta estonqueleta s. f., peseta. luandar, luandar v., tender, colgar. luander, luander s. m., tendedero. luban, luban s. m., empeine. luca, estongeleta, estonqueleta, lua, luca estongeleta estonqueleta lua s. f., peseta. Lucal, Lucal s. f., top., Guadiana luchard, luchard s. m., eslabn. lucharr, lucharr s. f., tinaja. luchipen, luchipen s. f., cuesta, precipicio. luey, ieru, chorr, aruje, yer, tutn, luey ieru chorr aruje yer tutn s. m., lobo, lueye, yer, tutu, lueye yer tutu s. f., loba. lugan, lugan adj. m., lugareo, campesino. luga, luga adj. f., lugarea, campesina. lug, lug s. m., campo. luj, atojo, luj atojo s. f., aderezo, adorno. lujiar, lujiar v., adornar. lujoar, lujoar v., aprobar, dar el visto bueno. lujo, lujo s. f., aprobacin. luli, luli s. f., espuerta. lumber, lumber s. m., farol. lum, lum s. m., reino. lumia, lum, lumiasca, lumia lum lumiasca s. f., ramera, prostituta. lundecla, lundecla s. m., cincha, ceidor. lundel lundel, s. f., camisa. 144
luno, luno s. m., hoz. luquindoe, luquindoe s. m., ciprs. lurco, lurco s. m., pozo. luriandar, luriandar v., tronar, atronar. luriand, luriand s. f., trueno. luricai, luricai s. f., posada. luslu, luslu s. m., berro, cannigo.
145
M
ma, ma pron. rel., lo cual, lo que. macache, macache adj., torpe. macara, macara s. f., mitad. macarar, macara v., posponer, aplazar. macaro, macaro s. m., plazo. macar, macar s. m., plaza. mach, macha, s. f., mosca. mach macha macham, macham s. m., pescador. machar, machar v., pescar. machargarno, machingao, machargarno machingao s. m., borracho. mach, mach s. m., pescado. machica, machica s. f., gata. machic, machican, machico, perpich, marcuri, machic machican machico perpich marcuri s. m., gato. machn, machn s. m., moscn machingao, machargarno, machingao machargarno s. m., borracho. machiri, machiri s. m., testimonio. machir, machir s. m., testigo. 146
macho, macho s. m., pez. machorar, machorar s. m., pescadero. machum, machun, machum machun s. f., pescadera. macolotende, macolotende s. m., mar. macota, macota s. f., gota. madoy, madoy s. m., clavo (de especia). Madrilat, Adal, Madrilat Adal top., Madrid. magu, maquiln, ca, quil, quiln, magu maquiln ca quil quiln s. m., pene. majara majara, adj. f., bendita. majara, majara adj., medio, mediado. majara-chibel majara-chibel, s. m., medioda. majarao, majarao adj. m., bendito. majara, majara s. f., bendicin. majarar, majarar v., bendecir. majar, majar adj., m., santo, bendito. majares, majares m. pl., santos. majar, majar adj. f., santa. majarificar, majarificar v., santificar, consagrar. majaripn, majaripn s. m., beatitud, santidad. majar, majar adj., santo. majelam, majelam s. f., adulterio. majelar, majelar v., adulterar, engaar. majel, majel adj., adltero. majell, majell adj., adltera. 147
major, major s. m., lujo, pompa. mal, mal s. m., compaero. malabai, malabai s. m., granero, pajar. malatur, nicabar, ostilar randelar, ustilar, chorar, tilar, malatur nicabar ostilar randelar ustilar chorar v., robar. malipiar, malipiar v., lavar. malla, je, jerii, gre, ternor, malla je jerii gre ternor s. f., borrica, burra. mallo, mallo s. m., borrico, asno. malorr, malorr adj. m., malo. malorr, malorr adj. f., mala. malun, malun s. m., relmpago. malvare, malvare s. m., plaza del mercado. mamisarar, mamisarar v., mamar, succionar. mamporegio, mamporegio s. m., colegio, escuela. mampor, mampor s. f., cola, fila. mamuha, mamuha s. f., tercerola, carabina. mamu, mamu adj. frente, enfrente. man, menda, mangue, man menda pron., yo; contraccin de mangue me mi, conmigo, a m. mancan, lipendi lilipend, ninelo, gil, gil, dilil, di, mancan lipendi lilipend ninelo gil gil dilil dielo, bomboy, barl, dielo bomboy barl adj. m., tonto, lelo, falto. manca, adj. f., tonta, lela. manca mancar, mancar v., faltar, carecer, fallar. mangue, mangue pron., me, mi, conmigo, a m. Contraccin: man. man manchn, manchn s. m., tesoro. 148
manclay, manclay s. m., prncipe. manclay, manclay s. f., princesa. mancn, mancn s. m., erizo. mandela, agela, plasta, plastan, paosa, mandela agela plasta plastan paosa s. f., capa. mandelo, mandelo s. m., capote, sayo. mandeln, mandeln s. m., capn, capado. manejo, manejo adj., m., mismo, igual. Manfariel, Manfariel n. p., ngel. mangar, manguelar ar, mangar manguelar v., pedir, solicitar. manguara, manguara s. f., bota de vino. mangue, man), mangue mangui (contraccin: man pron. pers. yo, mi, me mi, conmigo. manguelo, manguelo s. m., peticin, ruego, splica. manguindn, manguindn adj. m., interesado, peticionario. manguindo, manguindo adj. f., interesada, solicitante. manjar, manjar adj. f., bendita, santa. manjar, manjar adj. m., beato, santo. manrabar, manrabar v., esquila. manricli, manricli s. f., torta. manr, manr s. m., pan . manronas, manroas, manronas manroas f. pl., alforjas. mansenquere, s. f., carne. mansenquere mantrji, mantrji s. f., muecas. man, mans, manupe pe, man mans manupe s. m., hombre, jefe.
149
manusall, manusard, manusall manusard adj. f., mujer varonil, marimacho. manusal, adj. m., varonil, poderoso. manusal maquelar, maquelar v., callar. maqueo, maqueo s. m., cabestro. maquiln, magu, ca, quil, quiln, maquiln magu ca quil quiln s. m., pene. marabear, marabear v., moler. maraanos, maraanos s. m., hinojo. maraol, marard, maraol marard s. m., asesino. marar, marelar, encorbar, tasabar, tasabelar, marar marelar encorbar tasabar tasabelar v., matar. marcuri, machic, machican, machico, perpich, marcuri machic machican machico perpich s. m., gato. marela, marela calumnia, falso testimonio. marmucha, marmucha s. f., capilla, ermita. marmulli, marmulli s. f., cera marmuya marmuya, s. f., bala. rmuya Marochende, Marochende top., Extremadura. mas, mas s. f., carne. mascaru, mascaru s. f., carnicera. masengoro, mascaru, masengoro mascaru s. m., carnicero. masesquerere, s. m., puesto de venta de carne, masesquerere carnicera. masquer, masquer s. m., lonja, mercado. mastronges, f. pl., muecas. mastronges mastronj, mastronj s. f., mueca. 150
mastronj, mastronj s. m., mueco. masun, chojindia, cherja, masun chojindia cherja s. f., falda. matagarn, mata, matagarn mata adj. f., borracha. matagarn, mato, matagarn mato adj. m., borracho. matipn, matipn s. f., borrachera, embriaguez. mato, matagarn, mato matagarn adj. m., borracho. matobar amuchar, matobar, amuchar v., emborrachar. ar matogarno, mato, matogarno mato adj. m., borracho. matojern, matojern adj. m., bravucn, baratero. maturnar, maturnar v., abastecer. mauser, mauser s. m., tesorero. me, man, mangue, me man contraccin de mangue pron., yo, me mi, conmigo. mecar, mecar v., permitir, consentir. mecl, mecl s. f., calle. mec, mec s. m., expiacin, remisin. meelfa, meerfa, meelfa meerfa s. f., medida, pesa. melalar, melalar v., medir. melalo, melalo s. m., medida de vino; borracho. melal, melal s. m., medicin. meligrana, meligrana s. f., granada, fruta. Meligrana, top., Granada. Meligrana membrecar, membrecar v., expiar, purgar una pena. membrerico, membrerico s. m., expiatorio, purgatorio. men, men f. y m ., persona, honor. 151
men, men pron. pos., mi, mio, mia. mencha, mencha s. f., chicha. menda, man, menda man pron., yo. mendri, mendri s. f., frasca. mendsquero, mendsquero adv., menos. mengue, bengue, mengue bengue s. m., diablo. menribar menribar, v., adecuar, ajustar. ribar mensall, mensall s. f., mesa. mequelar, mequerar, mequelar mequerar v., dejar, abandonar. merar, merar v., fallecer, perecer, morir. merd, merd adj. f., enferma. merdipen, merdipen s. f., matadura, enfermedad. merd, merd adj. m., enfermo. mericha, mericha s. f., fanega. mericln, anger, sosi, pulun, mericln anger sosi pulun s. f., corral . merinao, merinao adj ., immortal. meripn, meripn s. f., muerte. mermell, mermell s. f., vela. mermelln, mermelln s. f., antorcha, hachn. mestenar, mestenar s. m., redentor, libertador. mestepn, mestepn s. f., vida, redencin, liberacin. mesuna, mesuna s. f., posada, mesn. metesomia, metesomia prep., para (finalidad, propsito). mibao, mibao s. m., ganancia, fruto. 152
mijate, mijate s. m., misa. milan, milan adj. num., m., millar. mil, jazar, mil jazar adj. num., mil. miliyo, otembrolilo, carl, carlochn, garlochn, miliyo otembrolilo carl carlochn garlochn garloch, caloch brijil garloch caloch, brijil, s. m., corazn. milla, milla s. f., liga. minchabar, minchabar v., parir. minchi, minchi s. f., genitales femeninos. minchor, minchor s. m., chulo de putas. minrs, minras, minrs minras adj. pos., mis, mios, mias. minri minr, minri, minr pron. pos., mi, mio, mia. minricla minricla, s. f., nube. ricla mip, abip, mip abip s. m., ademn, demostracin. mirindia, mirindia adv., mientras. mist, mist mistos adv., bien, bueno. mitich, mitich adj. f., severa, rgida, austera. mitich, mitich adj. m., severo, austero. miza, miza adj. f., manca. mizo, mizo adj. m., manco. mochi, mochi s. f., coleto. mochique, gardo, mochique gardo s. m., mazo. mol, s. m., vino. mol mola, mola s. f., pase, vale, permiso. Molancia, Molancia top., Valencia. molar, molar v., valer. 153
molchib, molchib s. m., natalicio, Navidad. molipor, molipor s. m., vino aejo. mollate, mollate s. m., tarro, frasco. mollati, mollati s. f., uva. momborica, momborica adj. f., morada. momborico, momborico adj. m., morado. monda, monda s. f., pia. monrabar, monrabar v., esquilar, rasurar. monr, monr s. f., amiga. monr, monr s. m., amigo. monron, monron s. m., camarada, compaero. mordas, mordas s. m., pellejo. mordipn, mordipn s. m., homicidio. moribn, moribn s. m., muerte. mor, mor s. m., mar. moscabis, moscaby, moscabis moscaby adj., enamorado, fascinado. mostagn, mostagn s. m., mosto. mostaear, mostaear v., extraer, sacar. mostarbn, mostarbn s. m., viajante, viajero. mostarba, mostarba s. f., viajera, pasajera. mostiplo, mostiplo s. m., cortijo. mu, mu pron. f., nosotras, nos. mucar, mucar v., dejar, abandonar. muchi, muchi s. f., chispa. 154
muchobelar, muchobelar v., lavar, bautizar. muchobelar, muchobelar s. m., bautismo. muciqu, muciqu s. f., manga. muclar, mutrar, muclar mutrar v., orinar. muclar, muclar v., callar. mucl, mucl s. f., angurria, estangurria. mucl, mucl s. m., orines. mu, mu s. f., boca, cara, de frente. mulaband, mulaband s. m., matadero. mulabar, mulabar v., ajusticiar. mulan, mulai, mulan mulai adj. f., deprimida, melanclica. mulan, mulan adj. m., triste, melanclico. mulat, mulat s. f., horca. mul, mul, mul mul s. m., muerte, muerto. mulel, mulel: mulel adj., mortal. Crejete mulel pecado mortal. muliyar, muliyar v., amasar. mull, mull s. f., muerta. mul, mul s. m., muerto. mumel, mumel s. f., luminosidad, claridad. munla, munla s. f., gorra. munrabadr, s. m., esquilador. munrabadr munrabar, munrabar v., esquilar. mu, mu adj. f., acelerada, apresurada. mu, mu adj. m., acelerado, apresurado. 155
muquelar, muquelar v., dejar. muqueler, sinabar, muqueler sinabar v., acontecer. murci, murci s. m., brazo. murciales, murciales s. m., pl., brazos. murciele, murciele s. f., mistela. mureo, mureo s. m., pared. murmo, murn, murmo murn adj. m., costoso, caro. mur, mur adj. f., costosa, cara. mus, mus conj., pero. musil, musil adj. m., mudo. musil, musil adj. f., muda. musly, musly s. m., candil. mustiar, mustiar v., sacar. mutrar, mutrar v., orinar. mutr, mutr s. f., ala.
