0% encontró este documento útil (0 votos)
269 vistas562 páginas

Bible in Huastec, San Luis Potosí

Cargado por

HolyWordOfGod
Derechos de autor
© Attribution Non-Commercial (BY-NC)
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd
0% encontró este documento útil (0 votos)
269 vistas562 páginas

Bible in Huastec, San Luis Potosí

Cargado por

HolyWordOfGod
Derechos de autor
© Attribution Non-Commercial (BY-NC)
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd

An it jilchith cau cal i Ajatic Jesucristo

El Nuevo Testamento en el huasteco de San Luis Potos

La Liga Bblica
Las Sagradas Escrituras para Todos

La Liga Bblica 1M primera edicin 1971 [hva] La Liga Bblica versin electrnica 2010 La Liga Bblica 1971 Publicado por

El Nuevo Testamento en el huasteco de San Luis Potos

Se permite copiar, distribuir y comunicar pblicamente esta obra bajo las siguientes condiciones: Reconocimiento. Reconozca a la Liga Bblica los derechos que tiene en la impresin o distribucin de esta obra, deslindndola de responsabilidad alguna por cualquier uso que se le de a la presente publicacin. No comercial. No puede utilizar esta obra para fines lucrativos. Sin obras modificadas. No se puede alterar, transformar o generar una obra a partir de sta.

LOS SONIDOS EN EL HUASTECO QUE SON DISTINTOS A LOS DEL ESPAOL


La letra c se distingue de c en las palabras calam calabaza, y calam maana, cuajchix uno que ocupa la casa de otra persona, y cuajchix uno que golpea.

La letra c se distingue de c en las palabras calam calabaza, y calam maana, cuajchix uno que ocupa la casa de otra persona, y cuajchix uno que golpea. La diferencia entre ch y ch se oye en las palabras chichab peine, y chich viene. Se distingue t de t en tocat limpio, y tocat no ms. El sonido ts se distingue de ts en tsajib molcajete, y tsajib otate. En las palabras quithim calientito, y quithib arena, las emisiones de voz son diferentes q y q. En las palabras tam entonces, y tham nariz, se puede oir la diferencia entre t y th. El sonido de la letra x como en uxum mujer, es semejante al que se encuentra en unas palabras de origen nhuatl, como en ixtle. La letra indica un sonido que consiste en una clausura de la laringe. La importancia de este solo cambio aparece en los pares: jo brazada, y joj garza, cuachix remendn, y cuajchix uno que ocupa la casa de otra persona. Las vocales tienen, a veces, un sonido prolongado que no est indicado en el alfabeto, y se puede reconocer por el contexto. Por ejemplo, la palabra thuchum suspirando, tiene la vocal u prolongada en la primera slaba. Para escribir la palabra escribiendo se usan las mismas letras, pero el sonido en la misma slaba es sin prolongacin. In alhua su bondad, tiene la vocal a prolongada y con acento en la ltima slaba. Para escribir soy bueno se usan las mismas letras, pero la a de la ltima slaba es sin prolongacin y el acento cambia a la primera slaba de alhua.

ndice
SAN MATEO ...........................................................................1 SAN MARCOS .......................................................................71 SAN LUCAS .........................................................................116 SAN JUAN ..........................................................................189 HECHOS .............................................................................246 ROMANOS ..........................................................................317 1 CORINTIOS ......................................................................346 2 CORINTIOS ......................................................................376 GLATAS ............................................................................395 EFESIOS ..............................................................................407 FILIPENSES .........................................................................419 COLOSENSES ......................................................................427 1 TESALONICENSES ...........................................................434 2 TESALONICENSES ...........................................................440 1 TIMOTEO.........................................................................444 2 TIMOTEO.........................................................................453 TITO ...................................................................................459 FILEMN ............................................................................463 HEBREOS ............................................................................465 SANTIAGO ..........................................................................489 1 PEDRO .............................................................................496 2 PEDRO .............................................................................505 1 JUAN ...............................................................................510 2 JUAN ...............................................................................517 3 JUAN ...............................................................................519 JUDAS ................................................................................521 APOCALIPSIS ......................................................................524

An alhua cau thuchath cal an tocat inic Mateo


Am biyal juntalab xitslabchic cal a Jesucristo
(Lc. 3.2338)

Neets cu bijiy i biyal juntalab xitslabchic cal a Jesucristo. Ti lej biyal cuajatac a David ani a Abraham. 2 In tata a Isaac pelac a Abraham. In tata a Jacob pelac a Isaac. In tata a Jud cal in at ebchalchic pelac a Jacob. 3 In tata a Fares ani a Zara pelac a Jud. In mim jajachic pelac a Tamar. In tata a Esrom pelac a Fares. In tata a Aram pelac a Esrom. 4 In tata a Aminadab pelac a Aram. In tata a Naasn pelac a Aminadab. In tata a Salmn pelac a Naasn. 5 In tata a Booz pelac a Salmn ani in mim a Booz pelac a Rahab. In tata a Obed pelac a Booz ani in mim a Obed pelac a Rut. In tata a Isai pelac a Obed. 6 In tata an tsale David pelac a Isai. In tata a Salomn pelac an tsale David. In mim a Salomn pelac i uxum axi tomquinenecac cal a Urias. 7 In tata a Roboam pelac a Salomn. In tata a Abias pelac a Roboam. In tata a Asa pelac a Abias. 8 In tata a Josafat pelac a Asa. In

tata a Joram pelac a Josafat. In tata a Uzias pelac a Joram. 9 In tata a Jotam pelac a Uzias. In tata a Acaz pelac a Jotam. In tata a Ezequas pelac a Acaz. 10 In tata a Manass pelac a Ezequas. In tata a Amn pelac a Manass. In tata a Josas pelac a Amn. 11 In tata a Jeconas pelac a Josas. A Jeconas in cuaal in ebchalchic jaye. Cuajatac jajachic tam ti netha huicat an Israelchic ti Babilonia. 12 Taley in tata a Salatiel pelac a Jeconas. In tata a Zorobabel pelac a Salatiel. 13 In tata a Abiud pelac a Zorobabel. In tata a Eliaquim pelac a Abiud. In tata a Azar pelac a Eliaquim. 14 In tata a Sadoc pelac a Azar. In tata a Aquim pelac a Sadoc. In tata a Eliud pelac a Aquim. 15 In tata a Eleazar pelac a Eliud. In tata a Matn pelac a Eleazar. In tata a Jacob pelac a Matn. 16 In tata a Jos pelac a Jacob. Jats nixe a Jos axi pel i tomiclab cal a Mara in mim a Jess. A Jess bijiyab jaye ti Cristo. 17 Antsanaits ma ti cal a Abraham ani ma ti cal a David tin aytal pelac lajuj tse i cuenel bichoulom. Aniye jaye pelac lajuj tse i cuenel

SAN MATEO1,2 bichoulom ma ti cal in tsacamilchic a David ani ma ti cal an Israelchic axi netha ti Babilonia. Aniye jaye pelac lajuj tse i cuenel bichoulom ma tam ti netha an Israelchic ani ma ti cal a Cristo.
In huatsintal a Jesucristo
(Lc. 2.17)
24Taley

2 tam ti ejtsinits a Jos in taja jantini ti uchanits cal an ngel abath cal a Dios, im batsu a Mara tin tomquil. 25 Bel yabaye lej juncunenecchic, biyat in aychal ca huatsin a Jess in ocox teleil a Mara. Taley tam ti huatsinits an tele, tam a Jos im bijiy ta Jess.

cu olna i cau tin cuenta in huatsintal a Jesucristo. In mim Mara conothits neets ca tomquin cal a Jos, tocat yabaye juncunenecchic. Ani coothits cal an tele cal in tsap an Espritu Santo. 19 Cum a Jos axi cal neets ca tomquin pel i lej pututh inic ani yab in le max a Mara ca tithetal tsalpanchat cal am bichou, jaxtam in tsalpayal yab neets ca tomquin. 20 Tam ti antsana tin tsalpayal, tam in huachibnal tin huachib jun i ngel abath cal a Dios. Ani uchan cal an ngel: Jos, tata pel it at xitslab cal a David, yab ca tithena ca cooy a Mara ta tomquil, cum coothits cal an tele expith cal in tsap an Espritu Santo. 21 Neets ca huatsin an tele, ani u le abal ca bijiy ta Jess. Antsana ta ca bijiy, cum neets quin jecontha an inicchic cal an hualabtalab. 22 Patal antsana ti tajnenec abal ca putun jahua in ulumalits a Dios tin hui cal in caulomejil Isaias. In ulu antse: 23 Jun i uxum axi yabaye juncunenec cal i inic neets ca coon cal jun i tele cuitol axi neets ca bijiyat ta Emanuel. Emanuel in le quin ulu ti tenec cau a Dios cuajat cal huahua.

18Neets

Huatsin a Jess ti bichou Beln axi cuentalith ti bichoulom Judea tam ti a Herodes pel i tsale ti Judea. Ani jun a quicha ulitschic ti Jerusaln i lej tsalpath inicchic axi tal ma ti calel quicha. 2 Xeets in conomichical: Juta ti cuajat jaja axi it huatsinenec neets tin Tsalejil an Israelchic? I tsuchamal in otil tihua ti calel quicha, ani u tal huahua abal qui cacna. 3 Tam ti an tsale Herodes ani patal an cuajilchic ti Jerusaln in atsaits jahua antsana in ulumal an tsalpath inicchic, lej telelelchic in ichich. 4 Ani a Herodes in caniy ca chich patal an oclec pale ani an exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. In conoyalchic jahua tam bichou ti neets ca huatsin a Cristo. 5 Ani toctsinchic: Neets ca huatsin ti bichou Beln axi cuentalith teje ti bichoulom Judea jantini ti thuchathits cal in caulomejil a Dios Miqueas. In thucha jahua in ulu a Dios antse: 6 Aba ani a Beln pel i tsacam bichou ti Judea, bel lej exbath in ey, cum tats neets ca

Tsabix an tsalpath inicchic cal an tele Jess

3 huatsin an lej Ocnom cal u bichohuil Israel. 7 Tam a Herodes in tsinat caniy ca chich an tsalpath inicchic. Ulitschic ani in conoyal an lej hora tam tin tsuumal nixe xa ot. 8 Ani cum neets quin abachic ti Beln in uchachic: Quit calechic ti Beln ani ca lej alhua aliy an tele cuitol, ani tam ca elaits quit huichiy tiquin olchi abal quin calene cu cacna. 9 Ani tam ti uchanits antsana an tsalpath inicchic cal an tsale Herodes, ta calechic ti Beln ocnanchab cal nixe xa ot ax in tsuumal ti calel quicha. Jats in aynanchal ma ultsitschic juta ti cubiyits hualqui ba an ata jun ti cuajatits an tele Jess. 10 Lej culbelchic tam tin tsuu an ot taja. 11 Otsitschic al an ata ani in tsuuchic cuajat an tele cal in mim Mara. Tam in tuthuchic in cualal ani in cacnal an tele. Taley in calthachic i oro ani i jom ani i nihuihuiltalab mirra, ani in jilchi an tele Jess. 12 Taley talbel uchanchic cal a Dios tin huachib abal yab ca huichiy cal a Herodes, ani jaxtam in yacuachic pil i bel abal ca huichiy tim bichou.

SAN MATEO2 ejtsin a Jos ani in netha an tele ani cal in mim acal tihua ti Egipto. 15 Ani tats ti cuajilchic ma tam ti tsemtsits a Herodes. Patal antsana tajnenec abal ca putun jahua in ulumalits a Dios tin hui cal in caulomejil Oseas antse: Tihua ti Egipto neets cu ucha u Tsacamil ca cale.

14Tam

ti calets an tsalpath inicchic, a Jos in tsuu tin huachib i ngel abath cal a Dios. Ani uchan cal an ngel: Cum cal a Herodes neets ca alchin an tele ca tsemthanchat, quit tsaquiy ca thubat netha an tele ani cal in mim tihua ti Egipto. Taja quit cuajiychic ma tam nan tu ucha quit calets.

13Tam

Nethab a Jess ti Egipto

ti a Herodes in tsoobna abal cambiyatits cal an tsalpath inicchic, lej huatath cathpich tsacul. Ma in aba i cau abal ca tala tsemtha patal an tele cuitol axi it huatsinenec ani ma ax im putumalits tsab i tamub. Cum a Herodes in exlaits abal yabaye huatath tsab tamub tam ti chenec an tsalpath inicchic quin tsuu an tele Jess, jaxtam antsana ta ca tsemtha an tele cuitolchic tim patal am bichou ti Beln ani tin tonith a Beln. 17 Ani tin ebal in tsemtal nixe xi telechic jats tu putnal an cau jahua in thuchamal in caulomejil a Dios Jeremias antse: 18 Ti Ram huaats i uxumchic lej tepith ani lej ucnal. Pel i Israelchic at xitslab cal a Raquel ax in ucnanchalchic in tsemthach tsacamil. Ani ma yab in le ca culbethanchatchic in ichich, cum tajatits ti tsemthanchame axi yantalam in tsacamil. 19 Taley tam ti tsemtsits a Herodes, tamna a Jos tihua ti Egipto in tsuu junil tin huachib i ngel abath cal a Dios. Ani uchan cal an ngel:

16Tam

A Herodes in abal i cau ca tsemtha an telechic

SAN MATEO2,3 tsaquiy ani quit huichiy tihua ta tsabalil cal a at Israelchic. Cum tsemtsits axi in leac ti tsemthom cal an tele Jess, xo ca netha an tele ani cal in mim tihua. 21 Tam tsaquiy a Jos ani in netha an tele ani cal in mim tihua tin tsabalil cal in at Israel. 22 Bel in tsejnal a Jos ca lej cuajiy ti tsabal Judea, cum in tsoobnal abal a Arquelao in tsacamil a Herodes pel i pulic oclec taja. Ani jaxtam uchane ms i cau cal a Dios tin huachib, ca calecua ti Galilea. Ani tats ti calechic. 23 Ulits ani cuajiychic taja ti al am bichou Nazaret. Antsana tu putnal an cau ax in ulumal in caulomejilchic a Dios abal a Jess neets ca bijiyat ti Nazaretib.

4 huic tsejcath pel i ot. In capchal in tuul an tsili ax u capab ani an alte tsiim. 5 U cheelchic quin atsanchi in thajchixtal jathua tim patal an cuajilchic ti Jerusaln. Jaye u cheel axi tim puhuel am bichoulom Judea axi utatchic cuajilchic ti pulic itse Jordn. 6 U pujayabchic taja cal a Juan ti al am pulic itse Jordn jitats in lujuhual in hualab cal a Dios. 7 Tam ti a Juan in tsuu abal u cheel yan i fariseo ani yan i saduceo ca pujayat, in uchachic: Tata ojnichic ejtil it tsan. A le ca jeca cal i pujaxtalab an yajchictalab axi taye tal. 8 Max chubax it jictsonenequitschic cal a hualab ani it huenconenequits cal a Dios, ca tejhuametha abal chubax anits cal i alhua xetsintalab. 9 Yab ca tsalpaychic abal it alhuaits cal a Dios expith cum pel it at xitslab cal a Abraham. Nan tu uchalchic max expith jats in le a Dios yantalam in xitsaltal a Abraham, in huitalac ma quin huatsintha cal i tujub. 10 Jantini an inic in ijcal jun i te axi yab janto ti alhua ani quin chica, antsana a Dios hueits neets quin taja cal i inicchic axi jaja quin tsuu yab alhua. 11 Nan chubax xo tu pujayalchic cal i ja ti tsubixtalab abal it jictsonenequits cal a hualab ani it huenconenequits cal a Dios. Talbel neets ca chich jun i inic axi neets ti pujaychic cal an Espritu Santo ani cal i camal. Jaja lej pulic in ey ani nana iba. Nana lej tsaat u ey, ma yab neets cu baju cu tixcanchi im pajab. 12 Tam jun i inic quin

20Quit

Thajchix a Juan pujax ti al an joltam

Im bajuhuits an quij tam ti a Juan pujax chich ti thajchix ti al an joltam ti tsabal Judea. 2 Taja in thajchixnanchal ax u cheelchic antse: Quit jictson cal a hualab ani quit huencon cal a Dios, cum hueits ta tal a Dios quin taja ti lej Tsale teje tsabal. 3 Antsana cal in thajchixtal a Juan tu putnal an cau jahua in thuchamal ma biyalits an caulome Isaas antse: Jun i inic neets quin thajchixnanchi an inicchic ax u cheel al an joltam antse: Ca tsejcacanchi am bolith bel an Ajatic jun ti ca ulits. 4 Toltomith a Juan cal i toltom axi tsejcath cal in jujul an camello. In

(Mr. 1.18; Lc. 3.19, 1517; Jn. 1.1928)

5 icoy in hualil an lab em, talbel neets quin thaya ti al i huilte. An amul neets quin chica al i camal. Antsana jaja axi taye tal talbel neets quin thaya in cal jaja ti eb, ani quin jolou axi jaja yab in cal ti al am pulic camal axi ni jayqui yab u teptsinal.
(Mr. 1.911; Lc. 3.2122)

SAN MATEO3,4 in capu, expith lej cail. 3 Tam utey an teneclab in ucha: Max chubax pel ti lej Tsacamil a Dios, ca ucha axe xi tujubchic ca huencon ti pan. 4 Toctsin a Jess: An Tocat Thuchlab in cahuintal a Dios in ulal abal an inic yab expith quin ejatna an capnel, jaye quin ejatnanchi patal in cahuintal a Dios. 5 Tam netha a Jess ti tocat bichou Jerusaln cal an teneclab ani tin oc an tiyopan lej tecat. 6 Ani uchan: Max chubax pel ti lej Tsacamil a Dios, ma teje quit tictson ani ma tsabal. Neets quit jecontha, cum thuchathits al an Tocat Thuchlab abal a Dios neets ti abchi i ngelchic abal ti alhua beletna. Thuchathits jaye abal an ngelchic neets ti cobitsiy tin cubac abal ma yab quit tithcuan al i tujub. 7 Toctsin a Jess: In ulal an Tocat Thuchlab abal yab ca tacchiquiy a Dios, aba ani jaja pel i beletnom cal an inicchic. 8 Tam netha a Jess ti al i lej tecat oc bolchal cal an teneclab, ani uchan quin met a tim patal am pulic bichoulom tim puhuel an tsabal cal patal in tsalat. 9 Ani uchan: Max ca tuthu a cualal ani tiquin cacna, nan neets tu tala pitha patal jahua a tsutal abal ca abatna. 10 Toctsin a Jess: Satans, quit tixcanits xo cal nana. In ulal an Tocat Thuchlab abal an inic quin cacna ani quin tojonchi im Paylom Diosil expith. 11 Tam ta calets an teneclab, ani chich i ngelchic quin tolmiy a Jess.