156
N
na, na adv., no, ni. nabato, nabato s. m., columna vertebral, espinazo. nabelar, nabelar v., carecer. nacar, nacar v., pasar, marchar. nacarda, nacarda s. f., lectura, leyenda. nacardaor, nacardaor adj. m., lector. nacardaora, nacardaora adj. f., lectora. nacardelar, nacardar, v., leer. nacardelar nacardar nachequil, nachequil adj. m., enano, diminuto. nachequill, nachequill adj. f. enana, diminuta. nacle, nacle s. f., candela, lumbre. nacren, nacren adj. m., gangoso. nacre, nacre adj. f., gangosa. nacrerar, nacrerar v., ganguear. nacr, napia, nacr, naqui, aque, nacr napia nacr naqui aque f. nariz nafre, nafre s. m., hilo. naguerindoy, naguerindoy s. f., conversacion. najab, najab s. f., prdida. najabar, najabar v., perder. 157
najabelar. najabelar v., derrochar, desperdiciar. najalelar, najalelar v., poner en fuga, hacer huir. najar, najar v., huir, escapar. najarar, najarar v., desaparecer. najibar, najibar v., difundir, esparcir. najibelar, najibelar v., publicar, difundir. najipen, najipen s. f., prdida, perdicin. najira, najira s. f., bandera. nanai, nanai adv., no, ninguno. nangu, nangu adj. m., impotente, estril, infecundo. nangu, nangu adj. f., estril, infecunda. nansardn, nausardn, nansardn nausardn adj. m., ruin, miserable. nansarda, nansarda adj. f., ruin, miserable. nansardesa, nausardipn, nansardesa nausardipn s. f., vileza, ruindad. nans, nans adj. f., chusca, graciosa. nans, nans adj. m., chusco, gracioso. naabaor, naabaor adj. m., matador. naabaora, naabaora adj. f., matadora. nao, acnao), nao (contraccin de acnao s. m., nombre. napa, napa s. f., nalga. napia, nacr, naqui, aque, napia nacr naqui aque s. f., nariz. naquelr, naquelr v., pasar, rebasar. naquelo, naquelo s. m., paso, trnsito. naqui, aque, napia, nacr, naqui aque napia nacr s. f., nariz. 158
nardin, nonardin, nardin nonardin adv., nunca. nardichola, nardichola s. f., vestibulo, zagun, atrio. narsichisle, narsichisle s. m., enano. nasall, nasall adj. f., enferma. nasal, nasal adj. m., enfermo. nasti, nasti adv., de ningn modo, imposible. nasti, nasti adv., imposible. nastibre, nastibre s. f., noviembre. nastisa, nastisa s. f., ahijada. nastiso, nastiso s. m., ahijado. nasula, nasula s. f., mal de ojo. nausardan, nausardan adj., vil. nausardn,nansardn nausardn nansardn, adj. m., ruin, miserable. nansardn nausarda, nansarda, nausarda nansarda adj. f., ruin, miserable. nausardipn, nansardesa, nausardipn nansardesa , s. f., vileza, ruindad. ne, ne adv. no. nebar, nebar adj. f., pequea, escasa. nebar, nebar adj. m., pequeo, diminuto. nebedeque, esde es, nebedeque esden y es adj. num., diecinueve. nebegrs, nebegrs adj. num., novecientos. nebel, es, esnia, eia, nebel es esnia eia adj. num., nueve. neb, neb adj., nueva. neb, neb adj. nuevo. nebor, nebor adj., pequeo, jven. 159
necaul, necaute, necaul necaute adj. m., ninguno. necaul, necaut, necaul necaut adj. f., ninguna. negisar, negisarar, negisar negisarar v., disimular, negar. nejebar, nejebar v., aadir, agregar. nerachilar, nerachilar s. m., anochecer. nespachila, nespachila adj. f., intacta, pura. nespachilao, nespachilao adj. m., intacto, puro. nevelar, nevelar v., rayar, sealar. nevel, nevel s. f., raya, seal. nibobia, nibobia s. f., novia. nibobio, nibobio s. m., novio. nicabar, ostilar, randelar, ustilar, chorar, nicabar ostilar randelar ustilar chorar v., quitar, robar. nichobel, nichobel s. m., salida. va de escape. nichobelar, nichobelar v., parecer, semejar; salir, partir. nicicar, nicicar v., amolar. nicobar, nicobar v., separar, apartar. niebla, niebla s. f., madrugada. niguillar, niguillar v., salir, marchar. nilay, nilay s. m., verano. nililo, nililo s. m., pavo. ninelo, lipendi, lilipend, mancan, gil, gil, dilil, ninelo lipendi lilipend mancan gil gil dilil dielo, bomboy, barl, dielo bomboy barl adj. m., tonto. nislo, nislo adj., pronto. nisolpa, s. m., arzobispo. nisolpa 160
nivel, nivel s. f., raya. nogu, nogu s. m., cuerno. nonardin, nardin, nonardin nardin adv., nunca. nonrro, nonrro pron., nuestro noiabar, noiabar v., nadar. noques, noques pl., cuernos. norical, norical s. m., caracol. nort, nort s. m., cuarto. norunjar norunjar, v., enojar, enfadar. norunj, norunj adj., enojado. norunjoy, norunjoy adj., enojoso, molesto. nostar, nostar s. m., cuartillo. nostu, nostu s. f., calderilla. Noyme, Noyme n. pr., No. nu, nu adj., nueve. nu, nu pron. pers., me. nubia, nubia adj. num. f., novena, nona. nubio, nubio adj. num. m., noveno, nono. nuca, uca, nuca uca s. f., suegra. nuco, uco, nuco uco s. m., suegro. nulilla, nulilla s. f., astilla. nunutib, nunutib s. m., julio. nutib, nutiv, nutib nutiv s. m., junio.
161
acl, acl s. m., nariz. afrar, afrar v., hilar. aicar, aicar v., araar. aabar, aabar v., nadar. aquibar, aquibar v., atar, amarrar. ay, ay s. f., ua, garra. orda, orda s. f., mierda. uco, nuco, uco nuco s. m., suegro. udicoy, udicoy s. m., noviembre. u, nuca, u nuca s. m., suegra.
162
O
, art., el; pron. , l, lo, le. o, conj., o. oben, oben s. m., invierno. obiserna, obiserna s. f., vaina. ocajanaicha, ocajanaicha s. f., cabaa, choza. ocn, ocn s. m., sol. ocana, ocana s. f., hora. ocanajimia, s. f., oracin. ocanajimia ocanar, ocanar v., rezar, orar. ocanilla, ocanilla s. f., orilla. ochard, ochard s. f., mantilla. ochardil, ochardil s. m., licencia. ochard, ochard s. m., mantn, manto. ochi, ochi s. f., alma, espritu. ochibibn ochibibn, s. m., la existencia, la vida. hibibn ochipa, ochipa s. f., fortuna. ochirirup, ochirirup s. f., azogue ochon, ochon s. m., mes. oclajita, oclajita s. f., hacienda, finca. 163
oclaye, oclaye s. m., rey. oclinde, oclinde adv., entonces. ocola, ocola pron. dem., aquel, aquella. ocolas, ocolas pron. dem., aquellos, aquellas. ocolo, ocolo pron. dem., aquello. ocona, ocona pron. dem., este, esta. oconas, oconas pron. dem., estos, estas. ocono, ocono pron. dem., esto. ocrianse, ocrianse s. m., hormiga. odisilay, odisilay adj. f., viciosa. odisilo, odisilo s. m., vicio. odisiloy, odisiloy adj. m., vicioso. odoray, odoray adj., f., celosa. odoros, odoros s. f., celos. odoroy, odoroy adj. m., celoso. ogomo, ogomo s. m., estmago. oiqu, oiqu s. m., cuartel. ojabesar, ojabesar v., perdonar. ojarar, ojarar v., recordar. olacerar, olacerar v., costar, importar. olajay, olajay s. f., maldicin. olea, olea s. f., teja. olibay, olibay s. m., escribano, notario. omn, omn s. m., hoyo, socavn. 164
omito, omito s. m., veterinario. ompin, ompin s. m., sacramento. on, on prep. a, con, de, en, por. Ondebel, Batimuji, Undebel, Debel, Deb, Dib, Ondebel Batimuji Undebel Debel Deb Dib Undeb s. m., Dios. ondina, ondina s. f., ala. ondinamo, ondinamo s. m., lamo. ondoba, andoba, ondoba andoba pron. y adj., tal, este, aquel. ondola, yeque, ondola yeque pron. y art. indef., uno. ondol, ondol pron., m., l. ondoleya, ondoleya pron. f., ella. ondoleyes, ondoleyes pron. m., pl., ellos. ondoqu, ondoqu adv., aqu. opallar, opallar v., rastrillar. opelar, opelar v., bajar, caer. operisa, operisa s. f., ensalada. opr, opr prep., sobre. opreabillar, opreabillar v., sobrevenir, ocurrir sbitamente. oquendar, oquendar v., ofender. or, or art. m., el. orajabar, orajabar v., perder. orast, s. m., fucin de teatro. orast orbin, bin, orbin or bin adj. num. ord., vigsimo. orbriza, orbriza s. f., tenacilla, pinza. orcatar, orsojoar, orcatar orsojoar v., atacar, acometer. 165
orch, orch s. f., alma. orchicar, orchicar v., obligar. Orchil, Orchil nom. prop., f., Atanasia. Orchil, Orchil nom. prop., m., Atanasio. orchinero, orchinero s. m., tahonero, panadero. orchin, orchin s. f., tahona. orchiquin, orquidn, orchiquin orquidn s. m., coraje, valor. orchiquin, orchiquin adj., valiente, bragado. orchiqui, orchiqui adj. f., valiente, valerosa. orchir, orchir s. f., belleza, hermosura. ordejoroniar, ordejoroniar v., atesorar, ahorrar. orduideque, duideque, orduideque or duideque adj. num. ord., duodcimo. orgagar, orgagar v., atarugar, asegurar un ensamblado con tarugos, cuas o clavijas.Tapar con tarugos o tapones los agujeros de los pilones, pilas o vasijas, para impedir que se escape el lquido que contengan. Hacer callar a alguien, dejndole sin saber qu responder. Atontarse, aturdirse. orgreste, greste, orgreste or greste adj. num. ord., centsimo. or, or interj., hola. oripat, oripat s. f., hormiga. orjaj, orjaj, adj. m., se dice de la carne, pescado, orjaj orjaj tomates, etc. secados en salazn. orjazar, jazar, orjazar or jazar adj. num. ord., milsimo. orjirl, s. m., atalaya. orjirl orlangar, orlangar v., cuidar, atender. 166
orlang, orlang adj. m., atento, cuidadoso. orlangu, orlangu adj. f., atenta, solcita. ormodragar, ormodragar v., atenazar. orobar, orobar orobiar v., llorar, gemir. orobo, orobo s. m., llanto. orobrar, orobrar v., meditar, reflexionar. orobrero, orobroy, orobrero orobroy s. m., meditacin, reflexin. orondo, orondo s. m., robo. oropaja oropata, oropaja, oropata s. f., hoja. ja oropatial, oropatial interj., ojal! oropendola, oropendola s. f., voluntad. oroscaa, oroscaa s. f., senda, vereda. orosque, orosque s. m., cobre. orotar, orotelar, orotar orotelar v., buscar, averiguar. oroturn, pantalun, oroturn pantalun adj. m., serrano, montas. oroturn, pantalu, oroturn pantalu adj. f., serrana, montaesa. orpachirima, orpachirima s. f., paciencia, calma. orpaponar, orpaponar v., asustar, aterrorizar. orpinjipar, orpinjipar v., testimoniar, atestiguar. orpinjip, orpinjip s. f., testimonio. orquidn, orchiquin, orquidn orchiquin s. m., coraje, valor. orquid, orquid s. m., alma. orquiner, orquiner s. m., panadero, tahonero. orquin, orquin s. f., tahona, horno de panadera. 167
orrijar, orrijar v., ahorrar. ors, ors s. m., ataque, acometida. orsojoar, orcatar, orsojoar orcatar v., atacar, acometer. ortalam, ortalam s. m., campo. ortel, jel, jeln, ortel jel jeln s. f., amor. ortogrs, ortogrs adj. num., ochocientos. trianda, ortrianda, or trianda adj. num. ord., trigsimo. rtrianda ortrica, ortrica s. f., cincha, ataharre, banda de cuero, camo o esparto que sujeta los bordes laterales y posteriores de la silla, albarda o albardn, rodea los ijares y las ancas de la caballera y sirve para impedir que la montura o el aparejo se muevan. or, luey, ieru, chorr, aruje, yer, tutn, or luey ieru chorr aruje yer tutn s. m., lobo. orucal, oruquia, orucal oruquia s. m., olivar. oruj, oruj f. orujo, corteza, hollejo. oruna, oruna adj., oscura. orunda, orunda adj. f., buscona, ladrona. orundar, orundar v., buscar. orund chor, choro, chorar, choruy, farabusteador, orund, chor choro chorar choruy farabusteador nd ostilador, rand, aquili, atalaya, ostilador rand aquili atalaya adj. m., buscn, ladrn. orun, orun, orun orun adj. m., oscuro, desconocido. orunipn, orunipn s. m., oscuridad. oru, oru adj., f., oscura, desconocida. oruque, oruque s. m., olivo. oruquial, rucal, oruquial erucal s. m., olivar. 168
oryesdeque, yesdeque, oryesdeque or yesdeque adj. num. ord., undcimo. oryunar, oryunerar, oryunar oryunerar v., atajar. oryun, oryun s. m., atajo. os, os art. y pron. pl., los, les. oschiclar, oschiclar v., atascar, embarazar. oschicl, oschicl adj. f., embarazada, atascada. oslalique, oslalique s. f., campo. oslanar, oslanar v., atemorizar, asustar. oslan, oslan adj. m., asustado, atemorizado. osla, osla adj. f., asustada, atemorizada. ostar, ostar adj. num., cuatro. ostardeque, ostar, ostardeque esdn y ostar adj. num., catorce. ostard, ostard adj. num., cuarenta. ostargrs, ostargrs adj. num., cuatrocientos. ostar, ostar adj. ord. f., cuarta. ostarinda, ostarinda s. f., cuaresma. ostar, ostar adj. num. ord. m., cuarto. Ostebel, Osteb, Ostebel Osteb s. m., Dios. ostel, ostel adv. abajo, debajo. ostel, ostel s. f., baja, disminucin. Ostelinda, Tematea, Ostelinda Tematea nom. pro. f., Mara; la Virgen Mara. ostilador chor, choro, chorar, choruy, ostilador, chor choro chorar choruy ador farabusteador, orund, rand, aquili, atalaya, farabusteador orund rand aquili atalaya s. m., ladrn. 169
ostilar, randelar, ustilar, chorar, ostilar randelar ustilar chorar v ., robar. ostinar, ostinar v. darse cuenta, apercibirse, despertarse. ostor, ostor adj., ocho. ostr, ostr pron. pers. de respeto, usted. ostra, ostra pron. pers. de mximo respeto, usa. osunch, asuseloy, osunch asuseloy s. m., placer, dicha. osune, osune adj., oscro. otal, otal s. m., el cielo. otan, otan adv., ya. otarpe, otalpe, tarpe, otarpe otalpe tarpe s. m., cielo, firmamento. ot, ot adv., all, all. otel, otel adv., abajo. otembrolilo carl, carlochn, garlochn, garloch, otembrolilo, carl carlochn garlochn garloch ilo caloch, brijil, miliyo, caloch brijil miliyo s. m., corazn. otollojo, otollojo adj., manso. otor, otor adj. num., ocho. otorbar, otorbar s. m., octubre. otord, otorenta, otord otorenta adj. num., ochenta. otordeque, otor, otordeque esden y otor adj. num., diez y ocho. otorgrs, otorgrs adj. num., ochocientos. otor, otor adj. ord., octava. otor, adj. num. ord., octavo. otor otorquisarelar, otorquisarelar v., otorgar, entregar. ovil, ovil s. m., lecho, cama. oygue, oygue s. m., cuartel. 170
171
P
pa, pa prep., para. pachabelar, pachabelar v., creer, confiar. pachacarrar, pacharrar, pachacarrar pacharrar v. sembrar. pachalrar, pachalrar v., machacar. Pachandra, Palill, Pachandra Palill s. f., Pascua de Resurreccin. pach, pach s. f., vergenza, honra, virginidad. pachiba, pachiba s. f., honor, honra. pachiball, adj. f., honrada. pachiball pachibal, pachibal adj. m., honrado. pachibar, pachibar v., honrar. pachib, pachib s. m., honor, honra. pachimachi, pachim, pachimachi pachim s. f., pierna, pata. pachim, pachim adj. m., famoso. pachiri, panchu, pachiri panchu adj. f., famosa. pachoy, pachoy adj., ceniciento. pacuarar, pacuarar v., mandar, ordenar. pacuar, pacuar s. f., orden, disposicin. Adj., perfecta, ordenada, equilibrada. pacuar, pacuar s. m., mandato. Adj., perfecto, ordenado, equilibrado. 172
pagelar, pagelar v., bajar, descender. paill, paill m. individuo. paitotobar, paitotobar v.ayunar pajaba, pajaba s. f., toque, imposicin de manos, palpacin. pajabar, pajabelar, pajabar pajabelar v., tocar, palpar. pajab, pajab s. f., tecla. pajaboy, pajaboy s. m., tacto. pajanda, pajanda s. f., flauta. pajoria, pajoria s. f., chuleta, costilla. pajuara, pajuara s. f., asaura, entraa. pajum, pujuma, pajum pujuma s. f., pulga. pal, pal s. m., madero, tabla. pal, pal s. m., espalda. palabear, palabear v., afeitar. palal, palal prep., hacia, tras; adv., atrs, detrs. palatun, palatun adj. m., extranjero, extrao, extico. palatu, palatu adj. f., extranjera, extraa, extica. Palill, Pachandra, Palill Pachandra s. f., Pascua. pallipear, pallipear v., comer. palmand palmuch, palmand, palmuch s. f., trasero, retaguardia. d palmar, v., perder, terminar. palmar palmenta, palmenta s. f., carta, mensaje. palmentero, palmentero s. m., cartero. palom, palomia, palom palomia s. f., cadera. 173
palun, mericln, anger, sosi, palun mericln anger sosi s. m., corral. pami, pami adj. m., de plata panal, panal s. m., amigo, partidario. panchabar, panchabelar, panchabar panchabelar v., creer. panchabo, panchabo s. m., credo. panchajaar, panchajaar v., intentar, idear. panchard, panchard adj. num., cincuenta. panch, panch adj. num., cinco. panchedeque, panchedeque adj. num., quince. panchegrs, panchegrs adj. num., quinientos. pancher, pancher adj. ord. f., quinta. pancherito, sorche, pancherito sorche s. m., soldado, quinto, recluta. pancher, pancher adj. num. ord. m., quinto. panch, panch s. f., afn, faena. panchu, pachiri, panchu pachiri adj. f., famosa. pandar, pandar v., atar, envolver, cerrar. pandarar, pandarar s. f., cerradura. pandebrar, pandebrar v., vendar, atar. pandela, pandela adj., f., sujeta, oprimida. pandelao, pandelao adj. m., sujeto, oprimido. pandelar, pandelar v., oprimir, sujetar. pandelar, pandelar s. m., opresor, dictador. panderipn, panderipn s. f., opresin, dictadura, tirana. pandib, pandib s. m., calabozo, celda, prisin. 174
pandisarar, pandisarar v., encerrar, aprisionar. pandorr, pandorr m. cerrojo. panduqu, panduqu s. m., fusil. panipn, panipn s. m., mal, dolor, dao. panr, panr s. m., dedo. pansiberarse, persiberarse, pansiberarse persiberarse v., amancebarse. pantalun, oroturn, pantalun oroturn adj. m., serrano, montas. pantalu, pantalu orotur adj. f., serrana, montaesa. pa, pa s. f., agua. pai, pari, pai pari s. f., agua. los jarales e mi nena/ no se lavan con pa que se lavan con la sangre/ de su pa,/ propio garloch. paibarar, paibarar v., diluviar, anegar. paibar, paibar s. f., diluvio, inundacin. paibar, paibar s. m., mar, ocano. paicar, paicar s. f., aguardiente. paisalipn, paisalipn s. m., hidropesa, edema. paosa, mandela, agela, plasta, plastan, paosa mandela agela plasta plastan s. f., capa. paparu, beripap, paparu beripap s. f., abuela. papatuqu, papatuqu s. m., Papa. papichor, s. m., pato. papichor papn, papn s. m., ganso. papinor, papinor s. f., mona. papinor, papinor s. m., mono. 175
papira, papira s. f., carta de naipe. papiri, papiri s. f., recibo, vale, bono. papuj, papuj s. f., campo de avellanos, avellanera. papuj, papuj s. m., rbol del avellano, avellanero. paque, paque s. m., medio, mitad. parabelar, parabelar v., romper, quebrar. paratat, paratat m. consuelo. paratut, paratut m. descanso. parbaraor, parbaraor m. criador, sustentador. parbarar, parbarelar, parbarar parbarelar v., criar, alimentar. parbar, parbar s. f., cra, criatura. parchandr, parchandr s. m., carnaval. parchariqu, parchariqu adj. m., terco, obstinado. parchariqu, parchariqu adj. f., porfiada, obstinada. parchn, parchn adj. num., cinco. pard, pard s. f., cimiento, alacete. par, par s. m., nube. parelar, parelar v., acordar. parn, parn s. m., sombra. pargo, pargo s. m., bujarrn. parguela, parguela s. m., homosexual. par, par adj. f., cmica. pariolar, pariolar v. rabiar. parip, parip s. f., comicidad, comiquera. 176
paripn, paripn s. m., peligro. parlaci, parlaci ventana parlaora, parlaora s. f., . carta. parl, parl s. m., reloj de bolsillo. parn, parn s. m., dinero. parn, parn s. m., pulmn, bofe. par, par m. cmico, nube. paroj, paroj s. f., hoja. parpichuela, parpichuela s. f., masturbacin. parrable, parrable s. m., cortesa, educacin. parracha, parracha adj. f., honda. parrotobar, parrotobar v., ayunar. parta, parta s. f., cinta. partisarelar, partisarelar v., dividir, repartir. paruguelar, paruguelar v., comerciar, hacer trato, negociar. paru, paparu, batipur, paru paparu batipur s. f., abuela. paru, batipur, bispaparo beripapi, paro, paru batipur bispaparo beripapi tesquel s. m., abuelo. parvaraor, parvaraor s. m., ganadero. pas, pasque, paque, pas contraccin de pasque paque adj., medio. pasabia, pasabia s. f., fuerza. pasanta, s. f., balanza. pasanta pasbat, pasbat s. m., padrastro. pasbesch, pasbesch s. f., pennsula. pascallic, pascallic s. m., media mana. 177
paschabor, paschabor s. f., hijastra. paschabor, paschabor s. m., hijastro. paschib, paschib s. m., medioda. pasda, pasda s. f., madrastra. pasm, pasm s. m., casa de campo, cortijo. pasmull, pasmull adj. f., medio muerta. pasmul, pasmul adj. m., medio muerto. paspil, paspil adj. m., medio borracho. paspill, adj. f., medio borracha. aspill pasplanor, pasplanor f. hermanastra. pasplanor, pasplanor s. m., hermanastro. pasque, pasque paque , s. f., mitad. pasrach, pasrach s. f., medianoche. pastia, pastia s. f., rana. pastimaclie, pastimaclie s. f., . pisada, paso. pastir, pastir adj. m. y f., zalamero. patapuque patapuque, s. m., pontfice, Papa. patern, re, patern re s. m., huella, marca, rastro. patra, pulia, patra pulia s. f., ave. patul, patul s. m., rstico, paleto, patn. paurripn, paurripn s. m., canje, trueque. pav, napia, nacr, naqui, aque, pav napia nacr naqui aque s. f., nariz. pea, pea s. f., silla. pebuldorico, pebuldorico s. m., catlico. 178
pecalis, pecalis s. f., seda francesa. pechisl, pechisl s. m., sacristn. peco, peco adj. asado. pejar, pejelar, pejar pejelar v., bajar. pejuchar, pejuchar v., cocer. pelanbru, pelanbru s. f., pluma. pel, pel m. pl., huevos, testculos. pel, pel s. f., piel. pelich, pelich s. f., huevera, recovera. pelich, pelich s. m., huevero, recovero. peltraba, peltraba s. f., morral. pen, penar, pen imp. de penar di. penar, espandar, chamullar, araquerar, acarabear, penar espandar chamullar araquerar acarabear v., decir, hablar. penchabr, penchabr v ., pensar. penchabay, penchabay adj. f., pensativa. penchabelo, penchabelo adv., quizs. penchaboy, penchaboy adj. m., pensativo. penchararar, penchararar v., probar, degustar. pench, pench s. f., hermana. penchicarda, penchicarda s. f., trampa, timo. penclar, penelar, v., narrar, relatar. penclar penelar penclar, penelar, penclar penelar s. f., narracin, relato. pendablar, pendablar v., parlotear. pendajam, pendajam s. f., nuez. 179
pendaripn pendaripn, s. m., historia. pendebre, pendebre s. m., diciembre. penebre, penebre s. f., raz. penelar, penclar, penelar penclar v., narrar, relatar. penelar, penclar, penelar penclar s. f., narracin, relato. peniche, peniche s. m., espirito santo. pensall, prensall, pensall prensall s. m., promesa, ofrecimiento. peacor, peacor s. m., sidra. peascar, peascar s. m., aguardiente. peasp, peasp s. m., trabuco, retaco, escopeta corta reforzada en la recmara. pe, pe s. m., dictadura, caciquismo, despotismo; autoridad superior. per, per prep., por. peralal, peralal s. f., alma. perar, petrar, perar petrar v., sucumbir, morir. percabaar, percabaar percaar, v., enterrar. percabaor, percabaor s. m., enterrador. perd, perd adj. f., llena, completa. perdi, perdi adj. m. y f., tramposo, fullero. perdinel, perdinel s. m., soldado, guarda. perdi, perdi s. m., guardia civil, polica. perd, perelal, perd perelal adj. m., lleno, completo. perdoba, perdoba pron. per., l. perelal, perd, adj., repleto, lleno. perelal perd 180