Pujnal a Jess

a Jess ti Galilea, cale ti pulic itse Jordn abal ca pujan cal a Juan. 14 Cum a Juan in tsalpayal abal yab in tomnal quim pujay a Jess, in ucha: Nana ax in tomnal tiquim pujay, ani tocat tata a le tu pujay. 15 Toctsin a Jess: Bel tiquim pujay, cum in tomnal qui putu cal patal jahuats tu cu abatna cal a Dios. Tam in ulu a Juan abal bel neets quin taja. 16 Tam ti pujanits a Jess ani calnequits ti al am pulic itse, tamequi japquinal ti eb ani in tsuu paiil an Espritu Santo ejtil i cucu. Ta jilcon cal a Jess. 17 Tam atsatmel jun i cau tal ti eb cal a Dios antse: Axe jaits u ichich hual Tsacamil. In lej culbel cal jaja.

13Cale

Nixocnab lenab ca hualbin a Jess cal an teneclab

Taley netha a Jess cal an Espritu Santo ca cale ti al i joltam, ani taja nixocnab cal an ocox teneclab abal lenab ca hualbin. 2 Cuajat taja tsab inic a quicha ani tsab inic i acal, ani ni janto yab

(Mr. 1.1213; Lc. 4.113)

SAN MATEO4
A Jess in tsiquiyal in tojlabil ti bichoulom Galilea

6 ebchal Andrs ax im petnalchic an thachumtalab cal an tool ti al am pulic lejem. 19 A Jess in uchachic: Tiquin tsatenchi ani nana neets tu aba tit alim cal an inicchic axi nana tiquim bela. 20 Ani thubat in jilocnachic in thachumtal cal an tool, ani tsatey cal a Jess. 21 Taley belats a Jess neets ms tihua, ani in tsuu jaye a Jacobo cal in ebchal Juan. Jajachic pel in tsacamil a Zebedeo. Cuajatchic ti al an tan cal in tata in cuachiyal in thachumtal cal an tool. Ani a Jess in caniychic ca chich. 22 Ani thubat in tajat jilachic in tata ti al an tan, ani ta tsatey cal a Jess jaye.

ti a Jess in atsa abal a Juan cuajat ti al an huicaxte, cale ti Galilea. 13 Tixcan tim bichohuil Nazaret, chich ca cuajiy ti bichou Capernaum. Pel i bichou tin hualtelil am pulic lejem tihua ti al an tsabal Zabuln ani tsabal Neftal. 14 Antsana tu putnal an cau jahua in thucha in caulomejil a Dios Isaas antse: 15 An tsabal Zabuln ani an tsabal Neftal cuajat utat ti pulic lejem jum poque am pulic itse Jordn. Jaits am bichoulom Galilea jun tu cuajil axi yab Israelchic. 16 Taja an inicchic axi xeets al an yicuax neets quin tsuu i tajaxtalab lej tajajal. Axi jiquelchic cal an tsemla neets ca tajbanchat in ichich cal nixe xi tajaxtalab, in ulu a Isaas. 17 Taley im baju a quicha in tsiquiy a Jess quin thajchixnanchi an inicchic in cahuintal a Dios. In uchalchic: Quit jictsonchic cal a hualab ani quit huencon cal a Dios, cum hueits ta tal a Dios quin taja ti lej Tsale teje tsabal.

12Tam

(Mr. 1.1415; Lc. 4.1415)

A Jess in exobchal yan i inicchic

Jess in caniyal ca tsatey cal jaja tse i alim tool

a quicha xeets a Jess tin hualtelil am pulic lejem Galilea, ani taja in tsuu tsab i inic ti alim tool. Pel a Simn Pedro cal in

18Jun

(Mr. 1.1620; Lc. 5.111)

a Jess ti tsabibil al i bichouchic tim puhuel am bichoulom Galilea, ani exom ti exobchichix cal in cahuintal a Dios tin tiyopanilchic an Israel. In thajchichixnal an alhua cau jantini a Dios in tajal ti lej Tsale, ani in tala jelthal an yaulchic cal jahuaquits tam yaulats. 24 Ani cum tim puhuel an tsabal Siria u lej tiloxnab a Jess, jaxtam u chanchinal patal an yaulchic. U chanchinal ax in cuaal i alquith yajal, jaye ax u cooyab cal i atax teneclab, jaye ax u tsebtsinal, ani jaye an tsambe. A Jess in tala jelthachiquiyal. 25 Antsana tu tsatel cal a Jess yantalam i inic axi tal ma ti Galilea, jaye axi tal ma i bichouchic ti Decpolis, jaye axi tal ma ti Jerusaln, jaye axi tal ma i bichouchic ti Judea, ani jaye

23Xeets

(Lc. 6.1719)

7 axi tal ma jum poque am pulic itse Jordn.


11Max

SAN MATEO4,5 it tilibnab, max it othnab, max it tajchinal i janamtalab cal tin ebal u bij, neets quit culbechic. 12 Yab quit tepin max antsana ti quit tajchinchic, cum tam quit ulits ti eb neets quit pithan lej yan a atohual. Ca tila abal antsanaits ti yajchiquiyame jaye im biyal caulomejilchic a Dios.

Cum a Jess in tsuu lej mulcunenec an inicchic, cathiy hue al i bolchal ani buxcan taja. Ani uteychic cal jaja in exobalil. 2 Taja a Jess in exobchalchic, in uchalchic:

Exobchix a Jess cal in exobalilchic

Axi culbelchic

An atem ani an tajaxtalab

quit culbechic max a atsal it tsejhuantal ta ichich tin tamet a Dios, cum tamits a Dios neets quin taja ti Tsale ta ichich. 4 Neets quit culbechic max it tepith, cum tamits a Dios neets ti culbethanchi a ichich. 5 Neets quit culbechic max it caya ta ichich, cum tamits neets quit pithan an tsabal ax it bijchithits cal a Dios. 6 Neets quit culbechic max it lej canat ca taja jahua bolith cal a Dios, cum tamits a Dios neets ti tolmiy abal ca taja. 7 Neets quit culbechic max a yajnanchal a at inic, cum tamits a Dios neets ti yajnanchi jaye. 8 Neets quit culbechic max it tocat ta ichich, cum tamits neets ca tsuchi in hual a Dios. 9 Neets quit culbechic max it juncuthmethom cal ax u pejx, cum tamits neets quit olna ti tsacamil a Dios. 10 Neets quit culbechic max it yajchiquiyab tin ebal abal a tajal jahua bolith cal a Dios, cum tamits a Dios neets quin taja ti Tsale ta ichich.

3Neets

(Lc. 6.2023)

pel ejtil tit atem cal an inicchic. Expith max tsamcacathits an atem, yabats janto ti alhua. Tocat neets ca lejat huacla ani ca quetsanqui cal an inicchic. 14 Tatachic jaye pel ejtil tit tajaxtalab cal an inicchic. Yab u ejtohuab ca tsincon am bichou axi cuajat ba i oc bolchal. 15 Yab neets ca paxquiyat i lecutsith tajablab cal i pocte, tocat u cuajbab jun ti tecat abal ti tajbax cal patal jitats cuajat ti al an ata. 16 Ca tajachic alhua cal a at inicchic abal quit tajchin ti cuenta ejtil max pel tit tajaxtalab cal jajachic. Tam ojni cal ta ebal neets ca puhuenchat im bij i Tata ti eb.

13Tatachic

(Mr. 9.50; Lc. 14.3435)

ca belchi jahua u uxnal abal in cheneccua cu talabethanchi an tsejcath cau binath cal a Moiss ani jahua thuchathits cal in caulomejilchic a Dios. In chenec abal cu exobchinchi in tequeth ey ani yab cu talabethanchi. 18 Lej chubax jahua tu uchalchic abal ni jita yab

17Yab

A Jess in exobchal in ey an tsejcath cau binath cal a Moiss

SAN MATEO5 neets quin ejtou quin talabethanchi an tsejcath cau. Biyat huaats an eb ani an tsabal yab neets ca pacuhuat ni jun i letra ani ma ni jun i tsacam pejach i letra. Ojni neets ca tala putun jahua thuchath. 19 Jaxtam jitats quin jeconchi nixe xi tsejcath cau, aba ani pel i uchbixtalab axi ms tsipcats in ey ti al an tsejcath cau, ani max quin exobchi queatchic quin jeconchi jaye, jats neets ca tsutat ms tsipcats in ey tin cuajattal a Dios ti eb jun ti jaja in tajal ti lej Tsale. Ani jitats quin taja jahua in ulal an tsejcath cau ani quin exobchi queatchic quin taja jaye, jats neets ca tsutat pulic in ey tin cuajattal a Dios ti eb jun ti jaja in tajal ti lej Tsale. 20 Nan tu uchalchic abal neets quit otsits tihua expith max a tajal jahua chubax alhua cal a Dios. Yab neets quit otsits max expith a eb tajalqui alhua ejtil an exobchixchic cal an tsejcath cau ani an fariseochic.

8 an tiyopanchic Israel. Jitats quin othnach ucha in at inic, neets ca jolbiyat ma ca jolohuat ti al am pulic camal. 23 Hualam max jun a quicha neets ca bina i tsacchixtalab cal a Dios jun tu tsacnaxnab ti al an tiyopan, ani tamequi ca tilpa abal it hualbinenec cal a at inic. 24 Yabaye ca bina. Tocat ca jila utat an tsacnaxtalab ani quit cale quit juncun cal jaja, ani tiquele tam quit huichiy ca bina an tsacchixtalab. 25 Max it junax neets cal a tomolnaxil abal quit tsejcanchat an cau cal an oclecchic, in tomnalac ca cuete tsejcachic an cau ti bel. Tam jaja yab neets ti netha cal an tsejcom cau, ani yab neets quit baliyat al an huicaxte. 26 Lej chubax max yab ca cuete tsejca cal a tomolnaxil an cau ani max quit baliyat al an huicaxte, yab neets quit thubat caltha ma ta ca quithat jalbiyits jahua it uchanits ca jalbiy cal an tsejcom cau.

In exobchal a Jess tin cuenta an tsacultalab

tu cal exobalil it olchinenequits janto ti uchbiyat am biyalabchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss yab quin tsemtha an iniccua, ani max huaats i tsemthomac ca lejat tsejca tin tamet an tsejcom cau. 22 Ani xo nan tu uchalchic abal jitats ca thubat alquith tsacuy cal in at inic, neets ca lejat tsejca tin cuenta in hualab. Jitats quin quithab ucha in at inic, neets ca tsejca cal an cuenel axi cathpich in ey an tsejcom cau tin cuenta

21Tatachic

(Lc. 12.5759)

olchinenequitschic jaye abal am biyalabchic uchan cal an tsejcath cau yab ca uxumbejin ani yab ca inicbejincua. 28 Ani xo nan tu uchalchic max an inic quin meta i uxum ani expith quin atax tsalpay jaits pel i uxumbe. 29 Max ti hualbinthalac a hual ca taja ejtil max ca tajat caltha jun a hual ani ca petna. In tomnal calthach jun a hual ani yab quit jolohuat ti al am pulic camal cal a inictal quithat. 30 Max ti

27It

A Jess in olnal jita pel i inicbe ani jita pel i uxumbe

9 hualbinthalac a cubac ca taja ejtil max ca tajat mutsquiy jun a cubac ani ca petna. In tomnal mutsquith jun a cubac ani yab quit jolohuat ti al am pulic camal cal a inictal quithat.
A Jess in exobchal tin cuenta an jilcacaxtalab cal i tomquilab

SAN MATEO5 ani yab a ejtohual ca tunubetha axi thacni. 37 Ni janto yab ca cuba ti lej chubax, expith ca tajat ucha max ojni neets ca taja janto o max iba yab neets ca taja. Max ca uchaye ms i cau, tam ti huiquiyal an teneclab.

jaye am biyalabchic max in le quin jilcacay in tomquil ca ocox tsejcanchat an uxum an u jun tu olnab abal yabats tomquithchic. 32 Xo nan tu uchalchic max an inic quin jilcacay in tomquil yab tin ebal abal pel i inicbe, pel in hualab an inic max ca inicbejin an uxum. Ani pel i uxumbe an inic jitats ca tomquin cal i uxum axi jilcacathits tin ebal abal pelac i inicbe.

31Uchbiyat

(Mt. 19.9; Mr. 10.1112; Lc. 16.18)

A Jess in exobchal tin cuenta jita huichbanchix

olchinenequitschic jaye janto ti uchbiyat am biyalabchic tam in cubamalits janto ti lej chubax tin tamet a Dios. Quin lej chubax taja jahua im bijith uchamalits a Dios neets quin tajacua. 34 Ani xo nan tu uchalchic abal yabats ca cuba janto ti lej chubax. Yab ca cuba ti chubax an eb, cum an eb pel in cal a Dios. 35 Yab ca cuba an tsabal, cum a Dios jats pel an lej abatnom ti tsabal. Ni yab ca cuba ti lej chubax am bichou Jerusaln, cum jaye pel in cal am pulic Tsale Dios ti eb. 36 Aniye jaye yab ca cuba ti chubax a oc, cum yab pel a lej cal. Yab a ejtohual ca thacnibetha ni jun a xiil axi tunu

A Jess in exobchal tin cuenta i cau axi an inic quin cuba ti lej chubax
33It

olchinenequitschic jaye abal uchbiyat am biyalabchic cal an tsejcath cau max ca quibethanchat jun in hual, tam ca quibethanchat jaye jun in hual an quibethanchix. Max ca pejcanchat in camab, tam ca pejcanchat jaye jun in camab am pejcanchixcua. 39 Ani xo nan tu uchalchic yab ca huichbanchi jitats ti tajchi quithab. Max jita ti cuajchi ta tsaub, ca huenconchi jaye axi jum poque. 40 Max quit tetsiyat alquith tin tamet an tsejcom cau, ani an tetsix max quin lena ti tixcanchi a coton, ca jila jaye quin netha a pulic coton. 41 Max i soldado ti ucha ca quitnanchi i quitalab jun i kilmetro, ca quitnanchi tsab i kilmetro. 42 Max jita ti conchi janto, ca pitha. Max jita ti conchi janto matith, yab ca ucha yab neets ca matinchi.

38It

(Lc. 6.2930)

A Jess in exobchal tin cuenta an canithomtalab

olchinenequitschic jaye abal uchbiyat am biyalabchic quin canitha in jaub ani quim pojca in tomolnaxilcua. 44 Ani xo nan tu uchalchic ca canitha a tomolnaxil

43It

(Lc. 6.2728, 3236)

SAN MATEO5,6 ani ca conchinchi i alhuatalab cal a Dios jitats ti quithab uchal. Ca tajchi alhua jitats ti pojcal. Ca conchinchi cal a Dios i alhuatalab jitats ti quithab cahuiliyal ani jitats ti othnal. 45 Max antsana ta ca taja, tam ojni neets quit exlachic ti tsacamil i Tata ti eb. Jaits i Tata ti eb in junini abchal in tajax a quicha axi alhua inic ani jaye axi pojcax inic. In junini ulthanchal an ab axi pututh inic ani jaye axi yab pututh inic. 46 A Dios yab neets ti lablinchi max expithqui a canithal jitats ti canithal. Ma am batscul jalbixtalab tumin cal an gobierno antsana tu canithomchic. 47 Max expithqui it tilomchic cal a jaub, yab neets quit tejhuame tit alhua inic. Ma axi yab exlom cal a Dios antsana u tilomchic jaye. 48 Jantini i Tata ti eb in cuaal in ichich jum putat alhua, antsana tatachicte ta ca cooy a ichich.

10 max it tsejhualix. Expith i Tata ti eb jats neets ti lej tsuu ani jats neets ti pitha i atabilab.
A Jess in exobchal cu olon
(Lc. 11.24)

Ca taja ti cuentachic yab ca tojonchi a Dios expith abal quit tsutat tit alhua cal a at inic. Max antsana ta ca taja, i Tata ti eb yab janto neets ti pitha i atabilab. 2 Tam ca tsejhualiy an tsejhuantalchic cal janto, yab ca taja ejtil jajachic axi tocat in tajal eb alhuaqui. Ti tiyopan ani ti bel u tsejhualix expith abal ca olna ti alhua. Lej chubax nan tu uchalchic abal cal nixe xi olnomtalab im batsumalits in atabil. 3 Axi tatachic tu cal nana ca tsinat tsejhualiy an tsejhuantalchic. 4 Antsana yab neets quit tejhuame cal a at inic

A Jess in exobchal tin cuenta i tsejhualixtalab axi chubax

quit olonchic yab ca taja ejtil axi eb tocatqui tu ol. In culbetnal ti ol jun ta ca tsutat ti tocatac, max ti tiyopan o max ti bel. Lej chubax nan tu uchalchic abal cal nixe in cuaalits in atabil. 6 Tatachic tam quit olon quit otsits alta ta quima ani ca mapuy an huileb. Tats ti quit olon cal i Tata ti eb tsinat. Expith jaja neets ti tsuu ani jaja neets ti pitha i atabilab. 7 Tam quit olonchic yab quit alquith uluin cal i cau ejtil in tajal axi yab exlom cal a Dios. In quibtsoth tsalpayal abal neets ca lej atsan cal a Dios tin ebal cal yantalam i cau. 8 Yab ca taja ejtil jajachic, cum i Tata ti eb in lej exlalits jantots a yejenchal aba ma yabaye a conchamal. 9 Jaxtam antsana neets quit olon: I Tata ti eb i cacnanchal a bij. 10 Quit chich ca taja tit lej Tsale teje tsabal. Quin tajchi jaye an inicchic a culbetal teje tsabal jantini tu lej tajnal a culbetal tihua ti eb. 11 Tucu pithanchi qui capu jantots i yejenchal axe xa quicha. 12 Tucu paculanchi i hualab cum i paculanchal jitats tucu tajchi i hualabtalab. 13 Tucu lotocna abal yab cu cale jun ti cu hualbin. Tucu jecontha cal an teneclab. Tataits expith it lej pulic Tsale. A cuaal a lej tsap ani a tsalat

5Tam

11 axi neets ca ohuey abal etsey. Amn. 14 Max tatachic ca paculanchi jitats ti tajchi i hualabtalab, a Tata ti eb neets ti paculanchi a hualab jaye. 15 Yab neets ti paculanchi a Tata ti eb, max yab ca paculanchi a at inic.

SAN MATEO6 tajax tsuu nana tin tajax a Dios. 23 Max yab lubach a hual yab neets tiquin tsuu. Tiquin cooy nana tin tajax a Dios ta ichich ani iba an yicuax lej tununul.

A Dios ani an tumin

tam it pabil cal an capnel yab ca taja ejtil axi eb tocatqui in tajal. In tajal in hual lej tepith abal ca tsutat u pabil. Lej chubax nan tu uchalchic abal cal nixe in cuaalits in atabil. 17 Tatachic tam it pabil ca cooy tacath a hual ani chichbath a xiil. 18 Antsana yab neets quit tsutat max it pabil. Expith i Tata ti eb jats neets ti tsuu tit pabil ani jats neets ti pitha i atabilab.