perelar, perelar v., repletar, llenar. perfin, prefin, perfin prefin adj. m., preciso, excto. perfi, perfi adj. f., precisa, excta. pergolear, pergolear v., peregrinar. pergoleto, pergoleto s. m., peregrino. Per, Per top., Cdiz. perifulle, perifulle s. m., bicho. perma, perma s. f., yema; adj., pesado. permas, permas s. f., ensalada. permear, permear v., comprender. pernicha, pernicha s. f., albarda. pernichabeo, pernichabeo s. m., manteo, vapuleo. pernichaberar, pernichaberar v., mantear, vapulear, sacudir. pernichar, pernichar s. m., albardn, aparejo ms hueco y alto que la albarda, el cual se pone a las caballeras para montar en ellas; especie de silla jineta, con perilla saliente y arzn trasero alto y volteado, que usan principalmente los derribadores, vaqueros y campesinos andaluces. pernique pernique, adj., m. y f., inteligente. perpeln, perpeln s. m., melocotn. perpente, adj. m. y f., invidente. perpente perpe, perpe s. f., puente. perpich, marcuri, perpich marcuri s. m., gato. perplej, perplej s. m., susto, sobresalto. persiberarse, pansiberarse, persiberarse pansiberarse v., amancebarse. 181
persimacharse, persimacharse v., persignarse. persin, persin adj. m., valiente. persi, persi adj. f., valiente. perso, perso prep., sobre, encima. perto, perto s. m., cerrojo, pestillo. perverable, perverable adj., perdurable, duradero. perviricha. perviricha s. f., lagartija. pescada, pescada s. f., ganza. pescaralla, pescaralla s. f., chaqueta corta. pespirincha piul, pispircha, pespirincha, piul pispircha adj. f., viuda. incha pespirincho, pespiriucho, pespirincho pespiriucho adj. m., viudo. pesqu, pesqu s. f., sagacidad, listeza. pesquibar, pesquibar v., degustar, probar. pesquibelar, pesquibelar v., tantear. pesquibn, pesquibn s. m., gusto, agrado. pesquilar, pesquilar v., tentar, engatusar. petal, petul ul, petal petul s. m., herraje, herradura. petalar, petalar s. m., herrador. petan, petan s. m., becerro. peta, peta s. f., becerra. petrar, perar, petrar perar v., sucumbir, morir. petul, petal, petul petal s. m., herraje, herradura. pichirich, pichirich s. m., gusto. pichivir, pichivir s. f., jilguero. 182
pich, pich s. m., pauelo. picoa, picoa s. f., cazuela, olla. picosa, picosa s. f., paja. picote, pigote, picote pigote s. m., vaso, jarro. pilb, pilb adj. f., calva. pilb, pilb adj. m., calvo. pil, pil adj. m., borracho. pill, pill adj. f., borracha. piltra, piltra s. f., cama. pimar, pimar v., fumar. pimpear, pimpear v., embaucar, engaar. pimpi, pimpi adj. m. y f., embaucador, seductor. Pinacenda, Pinacenda top., Andaluca. pinchar, pinchelar, pinchardar, pincherar, pinchar pinchelar pinchardar pincherar v., conocer, reconocer, percibir. pincherar, pinchar, pinchardar, pinchelar, pincherar pinchar pinchardar pinchelar v., conocer, reconocer, percibir. pindor, pindor adj. f., gitana. pindor, pindor adj. m., gitano. pindorr, pindorr s. f., muchacha. pindorr, pindorr s. m., muchacho. pindrabar, pindrabelar, v., abrir, destapar. pindrabar pindrabelar pindro, pinr, pindr, pinrel, pindro pinr pindr pinrel s. m., pie. pingardn, pingardn s. f., gazpacho. pinjempar, pinjempar v., empujar. 183
pinre-bustaro pinre-bustaro, s. m., pie derecho. pinre-can pinre-can, s. m., pie izquierdo. pinronar, pinronar v., desmontar, apear. pinron, pinron adj. m., desmontado. pinron, pinron adj. f., desmontada. pinsaba, pinsaba s. f., pica, punzn. pinsabar, pinsabar v., picar, punzar. pinsabo, pinsabo s. m., pico, piolet. pinsorra, pinsorra s. f., ladilla. pios pios, s. m., dientes. os Pipindorio, Pipindorio n. p., Antonio. pipochi, pipochi s. f., cepo. pirabar, piraberar, pirabar piraberar v., copular, calentar, cooperar. pirand, pirand adj. f., amante, libidinosa, adltera. pirand, pirand adj. m., amante, libidinoso, adltero. pirandn, pirandn adj., putero. pirar, pirelar irelar, pirar pirelar v., andar. piribicha, piribicha s. f., lagartija. pir, pir pirri s. f., olla, comida, puchero. piribicho, piribicho s. m., lagarto. pirleblica, pirleblica adj., f., pblica. pirleblico, pirleblico adj., m., pblico. pirri, pir, pirri pir s. f., olla, comida, puchero. pisa, pisa s. f., manceba. 184
pisabais, s. f. pl., hebillas. isabais pisabal, pisabal s. f., hebilla. pisjund, pispindi, pisjund pispindi s. f., pimiento. pispindi, pisjund, pispindi pisjund s. f., pimiento. pispiri, pispiri s. f., pimienta. pispircha, pespirincha, piul, pispircha pespirincha piul adj. f., viuda. pista, pista s. f., cuenta; diar pista, dar cuenta. pita, pita s. f., bebida espirituosa. piul, pespirincha, pispircha, piul pespirincha pispircha adj. f., viuda. piyar, piyar v., beber. piyar, piyar adj. f., bebedora. piyar, piyar adj. m., bebedor. placo, placo s. m., tabaco. plac, plac s. m., cofrada, asociacin, parroquia. plai, plai s. f., serra, montaa. plal, plan, plan, plal plan plan s. m., hermano, cofrade. plalor, planor, plalor planor s. m., fraile. planeta, planeta s. f., candela, lumbre. planor, planor s. f., monja. pla, pla s. f., hermana. plasara, plasara s. f., satisfaccin. plasarar, plasabarar, plasarar plasabarar v., pagar. plasard, plasard s. f., recompensa. plasar, plasar s. f., paga. 185
plasar, plasar s. m., pagador. plasniar, plasniar v., blanquear, enjalbelgar. plasn, plasn adj. m., blanco. plas, plas adj. f., blanca. plasta, plastan, paosa, mandela, agela, plasta plastan paosa mandela agela s. f., capa. plastam, plastam s. f., poncho, toquilla. plastam, plastani, plastam plastani s. m., poncho, capote. plastanear, plastanear v., correr. plastana, carrera, plastana carrera s. f., fuga, huda. plastani, plastam, plastani plastam s. m., poncho, capote. plastan, plasta, paosa, mandela, plastan plasta paosa mandela agela s. f., capa. plastaar, plastaar plastaelar, v., acompaar. plasta, plasta s. f., comitiva, grey. plastarar, plastarar v., perseguir. platesquero, tandal, platesquero tandal s. m., patio. plati, plati s. f., porfa. platilla, platilla s. f., paja. platiserar, plasabarar, platiserar plasabarar v., saldar deudas. play, play s. m., cerro, monte. playa, playa s. f., colina. play, s. f., porfa, empecinamiento. play plescar, plescar adj., claro. plojorr, plojorr s. m., tabaco. plub, pom, plub pom s. f., plata. 186
plum, plum s. f., ola. po, po s. m., vientre, panza. poba, poba s. f., manzana. poban, poban s. m., manzano. Pobea, Pobea nom. prop., Jess. poibas, poibas lpiz, tiza. polinch, polinch s. m., poleo. poloma, poloma s. f., cadera. pom, plub, pom plub s. f., plata. pondol, pondol s. m., calabacn. pondn, pondn s. m., calabaza. pondon, pondon s. m., jergn, colchn. pontesquer, pontesquer s. m., Papa, pontfice. popond, popond s. m., pepino. poquinelar, poquinelar v., pagar, saldar deuda. por, por s. m., escritura de propiedad. poresquer, poresquer s. m., gobernador. porri porri, s. f., tripas. rri porum, porum s. f., pluma. postn, postn adj. m., flojo. posta, posta adj. f., floja. poste, poste s. m., pecho. posti, posti s. f., cutis, piel. postn, postn s. m., lustre, brillo. 187
posun, posun s. m., granja, casa de labranza. potala, potala adj. f., intil. potesquer, potesquer s. m., cabo del ejercito. potosa, quisia, potosa quisia s. f., faltriquera. prac, prac s. m., polvo. prachind, prachind adj. f., asquerosa, repugnante. prachind, prachind adj. m., asqueroso, repugnante. prajand, prajand s. f., cigarro. pratobolo, pratobolo s. m., sacerdote. pre, pre prep., por. prefin, perfin, prefin perfin adj. m., preciso, excto. prejenar, prejenar v., sentir, padecer. prejeneto, prejenoy, prejeneto prejenoy s. m., sentimiento, padecimiento. prejete, prejete s. m., perejil. prelumina, prelumina s. f., semana. prensall, pensall, prensall pensall s. m., promesa, ofrecimiento. prensan, prensan s. m., arruga. presas, presas conj., porque. presimelar, presimelar v., comenzar, empezar. presimel, presimel s. m., comienzo, principio. presta, s. f., dehesa, ganadera. presta prestisarar, brojanear, brojanear, rentisarar, prestisarar brojanear brojanear rentisarar brojaear, brojaear v., rentar, prestar con intereses, rendir intereses. 188
prevaranque, prevaranque s. m., infierno. primicha primicha, s. f., blusa, camisa de mujer. imicha privar, privar v., beber. privelo, privelo s. m., vaso para chato de vino. probisarar, probisarar v., probar. probosquer, probosquer s. m., pregonero. prosapia, prosapia s. f., espiga. protobolo, protobolo s. m., cura, sacerdote. proverenqu, proverenqu s. m., infierno. prucati, prucati s. f., escopeta. pruchar, puchar, araquelar, acarar, pruchar puchar araquelar acarar v., llamar, nombrar. pruchelar, pruchelar v., preguntar, interrogar. prusch, pruscati, prusch pruscati s. m., pistola; cachorro. pu, pu s. m., universo, orbe, tierra, regin. pucanar, pucanar v., pregonar, publicar. pucan, pucan adj. m., pblico. puca, puca adj. f., pblica. puchabar, puchabar v., cuestionar, inquirir. puchar, pruchar, araquelar, acarar, puchar pruchar araquelar acarar v. contar, llamar, nombrar, decir: T has jablaiyo mar de m,/ a quien t se lo puchastes/ vino y me lo puch a m. / pucha, pucha s. f., pregunta. puchel, puchel s. m., comportamiento, modo de vivir. puchn, puchn s. f., vida. 189
puchor, puchor s. f., rapaz, ave de rapia. puerto, puerto s. m., mesn, posada. puj, puj s. f., avellana. puj, puj s. m., avellano. pujuma, pajum, pujuma pajum s. f., pulga. pulia, patra, pulia patra s. f., ave. pumen, pumen s. m., hombro. pulin, pulin s. m., hoz, guadaa. pulir, pulir v., vender. pulun, mericln, anger, sosi, pulun mericln anger sosi m. corral. pumaijar, pumaijar s. f., avemara. pum, pumn, pum pumn s. m., hombro. pumetel, pumetel s. f., trompeta. pun, pu, pun pu s. f., aflccion. punsabarar, pinsabar, punsabarar pinsabar v., pinchar, punzar. punsabela punsabela, s. f., picadura, pinchazo, punzada. ela punsab, punsaber, punsab punsaber s. m., picador. pu, pun, pu pun s. f., aflccion. puos, puos s. m., pie. pupelar, purelar, pupelar purelar v., brotar, nacer. pur, pur adv., cuando. puranar, puranar v., envejecer. pura, pura s. f., vejez. pur, pur, pur pur adj. m., viejo, antiguo. 190
purelar, pupelar, purelar pupelar v., brotar, nacer. pur, pur adj. f., vieja, antigua. puriand, purjand, puriand purjand adj. m., avejentado. puriand, puriand adj. f., avejentada. purij, purij s. m., antigedad. purim, purim s. f., cebolla. purjand, puriand, purjand puriand adj. m., avejentado. pur, pur pur pur, s. m., viejo. purrubar, purrubar v., variar, cambiar, mudar. purrubipn, purrubipn s. m., mudanza, cambio. purtinch, purtinch s. f., puerta. purull, purrub, purull purrub s. f., avefra. pus, pus s. m., paja. pusabar, pusabar v. picar. pusca, pusca s. f., escopeta. puscal, puscal s. f., pluma. puscatero, puscatero s. m., escopetero. pustn, pustn s. m., lienzo. putar, putar s. m., pozo. putelar, putelar v ., nacer. putirich, putirich s. f., manteca. puy, puy s. m., paja.
m
191
Q
qu, quer, quer, qu quer quer s. m., casa. quedisar, quedisar v., quedar. quejelano, quejelano adj. m., abierto. quejena, quejena s. f., aduana, fielato. quejea quejea, s. f., banco, caja de ahorros. a quejesa, quejesa s. f., seda. quel, quel s. m., dormitorio, habitacin propia. quelalla, s. f., berengena. quelalla quela, quela s. f., danza, baile. quelar, quelar v ., bailar, danzar. quelarar, quelarar s. f., bailarina, bailadora. quelarar, quelebao, quelarar quelebao s. m., bailarn, bailador. quelati, quelati s. m., real, verdadero. quele, quelo, quele quelo s. m., danza, baile. quelebao, quelarar, quelebao quelarar s. m., bailaor. quelibn, quelibn s. f., declaracion. quelo, quele, quelo quele s. m., danza, baile. quendebre, quendebre s. m., diciembre. quer, qu, quer, quer qu quer s. m., casa, domicilio, hogar. 192
querabar, querabar v., asar. querar, querelar, querar querelar v., hacer. querd, querd s. f., suceso, acontecimiento; adj. m. y f., acostumbrado. quer, quer, qu, quer quer qu s. m., casa, domicilio, hogar. querelar, querar, querelar querar v., hacer. querelar, querelar s. m., hacedor. querent, querent s. m., acento. queresquera, queresquera s. f., mayordoma, administracin. queresquer, queresquer s. m., mayordomo, administrador. querl, canr, querl canr s. m., cuello, garganta. querosto, querveto, querosto querveto s. m., agosto. querveto, querosto, querveto querosto s. m., agosto. quesar, quesar v., ser, estar. quesote, quesote s. m., cerote, mezcla de pez y cera, o de pez y aceite, que usan los zapateros para encerar los hilos con que cosen el calzado; miedo. quibilero, quibilero s. m., compaero, camarada. quichardila, quichardila s. f., mancha, tiznajo. quichardilar, quichardilar v., manchar, tiznar. quich, quich adv., cuanto, cuan. quicia, s. f., cesta, espuerta. quicia Quidico, Quidico nom. pr., Casimiro. quigl, quigl s. m., abril. quiguinibe, quiguinibe s. m., cocina. 193
quijr, quijr s. f., estribo. quil, quiln, magu, maquiln, ca, quil quiln magu maquiln ca s. m., pene. quilibn, quilibn s. m., declaracin, confesin. quilillo quilillo, s. m., anillo. llo quillaba, quillaba s. f., ciruela. quimbila, quimbila s. f., compaa. quimin, quimi, quimin quimi s. f., fragua. quin, angun, agu, quin angun agu s. m., miel. quinao, quinao adj. m., cansado. quinar, quinar v., comprar, mercar. quinate, quinate s. m., panal. quincoro, quincoro s. m., chinchorro: red a modo de barredera y semejante a la jbega, aunque menor; embarcacin de remos, muy chica y la menor de a bordo; hamaca ligera, tejida de cordeles o fibra. quincuqu, quincuqu s. f., barrena. quindal, quindal s. m., mayo. quinda, quinda s. f., habichuela. quingl, quingl s. m., abril. quinimar, quinimar v., apaciguar. quinquina, quinquina s. f., cocina. quinquinib, s. f., cocinera. quinquinib quinquinob, quinquinob s. m., cocinero. quinquiria, quinquiria s. f., chinche. quinugadoy, quiungadoy, quinugadoy quiungadoy adj. f., (ao) bisiesto. 194
quir, quir s. m., mantequilla. quir, quirilis, quir quirilis s. f., queso. quirdar quirdar, s. m., marzo. ar quiria, quiria s. f., hormiga. quirib, quirib s. m., tapia, cerca. quirib, quirib s. f., comadre. quirib, quirib s. m., compadre. quirinda, quirinda s. f., aficin, querencia. Quirindia, Quirindia n. p., Maria santsima. quirisindia, quirisindia adj. sup., santsimo. quirmo, quirmo s. m., gusano. quirsijim, quirsijim s. f., cereza. quisi, quisi s. f., bolsa. quisia, potosa, quisia potosa s. f., faltriquera. quisob, quisob s. m., bolsillo. monedero quisob, quisob s. m., bolsn, talego. quiungadoy, quinugadoy, quiungadoy quinugadoy adj. f., bisiesto.
195
R
rabasunch, rabasunch s. m., zorro. rabasunch, ndndula, rapipocha, rabasunch andndula rapipocha s. f., zorra. rabelar, rabelar v., bendecir, santificar. rachelar, ralachar, rachelar ralachar v., encontrar. rach, rach s. f., oscuridad, noche. ralachar, rachelar, ralachar rachelar v., encontrar. ramonomiero, ramonomiero s. m., matn, fanfarrn. ran, yerrn, ran yerrn s. f., vara de medida, palo. randar v., evaluar, anotar. randar, ndar . rand, chor, choro, chorar, choruy, farabusteador, rand chor choro chorar choruy farabusteador orund, ostilador, aquili, atalaya, orund ostilador aquili atalaya s. m., ladrn randelar, ustilar, chorar, randelar ustilar chorar v., robar. randinar, randiar, randielar, randinar randiar randielar v., labrar, arar. randiar, randiar s. m., bracero, labrador, pen. randielar, randinar, randiar, randielar randinar randiar v., labrar, arar. randiipn, randiipn s. m., escritura de propiedad, contrato. randipn, randipn s. m., rapia. raneta, raneta s. f., varilla. rapa, rap, rapa rap s. f., trampa, cepo, lazo. rapela, rapela s. f., cuerda. 196
rapipocha, rabasunch, andndula, rapipocha rabasunch andndula s. f., zorra. rapipoche, rapipoche s. m., calabozo, mazmorra. rasajel, rasajel adj., oprimido. rasc, rasc s. m., cangrejo. rastrajel, rastrajel adj., miserable. rat, rat s. f., raza, casta, linaje, nacionalidad. reblanda, reblanda s. f., piedra. reblanduy reblanduy, adj., secundario; adv., secundariamente. duy reblantequer, reblantequer s. f., coyuntura, juntura. reblinable, reblinable adj., respetable. reblinar, reblinar v., respetar. rebrartraque, rebrartraque s. m., retaco, escopeta recortada. rebridaque, rebridaque s. m., piropo, lisonja, halago. rebridar, rebridar v., piropear, galantear, requebrar. rebrino, rebrino s. m., respeto. rebucharar, rebucharar v., apartar, retirar. recabelar, recabelar v., retraer. recabelo, recabelo s. m., retraimiento. recfa, recfa s. f., calor. recardar, recardar v., arrastrar. recatare, recatare s. m., prpado. rechalar, rechalar v., avanzar. reche, reche s. f., caa. rech, rech s. m., caa. 197
rechib, relich, rechib relich s. f., red. rechibill, rechibill s. f., redecilla. rechipot, rechipot adj. m., desnudo. rechipot, rechipot adj. f., desnuda. rechirdar, rechirdar v., recortar. recibi, recibi s. m., recelo. recle, recle s. m., caada. redoman, redoman adj. sagaz, astuto. redoma, redoma adj. f., lista, astuta. redund, rejund, redund rejund m. garbanzo. refalandote, refalandote s. m., estera, golpe rejelendre, rejelendre s. m., refrn. rej, rej s. f., polvo, pelusa. rejochique, rejochique s. m., entresuelo. rejonsa, rejonsa s. f., masa. rejumar, rejumar v., arrimar, acercar. rejund, redund, rejund redund m. garbanzo. relacrar, relacrar v., rejuvenecer, renovar. relaj, relaj s. m., col. relich, rechib, relich rechib s. f., red. relimbiadar, relimbiadar v., revolver, mezclar. rell, rell s. f., cercado. remacha, remacha s. f., alcahueta, trotaconventos. remachar, remachar v., alcahuetear. 198
remarar, remarar v., rematar, acabar. remollar, remollar v., forrar, guatear, ribetear. renaquelar, renaquelar v., repasar. renaquel, renaquel s. m., repaso. rendep, rendep adj. m., redondo. rendep, rendep adj. f., redonda. rendiqu, rendiqu s. m., centinela. renicar, renicar v., renegar. renicl, renicl s. m., rbano. rentisarar, prestisarar, brojanear, brojaear, rentisarar prestisarar brojanear brojaear v., rentar, rendir, producir. re, patern, re patern s. m., huella, marca, rastro. repa, repa s. f., aguardiente. repa, repa s. m., nabo. repipoch, repipoch s. m., calabozo. repurelar, repurelar v., resucitar, revivir, renacer. repurelar, repurelar s. f., resurreccin. requem, requem s. m., rdito, provecho. resaronoma, resaronoma adj. f., barata. resaronomo, resaronomo adj. m., barato. resblaarar, resblaarar v., lapidar, apedrear. resbla, s. f., pedrea, lapidacin. resbla res, res s. f., via. resim, resim s. f., seda. resiri, resiri s. m., recelo. 199
resuar, resuar v., respirar. resuar, resuar s. f., respiracin. resu, resu s. f., respiro, suspiro. retejar, alendar, asaselar, lalar, retejar, retejar alendar asaselar lalar retejar v., alegrar, contentar. retejo, retejo s. m., contento, alegra, gozo. retinatar, retinatar v., arrinconar. retr, retr m., entorno, alrededor, retrequ, retrequ s. m., epidemia. retu, rotu retu rotu, s. f., boca, agujero. revesa, revesa s. f., traicin. revueltizarar, revueltizarar v., revolver, mezclar. ria, ra, ria ra s. f., doncella. riclar, riclar v., suministrar. richanj, richanj s. m., alcornoque. rifin, rifin s. m., peligro, riesgo. rig, rig s. m., anzuelo. rijar, rijelar, rijar rijelar v., apartar. rilar rilar, v., peer. rilo, rilo s. m., pedo. rimballar, rimballar v., arrancar. rin, s. m., noria. rin risj, risj adv., aparte, separadamente. r, r s. m., marido. rocambelar, rocambelar v., apreciar, estimar. 200
rocambl, rocambl s. f., amiga, camarada. rocambl, rocambl s. m., amigo, camarada. rocl, rogl, rocl rogl s. f., abrojo, planta de tallos largos y rastreros, hojas compuestas y fruto casi esfrico y armado de fuertes pas; instrumento de metal, en forma de abrojo, que solan poner los disciplinantes en el azote para herirse las espaldas; padecimientos, dificultades, daos. rog, rog s. m., cuerno. ro, ro s. m., harina. ron, ron s. m., cuchara. rollich, rollich s. m., cerco. rom, rom, rom rom s. m., hombre, casado. romal, romal s. f., zambra, fiesta con regocijo y baile. romandiar, romandielar, romandiar romandielar v., casar, desposar. romandi, romandi s. m., matrimonio, boda. romanich, romanich s. m., ruda, planta medicinal. roma, roma adj., de la misma familia, de la misma casta. rom, rum, rom rum s. f., mujer, esposa. roncojelar, roncojelar rongojelar v., pregonar. roscorr, roscorr s. m., cordero. roscorr, s. f., cordera. roscorr rotu, retu, rotu retu s. f., boca. agujero. rotuulario, rotuulario s. m., abecedario. rozavillonar, trajelar, jallipear, rozavillonar trajelar jallipear guirpiar v., engullir. rozo, rozo s. m., centeno. 201