16Tatachic

In exobchal a Jess tin cuenta am pabiltalab axi chubax

a ejtohual ca cooy tsab i amulab, cum neets ca cathpich canitha axi jun ani axi jun iba. Neets ca putu cal in uchbixtal cal axi jun ani cal axi jun iba. Ni abal jay yab a ejtohual ca canitha a Dios ani jaye ca tajat canitha an tumin.
U beletnom a Dios cal in tsacamilchic

24Yab

(Lc. 16.13)

An calab ti eb

ca tamcuychic yan an calab axi teje tsabal, cum yab ja ax u ohuel. Hualam neets ti captsunchi tocat an thum. Hualam neets ca cuete catsey o max ca cueeyat. 20 Ms alhua ca luba ca cooy i calab axi tihua ti eb. Jats axi yab neets ca captsuhuat cal an thum. Yab neets ca cuete catsey ani yab neets ca cueeyat. 21 An calab axi tatachic a tsutalits ley cathpich huinat alhua, jats neets ca junini tsalapna ta ichich.

19Yab

(Lc. 12.3334)

In ey an tsuuxtalab

a hual a tsutalchic an tajax. Max lubach a hual a ejtohual tiquin

22Cal

(Lc. 11.3436)

tu uchalchic yab quit xetsin tsalpopol cal an capnel, ani cal an utsnel, ani cal an toltom. In exbath a ejattal lej cathpich yab ejtil in exbath an capnel, ani in exbath a inictal lej cathpich yab ejtil in exbath an toltom. 26 Ca tajachic ti cuenta an tsitsinchic abal yab u om, ani yab u cojol, ani yab in thayal janto ti al an huilte. Bel u capulchic, cum expith cal i Tata ti eb u pijchab. A exbath tatachic lej cathpich yab ejtil in exbath an tsitsin. 27 Aba ma ca lej xijcath luba ta ba quit tecatme tsejel metro, ni abal jay yab neets ca ejtou. 28 Yab in tomnal quit xetsinchic tsalpopol cal an toltom. Ca tajachic ti cuenta jantini tu puhuel an huits. Yab ja tin ebal abal u tojnal, ani yab tin ebal max u huichalac abal quin tsejca tim

25Nan

(Lc. 12.2231)

SAN MATEO6,7 ba. 29 Nan tu uchalchic abal an tsale Salomn cal patal in tsalat toltomil yab im baju in alabental ejtil an huits. 30 Cal a Dios jats tu tsejcanal an huits cathpich alabel. Ti jun a quicha ejate, ani ti jun a quicha tsemenequits ani ca chican. Cum ms a exbathchic cal a Dios, ms neets ti tajchi. Tatachic ojni yabaye a alhua belamalchic a Dios. 31 Yabats quit xetsin tsalpopol ani cononol ta ichich cal an capnel, ani cal an utsnel, ani cal an toltom. 32 Axi yab u exlom cal a Dios jats axi xeets tsalpopol cal jahua teje tsabal. Tatachic yab antsana ta ca taja, cum a cuaal a Tata ti eb ax in tsoobits patal jahua a yejenchal. 33 Expith ca junini jilchichic a Dios quin taja ti Tsale ta ichich ani ca junini taja bolith jantini jaja tin le, ani tamna jaja neets ti pithachic patal jahua ca yejenchi teje tsabal. 34 Jaxtam yabats quit xetsinchic tsalpopol jantoye ta ca huata calam. Tam ca chutheyits, tam neets ca yejenchi ca lej taja ti cuenta janto ta ca huata. Ta quicha ta quicha bijithits janto qui yajchicna.

12 te axi cuajat ta hual. 4 A uchal a at inic abal ti jilchi ca tixcanchi an amul tin hual, ani yab a tajal ti cuenta am pulic te axi ta cuete hual. 5 Tocat it eb tocatqui. Ca ocox tixca am pulic te ta hual, ani tiquele neets quit tajax tsuxinits abal ca tixcanchi an tsacam amul tin hual a at inic. 6 Jahua huinat alhua axi pel in cal a Dios yab ca pithanchi an inicchic axi ejtil i pico, i canats ti cachiquiy ejtil i pico. Ani jahua huinat alabel ani tsalat yab ca pithanchi an inicchic axi ejtil i olom, i canats quin alquith quetschiquiy ejtil i olom.

An conchix cal a Dios

Yab ca jolbiychic a at inic, ani a Dios yab neets ti jolbiy. 2 Ma jutam huichat tata ca jolbiy a at inic, antsana jaye a Dios neets ti jolbiy. 3 Tatachic ojni a huatath tajchal ti cuenta in tsacam hualab a at inic, ani yab a tajal ti cuenta a pulic hualab. Ejtil max ca tsuchi an tsacam amul tin hual a at inic, ani yab a tajal ti cuenta am pulic

(Lc. 6.3738, 4142)

An jolbix

janto ca conchi cal a Dios, jaja neets ti pitha. Ani jantots a aliyal, jaja neets ti tolminchi ca ela. Max ca tauna, jaja neets ti toctsiy. 8 Jitats u conchix neets ca pithan. Jitats u alim neets ca tolminchat quin ela. Jitats u taunom neets ca toctsiyat. 9 Max a tsacamil ti conchal i pan yab neets ca pitha i tujub. 10 Max ti conchal i tool yab neets ca pitha i tsan. 11 Aba ma yab it lej alhuachic, bel a exlal ca pitha a tsacamilchic jahua alhua. Ani ms i Tata ti eb axi lej cathpich huinat alhua neets quim pitha jahua alhua jitats ta ca conchin. 12 Jantini tatachic a le quit tajchin alhua, antsana ta ca etsey tajchi a at inic. Antsana tin ulal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani an u thuchath cal in caulomejilchic a Dios.

7Max

(Lc. 11.913; 6.31)

13
An xuyat otsnab

SAN MATEO7 a Dios in tajal ti lej Tsale. Expith neets ca otsits jitats quin tajchi in culbetal u Tata ti eb. 22 Tam quim baju a quicha nan cu tsejca an inicchic, yantalam jajachic neets tiquin ucha: Ajatic Ajatic, cal a bij i olnamal in cahuintal a Dios ani cal a bij i calthamal i atax teneclab. Ma i tajamal yan i labith tajbilab cal in tsap a bij. 23 Tamna nan neets cu tequeth uchachic: Ni jayqui nan yab tu exlamal tu cal. Quit tixcan cal nana ax a tajamal yab alhua.

an otsnab ani tsicoth am bel jun tu otsel yantalam i inic axi neets ca quibey abal etsey. Tatachic ca belna am bel axi xuyat in otsnab. 14 Xuyat an otsnab ani tililil am bel jun tu otsel huachic an inic axi neets ca it ejatliyat abal etsey cal a Dios.

13Quexat

(Lc. 13.24)

Exlab an te cal in hualil

ca hualca ta bachic quit cambiyat cal i quetach caulomechic axi quin lena ca otsits cal tatachic. Pel i cambix cum in tajal ejtil max pel i maxu oveja, ani tin lej ichich ejtil i pathum ax u capux. 16 Neets ca tequeth exlanchi in lej eychic cal in tojlabil. Am bathuch yab im binal i hualilab lab tuthub, ani an cholich yab im binal i hualilab lab bec. 17 Patal an te axi alhua im binal i alhua hualilab, ani an te axi yab alhua im binal i quithab hualilab. 18 Axi alhua an te yab in ejtohual quim bina i quithab hualilab, ani axi yab alhua an te yab in ejtohual quim bina i alhua hualilab. 19 Patal an te ax im binal hualim i quithab hualilab neets ca cotoyat ani neets ca jolohuat ti camal. 20 Neets ca exlachic cal in tojlabil yab alhua an quetach caulomechic.

15Yab

(Lc. 6.4344)

An ata axi cubat al an tujub ani axi cubat al an quithib

Axi quin alquith bijiy a Jess ti Ajatic

patalchic axi tiquim bijiy tin Ajatic neets ca otsits ti eb jun ti

21Yab

(Lc. 13.2527)

tiquin atsanchi u cahuintal ani tiquin tajchi, pel ejtil i tsalpath tsejcom ata ax in cuba i ata tin tujub cub. 25 Lej ulits an ab ani juchun an ic. Lej puhuey am pulic itse ma an ja im baju in acan an ata, ani yab cuajla cum in cuaal in lej alhua cub. 26 Jitats tiquin atsanchi u cahuintal ani yab tiquin tajchi, jayetsequi ejtil i tsejcom ata. Pelchic xe ejtil i tsejcom ata axi macu in tsalap in cuba i ata eblimqui i quithib. 27 Lej ulits an ab ani juchun an ic. Lej puhuey am pulic itse ma an ja im baju in acan an ata, ani tajat cuajla lej tumumul. 28 Talits ti cau a Jess ani lej jicpanchab in exobchixtal cal an mulcunel. 29 Antsana tu jicpanchab cum pel in lej exobchixtal axi lej abath cal a Dios. Yab ja ejtil in exobchixtal an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss.

24Jitats

(Lc. 6.4749; Mr. 1.22)

SAN MATEO8
A Jess in jelthal jun i inic ax in cuaal i tit capux cal in anam tuul

14 Neets quin cale abal tu jelthanchi. 8 Toctsin an capitn: Ajatic, yab u cuaal u alhua abal tata quit otsits nan tu quima. Expith ca ulu an cau, ani neets ca tajat jeltha u tolmihual. 9 U exlal abal jahua tata ca ulu, jats neets ca tajan. Cum nan in abatnab cal i oclec ani nana pel tin abatnom cal i soldadochic. Max nan cu ucha i soldado ca cale juta, neets ca lej cale. Max nan cu ucha i soldado ca chich teje, neets ca lej chich. Max cu ucha u tolmihual quin taja jantots, jats neets tiquin tajchi. 10 In jicpal an cau a Jess tam tin atsa an capitn in ulu antsana. Tam in ucha axi tsatatchic cal jaja: Lej chubax nan tu uchalchic abal yab juta u elamal jitats lej belom ejtil axe xi capitn. Ma ni cal an Israelchic yab u elamal. 11 Nan tu uchalchic abal neets ca chich yantalam i inic ti calel quicha ani ti otsel quicha, ani neets ca otsits ti eb jun tin tajal a Dios ti lej Tsale. Neets ca buxcanchic ti capul junat cal a Abraham, ani cal a Isaac, ani cal a Jacob. 12 Huaats an Israelchic in tsalpayal abal neets ca otsits ti eb expith abal pel i at xitslab cal a Abraham, ani expith neets ca jolohuat ti al am pulic yajchictalab jun ti lej yicuax. Tats ti neets ca uquinchic ani ca huechechlats in camab cal an lej yajchictalab. 13 Tam uchan an capitn cal a Jess: Xo quit cale ta quima, cum jantini ta belamalits antsana

Paiyits a Jess ti al am bolchal, ani tsatenchab cal yantalam i inic. 2 Ani utey jun i inic ax in cuaal i tit capux cal in anam tuul. In tuthu in cualal tin tamet a Jess, ani in ucha: Ajatic, max a leac a huital tiquin jeltha. 3 Tam a Jess in tacchi cal in cubac, ani in ucha: U le tu jeltha, ani ma xohue it jelthachits. Ani tamequi jun tajat jelthajits cal an tit. 4 Tam uchan cal a Jess: Ca taja ti cuenta yab ca olchi jita jahua it tajchinenec. Expith quit cale cal am pale ani ca bina an tsacchixtalab ax in ulal an tsejcath cau binath cal a Moiss in uchbil quim bina jitats jelthach cal an tit axi capux cal in anam tuul. Antsana ta ca taja abal ca tejhuamethanchi an inicchic abal it jelthachits.

(Mr. 1.4045; Lc. 5.1216)

A Jess in jelthal in tolmihual i capitn

a Jess ti bichou Capernaum, ani taja utey cal jaja jun i inic axi pel i capitn cal an soldado romanochic. In lej canat tauna a Jess. 6 In ucha: Ajatic, tihua tu quima cuajat mool u tolmihual al i huaytalab tsey. Pel i tsambe ani in lej yajchicnal an yajal. 7 Tam uchan cal a Jess:

5Otsitsits

(Lc. 7.110)

15 neets quit tajchin. Tamequi jun jictohual ti jelthanchatits in tolmihual.


A Jess in jelthal in uxum iyam a Pedro

SAN MATEO8 An occhic in cuaal an jol juta ta ca cuajiy ani an tsitsinchic in cuaal in cutil juta ta ca coyots, ani nana tin Juntal patal an inicchic ma yab u cuaal i ata juta tu cu moca u oc. 21 Tam uchan a Jess cal jun i exobal: Ajatic, tiquin aychi ma ca tsemets u tata ani cu joliy, tam tiquele neets tu tsatenchi. 22 A Jess in toctsiy: Tiquin jun tajat tsatenchi ma xohueits. Ca jila ca joliyat an tsemelomchic cal axi yab ejat cal nana u bij.

a Jess tin quima a Pedro, ani tats tin tsuu in uxum iyam a Pedro mool al i huaytalab tsey cal i caqueltalab. 15 In tacchi in cubac, ani jun tajat tixcanchatits an caqueltalab. Tam tsacpan ani im pijchi a Jess junax cal in junquilchic.

14Cale

(Mr. 1.2931; Lc. 4.3839)

A Jess in jelthal yan i yaulchic

a quicha, ani u chanchinale a Jess yan i inicchic ax u cooyab cal an atax teneclab. Tocat cal in cahuintal in canchalchic. Jaye in jelthal patal axi yaulchic. 17 Antsana tu putnal jahua in ulumalits in caulomejil a Dios Isaias tin cuenta a Jess antse: Jaja pel i tsaplix cal axi palulul in inictal ani pel i jelthom cal an yaulchic.

16Otscanits

(Mr. 1.3234; Lc. 4.4041)

A Jess in coythal an ic al am pulic lejem

Jitats in le ca tsatey cal a Jess

in tsuu a Jess tin tonith huaats yantalam i inic, tam in ucha in exobalilchic: Huana cu cale jum poque am pulic lejem. 19 Tamequi ti utey cal a Jess jun i inic axi pel i exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. In ucha: Exobchix, nan neets tu tsatenchi abal jutamaquits quit cale. 20 A Jess in toctsiy:

18Cum

(Lc. 9.5762)

otsits a Jess junax cal in exobalilchic ca cale al i tan. 24 Tam ti neetsits al an ja thaycan jun i tsapic ic ani lej lanquil an ja, ma huachiquits ca uctsin an tan. Ani a Jess huayamath. 25 Tam ejtsintha ani uchan: Ajatic, tucu jaluntha cum u uctsinalits. 26 A Jess in toctsiychic: Jale it lej jiquelchic? Jats cum yabaye tin alhua belamal. Tam tsaquiy a Jess in cuiya an ic ani an ja. Tamequi tajat cubiyits an ic ani yabats lanquil an ja. 27 Ani in exobalilchic in lej jicpal ani in conoyal: Jita tam inic hualam jaja abal in ejtohual quin abatna an ic ani an ja ?

23Taley

(Mr. 4.3541; Lc. 8.2225)

Tsab i inic Gadarajib ax u cooyab cal i atax teneclab

ulits a Jess jum poque am pulic lejem tihua ti tsabal Gadara.

28Taley

(Mr. 5.120; Lc. 8.2639)

SAN MATEO8,9 Taja in tamu tal ti bel tsab i inic axi cuajil ti al i jolimtalab tsemelom. Cum u cooyab jajachic cal i atax teneclab ani lej thimalon, jaxtam ni jita yab in inicnal tim ba ca huatey al nixe xi bel. 29 Tam an teneclabchic tin ichich nixe xi inic in thajanthalchic quin thajat ucha a Jess antse: Tataits pel it Jess ti Tsacamil a Dios. Janto tam eyaltalab a cuaal abal tucu otsanchi? Yabaye im bajumalits an quij abal tata tucu yajchiquiy. 30 Taja xeets hue utat i pulic cuenel i olom ti acul. 31 Ani lej canat uchan a Jess cal nixe xi atax teneclabchic antse: Max neets tucu caltha, tucu pitha an quij abal qui cuajchiy tin inictal nixe xi olomlom. 32 Tam a Jess in toctsiychic: Bel quit caletschic ca cuajchiy. Tam calpachiquin an atax teneclab tin ichich axi tsab i inic, ani otsitschic quin cuajchiy tin inictal an olomlom. Ani taley thubat tala jololol ti cale an olomchic al i cotoblom ma ijcachiquinits al am pulic lejem. Tats ti tajat uctsinchic. 33 Taley am beletnomchic cal an olomlom athithil cale quin olna ti bichou. In tala tilchi am bichou jantini ti canchinenec an atax teneclabchic nixe xi tsab i inic. 34 Tam cale tim patal am bichou abal quin tsuu a Jess. Ani tam tin tsuuhuits, tam in lej canat ucha abal ca lejat tixcanits al nixe xi cuenchal.

16 lejem, ani ulits tim bichohuil. 2 Taja u chanchinal jun i tsambe cuatsat al i tseyte tat. Ani tam ti a Jess in tsuu abal in lej belalchic, in ucha an tsambe: Quit culbe tsacamil, cum nan tu paculanchal a hualab. 3 Taja huaats talchic i exobchix cal an tsejcath cau in tsalpanchal jahua a Jess antsana in ucha an tsambe. In uluchic tin ichich jale in tajal ejtil max pel a Dios. 4 A Jess in exlaits jantini tu tsalpanchab cal jajachic, ani jaxtam in ucha: Jale tata chic tin quibtsoth tsalpanchal u ey? 5 Yab quibat abal nan cu ucha an tsambe nan tu paculanchal a hualab, ani yab quibat jaye cu ucha quit tsaquiy ani quit belats. 6 Nanaits tin Juntal patal an inicchic, ani cal u eyaltal tin jelthom tiquin exlanchi u ey abal u cuaal jaye u eyaltal teje tsabal cu paculanchi in hualab an inic. Tam a Jess in ucha an tsambe: Quit tsaquiy ca thaya a tseyte tatil ani quit calets ta quima. 7 Ma tamits ti tsacpan jelthachits, ani ta calets tin quima. 8 Tam tin tsuu an inicchic abal antsana tajchinenec an tsambe cal a Jess, in lej jic palchic. Jaye im puhuethanchal jajachic im bij a Dios, cum pithame a Jess in eyaltal antsana quin taja i labith tajbilab.