ra, ria, ra ria s. f., doncella. rudelar, rudelar v., responder, contestar. rufar, rufar v., calentar. rujemar, rumejar, rujemar rumejar v., aprovechar, ganar. ruj, ruj s. f., rosa, lirio, espliego. rul, rul s. m., culo, nalgas. rullipat, rullipat s. m., rueda. rullistaqu, rullistaqu s. m., rodillo. rumejar, rujemar, rumejar rujemar v., aprovechar, ganar. rumej, rumej s. f., provecho, ganancia. rumend, rumend s. f., mimo, caricia. rumendiar, rumendiar v., acariciar, mimar. rum, rom, rum rom s. f., mujer, esposa. rumijel, rumijel s. m., romero. rumin, rumin adj., amanerado. runcal, runcal s. f., carreta. rund, rund s. f., moneda de cinco pesetas, duro. rusp, rusp s. m., adivino, vidente. rusp, rusp s. f., adivina, pitonisa.
202
S
sa, sa s. m., hierro. sabindar, sabindar v., sobrevenir, acaecer o suceder algo de improviso. sabocar, v ., habitar sabocar sacais, acais, avizores, aquas, acais, sacais acais avizores aquas acais s. m., ojos. saces, saces pl. cadena, grillos, esposas. sacoime, sacoime s. m., intendente, encargado. safacorana, safacorana adj. f., sevillana. safacorano, safacorano adj. m., sevillano. Safacoro, Safacoro (ciudad), Sevilla. salamito, salamito s. m., mdico. salar, salar v., rer. salchuyo, salchuyo s. m., caa. salchuy, truj, astruje, amii, salchuy truj astruje amii s. m., yunque. salipn, salipn s. m., pestilencia, enfermedad. sall, sall s. m., mesa. salmo, salmo s. f., prisa; adv., deprisa. salmuar, salmuar v., saltar, brincar. 203
salmu, salmu s. f., salto, brinco. salquero, salquero s. m., vaso. salsucho, salsucho s. m., caa. saludisar, saludisarar, saludisar saludisarar v., saludar. salva, salva s. f., longaniza. sampunera, sampunera s. f., jabonera. sampunero, sampunero s. m., jabonero. sampu, sampu s. f., jabn. . sandunga, zandunga, sandunga zandunga s. f., gracia, salero, garbo. san, san s. m., chorizo. sangue sangue, pron. pers., vosotros, vosotras. sanisc, sanisc s. m., penitencia, castigo. sanll, sanll s. m., potro. sapelar, saplar, sapelar saplar v., acusar, sentenciar, condenar. sapla, sapla s. f., sentencia, condena. saplar, sapelar, saplar sapelar v., acusar, sentenciar, condenar. sapumetelli, sapumetelli s. f., trompeta. sar, sar s. m., ajo; prep., con. sar, saral, sard, sar saral sard s. m., sargento. saracate, saracate s. m., sastre. saral, sar, saral sar sard s. m., sargento. sarap, sarap s. m., serpiente. sarba, s. f., sardina. arba sarda, sarda s. f., gracia, gracejo, donaire. 204
sardaar, sardaar v., agraciar. sardaay, alendayi, sardaay alendayi adj. f., graciosa, alegre. sardaoy, sardaoy adj. m., gracioso, alegre. sardenar, sardenar v., condenar. sardioqu, sardioqu s. m., sal, salero, gracejo. sard, sar, saral ral, sard sar saral s. m., sargento. sar, sar adj. f., toda. sarichipn, sarichipn s. m., intrprete. sarmenda, sarmenda pron., conmigo. sarmuante, sarmuante s. m., momento. sarmu, sarmu adj .m., activo, rpido, listo. sarmu, sarmu adj. f., activa, lista. sar, sar adj. m., todo. aslsilble, sar aslsilble adj. todopoderoso. sarplar, sarplar v. juzgar, sentenciar. sarquer, sarquer s. m., vaso. sarrasirar, sarrasirar v., rer. sarsa, sarsa prep., con sarsalar, sarsalar v., acompaar. sarsal, sarsal pron. pers., consigo, con l, s. m., acompaamiento. sarsos, conque. sarsos sarta, sarta adv., como, as. sarterelar, sarterelar v., reprimir, sujetar. sartucu, satucu, sartucu satucu pron., contigo. 205
sas, sas s. m., hierro. sas, sas s. f., nuera. sasta, sasta adv., como. sastar, sastar v., curar, sanar. sasteja, sastej, sasteja sastej s. f., queja. sastejarse, sastejarse v., quejarse. sastejay, sastejay adj. f., quejosa, quejumbrosa. sastej, sasteja, sastej sasteja s. f., queja. sastejoy, sastejoy adj. m., quejoso, quejumbroso. sast, sast adj. f., sana, salva. sast, sast adj. m., sano, salvo. sasto, sasto adj. m., alto. sastri, sastri s. m. y f., pariente. sas, sas s. m., yerno. sat, sat prep., con. sata, sata adv. como, si. satarr, satarr s. m., herrero. satarra satarra, s. f., herrera. sato, sato conj., as. satucu, sartucu, satucu sartucu pron., contigo. saullo, saullo s. m., potro. se, se pron. pers., se. segritn, segritn adj. m., ltimo. segrito, segrito adj. f., ltima. 206
segron, segron s. m., fruto sejonia, sejonia adv., actualmente. selvai, selvai s. f., bofetada. semche semche, s. m., mco. mono. sen, sen s. m., sonido, son. senque, senque s. m., rama. sentall, sentall s. f., frente. serda, serda s. f., navja. serdasquinero, serdasquinero s. m., navajero. serear, serear v., cornear. Sersen, Ses, Sersen Ses top., Espaa. sersn, seyorr, sersn seyorr adj. m., espaol. serse, seyorr r, serse seyorr adj. f., espaola. Serva, Serva top., Sevilla. serviche, serviche s. m., lucero de la maana. Ses, Sersen, Ses Sersen top., Espaa. setaya, letaya, chetalli, zetalla, setaya letaya chetalli zetalla s. f., aceituna. seyorr, sersn, seyorr sersn adj. m., espaol. seyorr, serse, seyorr serse adj. f., espaola. sibar, sibar v., coser. sibarar, sibarar f., modista, costurera. sibar, sibar s. f., costura. sicabao, sicabao adj. m., rgido. sicabar, sicabar v., salir. 207
sichen, sichen s. m., reino. sicha, sicha s. f., mona. sichaguillo, sichaguillo s. m., monaguillo. sicho, sicho s. m., mono. sicle, sicle s. m., siglo. sicobar, sicobelar, sicobar sicobelar v., sacar, despojar. sierra, sierra s. f., sien. sig, sig adv., rpidamente. sila, sila s. f., fuerza, potencia. silar, silar adj. f., poderosa, facultada. silar, silar adj. m., potente, facultado. silisqu, silisqu s. m., castillo. sillol, sillol s. f., espina. siln, siln adj. m., fuerte, firme. sil, sil adj. f., fuerte, firme. simach, simach s. m., firma, signo. simach, simach s. f., espina, raspa. simbelar, simbelar v., sonar. simbrs, simbrs s. pl. cjas. simpalom, simpalom adj. m., pelado, mondado. simpalom, simpalom adj. f., pelada, mondada. Simprofi, Simprofi nom. p., Jos. simuchy, simuchy s. m., mico. sinabar, sinabar v., acontecer. 208
sinando, sinando s. m., puesto, sitio. sinar, sinar sinelar v. ser, estar. sinarar, sinarar v., parar, quedar, detener. sinastrar, sinastrar v., agarrar, prender, detener. sinastr, sinastr s. m., preso, encarcelado. sinca, sinca s. f., espritu. sincarfial, sincarfial s. m., clavo. sinchitar, sinchitar v., meter. sinchul, sinchul s. m., saltamontes. sinchull, sinchull s. f., cigarra. sindicabalar, sindicabalar v., jurar. sindicabaneto, sindicabaneto s. m., juramento. sindir, sintir, sindir sintir s. f., pino abeto. sinebo, sinebo adj. num., treinta. sinelar, sinelar v., ser, existir, estar. singa, singa s. f., msica. singall singall, adj. f., hipcrita, falsa. l singal, singal adj. m., hipcrita, falso. sing, sing s. m., apresuramiento. sinisar, sinisar v. acertar, atinar. sintir, sindir, sintir sindir s. f., pino abeto. sintrab, sintrab s. m., galn, apuesto. sirs, sirs pron. pers., ellas. sirs, sirs s. f., ajos. 209
sir, sir pron. pers., ella. siroque, siroque s. m., caamo. sirvisarelar, sirvisarelar v., servir. sisastrar, sisastrar v., aprender. siscaba, siscaba s. f., enseanza, instruccin. siscababn, siscababn s. m., sabidura. siscabar, siscabar v., ensear. sisconch, sisconch adj. m., retorcido, esquinado. sisconch, sisconch adj. f., retorcida, esquinada. siscund, siscund s. m., mircoles. sisla, sisl, sisla sisl s. f., fuerza, vigor. sisliqu, sisliqu s. m., fortaleza, castillo. sisl, sisl adj. m., vigoroso. sisll, sisll adj. f., vigorosa. sisn, sisn s. f., rada, torrente. sistan, sistan s. m., paraje, lugar. sista, sista adj. num., cuatro. sistil sistil, adj. m., orgulloso. stil sistill, sistill adj. f., orgullosa. soba, soba s. f., pesadilla. sobachatar, sobachatar v., agachar. sobaj, sobaj s. f., alcahuetera. sobaja, sobaja s. f., alcahueta. sobar, sobelar, sobar sobelar v., dormr, reposar. 210
sobindoy, sobindoy s. m., sueo. sobradaoso, sobradaoso adj. m., sudoroso. sobradar, sodimiar, sobradar sodimiar v., sudar. sobraunch, baribustr, baribustripn, sobraunch baribustr baribustripn s. m., abundancia. sobre, sobre s. m., chaquetn, chaqueta. sobresarelar, sobresarelar v., sobrar. socabar, soscabar, socabar soscabar socabelar v., estar, existir, ser. socono, socono s. m., hurto, robo. socretera, socretera s. f., sinagoga. sodimiar, sobradar, sodimiar sobradar v., sudar. soji, soji s. m., brcol, brcoli. solabarr, solibarr, solabarr solibarr s. f., brida. solajai, solajai s. f., blasfemia. solajar, solajar v., blasfemiar. solar, solar s. m., jefe, superior jerrquico. solares, solares pl., poderes. solche, solchi, pancherito, sorche, solche solchi pancherito sorche s. m., soldado, recluta. soleb, soleb s. m., punto de media, calceta. solibar, solibar v., refrenar; s. m., freno. solibarr, solabarr, solibarr solabarr s. f., brida. solja, ajojoy, solja ajojoy s. f., liebre. solter, solter s. m., notario. escribno. somia, prep., para. somia 211
sonacay, sonacay s. m., oro. sonagu, sonagu s. m., dinero. sonajar, sonajar v., alejar. sonanta, sonanta s. f., guitarra. soniche, sonsirr, soniche sonsirr s. m., silencio. sonsonichar, sonsonichar v. acallar. sorab, sorab adj. m., delicado. sorab, sorab adj. f., delicada. soral, soral adj. m., duro. sorall, sorall adj. f., dura. sorche, sorchi, solche, solchi, pancherito, sorche sorchi solche solchi pancherito s. m., soldado, recluta. sordicar, sordicar v. absolver. sor, sor adj. f., agria, spera. sorimba, sorimba adj. f., rigurosa, formal. sorimbo, sorimbo adj. m., riguroso, formal. soripa, soripa s. f., lea. sorlo, sorlo s. m., reloj. sorna, sorna s. f., oro. sornar, sornibar, sornar sornibar v., sestear, reposar, adormecer. sornindoy, sornindoy s. m., reposo. sor, adj. m., agrio, spero. sor soronj, soronj adj., afligido. soronj, soronj s. f., afliccin. soronjiar, soronjiar v., afligir. 212
sos, sos pron. rel., que, cual, cuales; conjuncin, porque; adv., cuanto. soscabar, socabar, socabelar v., estar, existir, ser. soscabar socabar sosclayar, sosclayar v., ablandar. Sosch, soschi, s. f., nimo, valenta. osch soschi sos, mericln, anger, sos mericln anger pulun , s. m., corral, granja. sosimbo, sosimbo s. m., horno, chimenea. sosimbre, sosimbre s. m., pestaa. sosinga, sosinga s. f., cintura. soso, soso s. m., sosiego. sosna, sosna s. f., siesta. sosqu, sosqu adv., cmo, donde, por qu, porque. sotagaji, sotagaji s. f., azufaifa. sublimar, sublimar v., desatar, librar. subulm, subulm s. f., taza. suca, suca adj. f., alta, elevada. sucarr, sucarr f., criada, sirviente. sucarr, sucarr s. m., pen, criado. suc, suc adj. m., alto, elevado. sudo, sudo adj., dormido. sueste, sueste s. m., gente. suet, s. f., familia, universo. suet sujal, sujal adj. m., anticipado, vanguardista. sujall, sujall adj. f., anticipada, vanguardista. sujelar, sujerelar, sujelar sujerelar v., colocar, poner. 213
sulando, sulando adj., suelto. sulastraba, sulastraba s. f., cadena, grillete. sulopia, sulopia s. f., antesala, zagun. sumac, sunac, sumac sunac s. m., antepasado, ancestro. sumaqu, sunaqu, sumaqu sunaqu s. f., antepasada. sumbal, sumbal s. m., dedal. sumparal, sumparal adv., cerca; adj., cercano, vecino. sun, sun pron. pos., su, suyo. sunac, sumac, sunac sumac s. m., antepasado, ancestro. sunaqu, sumaqu, sunaqu sumaqu s. f., antepasada. suncai, suncai s. f., espiritu, alma, mente. suncal, suncal adj. m., traidor, falso. suncall, suncall adj., f., traidora, hipcrita. sundache, sundache s. m., universo. sundin, sundin s. m., recepcin. sungar, sungar v., soplar, chivar. sungelar, sungelar v., apestar, heder. sungl, sungl s. f., sanda. sungl, sungl s. m., meln. sunpacel, sunpacel adv., cerca. superbia, superbia adj., f., soberbia, orgullosa. superbio, superbio adj., m., soberbio, orgulloso. surdn, surdn s. f., mundo. surd, surd adj., teido. 214
surdinar, surdinar v., levantar, enderezar. surdi, surdi s. f., gracia, gracejo, donaire. surr, surr adj. m., antiguo. surr, surr adj. f., antigua. sustigu, sustigu s. f., cinturn. sustila, sustila s. f., detencin, parada. sustilar, sustilar v., detener, suspender, parar. sustiar, sustiar v., levantar, recoger. sustr, sustr s. f., suerte, sorteo, destino, sino.
215
T
ta, ta conj. y. tabastorr, tabastorr adj. m., derecho. tabastorr, tabastorr adj. f., derecha. tablante, tablante s. m., mantel. tablerar, tablerar v., lograr, alcanzar. tachescar, tachescar v., lanzar, arrojar. tachonado, tachonado s. m., cinto, zurrn. tacu, pron. per., t, te, ti, contigo. tacu taju, taju s. f., petca, caja, cajetilla. talabi, talabi s. f., esparto. talarar, talarar v., vestir. talaror, talaror s. m., ropa, vestimenta. talarors, talarors s. f., vestidos. talona, talona s. f., posada, mesn, pensin. taloner, taloner s. f., posadera, mesonera. talonar talonar, s. m., posadero, mesonero. onar talorante, talorante s. m., habitante, lugareo. taloror, taloror s. m., vestido. talor, talor s. f., hbito. 216
tall, tall s. m., dique. talln, talln s. m., bodegn. tambor, tambor s. f., perra. tambor, tambor s. m., perro. tamboruna, tamboruna adj. f., perruna. tamboruno, tamboruno adj. m., perruno. tam, tam conj., mas, pero, sin embargo. tandal, platesquero, tandal platesquero s. m., patio. tapisalera, tapisalera s. f., tapadera. tapiyar, tapiyelar, tapiyar tapiyelar v., beber. tarach, arach, tarach arach s. f., noche; adv. anoche. taraf, taraf s. m., dado. taragoza, taragoza s. f., pueblo. taragozagida, taragozagida s. f., ciudad. taripe, taripe s. m., astro. tarip, taripn, tarip taripn s. m., astrologa. tarip, tarip s. m., astrlogo. tariqu, tariqu s. m., llanura. tarpe, otarpe, otalpe, tarpe otarpe otalpe s. m., cielo, firmamento. tarpisca, tarpisca s. f., pajuela, paja de centeno, tira de caaheja o torcida de algodn, cubierta de azufre y que arrimada a una brasa arde con llama. tarquino, tasquino, tarquino tasquino adj. num., milln. tasabar, tasabelar, marar, marar, marelar, encorbar, tasabar tasabelar marar marar marelar encorbar v., matar. 217
tasabelaor, tasabelaor s. m., verdugo. tasabiar, tasalelar, tasalar, tasabiar tasalelar tasalar v., tardar. tasala, tasala s. f., tarde. tasalar, tasabiar, tasalelar, tasalar tasabiar tasalelar v., tardar. tasarba, tasarba s. f., madrugada. tasarbai, tasarbai s. m., albal. tasardn, tasardn s. m., tarde. tasata, tasata adv., tarde. tasca, tasquera, tasca tasquera s. f., taberna. tasquino, tarquino, tasquino tarquino s. m., milln. bar, tat bar s. f., calentura maligna. tat, s. f., calentura. at tat, tat s. m., hogaza de pan. tebastorre, tebastorre s. f., mano derecha. Tebleque, Tebleque nom. p., Jesucristo. Teblequer, Terebidere, Teblequer Terebidere s. m., Dios. techafao, techafao adj., agachado. techar, techar adj. f., libre, segura. techar, techar adj. m., libre, seguro. techenle techenle, adj., invlido, tullido. techescar techescar, v., echar. sca tejui, tejui s. f., tarntula. tel, tel s. m., tia. telan, telar, telan telar s. m., abad, abate. 218
telejell, telejell adj. f., entera. teleju, teleju s. f., estera. tellorr, tellorr s. m., cura, capelln. teloll, teloll adj. f., tiosa. teloll, telol, teloll telol adj. m., tioso. Tematea, Ostelinda, Tematea Ostelinda nom. pro. f., Mara; la Virgen Mara. tempan, tempan s. f., pedazo. ten, ten s. m., t, infusin. tenelar, terablar, terelar, tenerer, abelar, abillar, tenelar terablar terelar tenerer abelar abillar abiyar, abillelar, abiyelar, abiyar abillelar abiyelar v., tener. tengl, tengi, tengl tengi s. m., albarda, aparejo de las caballeras de carga, que se compone de dos almohadas rellenas, generalmente de paja y unidas por la parte que cae sobre el lomo del animal. tenjn, tenjn adj., espaol. tensiarar, tensiarar v., tentar, tantear. terablar, terelar, tenelar, tenerer, abelar, abillar, terablar terelar tenelar tenerer abelar abillar abiyar, abillelar abiyelar, abiyar abillelar, abiyelar v. tener, poseer. terc, terc s. m., cmitre, hombre que vigilaba y diriga la boga y otras maniobras en las galeras, y a cuyo cargo estaba el castigo de remeros y forzados; capitn de una tripulacin. Terebidere, Teblequero, Terebidere Teblequero s. m., Dios. terelar, terablar, terelar terablar v., tener, tenencia. terindoy, terindoy s. m., tintero. ternaril, ternaril s. m., valenta, valor. 219
tern, ternejal, tern ternejal adj. m. y f., valiente. ternor, malla, je, jerii, gre, ternor malla je jerii gre s. f., burra. ternor, jeroro, grel, gel, chinoj, buchinonge, ternor jeroro grel gel chinoj buchinonge s. m., burro. tesquel, bispaparo, batipur, paru, beripapi, tesquel bispaparo batipur paru beripapi s. m., abuelo. tesquera, tesquera s. f., frente. tesumiar, tesumiar v., parar. tibay, tibay adj. f., tiesa. tibao, tibao adj. m., tieso. tiliche, tiliche s. m., amante. timia, timia s. f., cueva. timujan, timuj, timujan timuj s. m., adivino, vidente. timuja, timuj, timuja timuj s. f., ., adivina, vidente. timu, timu adj. f., igual, idntica. timu, timu adj. m., igual, idntico. tintn, tintn adj. m., aristcrata, relamido, cursi. tintiri, tintiri s. f., tintero. tiqui, tiqui adj. f., corta. tiqui, tiqui adj. m., corto. tiraba, tiraba s. m., zapato. tirajai, tirajai pl., zapatos. tirajaiche, tirajay, tirajaiche tirajay s. m. y f., calzado. tirajero, tirajero s. m., zapatero. tiri, pron. pos., y adj. pos. f., tu, tuya. tiri 220
tirias, tirias pron. pos., y adj. pos. f. pl., tus, tuyas. tir, tir, tir tir pron. pos., y adj. pos. m., tu, tuyo, tuya. tirs, tiras, tirs tiras pron. pos., y adj. pos. m. pl., tus, tuyos, tuyas. tobad, tobad s. m., pichn, palomo. tober, tober s. f., hacha. tongeleto, tongeleto s. m., peregrino. torberjel, torberjel s. f., campo, despoblado, serrana. tornaciba, tornasib, tornaciba tornasib s. f., rabia, cabreo. tornacibay, tornacibay adj. f., rabiosa, furiosa. tornaciboy, tornaciboy adj. m., rabioso, furioso. tornacib, tornacib s. m., furor, enfado, ira. toto, toto s. m., queso. traba, traba s. f., intencin, proyecto, idea. trabojo, trabojo s. m., montn. tracargar, tracargar v., avanzar. trail, trail s. m., indicio, rastro, huella. traisn, traisn s. m., correo. trajandil, trajandil s. m., cigarro, puro. trajata, trajata s. f., trampa, trama. trajatar, trajatelar, trajatar trajatelar v., molestar. trajatay, adj. f., molesta, importuna. trajatay trajatoy, trajatoy adj. m., molesto, importuno. trajelar, rozavillonar, jallipear guirpiar, trajelar rozavillonar jallipear, guirpiar v., engullir, devorar. 221