A Jess in jelthal jun i inic tsambe

Taley otsits a Jess al i tan ani huatey jum poque am pulic

(Mr. 2.112; Lc. 5.1726)

A Jess in caniyal a Mateo abal ca tsatey cal jaja

tixcan a Jess ti al nixe xi cuajattalab, ani tam ti neets ti

9Taley

(Mr. 2.1317; Lc. 5.2732)

17 bel in tsuu quetel jun i inic jun tu batsuhuab an jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno. Pelits nana in Mateo. Tin ucha a Jess: Tiquin tsatenchi. Tam in thubat tsaquiy ani u tsatenchi. 10 Talbel otsits a Jess tu quima ca caputs. Ani ulitschic jaye queat i batscul jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno ani queat i hualbith inicchic. Ani cuajat jajachic quetel ti capul junax cal a Jess ani cal huahua tu exobalil. 11 Ani cum an fariseochic tu tsuu u junax quetel huahua antsana, tu conoyal: Jale u junax capul a Exobchixal cal nixe xi batscul jalbixtalab tuminchic tin cuenta an gobierno ani cal queat i hualbith inicchic? 12 Cum a Jess in atsa jahua antsana in conoychic, in ulu: Axi lubach an inic yab in yejenchal i ilalix, expith axi yaul ojni jats in yejenchal. 13 Nan in chenec cu caniy ca chich cal nana ca jictson cal in hualab jitats in lej exlalits tin ichich abal pel i hualbith inic ani iba ax in tsalpayal pel i alhua inic. Ca ejtiychic jahua in ulal an Tocat Thuchlab antse: Nana in Dios u le abal ca yajnanchi an inicchic, ani yab expith tiquin tsacchiy cal i tsemthach conel.

SAN MATEO9 Jale huahua ani an fariseochic u lej pabil cal an capnel ani yab u pabil a exobalilchic? 15 A Jess in toctsiychic: Yab in tomnal ca tepin ax u tsabixchic cal an tomquintalab biyat cuajate an tomquinel inic. Max quim baju a quicha ca tixcanenequits an inic tomquinel, tamna ojni in tomnal ca pablatschic. Tam nan in tixcanenequits, tam ojni in tomnal ca pablats u exobalilchic jaye. 16 Yab in tomnal ca cuachiyat am biyal toltom cal i it pejach i toltom, cum tam ca pacuhuat neets ca muley axi it ani tam neets ca oume in mitstal axi biyal. 17 Yab in tomnal ca baliyat al i biyal balixtalab ot in jalil an lab tuthub ax u it boclinalits. Max ani ca tajan, neets ca mitscan an ot ani neets ca huaclan am boc lab tuthub. Antsana neets ca quibey am boc ani neets ca othey am balixtalab ot. Jaxtam in tomnal ca baliyat in jalil an lab tuthub ax u it boclinalits al i it balixtalab ot. Tamna neets ca ohuey am boc ani jaye am balixtalab ot.

In tsicachil a Jairo ani an uxum ax in tacchal in toltomil a Jess

Conoyab a Jess tin cuenta am pabiltalab cal an capnel

chich cal a Jess talchic axi pel i exobal cal a Juan pujax, ani in conoyalchic:

14Tam

(Mr. 2.1822; Lc. 5.3339)

ti cahue a Jess, ani chich jun i inic axi pel i oclec tin tiyopanil an Israel. In tuthu in cualal tin tamet a Jess, ani in ucha: Talel ti tsemetsits u tsicachil. Bel aba ani, quit cale ca punchi a cubac ca ejtha. 19 Tam cubiy a Jess, cale junax cal an inic ani cal huahua tu

18Exom

(Mr. 5.2143; Lc. 8.4056)

SAN MATEO9 exobalil. 20 Ani ti bel neets jaye jun i uxum ax in cuaal lajuj tsab i tamub yab u tajlunal ti yaul ta its. Utey tin cux a Jess ani in tacchi in acan in nacat coton. 21 In cuete ulumalits tin ichich max expith quin tacchi in toltomil, neets ca jeleycua. 22 Huilquin a Jess in tsuu an uxum, ani in ucha: Yab quit tepin mimlab, nan xo tu jelthal cum tim belamalits. Ma tamequi tajat jelthachits. 23 Taley ulits a Jess tin quima nixe xi oclec ani otsits alta. Taja in tsuu cuajatits an tenelchic cal an tsemelom. Ani thajat ucnanchab an tsemelom. 24 Tam a Jess in ucha axi muthatchic: Quit calechic eleb. Yab tsemenec an tsicach, u huayal expith. Cal axe xi cau tocat u tilibnath tenal axi tajachic. 25 Tam ti calejitschic eleb, otsits a Jess alta jun ti cuajat an tsicach. In yacuchi in cubac, ani tamequi tsacpan ejthachits. 26 Ani thubat olna tim puhuel nixe xi tsabal jantini tin tajamal antsana a Jess.

18 Jantini ta belalchic, antsana neets tu tajchi. 30 Tamequi tajat jelthachits ani tsuxinchic. Tam a Jess in lej uluth uchachic: Ca lej taja ti cuentachic abal yab ca olchi jita jahua nan tu tajchamalchic. 31 Aba ani antsana uchan cal a Jess, bel tocat in lej olnal tim puhuel nixe xi tsabal janto tajchinenecchic.

a Jess taja ani tsatenchab cal tsab i joctsi. Thajat uchan: Tataits axi pel it at xitslab cal a David, tucu yajnanchi. 28 Tam otsits a Jess al i ata ani tsatat jaye an joctsichic. A Jess in conoy: A belal abal nana u ejtohual tu tsuuxmetha ? Toctsinchic: Ojni Ajatic, i belal. 29 Tam a Jess in tacchi in hualchic ani in ucha:

27Tixcanits

A Jess in jelthal tsab i joctsi

ti calejits ca cale an joctsichic, ani u chanchinal Jess jun i mo inic ax u cooyab cal i atax teneclab. 33 A Jess in canchi an atax teneclab, ani thubat in tsiquiy ti cau axi moac. Ani in lej jicpal an inicchic axi taja, in uluchic: Ni jayqui yab i tsuumal i Israel quin taja jahua xohue i tsuumal in tajamal axe xi inic. 34 Tam an fariseochic in ucha axi taja muthatchic: Axe xi inic in calthal an atax teneclab cal in tsap an tsale teneclab.

32Talel

A Jess in jelthal jun i mo inic

a Jess ti tsabibil ti al i pulic bichou ani ti al i tsacam bichouchic. In exobchichical an inicchic cal in cahuintal a Dios ti al in tiyopanilchic an Israel, ani in thajchixnanchal an alhua cau jantini tin tajal ti Tsale a Dios. Jaye xeets ti jelthothol cal patal jitats u yaul ani cal jitats in cuaal i yajalchic. 36 Tam tin tsuu a Jess am pulic mulcunel in lej yajnanchal,

A Jess in yajnanchal an inicchic


35Xeets

19 cum in tsuu abal lej yajchiquith ani lej tepipil xeets. Xeets ejtil i quibelom ovejachic yab jita cal ta ca beletna. 37 Tam a Jess tu ucha huahua tu exobalil: Lej chubax jantini max huaats yan i huay ca cojohuat, antsana huaats yan i inicchic axi tsejcathits abal tiquim bela nana. Ani jantini tam huaats lej hue an cojolchic, antsana huaats lej hue jita tiquin olnanchi u bij cal an inicchic. 38 Jantini an thabal huay in abal jita ti cojol, antsana ta ca conchi a Dios abal quin abayechic jita tiquin olnanchi u bij cal an inicchic.

SAN MATEO9,10 Taley pel a Judas Iscariote axi neets quin tsinat bina a Jess tin cubac in tomolnaxilchic.
A Jess in abal axi lajuj tsab in exobalil ti olnom

A Jess in tacuyal axi lajuj tsab tin abathualejilchic

10

Taley a Jess tu caniy cu chich huahua tu lajuj tsab tu exobalil, ani tu pithachic i eyaltalab abal tu canchix cal i atax teneclab ani tu jelthom cal patal jahuaquits tam yaulats ani tam yajalchic. 2 Im bijchic axi lajuj tsab tacuthits antsanachic: An caal pel a Simn Pedro, ani in ebchal Andrs, ani a Jacobo ani in ebchal Juan. Jats nixe a Jacobo ani a Juan axi pel in tsacamil a Zebedeo. 3 Pel a Felipe, ani a Bartolom, ani a Toms, ani nana tin Mateo axi pelac tim batscul jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno, ani a Jacobo axi pel in tsacamil a Alfeo, ani a Lebeo ax u bijiyab jaye ta Tadeo. 4 Pel a Simn axi pelac i tsatel cal an cuenel ax u bijiyab ti cananista.

(Mr. 3.1319; Lc. 6.1216)

cum neets tucu abaits a Jess tin tojlabil, tu uchachic: Yab quit cale tin tsabalil axi yab Israelchic ani yab ca tsabiy am bichoulom ti Samaria. 6 Expith quit calechic cal am bichou Israel, cum xeetschic quibenec ejtil i quibenec ovejachic. 7 Ca olnanchichic abal hueits neets quin taja a Dios ti lej Tsale teje tsabal. 8 Ca jelthachic ax in cuaal an tit axi capux cal in anam tuul ani jahuaquits tam yaulats. Ca ejthaa an tsemelomchic ani ca canchi an inicchic an atax teneclab. Cum nan tu tsejhualiy cal axe xi eyaltalab, jaxtam yab ca batsu i tumin tam ca tojontha. 9 Quit calechic naptal. Yab ca nethachic i tumin. 10 Yab ca nethachic i morral, ni tsab i toltom, ni i pajablab, ni i cuayablab. Cum pel in uchbil an tojnal ca pijchin. 11 Jahuaquitsqui tam bichou ani cuenchalab quit ulits, taja ca aliy jun i inic axi alhua. Quit otsits tin quima, ani tats quit junini cuajiy ma tam ti neetsits quit cale al nixe xi bichou. 12 Tam quit otsits tin quima, ca ucha abal a le abal ca coythanchat in ichich cal im bij a Dios. 13 Neets ti tabatnanchi a cahuintal max pel i alhua quimath, ani max i tocat neets ti hualbanchi. 14 Jitats yab quin

5Taley

(Mr. 6.713; Lc. 9.16)

a 10.8 tsab ejatliy tsacba

SAN MATEO10 lena ti batsu tin quima ani yab ti atsanchi a olnomtal, tam quit tixcan cal jaja ani quit calechic al nixe xi bichou. Ca tininiy am pojoth jahuats ca thau ta acan al nixe xi bichou tam neets quit cale. Antsana ta ca tsoobna abal pojcamejits in cahuintal a Dios taja. 15 Lej chubax nan tu uchalchic abal nixe xi inicchic neets ca cathpich yajchiquiyat tam quim baju an quicha tam ca tsejca cal a Dios. Ma an Sodomajibchic ani an Gomorrajibchic cal im pojcaxtal axi ti biyal yab neets ca cathpich yajchiquiyat jantini jajachic axi yab ti batsuhual.

20 quit cuete cahuin, cum an Espiritu Santo jats neets ti pitha an cau. 21 I ebchalab neets quim bina in at ebchal abal ca tsemtha, ani ma i tatalab neets quim bina in cuete tsacamilchic abal ca tsemtha. I tsacamchic neets quin tomolna in tata ani in mim, ma quin taja abal ca tsemthachic. 22 Cal tu ebal nana jathua tim patal an inicchic neets ti atachic. Cal a tayath cuxuthtal neets quit jalunthachic ma ca taley an quij quicha. 23 Max ti othnal al jun i bichou, quit cale ti pil i bichou. Nana tin Juntal patal an inicchic neets quin huichiy tam ma yabaye a tala tsabiyamal tim patal am bichouchic Israel. 24 In exbath an exobchix yab u jalunchab cal in exbath an exobal, ani in exbath an amu yab u jalunchab cal in exbath an tojnal. 25 Lejatits max an exobal quin ejtilna an exobchix ani an tojnal quin ejtilna an amu. Nanaits tin tatalab cal tatachic tu tsacamil. Max quin oth bijiyat nana tin tsale atax teneclab Beelzeb, tatachic ms neets quit oth bijiyatte.

neets quit cale tiquin olnanchi u bij, ani neets ca tamu i inicchic ax u othnax ejtil i pathum ax u othnax cal an oveja. Jantini in tajal an tsan lej tsalpath, antsana tatachic ca taja tsalpath. Jantini an lab cucu in tajal maxu, antsana ca taja maxu. 17 Quit cuajiychic tsejcacathits, cum a tomolnaxil neets ti binachic tin cubac an eyalchic ti al i tiyopan. Ma taja neets quit huithcoyat ti al in tiyopanil an Israelchic. 18 Jaye tu ebal nana neets quit bina tin tamet i oclec ani i tsale axi pel i pil inicchic yab Israel, ani cal jajachic jaye neets tiquin olnanchi u bij. 19 Tam tit binathits quit tsejca cal an oclecchic, yab quit tsalpaxin tin cuenta janto neets ca uchachic ani jantini ti neets quit toctsin. Ma tamequi a Dios neets ti pitha an cau jahua ca ulu. 20 Yab neets

16Tatachic

Neets ca othna in abathualejilchic a Jess

Jita ca tsejna

ca tsejna a at inicchic. Jahua in tsinat tajal an inic neets ca tala tejhuamethanchat pil a quicha, ani jahua in tsinat tsalpayal tin ichich neets ca tsoobnanchat pil a quicha. 27 Jahua nan tu cuete uchalchic, jats ca lejquith olchi an inicchic. Jahua nan tu tsinat uchal, jats ca thajat tiloxna jun ti ca tala atsan cal patal an inicchic. 28 Yab ca tsejna

26Yab

(Lc. 12.29)

21 a at inic, cum expith in ejtohual ti tsemthanchi a inictal ani iba a ejattal. Tocat ca tsejna a Dios, cum jaja in ejtohual ti tixcanchi a ejattal ani jaye ti jolou ti al am pulic tsemla. 29 An nujul in nujuhual tsab i tsacam tsitsin cal juncats i tsacam tumin. Ani ni jun i tsacam tsitsin yab u ijcanal tsabal max yab quin lena i Tata ti eb. 30 Ani jaja ti coonchalits tatachic ajith tin junchictal a xiil ta oc. 31 Cum a Dios lej beletnom, jaxtam yab ca tsejna janto quit tajchin cal a at inic. Jaja ti tsutal a cuaal a lej cathpich exbath ani yab ejtil an tsacam tsitsin.

SAN MATEO10,11 u ejtohual cu bijiy tu cal jitats in cathpich canithal in tata o in mim, ani max nana tocat lej hue tin canithal. Aniye jaye jitats in cathpich canithal in cuitolil o in tsicachil, ani max nana tocat lej hue tin canithal. 38 Jaye yab u ejtohual cu bijiy tu cal jitats yab in le ca yajchiquiyat ani ma ca tsemtha tin ebal abal pel i tsatel cal nana. 39 Jitats in le expith quin taja in cuete culbetal, jats neets ca quibey. Jitats quim bina tim ba cal tin ebal nana u bij, jats neets ca jecontha.

37Yab

An atabilab

Jitats quin olna a Cristo cal an inicchic

jitats tiquin olnanchi u bij cal in at inic, nana jaye neets cu olnanchi im bij cal u Tata ti eb. 33 Ani jitats tiquin tsinconchi u bij cal in at inic, nana jaye neets cu tsinconchi im bij cal u Tata ti eb.

32Patal

(Lc. 12.89)

I tomolnaxtalab tin ebal a Cristo

ca quibtsoth tsalpaychic max an inicchic neets ca cuajiy jun ejet expith tin ebal abal nan in chenec teje tsabal. Neets ca huatsin i tomolnaxtalab tin ebal nana u ey. 35 In chenec ani jats ti huatsinenequits i tomolnaxtalab. U tomolnab i tatalab cal in cuitolil, ani i mimlab cal in tsicachil, ani i uxum iyam cal in alib tsicach. 36 Neets ca tomolnxin jun cal xi jun tin cuete quima.

34Yab

(Lc. 12.5153; 14.2627)

ti batsu tatachic, tin macuchith batsuhualne. Ani max jitats tiquim batsu nana, in macuchith batsuhual a Dios ax tin abamal quin chich teje tsabal. 41 Jitats quim batsu axi pel i caulome cal a Dios tin ebal abal abath cal a Dios, jaja neets quim batsu jayetsequi an atabilab axi ejtil neets quim batsu an caulome. Jitats quim batsu jun i alhua inic tin ebal abal pel i alhua inic, jaja neets quim batsu jayetsequi an atabilab axi ejtil neets quim batsu an alhua inic. 42 Max jitats ti pithalchic i tsamay ja ca utsa tin ebal abal pel it tsatel cal nana, jaja lej chubax neets ca pithan an atabilab cal u Tata ti eb.

40Jitats

(Mr. 9.41)

In abatnanelilchic a Juan pujax

11

Talits ti exobchix a Jess cal huahua lajuj tsab tu exobalil, ani ta cale ti al i

(Lc. 7.1835)

SAN MATEO11 bichouchic axi taja utat abal ca exobchixin ani ca thajchixin cal in cahuintal a Dios. 2 Cuajate a Juan pujax ti al an huicaxte, ani olchinal jantini ti xeets in tajal a Cristo. Tam in aba tsab in tsatelil abal ca cale cal a Cristo. 3 Quin conoychic max jaja jaits a Cristo axi bijithits neets ca aban cal a Dios ca chich, ani max iba quin aychiye ms jita ca aban. Ulitschic ani antsana in conoychic a Jess. 4 A Jess in toctsiychic: Quit calechic ca olchi a Juan jahua xohueits a tsuumal ani jahua a atsamal u tajchal an inicchic. 5 U tsuuxmethal an joctsichic ani u jelthal an cuetsechic abal ca alhua belats. U jelthal an inicchic ax in cuaal i tit axi capux cal in anam tuul. U otsoxmethal an tsinechic ani u ejthal an tsemelomchic. U olnanchal an alhua cau an tsejhuantalchic. 6 Lej culbelits jitats tayath belom cal nana ani max yab u tapchinal im belomtal. 7 Tam ti calets axi tsab in exobalil a Juan, in tsiquiy a Jess qun tiloxnanchi in ey a Juan cal axi muthat taja. In conoychic: Janto tam inic a tsalpay neets ca tsuuchic tam it cale ca tsuu a Juan tihua ti al an joltam? Hualam a tsalpay neets ca tsuu i inic axi palulul eitil i pacb tam juchuyab cal an ic. 8 Ani max i, hualam a tsalpay neets ca tsuu jun i inic lej huinat alhua tsejcath. Tata ojnichic a alhua tsoobits abal axi lej huinat alhua tsejcath jats ax u cuajil tin quima i tsale. 9 Tiquin

22 lej ucha janto tam inic a chubax tsalpay neets ca tsuu max yab i pel i caulome cal a Dios. Jats jaja a Juan, ani in ey jaja lej cathpich yab ejtil axi queatchic an caulome cal a Dios. 10 Jats a Juan ax u olnab ti al an Tocat Thuchlab tam ti a Dios in uchamal an Ajatic antse: Nana in Dios neets cu occhith aba u caulomejil abal ti tsejcacanchi am bel. 11 Lej chubax nan tu uchalchic abal a Juan pujax jats axi cathpich pulic in ey cal patal an inic axi ma xo huatsinenequits. Bel abal ani antsana in ey jaja xo lej cathpich, talbel neets ca jalunchat cal axi ms tsipili in ey tam a Dios quin taja ti lej Tsale. 12 Ma tam ti chichits a Juan pujax cal in cahuintal a Dios ani ma ti xohue huaats i inicchic ax in lej canat lubal ca otsits cal a Dios jun tin tajal jaja ti lej Tsale, ani jaits jajachic axi neets ca chubax otsits cal jaja. 13 Patal am biyal caulomechic cal a Dios in quejab olnamalits abal a Dios antsana neets quin taja. Jats in olna jaye a Juan. 14 Max a le ca belachic, nan tu uchalchic abal a Juan pel i caulome ejtil a Elias axi ti biyal. Jats a Juan lej bijithits cal a Dios abal neets ca chich. 15 Jitats junat in ichich cal nana u ichich, quin lej alhua bina in xutsun cal axe xi cau. 16 Janto cal tu cu tejhuamethanchi in ey an inicchic axi xo xeets tsabal? Pelchic ejtil i tsacam ax u ubatqui ti al am plaza. Ca thajat uchan cal in at ubatchic antse: 17 It juchunchame

23 an tsul tam ajib ani yab it bixmats. It yajchic ajtinchame tin quichajil an tsemelom ani yab it uquincua. 18 Chich a Juan lej pabil cal an capnel, ani a uluchic abal cuajchith cal i atax teneclab. 19 Talbel nana tin Juntal patal an inicchic in chichne. Yab im pabil cal an capnel, ani tocat a uluchic pel tin captsutsma ani pel tin utsutsul. Pel tin jaubcua am batscul jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno ani pel tin jaubcua axi exlath ti lej hualbith inicchic. Aba ani antsana nana ani a Juan u tsalpanchab i ey, bel axi tsalpathchic in alhua tsoobits abal huahua u pithnenec an tsalpathtalab cal a Dios.

SAN MATEO11 huenconenequits cal a Dios. 22 Nan tu uchalchic abal axi xo u cuajil ti Corazin ani ti Betsaida neets ca cathpich yajchiquiyatchic, ani axi ti bichou Tiro ani ti bichou Sidn yab antsana neets ca cathpich yajchiquiyat tam quim baju an quicha ca tsejca cal a Dios. 23 U cuajataque ma xo am bichou Sodoma max u tajamalac tihua i labith tajbilab ax u tajamal xohue ti Capernaum. Axi xo cuajatchic ti Capernaum yab neets ca otsits ti eb, tocat neets ca jolohuat ti al an tamtsemla. 24 Nan tu uchalchic abal jaits jajachic axi neets ca cathpich yajchiquiyat tam ca tsejca cal a Dios, ani yab antsana neets ca cathpich yajchiquiyat axi ti biyal cuajiy ti bichou Sodoma.

Am bichouchic axi jecom cal a Cristo

a Jess in cuiyath tiloxnal an inicchic axi al am bichouchic jun tin tajamalits jaja yan i labith tajbilab, cum yab jictsonenecchic cal in hualab ani yab huenconenec cal a Dios. In ulu: 21 Tsejhuantal axi cuajatchic ti bichou Corazin ani ti bichou Betsaida cum neets ca lej yajchiquiyat. Max ti biyal u tajamalac ti bichou Tiro ani ti bichou Sidn an labith tajbilab ax u tajamal xo ti Corazin ani ti Betsaida, jajachic jictsonenecac cal in hualab ani huenconenecac cal a Dios. In caiyamalaquits i toltom axi tsejcath cal i thapup ani in majuyamalaquits tim ba cal i joltay ti tsubixtalab abal jictsonenequits cal in hualab ani

20Taley

(Lc. 10.1315)

A Jess in caniyal ca chich cal jaja an inicchic

ol a Jess in ulu antse: Nan tu puhuethanchal a bij Tata ti eb, cum it thabal cal an eb ani cal an tsabal. A tsinconchamal a tsalap an inicchic ax in tsalpayal tim ba abal pel i lej cathpich tsalpath ani huitom, ani a tejhuamethanchamal axi tsaat in ichich ejtil i tsacam. 26 Ojni Tata ti eb, antsana ta tajamal cum pel a culbetal. 27 Tam a Jess in ucha axi tajachic: U Tata ti eb tin tala jilchamalits tu cubac patal jahua huaats ti eb ani ti tsabal. Nanaits pel tin Tsacamil a Dios ani ni jita yab in ejtohual tiquin lej exla nana jantini u Tata ti eb expith tin lej exlalits. Ani ni jita

25Taley

(Lc. 10.2122)

SAN MATEO11,12 yab in ejtohual quin lej exla u Tata ti eb jantini nana expith u lej exlalits. Expith jitats nan cu lena cu tejhuamethanchi in ey u Tata ti eb, jats neets ti lej exlom cal jaja. 28 Quit chich cal nana patal tatachic ax it tsequenequits tit tojnal ani tit quital, ani nan neets tu coythachic. 29 Jantini tu tamcuth tojnal i hueyax huicath i yugo tin oc, antsana ti quit tamcuth tojonchic cal nana. Tiquin exlanchi u ichich abal caya ani tsaat, ani tam neets ca cooy i coytalab ta ichich junax cal nana. 30 An yugo axi nan tu punubchalchic yab tojlab tiquin xetsinthanchi, ani an quitalab axi nan tu quitnanchal icou tiquin xetsinthanchi.

24 am palechic. 5 Auxe max yab a ajiyamal jahua in thucha a Moiss abal am palechic u tojnal tam sbado ti al an tiyopan, ani yab pel i hualabtalab. 6 Nan u tojlabil ani u cahuintal lej cathpich exbath ani yab ejtil axi cal am palechic. 7 Yab a ejtiyamal jahua in ulal an Tocat Thuchlab antse: Nana in Dios u le abal ca yajnanchi an inicchic, ani yab expith tiquin tsacchiy cal i tsemthach conel. Max tatachic xo antsana a ejtiyamalac ani a tajamalac, yabac a jolbiyamalits u exobalilchic cal am putslats. 8 Nanaits tin Juntal patal an inicchic ani u cuaal u eyaltal cu ulu janto ta ca eyentha an sbado.

An inic axi huayenec in cubac

Putsil in exobalilchic a Jess cal in hualil an lab em

12

Jun i sbado u xeets huahua tu exobalil junax cal a Jess al jun i tayablab lab em. Cum u lej cailits xeets i putsiyal in hualil an lab em ani i capchal in ichich. 2 Cum tsutab antsana i tajalchic, tam uchan a Jess cal an fariseochic: Ca tsuu a exobalilchic in tajal tam sbado jahua in ulal an tsejcath cau binath cal a Moiss yab quin tajachic. 3 A Jess in toctsiychic: Auxe max yab a ajiyamal janto in taja a David junax cal in junquilchic ti jayqui tam ti cail jajachic. 4 Otsits jaja tin quima a Dios ani in capchi an tocat pan axi expith u jilchinal quin capu

(Mr. 2.2328; Lc. 6.15)

cale a Jess taja ani otsits tin tiyopanil an Israelchic. 10 Ani cuajat taja jun i inic axi huayenec in cubac. Cum lenab ca jolbiyat a Jess max quin jeltha tam sbado, jaxtam u conoyab cal talchic axi cuajat ti al an tiyopan antse: Ti jilal an tsejcath cau binath cal a Moiss ca jeltha i yaul tam sbado? 11 A Jess in toctsiychic: Auxe max jita tatachic ca ijcan a ovejajil al i mom tam sbado ani hualam yab neets ca caltha. 12 In exbath jun i inic lej cathpich yab ejtil in exbath jun i oveja. Jaxtam an tsejcath cau tu jilal qui tolmiy an inic tam sbado. 13 Tam a Jess in ucha an inic axi huayenec in cubac: Xo ca lemca a cubac. In lemca, cum jelthachits. Jilcon tsablom in cubac lubach. 14 Tamna

9Taley

(Mr. 3.16; Lc. 6.611)

25 cale an fariseochic quin tsejca an cau jantini ti quin tsemtha a Jess. a Jess in exla abal antsana lenab ca tajchin, tam cale taja ani calets. Ani tsatenchab cal yan i inicchic. Ani in jelthachiquiyal patal axi yaul. 16 In lej uluth ucha an tsatelchic yab quin olnanchi in ey cal jita. 17 Antsana tu putnal jahua in ulumal in caulomejil a Dios Isaas ti biyal tin cuenta a Jess antse: 18 Nana in Dios ani axe pel u lej tacuth tojnalil. Jats u lej canithal ani cal jaja in lej culbel. Neets cu pitha an Espritu Santo. Jaja neets quin olchi am bichoulomchic abal nana tin Dios u tsejcal an inicchic cal i lej bolithtalab. 19 Jaja yab neets ti cuiyax. Neets ca cue xetsinqui ani yab ca thajat cahuin ti bel. 20 Neets quin tolmiy an inicchic axi yab in cuaal in tsap ejtil am pacb axi hue pejcathits. Neets quin cayana an inicchic axi cupupul in tsalap ejtil i tajablab axi hualim im binal tocat i pau cupupul. Neets quim baju an quij tam jaja quin talabetha patal jahua yab alhua ani jaja ca jilcon ti lej pututh abatnom cal patal. 21 Patal am bichoulomchic neets quin aychi ca lablinchat cal jaja, in ulu a Isaias.

SAN MATEO12
Uxnal a Jess abal pithan i eyaltalab cal an teneclab

Quejab olnab a Jess cal a Isaias


15Cum

chanchinal a Jess jun i inic axi joctsi ani tsine ani jaye cooyab cal i atax teneclab. In jeltha, ani taley tamna tsuuxits ani otsoxits. 23 Ani patal an inicchic taja in jicpal ani in uluchic tin cuenta a Jess: Hualam axe xi inic jaits an at xitslab cal a David axi bijithits neets ca chich. 24 Cum an fariseochic in atsa nixe xi cau, in uluchic: Axe xi inic in calthal i atax teneclab expith cum pithnenec i eyaltalab cal an tsale atax teneclab a Beelzeb. 25 Cum a Jess in exlaits jantini tu uxnal antsana, in ucha an fariseochic: Max i bichou ca lehuxin ani ca cuete pejxin, neets ca talabetha. Jaye max ca pejxin i quimathchic ani ca buclxin, yab neets ca lej ohuey. 26 Ani max a Satans quin tomolna ani quin caltha in at teneclab tin ichich an inic, yabats neets ca ohuey in tsap ti abatnom tin ichich i inic. 27 A ulumalitschic abal nan im pithnenec cal a Beelzeb i eyaltalab tin calthom cal i atax teneclab. Max chubaxac jahua a ulumal, tam cal janto tam eyaltalab tin calthal i atax teneclab a juntalchic? Jats tu tejhuamel abal lejat quibtsoth a tsalapchic. 28 Cum u calthal i atax teneclab expith cal in lej tsap an Espritu Santo, jaxtam tejhua abal xo a Dios in tajalits ti Tsale ta tsuux hualchic.

22Taley

(Mr. 3.1930; Lc. 11.1423; 12.10)

SAN MATEO12 jita yab in ejtohual ca otsits tin quima i tsapic inic quin calthanchi jahua in cuaal, max yab ocox quin yacua ani quin huica an tsapic inic. Expith max huicathits, tam ojni neets ca ejtohuat ca calthanchat jahua in cuaal tin quima. 30 Jitats yab junat in ichich cal nan u ichich, pel i tomolnax cal nana. Jitats yab u tsotcxlix cal nana ani cal an inicchic, pel i lehuxlix. 31 Nan tu uchalchic abal a Dios in ejtohual quim paculanchi an inicchic patal jahuaquitsqui tam hualabtalab quin taja ani i quithab cau quin ulu. Expith yab neets quim paculanchi jitats quin quithab cahuiliy an Espiritu Santo. 32 Neets bel ca ejtohuat ca paculanchat jitats tiquin quithab cahuiliy nana tin Juntal patal an inicchic. Jitats quin ulu abal in tojlabil an Espiritu Santo pel in tojlabil an teneclab, jats ojni neets ca jilcon jolbibith abal etsey cal a Dios.

26 baju an quicha tam ca tsejca an inicchic cal a Dios, patal neets quim bina i cuenta cal a Dios patal jahuaquits tam jolat cau ax in ulumalits. 37 Tin ebal a cahuintal max yab alhua neets quit jolbiyat cal a Dios, ani tin ebal a cahuintal max alhua yab neets quit jolbiyat cal a Dios.

29Ni

Uchan a Jess quin taja i labith tajbilab ti tsubixtalab

Exlab an te cal in hualil

alhua an te im binal i alhua hualilab, ani axi yab alhua an te im binal i quithab hualilab. I exlal an te cal in hualil. 34 Tatachic ojni ejtil it tsan. Yab a ejtohualchic ca ulu i cau axi alhua cum quithab a ichich. Jantinits a lej ichich, antsana neets ca ulu ta hui. 35 Axi alhua an inic in ulal jahua alhua, cum alhua in ichich. Axi yab alhua an inic in ulal jahua yab alhua, cum quithab in ichich. 36 Nan tu uchalchic abal tam quim

33Axi

(Lc. 6.4345)

uchan a Jess cal talchic axi pel i exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani cal an fariseochic antse: Exobchix, i le max ca taja i labith tajbilab ti tsubixtalab cal a ey. 39 A Jess in toctsiychic: An inicchic axi pojcax in ichich ani yab belom cal nana, jats ax in le abal nan cu tajaye i labith tajbilab, ani yab neets cu taja. Expith ca tilachic jahua labith tajchinenec ti biyal in caulomejil a Dios Jons. 40 Jantini ti cuajatac a Jons ox a quicha ani ox i acal tin chucul am pulic tool, antsana nana tin Juntal patal an inicchic neets quin cuajiy jolith tsabal ox a quicha ani ox i acal. 41 Tam quim baju an quicha ca tsejca an inicchic cal a Dios, tam neets ca cubiy an Ninivejibchic axi ti biyal ti jolbix cal tatachic, cum jajachic jictsonenec cal in hualab ani huenconenec cal a Dios tam ti olnanchat in cahuintal a Dios cal a Jons. An cau jahua nan u olnal lej cathpich exbath yab ejtil ax in olnamal a Jons, ani tatachic xo ma yab tim belchamal. 42 Aniye jaye

38Taley

(Mr. 8.12; Lc. 11.2932)

27 an uxum tsale ax ti Sab neets ca cubiy ti jolbix cal tatachic al nixe xa quicha taye tal. Jaja ti biyal ou chich cal a Salomn quin atsanchi in tsalpath cahuintal, ani nana u cahuintal lej cathpich exbath yab ejtil in cahuintal a Salomn.
An atax teneclab axi huichiy jun ti calnequits
49Tam

SAN MATEO12,13 a Jess tu tipchi cal in chuchub cubac huahua tu exobalil abal jaits pel tu ebchalab cal jaja, ani jaye in ulu: Axechic axi te cuajat cal nana jaits ax u ajiyal tu mim ani tu ebchalchic. 50 Ani jitats quin tajchi in culbetal u Tata ti eb, jaits axi pel u ebchal ani pel u uxum ebchal ani pel u mim.

ca calejits an atax teneclab tin ichich an inic, xeets ti alilil jutam ta ca coyots al i joltam. Max yab quin ela neets quin tsalpay janto quin taja. 44 Neets quin tsalpay ca huichiy junil tin ichich nixe xi inic jun ti calnequits. Tam huichits in tsuchal in ichich an inic ejtil jun i ata axi lej alhua cuetotothits ani lej tsejcath alabel. 45 Tam neets ca cale quin chitha buc in at atax teneclab axi lej cathpich quithab. Tam axi huaxic neets ca huichiy ca otsits tin ichich an inic ani neets quin ms cathpich quithabmethanchi in ichich. Antsana tatachic neets quit tajchin ax it pojcax a ichich.

43Tam

(Lc. 11.2426)

An jalpith cau cal am bucul iyalab lab em

13

In mim ani in ebchalchic a Jess

ti cau a Jess cal axi muthatchic, tam ti ulits in mim ani jaye in ebchalchic a Jess. Jilcon elebchic ani in le ti cau cal a Jess. 47 Ani olchinal a Jess abal lenab ca tauna. Uchan: Te cuajatchic eleb a mim ani a ebchal in le ti cau cal tata. 48 A Jess in toctsiychic: Jita ax a tsalpayal nana u ajiyal pel u mim ani pel u ebchal?

46Exome

(Mr. 3.3135; Lc. 8.1921)

Taley nixe xa quicha a Jess cale al an ata, cale ti pulic lejem. Ani taja buxcan tin hualtelil. 2 Ani cum lej mulcunal yantalam i inic, otsits ani buxcan al i tan. Ani an mulcunel jilcon ba an tsabal tin hualtelil am pulic lejem. 3 Tam a Jess in exobchalchic cal yan i jalpith cau antse: Cale ti bucul jun i bucul iyalab lab em. 4 Xeets ti bucul ani ijcan talchic i iyalab ti al am bel. Chich taja an tsitsinchic in captsu an iyalab. 5 Ani talchic i iyalab ijcan jaye jun ti huaats yan i tujub ani yab lej anmith. Taja thubat cale, cum huecats i anam. 6 Tam ti calejits a quicha lej tsapic an cacal, tala huaytson an acanchic cum yab luputh in ibil. 7 Talchic i iyalab ijcan jaye jun ti huaats yan i quith. Taja cale ani tala paxquiyatits, cum lej puhueyits an quithchic. 8 Talchic i iyalab ijcan jaye jun ti alhua an tsabal. Taja cale ani puhuey, ani im bina yan in hualil. Talchic i acan im bina in hualil ti bo inic, ani talchic ti ox inic, ani talchic ti ox i lajuj. 9 Jitats junat in ichich cal

(Mr. 4.19; Lc. 8.48)

SAN MATEO13 nana u ichich, quin lej alhua bina in xutsun cal axe xi cau.
Jale exobchix a Jess cal i jalpith cau
16Ani

28 tatachic tu exobalil yab antsana, cum it lej lablinchithits cal a Dios it alhua tsuux ani it alhua otsox cal nana. 17 Lej chubax nan tu uchalchic abal yan axi pel in caulomejilchic a Dios ani yan axi alhua inicchic in lenamal max quin tsuu jahua tatachic xo a tsutal u tajal, ani yab in tsuuchic. In lenamalchic max quin atsa jahua tatachic xo a atsal u ulal, ani yab in atsachic.

huahua tu exobalil a Jess i ms utenchi ani i conoy: Jale hualam a taunal an inicchic cal i jalpith cau? 11 Toctsin a Jess: A Dios ti tsooblinchal tatachic jantini tin tajal ti Tsale, ani axi queatchic teje ti al an mulcunel yab u tsooblinchab. 12 Jitats in lej batsumalits tin ichich in cahuintal a Dios, jats neets ca pithane ms ca tuchinchat in ichich. Jitats tocat eblim im batsumalits hue in cahuintal a Dios tin ichich, neets ca tixcanchat. 13 Neets tu olchichic jale u taunal an inicchic cal i jalpith cau. In metalchic jahua u tajal, ani ejtil max tam yab in lej tsutal. In otsohuiyalchic in cahuintal a Dios jahua u olchal, ani ejtil max tam yab in lej atsal. 14 Antsanaits tu putnal jahua in ulumal in caulomejil a Dios Isaas antse: Tatachic ojni it otsoxchic cal an cau, tocat yab a ejtiyalchic. Ojni it tsuux, tocat, yab a tajalchic ti cuenta. 15 Expith a tujbathmethamalits a ichich. Yab a ejtohual ca pena ta ichich jahua a atsalchic. Yab a lej tsutal jahua in tajal a Dios. Yab chubax a atsanchal in cahuintal a Dios ani yab chubax a ejtiyal cal a ichich. Yab a le quit huichiychic cal a Dios abal quit jeconthachic.