trambarn, trambarn adv., grandemente. tramist, trasmit, tramist trasmit conj. y adv., tambin. tran, tran adv. comp., tan, tanto. trani, trani s. f., mes. traqu,s. traqu m., abatimiento traquias, traquias s. m., racimo de uvas. trasard, trasard s. m., tejado. trasmit, tramist amist, trasmit tramist conj. y adv., tambin. traya, traya s. f., cadena. trebea, trebea s. f., estrella. treb, treb s. m., reclamo, seuelo. trejin, trejun, trejin trejun s. m., estudio, aplicacin. trej, trej s. m., cruz. trejun, trejin, trejun trejin s. m., estudio, aplicacin. tremucha, astra, chimtra, tremucha astra chimtra s. f., luna trena, bard, banasto, trena, jurep, estaribel, trena bard banasto trena jurep estaribel estarib, estaripel, estar, caltrab, angustia, banasto, estarib estaripel estar caltrab angustia banasto jurep, estaribel, estarib, estaripel, estar, caltrab, jurep estaribel estarib estaripel estar caltrab angustia, angustia s. f., crcel . trensa, trensa s. f., prensa. trensar, trensar v., abrochar. trequejan s. m., estudiante. trequejan, jan trequejenar, trequejenar v., estudiar, aprender. trianda, trianda adj. num., treinta. trifusco, s. m., paz, tranquilidad. 222
trijul, trijul s. f., la cruz; persignarse. trijular, trijular v., crucificar. trimn, trimn s. f., limosna. trin, trin adj. num., tres. trina, trina adj., num., tercia, tercer. trincar, trincar v., detener, apresar. trincha, trincha adj., tanta. trinchas, trinchas adj., tantas. trincher, trincher adj. num. ord. f., tercera. trincher, trincher adj. num. ord. m., tercero. trinch, trinch adv., tanto, tan. trinch, trinch adj., tanto. trinchs, trinchs adj., tantos. trindeque, trin, trindeque esden y trin adj. num., trece. tringrs, tringrs adj. num., trescientos. trino, trino adj. num., tercio. trinquelar, trinquelar v., apretar, asir. trinquelo, trinquelo s. m., aprieto. tripamul, tripamul s. m., enterrador. tripasar, tripasar v., alucinar, espantar, admirar. tripasar, tripasar s. f., admiracin. triqu, s. m., pauelo. riqu trocne, trocne s. f., labor. obra. trola, trola s. f., embuste. 223
tronfar, tronfar s. m., tronco humano. tronga, tronga s. f., barragana, mujer que vive amancebada sin estar casada. trono, trono s. m., fama. trstis, trstis adj. crido, alimentado. Trubin, Trubin top., Aragn. trubiano, trubiano adj. m., aragons. trubia, trubia adj. f., aragonesa. trujn, trujn s. m., tabaco. trujand, trujand s. f., cigarrillo. trujatapucherdo, trujatapucherdo adj., concebdo. truj, salchuy, astruje, amii, truj salchuy astruje amii s. m., aldaba, yunque. trujill, trujill s. f., anguila. trujipar, trujipar v., asir, agarrar. trujn, trujn adj. m., estrecho, angosto. trujo, trujo adj. f., estrecha, angosta. trunch, trunch s. m., ombligo. truni, truni s. f., piso, base. trunj, trunj s. m., absolucin, perdn. trupita, trupita s. f., curda, borrachera. trupo, trupo s. m., cuerpo, vientre. trus, s. f., algodn. trus truta, s. f., vuelta, regreso. ruta trutar, trutar v., volver, regresar. tucue, tute, tue, tucue tute tue pron. pers., t. 224
tujoi, tujoi s. f., cabeza. tumbard, tumbard s. m., purgatorio. tun, tun pron pos. y adj., tu, tuyo. tundico, tundico adj. m., turbio. tun, tun s. f., botica, farmacia. tu, tu s. f., alcuza. turn, turn s. f., gruta, cueva. turno, turno s. m., castillo. turn, turn s. m., forastero. turonij, turonij s. m., oscuridad. turra, turra s. f., ua, garra. tusn, tusn s. f., botijo. tute, tue, tucue, tute tue tucue pron. pers., t. tutn, or, luey, ieru, chorr, aruje, yer, tutn or luey ieru chorr aruje yer s. m., lobo. tutu, lueye, yer, tutu lueye yer s. f., loba. tuyall, tuyall adj. f., mala, daina, demonio. tuyal, tuyal adj. malo, daino; demonio.
225
U
uchagard, uchagard s. f., estrella. uch, uch s. f., lengua . udicare, udicare v. def., poder o deber tener. ulandar ulandar, v., colgar. ndar ulandi, ulandi s. f., colgadero. ulaque, ulaque s. m., barrio. ulcha, ulcha s. f., calle. ullaque, s. m., distrito, barrio. ullaque ulli, ulli s. f., azcar. uluga, uluya, uluga uluya s. f., fama. ulull, ulull adj. f., indignada, enojada. ulul, ulul, ulul ulul adj. m., indignado, enojado. uluya, uluga, uluya uluga s. f., fama. uluyilia, uluyilia s. f., familia. um, um s. m., pared. uncho, uncho partcula que los gitanos de Extremadura, suelen posponer a las palabras castellanas, para disfrazarlas, y que no se les entienda. undabilar, undabilar v., mascar. Undebel, Undeb, Ondebel, erebider, Undebel Undeb Ondebel Terebider s. m., Dios. 226
unga, unga conj. y adv., si, sino. ungachoba, ungachoba s. f., slaba. ungla, ungla s. f., ua, garra. unglabar, unglabar v., agarrar, ahorcar. unumincar, unumincar v., confesar. ununique, unuminque, ununique unuminque s. f., confesin. upre, upre adv., arriba, encima. urapero, urapero adj. cuerdo, prudente. urdifar, urdifar v., poner. urdiflar, urdiflelar, urdiar, urdiflar urdiflelar urdiar v., encender, prender candela. urdiar, urdiflar, urdiflelar, urdiar urdiflar urdiflelar v. encender. urd, urd s. f., fantasa. invento. urdn, urdn s. m., vagn. urguiar, urguiyar, urguiar urguiyar urjiyar v., sufrir, padecer. urregiche urregiche, s. m., caliza. he urr, urr adv., adentro. urucal, urucal s. m., olivar. usch, usch adj. f., altsima, excelsa. usch, usch adj. m., altsimo, excelso. usoripa, usoripa s. f., lea. ustibar, v., tomar, recoger, recibir. ustibar ustibelar, ustibelar v., devorar, tragar. ustilar, chorar, ustilar chorar v., tomar, robar, percibir. ustilelar, ustilelar v., acoger, hospedar. 227
ustil, ustil s. m., recibo, resguardo. ustir, ustir s. f., horca, patbulo. usur, usur s. m., humo. utild, utild adj. m. y f., cautivo/a. uy, uy s. f., azcar.
228
V
vac, vac adj. m., ansioso, avaricioso. Vai, nom. p., Eva. ai vaqu, vaqu adj. f., ansiosa, avariciosa. varandi, varandi s. f., espalda. vard, vard s. f., palabra. varid, varid s. f., terrado, terraza, azotea. vea, vea s. f., jardn, huerta. vear, v., manifestar, declarar. vear vedelar, vedelar v., incorporar, levantar. velar, velar v., cortar. vellido, vellido s. m., terciopelo. vellosa, vellosa s. f., manta. ven, ven s. m., invierno. verable, verable adj., eterno. visabi, visabi s. f., deuda. vriardao, vriardao adj., ataviado, adornado, acicalado.
p
229
X
xabi, xav, chab, chav, xabi xav chab chav s. f., chavala, nia. xin, xin adv., si. xiscla xiscla, s. m., cerrojo. cla xise, xise s. m., perno. xuquel, xuquel s. m., perro.
230
Y
y, conj., y, e. ya, ya contraccin de la prep. de y el art. la. yacam, yacam s. f., amgdala, agalla. yacun, yacun s. m., esto, verano. yamadur, yamadur s. f., madroo. yaque, s. m., lumbre, fuego, llama, resplandor. aque yaque, yaquero, yaque yaquero s. m., fuego, lmbre. yaquebar, yaquebar s. m., pedernal. yas, contraccin de la prep. de y el art. las. yas yaspard, yaspard s. f., yesca. ybcho, ybcho s. m., judo. ye, ye contraccin del art. el y de la prep. de. yejal, yejal s. f., duea, propietaria, ama. yequ, yeque, ondola, yequ yeque ondola m. pron. y adj. num., art. indef., uno. yeques, yeques adj. m. pl., unos. yequ, yequ pron. ind. f., una. yer, lueye, tutu, yer lueye tutu s. f., loba. yerrn, ran, yerrn ran s. f., vara de medida, palo. yerrumbr yerrumbr, s. m., trajinante. rumbr 231
yer, or, luey, ieru, chorr, aruje, tutn, yer or luey ieru chorr aruje tutn s. m., lobo. yes, adj. y art. m., un, uno. yes yesan, yesan s. m., puerco, cerdo. yescalich, yescalich s. m., escalera, peldao. yescotria, yescotria adv., luego. yesdeque, yeque, yesdeque esden y yeque adj. num., once. yesdra, yesdra s. f., izquierda, siniestra. yesl, yesl s. m., berro. yesqu, yesqu adj. num., uno; fig., trasero. yesqui, yesqui prep., hasta. yestar, yestar s. f., arca. yetrucajay, yetrucajay s. f., encrucijada. ylo, ylo s. m., espritu humano. yorbo, yorbo s. m., chopo, abedul. yuli, yuli s. f., papel. yumer, yumer s. f., torta de pan. yuomit, yuomit s. m., herrador. yusmiar, yusmiar v., herrar. yusmital, yusmital s. m., herradura. yusmit, yusmit s. m., herrador. yusti, s. f., faja. yusti yustiqu, yustiqu s. m., cerca,
u
232
Z
zach, zach adj. m., feliz, dichoso. zach, zach adj., f., feliz, dichosa. zamborin, zamborin s. m., calabaza. zandunga, sandunga, zandunga sandunga s. f., gracia, salero, garbo. zaracatn, zaracatn s. m., sastre. zarandela, zarandela f., enagua. zarapi, adj. f., sarnosa, leprosa. zarapi zarapia, zarapia s. f., sarna, lepra. zarapiao, zarapiao adj. m., sarnoso, leproso. zardioqu zardioqu, s. f., donaire, salero, gracia. rdioqu zarracatin, zarracatin adj. m., regatn. zarracati, zarracati adj. f., regatona. zerecin, zerecin m. salchichn. zermanelar, zermanelar v., imprecar, maldecir. zermaa, zermaa s. f., blasfemia. zermaar, zermaar v., blasfemar. zetalla, setaya, letaya, chetalli, zetalla talla, zetalla setaya letaya chetalli zetalla s. f., oliva, aceituna. 233
zi, zi f. gallina. zibaora, zibaora f. aguja zimal, zimal interj., de veras. zincal, zincal s. m., gitano. zincall, zincall s. f., gitana. ziriard, ziriard adj. m., delgado, flaco. ziriardi, ziriardi adj f., delgada, flaca. ziro, ziro s. m., camo. zobia, zobia adj. num. ord. f., sexta. zobio, zobio adj. num. ord. m., sexto. zonich, zonich s. m., silencio. zoy, jobe, zoy job, jobe adj. num., seis. zujemia, zujemia s. f., flor. zujemi, zujemi adj. m., florido. zujim, zujim adj. f., florida. zumb, zumb s. f., aguja. zum, zum s. f., caldo.
234