10Tam

(Mr. 4.1012; Lc. 8.910)

A Jess in lejquinchal an jalpith cau cal am bucul iyalab lab em

alhua atsanchi cum neets tu lejquinchichic an jalpith cau tin cuenta am bucul iyalab lab em. 19 An iyalab axi ijcanenec ti al am bel jats ejtil max i inic quin atsa jantini ca otsits jun tin tajal a Dios ti Tsale ani yab quin ejtiy. U cheel an teneclab ani in tixcanchal in cahuintal a Dios axi taychame tin ichich nixe xi inic. 20 An iyalab axi ijcanenec ti al an tsabal jun ti huaats yan i tujub jats ejtil max i inic quin atsanchi in cahuintal a Dios ani quim batsu cal i culbeltalab. 21 Tocat cum yab lej luputh ibibin tin ichich, jaxtam yab in ohuat belal. U tapchinal im belomtal tam ca yajchiquiyat ani tam ca othna tin ebal abal im belamal in cahuintal a Dios. 22 An iyalab axi ijcanenec jun ti huaats yan i quith jaye ejtil max i inic quin atsanchi in cahuintal a Dios, ani bel in xijcath tsalapnal jahua huaats teje tsabal ani u lej cambiyab cal an ricotalab. Antsana u tuthithinchab in ichich

18Tiquin

(Mr. 4.1320; Lc. 8.1115)

29 cal jahua huaats teje tsabal, ma yabats u lejel ca tayat cuajiy in cahuintal a Dios tin ichich. Jaxtam yab in tajal jahua alhua cal a Dios, ani pel ejtil i acan lab em axi yab im binal in hualil. 23 An iyalab axi ijcanenec jun ti alhua an tsabal jats ejtil max i inic quin lej alhua atsanchi in cahuintal a Dios tin ichich ani ca lej alhua taychin taja. In alhua ejtiyal ani in lej tajal jahua alhua cal a Dios. Pelchic ja ejtil i acan lab em ax im binal in hualil ti bo inic, ani talchic ti ox inic, ani talchic ti ox i lajuj.

SAN MATEO13 cotolchic abal quin ocox cotoy an alquith tsojol ani quin huica ti huique abal ca chican. Talbel quin cotoy an lab em ani tiquin thaychi ci al u huiltelil.
An jalpith cau cal an iyalab mostaza
(Mr. 4.3032; Lc. 13.1819)

a Jess in olna queat i jalpith cau, in ulu: Neets tu olchiyechic jantini tin tajal a Dios ti Tsale. Am bucul iyalab im bucuhuamalits an alhua iyalab lab em tin tsabalil. 25 Tam ti aclejits ani huaytsits, tam ti chich an tomolnax ani im bucchi i iyalab alquith tsojol tin tayablabil lab em. Tam calets an tomolnax. 26 Calejits an iyalab lab em ani puhueyits, aniye jaye an alquith tsojol. 27 Tam chich an tojnalchic quin olchi in amu, in uchachic: Amu, a bucumal expith i alhua iyalab lab em ani xo huaats i alquith tsojol jaye ta tayablabil. 28 Toctsin an amu: Pel u tomolnaxil ax tim bucchamal xe. Tam conoyat an amu cal an tojnalchic: A le cu cale qui lau an alquith tsojol? 29 Toctsin an amu: Ibats ca lau, i canats ca lau jaye an lab em. 30 Ca jila ca junax puhuey ma tam quim baju an cotlats, ani tam neets cu aba an

24Tam

An alquith tsojol ti al an tayablab lab em

a Jess in olna queat i jalpith cau, in ulu: Neets tu olchiyechic jantini tin tajal a Dios ti Tsale. Jun i inic in taya i iyalab mostaza tin tsabalil. 32 Jaits an iyalab axi ms tsipichic cal patal an iyalab. Tocat ca cale ani ca puhueyits, in atal im puhuel axi patal an tsojol tayablab. U pacthabel in cueelchic, ma taja u cheel an tsitsinchic quin tsejca in cutil ejtil max pel i te.

31Tam

An jalpith cau cal an cacchixtalab cal an coye

Jess in olna queat i jalpith cau, in ulu: Huaatse i cau jantini tin tajal a Dios ti Tsale. Max i uxum quin xaluhuits an cacchixtalab al i coye, cal neets ca tala puhuethajits tim puhuel an coye.
Jale exobchix a Jess cal i jalpith cau

33A

(Lc. 13.2021)

a Jess in olnanchal an inicchic an chubaxtalab expith cal i jalpith cau. 35 Antsana tu putnal jahua in ulumalits ani jahua in thuchamalits in caulomejil a Dios tin cuenta in olnanchixtal a Jess antse: Neets cu tauna an inicchic cal i jalpith cau.

34Antsana

(Mr. 4.3334)

SAN MATEO13 An cau axi tsinconchame an inicchic ma tam ti tsejca an eb ani an tsabal ani ma xo, jats axi neets cu olnanchi an inicchic.
A Jess in lejquinchal an jalpith cau cal an alquith tsojol

30 ca huechechlats in camab cal an yajchictalab lej yajchic. 43 Ani patal jitats bolith in ichich neets ca cuajiy ti eb jun tin tajal a Dios ti lej Tsale, ani tihua neets ca tsutatchic tsumimil ejtil in tsumimiltal a quicha. Max junatchic a ichich cal nana u ichich, ca lej alhua bina a xutsun cal axe xi cau.

a Jess in aba ca cale an mulcunel ani otsits al i ata. Ani huahua tu exobalil a Jess u utey qui ucha: Tucu lejquinchi an jalpith cau tin cuenta an alquith tsojol ti al an tayablab lab em. 37 Toctsin a Jess: Nana tin Juntal patal an inicchic in ejtil nixe xi bucul iyalab lab em. 38 Tim puhuel an tsabal pel ejtil u tayablabil. An alhua lab em jats ejtil an inicchic ax in jilchal a Dios quin taja ti Tsale tin ichich. An alquith tsojol jats ejtil an inicchic axi pel in cal an teneclab. 39 An inic ax im bucu an iyalab alquith tsojol ejtil an ocox teneclab axi lej tomolnax cal nana. An cotlats jats an taltalab quij quicha, ani an cotolchic jats an ngelchic. 40 Jantini an alquith tsojol u cotoyab ani u jolohuab ti camal, antsana an inicchic axi ejtil an alquith tsojol neets ca tajchin ti al an taltalab quij quicha. 41 Nana tin Juntal patal an inicchic neets cu aba an ngelchic ca chich teje tsabal quin tamcuy ani quim pilmetha patal an hualbith inicchic ani am pojcaxchic, cum yab neets quin ejtou ca cuajiy jun ti nan u tajal tin Tsale. 42 Ani neets quin jolouchic ti camal. Taja neets ca lej uquinchic ani neets

36Tam

tu olchiyechic jantini tin tajal a Dios ti Tsale. In tajal ejtil i inic axi quin ela i jolith tumin tsincoth tsabal ani quin thubat tsincachiquiy tsabal junil, ani cal in ichich lej culbel neets quin tala nuju jahua in cuaal abal quin ejtou quin tsaiy nixe xi tsabal.
An jalpith cau cal am perla lej jalbith

An jalpith cau cal an jolith tumin


44Neets

tu olchiyechic jantini tin tajal a Dios ti Tsale. In tajal ejtil max pel i tsaum quin lej alimichiquiy abal quin tsaiy i perla lej jalbith. 46 Tam quin elaits, tam neets quin tala nuju jahua in cuaal abal quin ejtou quin tsaiy nix am perla.

45Neets

tu olchiyechic jantini tin tajal a Dios ti Tsale. In tajal ejtil i alim tool ax im petnal ti al am pulic lejem an thachumtalab cal an tool, ani tats tu otsel patal jantoquitsqui tam tool. 48 Tam ca tuchichits an thachumtalab, tam in quinal tin hualtelil am pulic lejem. Taja u buxcanal quin tacuy

47Neets

An jalpith cau cal an thachumtalab cal an tool

31 jahua alhua an toolchic ani im baliyal al i tocnal. Axi yab alhua im petnalqui. 49 Antsana tam ca taley an quij quicha neets ca chich an ngelchic quim pilmetha an inicchic axi alhua ani axi yab alhua. 50 Ani neets quin jolouchic axi yab alhua ti al an camal. Taja neets ca lej uquinchic ani neets ca huechechlats in camab cal an yajchictalab lej yajchic.

SAN MATEO13,14 thacum te ani in mim pel a Mara. A Jacobo, ani a Jos, ani a Simn, ani a Judas pel in ebchalchic. 56 Ani in uxum ebchalchic u cuajil teje cal huahua. Tam juta tim patal exlamal an cau? 57 Cum antsana u tapchinal in tsalap nixe xi inicchic yab in exlanchi in lej ey a Jess, tam a Jess in uchachic: Axi caulome cal a Dios u cacnab abal jutamqui cal patal an inicchic, expith yab u cacnab cal in at bichou ani cal axi tin cuete quima. 58 Cum yab u belnal a Jess tihua tim bichou, jaxtam yabats in tajal yan i labith tajbilab taja.

a Jess in conoy in exobalilchic: A tala ejtiyal jahua nan tu uchaits? Toctsin jajachic: Ojni, Ajatic. 52 Tam a Jess in uchachic: Xo a ejtohualchic tit exobchix, cum cal u cahuintal ani jaye cal im biyal cahuintal a Dios it exobchinenequits jantini tin tajal a Dios ti Tsale. It ejtil it thabal cal jahua huinat alhua, ani neets ca ejtoyechic ca caltha yan i tsalat lablinchixtalab cal u cahuintal ani cal im biyal cahuintal a Dios.

51Tam

Axi it ani axi biyal

Tsemtha a Juan pujax

14

Xeets a Jess ti Nazaret

ti talits a Jess quin olna antsana nixe xi jalpith cauchic, ta cale. 54 Ulits tim bichohuil, ani taja in exobchal jaye in cahuintal a Dios ti al in tiyopanil an Israelchic. Ax in atsalchic in lej jicpal, ani in uluchic: Juta tin ela in lej tsalpathtal axe xi inic? Jantini tin lej ejtohual quin taja i labith tajbilab? 55 Expith pelqui in tsacamil an

53Tam

(Mr. 6.16; Lc. 4.1630)

A Herodes axi pel an gobernador ti Galilea olchinenequits janto xeets in tajal a Jess. 2 Tam in ucha axi cuajatchic cal jaja: Axe xi inic jats a Juan pujax axi tsemenecac ani xo ejthachits, ani jaxtam in cuaal in lej tsap quin taja i labith tajbilab. 3 Jaits nixe a Herodes axi ti jayqui in aba an cau ca yacuan a Juan ani ca baliyat ti al an huicaxte ani taja ca huican cal i calaniyo patal. Jats ti tajchinenec a Juan cum antsana ti lena cal a Herodas in tomquil a Felipe axi pel in ebchal a Herodes. 4 Uchanits ti jayqui a Herodes cal a Juan antse: Yab alhua ax a tajal a coonchal in tomquil a ebchal. 5 Cum antsana ti uchan a Herodes cal a Juan, jaxtam in lej le max quin tajat tsemtha. Expith in

(Mr. 6.1429; Lc. 9.79)

SAN MATEO14 tsejnal max ca tajchin janto cal am bichou, cum in tsalpayalchic abal a Juan pel i lej caulome abath cal a Dios. 6 Im bajuhuits an quicha tam tin tajalchic an ajib tin tamub a Herodes. Otsits in tsicachil a Herodas ti bixom tin tamet an ajibalchic, ani a Herodes in tsuu lej quijith ti bixom an tsicach. 7 Tam in lej cuba tim ba abal lej chubax neets quim pitha an tsicach jahuaquitsqui ta ca conchin. 8 Tam in mim an tsicach in lej ucha abal quin conchinchi in oc a Juan pujax. Ca chanchin al i talabcua. 9 Tam lej tepin an tsale Herodes cal nixe xi cau. Bel cum in cubamalits tim ba ti chubax ani jaye atsanchame jahua in ulu cal an ajibalchic, jaxtam neets quim putu cal jahua in ulumalits. 10 Tam in aba an cau ca mutsinchat in oc a Juan tihua ti al an huicaxte. 11 Taley chanchin an tsicach in oc a Juan al i talab, ani jaja in huatbanchi cal in mim. 12 Taley ulits in exobalilchic a Juan, ani in netha in inictal quin joliy. Ani talbel cale jajachic quin olchi a Jess jahua tajchinenec a Juan.

32 jelthal an yaulchic ax u chanchinal. huaclejits, ani chich huahua tu exobalil a Jess i ucha: Lej huaclejits ani ni jita yab u cuajil teje. Ca ucha an mulcunel ca cale ti al i bichouchic quin tsaiy janto quin capu. 16 Tam a Jess tu uchachic: Yab in yejenchal ca calechic juta. Tatachic ca pijchi an mulcunel. 17 I toctsiy: I cuaal expith bo i pan ani tsab i tool. 18 Tam tu uchachic a Jess: Tiquim pitha jahua a cuaal. 19 Tam a Jess in ucha an mulcunel ca buxcanchic tsabal. Ani tam tim batsuhuits nixe xi bo i pan ani nixe xi tsab i tool, in metal ti eb ani im pitha i cacnamal yan cal a Dios. Taley in muu am pan ani tu pitha huahua tu exobalil qui huatbanchi an mulcunel. 20 Ma patal an mulcunel caputs ani ajhuejits. Taley i thaya an jilcomach, ma lajuj tsab i tocnal tuchichithits. 21 Ajith expith an inic pel i bo mil axi caputschic, ani yab ajith an uxum ani an tsacam axi caputs jaye.
15Lej

A Jess im pijchal bo mil i inicchic

ti a Jess antsana olchinenequits janto tajchinenec a Juan, tam otsits al i tan ca cale. Neets tihua pil al i joltam. Tam ti an inicchic in tsoobits abal tihua neetsits a Jess, calechic jaye tihua ti nixe xi joltam acan belal. 14 Ulits ani calejits a Jess al an tan, in tsuu mulcunenec yantalam i inic. In yajnanchal an mulcunel ani in

13Tam

(Mr. 6.3044; Lc. 9.1017; Jn. 6.114)

Belal a Jess eblim an ja

a Jess tu ucha huahua tu exobalil cu otsits al an tan ani cu occhith cale jum poque am pulic lejem, ani jaja neets ca jilcon neets quin aba ca calets an mulcunel. 23 Tam tin abaits ca cale, tam jaja cathiy al jun i bolchal abal ca cuetem olon. Aclejits ani cuajat a Jess taja cuetem. 24 An tan xan tu neets

22Taley

(Mr. 6.4552; Jn. 6.1621)

33 huahua neets tsejel ti al am pulic lejem. Cum lej juchnal an tsapic ic, lej lanquil an ja, ani lej tancuiyab an tan. 25 Tal chuthelits ani chich a Jess cal huahua, neets belbel eblim an ja. 26 Tam i tsuu antsana neets belbel, tam u lej jiquel ani cal i jiqueltalab i thajat uluchic: Pel i labax. 27 Tam a Jess tu uchachic: Tiquin lej tsapnanaychic ta ichich. Yab quit jiquey, cum nanaits jats ax in tal cal tatachic. 28 Tam uchan a Jess cal a Pedro: Ajatic, max tataits axi it tal, tiquin uchane quim belats eblim an ja jun tit tal tata. 29 Tam a Jess in ucha: Quit chich cal nana. Ani a Pedro paiy al an tan ani in tsiquiy ca belats eblim an ja quim baju a Jess. 30 Tam tin tsuu abal lej tsapic an ic, tam ti jiquel. Cum in tsiquiy ti luptsinalits al an ja, in thajat ulu: Tiquin jecontha, Ajatic. 31 Tamequi a Jess in yacuchi in cubac ani in ucha: Tata ojni yabaye tin alhua belamal, ani jats ta cuaal i hualamtalab ta ichich. 32 Tam ti otsitsitschic a Jess ani a Pedro al an tan, tam ti coyots an ic. 33 Tam i tuthuhual i cualal tin tamet a Jess ani i ucha: Lej chubax tataits pel ti Tsacamil a Dios.

SAN MATEO14,15 Genesaret. 35 Tam ti an inicchic axi taja in exlaits abal jaits a Jess axi ulnequits, tam jajachic in aba an cau tim puhuel am bichou abal ca olchat abal jaits a Jess axi taja cuajat. Ani chanchinal a Jess patal an yaulchic. 36 Lej canat taunab max ca ejtohuat ca tacchin hue in acan in nacat coton. Ani patal ax in tacchal tala jeley.

Ax u jolbiyab cal a Dios

15

A Jess in jelthal an yaulchic ti Genesaret

talbel u ulits huahua jum poque am pulic lejem ti tsabal

34Taley

(Mr. 6.5356)

Taley chich cal a Jess talchic i fariseochic ani talchic axi pel i exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss, tal ma ti Jerusaln. Ani conoyab cal jajachic: 2 Jale a exobalilchic in jeconchal am biyal ujnamtalab axi jilchinenec cal im biyal juntalchic? Yab in tacacayal in cubac tam neets ti capul abal ca tsutat ti tocat cal a Dios. 3 A Jess in toctsiychic: Ani tatachic jale a jeconchal in abatnaxtal a Dios abal ca tajaqui jahua in tajamal am biyalabchic? 4 In abatnaxtal a Dios ti uchal abal ca cacna a tata ani a mim. Ca tsemtha jitats quithab cahuilix cal in tata ani cal in mimcua. 5 Ani tatachic a jilal an inic quin hualba in tata ani in mim tam in yejenchal janto. Yab quin tolmiychic max quin ulu in tala pithaits a Dios jahua in cooyamalchic. 6 Tam jaja quin ulu antsana, tam a ulalchic abal yabats in cuaal in uchbil quin tolmiy in tata ani in mim. Antsana ta hualbanchal in abatnaxtal a

(Mr. 7.123)

SAN MATEO15 Dios abal ca tajaqui in ujnamtal am biyalabchic. 7 Tata ojnichic it eb tocatqui expith jantini tit thuchathits cal in caulomejil a Dios Isaas antse: 8 Axe xi inicchic tin cacnalqui nana cal in hui, ani tin lej ichich tin ou tsutal. 9 Jolat in cacnaxtal, cum jats axi exobchithqui cal in at inic ani yab cal a Dios, in ulu a Isaas. 10 Tam a Jess in ucha ca ms utey an mulcunel, ani in uchachic: Tiquin alhua atsanchi ani ca ejtiy jahua neets tu uchachic. 11 Jahua in capal an inic yab ja cal tu jolbiyab cal a Dios. Jahua quin ulu yab alhua jats ojni cal tu jolbiyab. 12 Tam u utey huahua tu exobalil a Jess ani i conoyal: A tsoobits abal an fariseochic lej yajchic an cau in atsa jahua a ulu? 13 A Jess in toctsiychic: Jantini an alquith tsojol u lauhuab cal an inic, antsana neets ca tajan jitats yab pel in tayab u Tata ti eb. 14 Yab quit tsateychic cal an fariseochic, cum jaja pel ejtil i joctsi axi lotocnax cal in at joctsi. Max ca ijcan an joctsi lotocnax al i jol, neets ca ijcan jaye ax u lotocnab an joctsi. 15 Tam uchan a Jess cal a Pedro: Tucu lejquinchi nixe xi jalpith cau tin cuenta cal janto tu jolbiyab an inic cal a Dios. 16 A Jess in toctsiy: Jayetsequi tatachic yab a ejtiyal? 17 Jahua in capal an inic expith u ulel tin chucul, ani talbel

34 u calel tin inictal jahua yab alhua. Yab u ulel tin lej ichich. 18 Jahua quin ulu yab alhua u tal tin lej ichich, ani jats cal tu jolbiyab cal a Dios. 19 Tin ichich an inic u tujel i quithab tsalap. Jaxtam huaats jita tsemthom cal in at inic. Jaxtam huaats jita uxumbe ani jita inicbe. Jaxtam huaats jita cambibil cal an uxum. Jaxtam huaats jita cue, jita janamcau, jita quithab cahuilix cal in at inic. 20 Cal patal axe jahua yab alhua, jats cal tu jolbiyab an inic cal a Dios. Yab ja tu jolbiyab abal yab in tacacayal in cubac tam neets ti capul abal max ca tsutat ti tocat cal a Dios.

A Jess in jelthal jun i uxum axi yab Israel ani cal tu belnal jaja jaye

tixcan a Jess taja, cale tihua al i cuenchalabchic axi cuentalith ti bichou Tiro ani ti bichou Sidn. 22 Ani chich jun i uxum cananib in thajat uchal a Jess: Ajatic, tataits pel it at xitslab cal a David. Tiquin yajnanchi cum cuajchith u tsicachil cal i atax teneclab ani u lej yajchiquiyab. 23 A Jess ni jun i cau yab in toctsiyal. Tam huahua tu exobalil a Jess i lej ucha a Jess: Ca ucha ca cale an uxum, cum lej itix ti thajajal tsatat cal huahua. 24 Tam a Jess in ucha an uxum: A Dios tin aba quin chich teje cu tolmiy am bichou Israel expith, cum jajachic pel ejtil i quibelom oveja. 25 Aba ani antsana uchan an uxum, bel utey ani in tuthu in cualal tin tamet a Jess. In ucha:

21Taley

(Mr. 7.2430)

35 Bel tiquin tolmiy, Ajatic. 26 Toctsin a Jess: Yab in tomnal i inic quin tixcanchi am pan in tsacamilchic ani quim petnanchi am pico quin capchi. 27 Tam toctsin an uxum: Ojni lej chubax jahua a ulal, Ajatic. Aba ani, bel am pico in capchal am pejlam pan ax u ijcanalqui tin mexajil in amu. 28 Tam uchan an uxum cal a Jess: Tata ojni mimlab, a lej belal. Jaxtam neets tu tajchi jantini tin conchamal. Ma tamequi ti canchinits an atax teneclab in tsicachil nixe xi uxum, ani tajat jilcon jelthachits.

SAN MATEO15,16 nana ani yab in cuaal janto quin capu. Yab u le cu abachic tin quima ca cale el ichich, i ca luxan ti bel cal i jayil. 33 Tam i conoy a Jess: Janto ti qui pijchi am pulic mulcunel ani teje yab huaats ma ni jun i quimath jun ti qui elchi i capnel? 34 Tam a Jess tu conoychic: Jay i pan a cuaalchic? I toctsiy: I cuaal buc i pan ani tsab ox i tsacam tool. 35 Tam a Jess in ucha an mulcunel ca buxcan tsabal. 36 Taley im batsu axi buc i pan ani an tsacam toolchic. Tam tim binaits i cacnamal yan cal a Dios, in muu am pan ani tu pitha huahua tu exobalilchic qui huatbanchi an mulcunel. 37 Ma tim patal an mulcunel caputsitschic ani ajhuejits. Taley i thaya an jilcomach, ma buc i tocnal tuchichithits. 38 Ajith expith an inic pel i tse mil axi caputschic, ani yab ajith an tsacamchic ani an uxum axi caputs jaye. 39 Taley a Jess in abaits ca cale an mulcunel, ani jaja ta otsits al i tan ca cale tihua ti tsabal Magdala.

a Jess taja ani ta neets ti hualchicte am pulic lejem Galilea. Taley cathiy al jun i bolchal ani buxcan taja. 30 Ani ulelel yantalam i inicchic cal jaja. In chithal i cuetse, i joctsi, i mo, i tsambe cal in cubac, ani ms yantalam i yaulchic. In mocalchic tin tamet a Jess ani jaja in tala jelthal. 31 Ani in lej jicpal axi muthatchic taja tam tin tsuu abal u cahuits axi moac. In tsuu jelthachic axi tsambejac cal in cubac ani alhua belalits axi cuetseac. Ani jats ti lej puhuethanchixchic cal im bij in Diosil am bichou Israel.

29Cale

A Jess in jelthal yan i yaulchic

An fariseochic ani an saduceochic in le quin tsuu i labith tajbilab ti tsubixtalab

A Jess im pijchal am pulic mulcunel

a Jess tu caniy cu utey huahua tu exobalilchic ani tu ucha: U lej yajnanchal an mulcunel, cum oxits a quicha ti cuajat cal

32Taley

(Mr. 8.110)

16

Talchic i fariseo ani i saduceochic chich abal quin tsuu a Jess. Cum tocat in le quin tacchiquiy a Jess, in ucha quin taja i labith tajbilab ti tsubixtalab abal quin tejhuametha

(Mr. 8.1113; Lc. 12.5456)

SAN MATEO16 max chubax in cuaal in tsap cal a Dios ti eb. 2 A Jess in uchachic: Tatachic tam ca tsuu u otscanalits a quicha tsacninil an caylal, tam a ulal abal neets ca chuthey alabel an quicha. 3 Jaye tam ca chutheyits tsacninile bel an caylal ani max mapulits, tam a ulalchic abal neets ca cuajiy an quicha yab alabel. Tata ojnichic it lej eb tsalpathqui ani yab it lejat tsalpath ta ejattal. A tsoobchic an tsubixtalab al an caylal, ani ma ni hue yab a tsoob an tsubixtalab axi nan u tajal cal in lej tsap a Dios ti eb. 4 An inicchic axi pojcax in ichich ani yab belom cal nana, jats ax in le abal nan cu tajaye i labith tajbilab, ani yab neets cu taja. Expith ca tilachic jahua labith tajchinenec ti biyal in caulomejil a Dios Jons. Tam tixcan a Jess cal jajachic, ta cale.

36 Jale a ulalchic abal yab a cuaal i pan? Tatachic ojni yabaye tin alhua belamal. 9 Jale ma lejat yabaye tin exlanchal u lej ey? Hualam a ucchiyamalits nixe xi bo i pan cal tu pijchiyamal bo mil i inicchic ani an tocnalchic tuchichith cal i jilcomach ax a thaya jaye. 10 Jaye a ucchiyamalchic nixe xi buc i pan cal tu pijchiyamal tse mil i inicchic ani an tuchichith tocnalchic cal an jilcomach ax a thaya. 11 Yabaye a ejtiyamalchic abal nan yabqui tu uchamal i cau tin cuenta i pan tam tu uchachic ca taja ti cuenta yab ca batsuchic an cacchixtalab coye ax in cuaal an fariseo ani an saduceochic. 12 Ma tamits i ejtiyits abal a Jess in tipchixnanchal in exobchixtal an fariseochic ani an saduceochic cal nixe xi cacchixtalab cal an coye.

An cacchixtalab coye cal an fariseochic

ultsits huahua tu exobalil a Jess jum poque am pulic lejem ani yab janto i cuaalchic qui capu, cum i ucchiychic qui netha am pan. 6 Tam a Jess tu uchachic: Ca lej tajachic ti cuenta yab ca batsu an cacchixtalab coye ax in cuaal an fariseo ani an saduceochic. 7 Tam i uluchic: Antsana hualam in ulu cum yab i cuaal i pan. 8 Cum a Jess in tsoob abal antsana i uluchic, jaxtam tu uchachic:

5U

(Mr. 8.1421)

A Pedro in olnal abal a Jess jaits a Cristo

tu ultsits huahua junax cal a Jess ti tsabal Cesarea Filipo, jaja tu conoychic: Jantini hualam tin olnal an inicchic cal u ey nana tin Juntal patal an inicchic? 14 I toctsiy: Talchic in ulal abal tata pel it Juan pujax ani talchic in ulal abal pel it Elas. Jaye huaats jitachic in ulal abal pel it Jeremas, ani max i pel it caulome cal a Dios axi junaquecua. 15 Tam a Jess tu conoyale:

13Tam

(Mr. 8.2730; Lc. 9.1821)

37 Ani tatachic jantini tin exlanchal u ey? 16 Tam toctsin a Pedro: Tataits ojni pel it Cristo ax it bijithits neets quit aban cal a Dios quit chich. Pel ti Tsacamil a Dios ax in ey ejat abal etsey. 17 Toctsin a Jess: Simn ti tsacamil a Jons, it lej lablinchith cum u Tata ti eb jats ax ti tsooblinchi ta ichich u lej ey. Yab ja i inic ax ti tsooblinchi. 18 Tata a bij tit Pedro ax in le quin ulu tujub. Cal tata neets cu tamcuy u bichohuil, ani yab neets ca ejtohuat ca atan ni cal in tsap an tsemla. 19 Nan neets tu pitha a lej uchbil tin cuenta jantini tin tajal a Dios ti Tsale. Jahua a Dios ti eb in ulumalits alhua quin taja u bichohuil ani jaye jahua yab alhua yab quin taja, jats ca huatbanchi. 20 Tam a Jess tu ucha huahua tu exobalilchic yab qui olchi jita max jajaits pel a Cristo axi bijithits neets ca aban cal a Dios ca chich.

SAN MATEO16,17 ni jita yab neets quin ejtou ti lej yajchiquiy jantini a ulumalits. 23 Huilquin a Jess in toctsiy: Satans, quit tixcan cal nana. Tata ojni a leac tiquin tapchi u tsalap. Yab a tsalapnanchal in tsalap a Dios, expith in tsalap an inic jats a tsalapnanchal. 24 Tam a Jess tu ucha huahua tu exobalilchic: Quin tajat jilcachiquiy in cuete culbetal jitats in le ca tsatey cal nana. Aba ani max yajchiquiyat cal an inicchic ani ma ca lena ca tsemtha, bel tiquin tsatenchi. 25 Jitats in le expith quin taja in cuete culbetal, jats neets ca quibey. Jitats quim bina tim ba cal tu ebal nana, jats neets ca jecontha. 26 Ni janto ti exbath max an inic quin tala calna jahua teje tsabal ani quin quibaits in ejattal. Ni janto yab huaats in exbath ejtil in cathpich exbath in ejattal. 27 Nana tin Juntal patal an inicchic neets quin huichiy junil junax cal an ngelchic quim puhuethanchat u bij cal u Tata ti eb. Tam neets cu jalbinchi ti junchic an inicchic jahuaits in tajamal. 28 Lej chubax nan tu uchal abal huaats axi tatachic yab neets quit thubat tsemets, biyat ma tiquin tsuu nana tin Juntal patal an inicchic in cuajatits tin lej Tsale.

A Jess in olnal abal neets ca tsemtha

tamits a Jess in tsiquiy tucu lejquith olchi huahua tu exobalilchic abal jaja lej bijchithits ca lejat cale ti Jerusaln ani ca lej yajchiquiyat. Ca bina tin cubac an yejtselabchic ani cal an oclec palechic ani cal axi exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. Ca tsemtha ani oxchilab quicha neets ca ejtha, in ulu. 22 Tam a Pedro in netha hue pil a Jess ani in cuiyath ucha antse: Ibac in le a Dios quit yajchiquiyat, Ajatic. Ni abal jay

21Ma

(Mr. 8.319.1; Lc. 9.2227)

A Jess in tejhuamethal tim ba hue jalcuthits in tejhua inictal

17

Acac a quicha talbel a Jess in netha a Pedro ani a Jacobo ani a Juan ax pel in ebchal a Jacobo al i tecat oc

(Mr. 9.213; Lc. 9.2836)

SAN MATEO17 bolchal. 2 Taja in tejhuamethal tim ba cal jajachic hue jalcuthits in tejhua inictal. In hual lej tsumimil ejtil a quicha ani lej maquiquil in toltomil. 3 Ani jun jictohual jajachic in tsuu jaye cuajatits a Moiss ani a Elas ti tilomchic cal a Jess. 4 Tam a Pedro in ucha a Jess: Ajatic, tequeth alhua abal xo teje u junat cuajatchic huahua. Max a leac, qui tsejca ox i pathel ata, jun abal tata, ani jun abal a Moiss, ani jun abal a Elas. 5 Tam ti exome ti cau a Pedro, tam ti chich jun i mule i tocou ti eb lej tajax cal ti paxquiquiyatchic. Al nixe xi tocou in atsachic u cau a Dios antse: Axe jaits u ichich hual Tsacamil. In culbel cal jaja. Jats jaja ca atsanchichic in cahuintal. 6 Tam tin atsaits nixe xi cau axi ox an exobal, nucpachiquin tsabal, ani lej jiquelchic. 7 Tam utey a Jess ani in tacchichic, ani in ucha: Quit tsaquiychic yabats quit jiquey. 8 Tam in metalchic ani in tsuu expith jilcon a Jess. Xantojits a Elias ani a Moiss. 9 Taley tam ti neets paaalchic a Jess cal axi ox in exobalil al am bolchal, a Jess in uchachic: Jahua xohue a tsuumalchic yab ca olchi jita. Ca aychi ma tam nana tin Juntal patal an inicchic quin ejthajits ti al an jolimtalab. 10 Tam conoyab a Jess cal jajachic: Hualam max chubaxcua jahua in ulal an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss,

38 abal a Elas occhith neets ca chich ani talbel neets ca chich a Cristo? 11 A Jess in toctsiychic: Lej chubax neets ca occhith chich a Elas quin tala tsejcanchi patal. 12 Ani nan tu uchalchic abal chenequits jun axi ejtil a Elas. Pel ja axi tajchinenec quithab cal an inicchic, cum antsana lena ca tajchin. Jantini ti yajchiquiyame jaja cal an inicchic, antsana nana tin Juntal patal an inicchic neets quin yajchiquiyatne. 13 Tam in exobalilchic a Jess in ejtinchits abal antsana a Jess in olnal a Juan pujax cal nixe xi cau.

A Jess in canchal i atax teneclab jun i cuitol

u ulits huahua jun ti muthat an inicchic, ani taja utey jun i inic in tuthuhual in cualal tin tamet a Jess. In ucha: 15 Ajatic, tiquin yajnanchi u cuitolil cum u tsebtsinal ani in lej yajchicnal. Yan i calat u ijcab al i camal ani al i ja. 16 U chithanchi a exobalilchic, ani yab in ejtou quin jeltha. 17 Toctsin a Jess: Tata ojnichic it lej quibtsoth a tsalap ani yab tim belal. In ohuat cuajinec cal tatachic tu cayanal, ani yabaye tim belamal. Tiquin chanchi an cuitol teje. 18 Tam a Jess in cuiya an atax teneclab ani in canchi an cuitol. Tamequi jelthajits. 19 Talbel huahua tu exobalil i conoyal a Jess antse: Jale yab i ejtou huahua qui canchi an cuitol an atax teneclab?

14Taley

(Mr. 9.1429; Lc. 9.3743)

39 a Jess: Jats cum yabaye a lej belamalchic a Dios ta ichich. Lej chubax nan tu uchalchic max a cuaal a belomtal tsipili ejtil i iyalab mostaza, neets ca ejtou ca ucha nixe xi tsen ca tixca ani neets ca tixca. Patal neets quit tajchin cal a Dios max a lej belal ta ichich. 21 Nixe an atax teneclab neets ca ejtouchic ca caltha, expith quit lej olon ani quit pablats yab quit caputs.

SAN MATEO17,18 Tam uchan cal a Jess: Tam yab in cuaal in uchbil in tsacamilchic an tsale quim bina an jalbixtalab tumin. 27 Bel abal yab qui tapchi in tsalap am penal tumin expith qui binanchi. Quit cale tihua ti pulic lejem ani an caal tool axi ca cutbay, jats ca caltha. Tin hui neets ca elchi jun i tumin axi quim baju abal nan cu binanchi ani abal tatate ca binanchi. Jats ca nethanchi ani ca binanchi tin cuenta an tiyopan.

20Toctsin

A Jess in olnal junil abal neets ca tsemtha

Jita axi ms huinat exbath in ey

tu xeets huahua cal a Jess ti Galilea, tu uchalchic junil abal jaja in Juntal patal an inicchic neets ca bina tin cubac i inicchic. 23 Ca tsemtha ani oxchilab quicha ca ejtha. Ani u lej tepinal huahua cal nixe xi cau.

22Tam

(Mr. 9.3032; Lc. 9.4345)

18

u ulits huahua junax cal a Jess ti Capernaum. Taja chich i penal tuminchic tin cuenta an tiyopan, ani conoyab a Pedro: Im binal a Exobchixal an tumin tin cuenta an tiyopan? 25 Toctsin a Pedro: Ojni im binal. Tam otsits a Pedro al i ata ani conoyab cal a Jess: Jantini ta tsalpanchal Simn, an tsalechic teje tsabal in conchal an jalbixtalab tumin in tsacamilchic o in conchal queatchic ax u abatnab cal jaja ? 26 Toctsin a Pedro: In conchal queatchic.

24Taley

An tumin tin cuenta an tiyopan

Taley huahua tu exobalil i conoy a Jess: Jita axi ms huinat exbath in ey tin tamet a Dios ti eb? 2 Tam a Jess in caniy ca chich jun i tsacam, ani in cuajba ti tamet huahua. 3 Taley tu uchachic: Lej chubax nan tu uchalchic patal max yab ca cooy a ichich tsaat ejtil in ichich i tsacam, a Dios yab neets quin taja ti Tsale ta ichich. 4 Jitats quin tsaca tim ba ejtil in ichich axe xi tsacam, jats ax im bajuhual ti ms huinat exbath in ey cal a Dios. 5 Ani jitats quim batsu i tsacam cal tin ebal u bij, tin macuchith batsuhualne.

(Mr. 9.3337; Lc. 9.4648)

cathpich hualbith jitats quin tajchi ca hualbin jun i tsacam axi nan tim belal. In tomnalac ca palchin i alchic tsa tujub tin nuc an hualbinthom ani ca petna al i pulic lejem ca tajat uctsin. 7 Lej tsejhuantal an inicchic teje tsabal

6Lej

(Mr. 9.4248; Lc. 17.12)

An hualbinthomchic

SAN MATEO18 cum huaats yan janto cal ta ca hualbintha. Etsey huaats ax u hualbinthom. Ani lej tsejhuantal an hualbinthom cum neets ca lej yajchiquiyat cal a Dios. 8 Max ti hualbinthalac a cubac o a acan in tomnal ejtil max ca tajat mutsquiy jun a cubac o jun a acan ani ca petna. In tomnal quit otsits tihua ti eb cal a Dios cal juncats a cubac o cal juncats a acan, ani yab quit jolohuat quit etsey cuajiy al am pulic camal cal tsab a cubac o cal tsab a acan. 9 Max a hual ti hualbinthalac in tomnal ejtil max ca tajat caltha jun a hual ani ca petna. In tomnal quit otsits tihua ti eb cal a Dios cal juncats a hual, ani yab quit jolohuat ti al am pulic camal cal tsab a hual.

40
14Antsana

i Tata ti eb yab in le abal ca quibey ma ni jun i tsacam.


Qui paculanchi i at belom
(Lc. 17.3)

An jalpith cau cal an oveja axi quibenec

ca uluchic abal an tsacam yab in cuaal in exbath. Nan tu uchal abal in lej cuaal, ma etsey u lej beletnab cal an ngelchic axi tihua cuajat ti eb cal u Tata. 11 Nana tin Juntal patal an inicchic in chenec cu jecontha jitats quibenec xeets al an hualabtalab. 12 Jantini ta tsalpayalchic neets quin taja max jun i inic in cuaal bo inic i ovejachic ani ca quibey jun? Auxe max yab i neets quin jila axi tse inic cal lajuj beleu ti acul al am bolchal, ani axi jun quibenec neets ca cale quin alimichiquiy. 13 Max quin ela neets ca cathpich culbe cal axi juncats quibenecac ani yab ejtil cal axi tse inic cal lajuj beleu yab quibenec.

10Yab

(Lc. 15.37)

a at belom u hualbinal cal tata, tam ca cuete tsejcachic cal tsab ta eb. Ca tsoobliy cal in hualab, ani max ti cacnanchi a cahuintal tam neets ca ejtou quit juncunchic. 16 Max yab ti cacnanchi a cahuintal, tam ca netha tsab ox i belom quin atsanchi janto a ulalchic. 17 Ani max axi hualbinenec yab quin cacnanchi in cahuintal jajachic, tam ca olchi an cau an tamcunel ebchalab. Ani max jaja yab quin cacnanchi in cahuintal an tamcunel ebchalab, tam ca ajiyat ejtil max pel i pil inic o ejtil am batscul jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno axi yab belom cal a Dios. 18 Nan tu uchalchic an chubaxtalab. Ca huatbanchi an ebchalabchic an cau jahua a Dios ti eb in ulumalits alhua quin taja ani jaye jahua yab alhua yab quin taja jajachic. 19 Nan tu uchalchic max tsab ta eb ca junax conchi janto u Tata ti eb, jaja neets ti pitha. 20 Ani max it tamcuthits tsab ox ta eb cal tin ebal u bij, nanane taja neets quin cuajiy cal tatachic. 21 Tam utey a Pedro cal a Jess ani in conoy: Jayil i calat cu paculanchi u ebchal ca hualbin cal nana ? Ma expith buquil cu paculanchi? 22 Toctsin a Jess: Yab expith buquil, ma jayil ca hualbin. Nan tu uchal ca etsey paculanchi.

15Max

41
An tojnal axi yab in le ti paculanchix

SAN MATEO18,19 yan an toclab. Ulits ani uchan: Tata ojni lej pojcax a ichich. Nana tu paculanchi lej yan an toclab cum tin lej pacabetha. 33 In tomnamalac a yajnanchamalac a at tojnal jantini nana tu yajnanchi. 34 Tam lej tsacuy an tsale, ma im bina ca baliyat jaye ti al an huicaxte. In ucha am beletnom huicaxte yab quin hualca ma quin tala jalbiy an toclab. 35 Tam a Jess in ulu: Aniye jaye u Tata ti eb neets ti tajchichic max yab ca paculanchi in hualab a at belom cal patal a ichich.

neets tu olchichic jantini tin tajal a Dios ti Tsale ti eb. In tajal ejtil i tsale ax u nenchab cal in tojnalilchic. 24 In caniy ca chich jun axi cal tu nenchab lej yantalam i milchic i pexu. 25 Cum yab in cuaal janto cal ti quin jalbiy an toclab, uchan cal an tsale quin nuju in tomquil ani in tsacamilchic ani patal jahua in cuaal abal quin ejtou quin jalbiy jahua in nethal. 26 Tam an tojnal in tuthu in cualal tin tamet an tsale ani in lej canat ucha antse: Tiquin aychiye ani neets tu tala jalbinchi jahua tu nenchal. 27 Ani cum lej yajnanchix an tsale, jaxtam in tala paculanchi an toclab ani in hualca ca calets yabats in nethal janto. 28 Tam ti calejits nixe xi tojnal ani neetsits ti bel, in tamu in at tojnal cal ax tu nenchab tsab ox pexu. In yacuchi in nuc ani in thichi. In ucha: Tiquin thubat jalbinchi jahua tin nenchal. 29 Tam in at tojnal in tuthu in cualal ani in lej canat ucha antse: Tiquin aychiye ani neets tu tala jalbinchi jahua tu nenchal. 30 Ani ni hue yab in le quin aychi. Tocat in netha abal ca baliyat al i huicaxte. In ucha am beletnom huicaxte yab quin hualca ma quin tala jalbiy an toclabcua. 31 Ani queatchic in at tojnal in exlaits abal antsana ti tajchinenec in at tojnal, ani jilcon lej tepithchic. Calechic quin olchi an tsale jantini ti tajchinenec in at tojnal. 32 Tam an tsale in ulu ca chanchin ax im paculanchamal lej

23Nan

A Jess in exobchal tin cuenta an jilcacaxtalab cal i tomquilab

19

Tam ti talits antsana ti exobchix a Jess cale ti Galilea, cale ti Judea ani ulits ma tihua jecat am pulic itse Jordn. 2 Lej tsatenchab cal yan i inicchic. Taja in jelthal an yaulchic. 3 Tam utey i fariseochic in le quin tacchiquiy a Jess, ani conoyab jaja: In jilal a Dios an inic quin jilcacay in tomquil cal jantoquitsqui tam ebaltalab? 4 A Jess in toctsiychic: A ajiyamalchic an Tocat Thuchlab abal tam ti yabaye huaats jita teje tsabal, tamna a Dios in tsejca jun i inic ani jun i uxum. 5 Jaxtam in ulu a Dios abal an inic ca tixcan cal in tata ani in mim abal ca juncun cal in tomquil. Ani tam juncunenequitschic ejtil max juncatsits tin ebchiccua. 6 Cum antsana juncatsmethachits jajachic

(Mr. 10.112; Lc. 16.18)

SAN MATEO19 cal a Dios ani ejtil yabats tsab, jaxtam yabats alhua max an inic quin jilcacay in tomquil. 7 Ani conoyabe a Jess: Jale tam in ulu a Moiss abal an inic max neets quin jilcacay in tomquil, ca ocox tsejcanchat ani ca pithan an u jun tu olnab jale neets ca jilcacayat? 8 A Jess in uchachic tam: Cum lej tujbathchic in ichich an inic, jats tin thucha a Moiss abal bel an inic quin jilcacay in tomquil. Tam ti lej caalac yab pel in lej culbetal a Dios an inic quin jilcacay in tomquil. 9 Nan tu uchalchic abal max jun i inic quin jilcacay in tomquil ani yab tin ebal abal pel i inicbe, ani max ca tomquin cal queat i uxum, tamna jaja pel i uxumbe. Ani max i inic ca tomquin cal i uxum axi jilcacathits tin ebal abal pel i inicbe, tamna jaja pel i uxumbe jaye. 10 Tam huahua tu exobalil a Jess i ulu: Max antsana lej tsapic in uchbil an tomquith inic cal in tomquil, tam hualam in tomnal yab ca tomquin. 11 A Jess tu toctsiychic: Yab tim patal an inicchic in ejtohual quin ejtiy jahua u ulumal. Expith jitats ca pithan an tsalpathtalab cal a Dios, jats neets quin ejtiy. 12 Huaats talchic i inic yab u tomquinal cum in tajtalits ey pel i eunuco ani huaats jaye axi pel i tajanthach eunuco cal in at inic. Huaats i inicchic jaye yab u tomquinal cum antsana pel in culbetal a Dios ti eb. Jitats in

42 ejtohual, quin alhua ejtiy axe xi cau.


A Jess im batsuhual an tsacamchic
(Mr. 10.1316; Lc. 18.1517)

chanchinal a Jess i tsacamchic abal ca punchin in cubac ani ca conchinchat i lablinchixtalab cal a Dios. Ani huahua tu exobalil a Jess i cuiya an chithomchic. 14 Tam a Jess tu uchachic: Yab ca canchi an tsacamchic yab ca chitha cal nana. Expith jitats tsaat in ichich ejtil in ichich i tsacam, jats ax im batsuhual a Dios ti Tsale tin ichich. 15 Tam ti talits a Jess quim punchi in cubac antsana nixe xi tsacamchic, tam calets.

13Taley

Taunab a Jess cal jun i cuitol inic rico

jun i cuitol inic cal a Jess in conoyal: Janto pel u uchbil cu taja abal quin it ejatliyat abal etsey? Tata it alhua exobchix tiquin ucha. 17 Toctsin a Jess: Jale tin uchal tin alhua ? Huaats juncats expith axi alhua, jaits a Dios. Max a le quit it ejatliyat abal etsey, ca putu cal in uchbixtalchic a Dios. 18 Tam in conoyale an cuitol inic: Jahua tam uchbixtalab? Toctsin a Jess: Yab ca tsemtha a at inic. Yab quit uxumbejin. Yab quit cueen. Ni jita yab ca tajchi an janamtalab. 19 Ca cacna a tata ani a mim.

16Chich

(Mr. 10.1731; Lc. 18.1830)

43 Ca canitha a at inic jantini ta canithal ta ba. 20 Toctsin an cuitol: Ma tam tu tsacamtal u tala putumal an uchbixtalab cal axe ax tin uchamal. Janto hualam u quibchale cu taja ? 21 Toctsin a Jess: Max a le ca baju tit huinat alhua inic, quit cale ca tala nuju jahua a cuaal ani ca pitha an tumin an tsejhuantalchic. Ma tam tiquele quit huichiy ani tiquin tsatenchi. Tam ojni neets quit pithan yan i calab tihua ti eb. 22 Tam tin atsa an cuitol inic antsana an cau, cale lej tepith in ichich cum in le quin cuete calna axi yan in cuaal. 23 Tam a Jess tu uchachic huahua tu exobalil: Chubax man tu uchal abal lej quibat an ricochic quim batsu a Dios ti Tsale tin ichich. 24 Tu uchalchic abal lej quibat ca huatey jun i camello tin lotal in acan an tithab, ani lej huatath ms quibat abal i rico quim batsu a Dios ti Tsale tin ichich max quin huatath tsapna axi yan in cuaal. 25 Tam huahua i atsa nixe xi cau i lej jicpal, ani i conoyal jun cal xi jun: Max chubax antsana jahua in ulu, tam jita hualam neets ca ejtohuat ca jecontha? 26 A Jess tocat tu metachic ani tu ucha: An inicchic yab in ejtohual quin cuete jecontha tim ba, expith cal a Dios ojni neets ca ejtohuat ca jecontha. A Dios expith patal in ejtohual quin taja.

SAN MATEO19,20 uchan a Jess cal a Pedro: Ajatic, huahua i tala jilamal i cal jahua i cooyamal, ani xo u tsatenec cal tata. Janto tam alhuatalab neets qui batsu? 28 Toctsin a Jess: Nana tin Juntal patal an inicchic neets quin chich quim buxcan tu tsalat lactemil cu taja tin lej Tsale ti al an it eb. Chubax nan tu uchal abal tatachic ax it tsatenec cal nana neets quit buxcan ti lajuj tsab i tsalat lactem ca tsejca axi lajuj tsab i cuenel am bichou Israel. 29 Patal jitats in jilamalits janto cal tin ebal u bij neets ca pithan yan ms cal a Dios. Ma bo inic huichcothe neets ca pithan max quin jila in quima, max in ebchal, max in uxum ebchal, max in tata, max in mim, max in tomquil, max in tsacamilchic, max in tsabalil. Ani ti eb neets ca cuajiy it ejatlith abal etsey. 30 Huaats xohue teje tsabal yan i inicchic pulic in ey, ani talbel neets ca ajiyat ti tsipilin in ey ti eb cal a Dios. Huaats jaye yan i inicchic axi xohue tsipilin in ey, ani talbel neets ca ajiyat ti pulic in ey ti eb cal a Dios.

27Tam

20

Neets tu olchiyechic jantini tin tajal a Dios ti Tsale. Jantini jun i amu ca cale thajujul quin aliy i tojnal ca tojon cal i lab tuthublom, antsana a Dios in aliyal jita quin tojontha tin tojlabil. 2 An amu in tsejca an cau cal an tojnalchic abal quin jalbiy cal jun i tumin denario ta quicha. Tam in aba ca calechic

An tojnalchic

SAN MATEO20 quin tojonchi an lab tuthublom. 3 Talbel ti beleu hora an thaju cale an amu tin quima ani cale ti plaza. Taja in tsuu i inicchic xetsitsilqui yab janto ta ca tojon. 4 In uchachic: Quit calechicte ca tojonchi an lab tuthublom ani neets tu alhua jalbinchi a quichajil. Ani cale jajachic jaye ca tojon. 5 Jaye ti tsejel quicha ani ti ox hora an huacal cale an amu quin aliye i tojnal. 6 Cale jaye ti bo hora an huacal ani in ela queat i inicchic yab jaye janto ta ca tojon. In uchachic: Jale a palcanchamal an hora yab it tojnenec? 7 Toctsinchic: Cum yab jita tucu tojontha, jaxtam yab u tojnenec. Tam uchanchic cal an amu: Quit calechicte ca tojonchi an lab tuthublom ani neets tu alhua jalbinchi a quichajil. 8 Tam ti aclejits, tamna in ucha an amu an cuentalom tojnal: Ca caniy ca chich an tojnalchic an ca jalbinchi an tojlab. Ocox ca jalbinchi axi lej taltalabits ulits ca tojon, tiquele ca jalbinchi axi lej ocox ulits ca tojon. 9 Tam chichchic ax in tsiquiyamal ti tojnal ma ti bo hora an huacal, ani ti junchic pithan quithat jun i tumin denario. 10 Taley chichchic jaye axi ocox ulits ca tojon, ani in tsalpayal abal neets ca pithan ms an tumin. Ani jajachic jayetsequi pithan ti junchic jun i tumin denario. 11 Im batsu an tumin ani tocat in cuiyalchic an amu. 12 In uluchic: Axi taltalabits ulits ca tojon expith tojnenec jun i hora ani pithnenec an tumin jantini huahua. Patal a quicha huahua u tojnenec ani

44 i yajchicnamal an cacal. 13 Tam toctsin an amu: Paylom, nan yab tu cuechal ni janto. I tsejcaits an cau abal nan neets tu jalbinchichic cal jun i tumin denario. 14 Ca tajat batsuchic an jalbixtalab ani huinits quit cale. Pel u culbetal cu jalbinchi jayetsequi axi taltalabits ulits ca tojon jantini tatachic ax it ocox ulits. 15 U ejtohual cu taja cal u tuminal jahuats nan cu lena. Yab ca cooy i paixnomtalab ta ichich cal jahua alhua u tajamal, in ulu an amu. 16 Ani in uluye a Jess: Huaats i inicchic u tsalpanchab yab exbath in tojlabil cal in at inic, ani cal a Dios ojni u tsalpanchab exbath in tojlabil. Huaats i inicchic u tsalpanchab exbath in tojlabil cal in at inic, ani cal a Dios u tsalpanchab yab exbath in tojlabil. Huaats yan i inicchic u caniyab cal a Dios ca tojon cal jaja, ani hue expith axi tacuthits jaits ax u tojnal.

In olnal junil a Jess abal neets ca tsemtha

tu neetsits huahua lajui tsab tu exobalilchic junax cal a Jess ti Jerusaln, u peley hue ti bel. Tam a Jess tu uchachic: 18 Ca lej tajachic ti cuenta xohue hueits cu ulits ti Jerusaln. Taja nana tin Juntal patal an inicchic neets quim bina tin cubac an oclec palechic ani tin cubac axi exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. Jajachic neets tiquin jolbiy abal quin tsemtha. 19 Taley neets tiquin huatba tin cubac axi yab Israelchic. Ani jajachic neets

17Tam

(Mr. 10.3234; Lc. 18.3134)

45 tiquin tilibna ani tiquin huithcoy, ani ma tiquin tajat tsemtha ti al an cruz. Aba ani quin tsemtha, oxchilab quicha neets quin ejtha ti al an jolimtalab.
Conchinchab i alhuatalab a Jess cal in mim a Jacobo ani a Juan

SAN MATEO20 antsana in le ca pithan an quij. 25 Tam a Jess tu caniychic cu utey, ani tu ucha: A tsoobits tatachic abal am pulic oclec u tsapic abatnom ani in tajal ti pulic inic cal am bichoulomchic. 26 Yab in tomnal tatachic antsana ca taja jayetsequi. Max a le tit pulic a ey cal a Dios, ca tolmiy a at belomchic. 27 Ani max a le tit lej cathpich pulic a ey cal a Dios, ca tayat tolmiy a at belomchic. 28 Cum nana tin Juntal patal an inicchic in chenequits abal tin tolmix cal an inicchic, ani yab tin tsapic abatnom. Ma neets cu bina tu ba quin tsemtha ti calchixtalab abal yantalam i inic ca hualca ani yabats ca cunat cooyat cal i hualabtalab.

uteychic cal a Jess a Jacobo ani a Juan ani cal in mim. In tata jajachic pel a Zebedeo. In mim jajachic in tuthuhual in cualal tin tamet a Jess quin conchinchi i alhuatalab. 21 Ani conoyab cal a Jess: Janto tam alhuatalab a leac abal nan tu tajchi? Uchan a Jess: Axe xi tsab u tsacamil u leac abal tata ca pitha an quij ca buxcan jun ta huinab ani jun ta cuatab tam ca taja tit lej Tsale teje tsabal. 22 A Jess in uchachic: Tatachic yab a alhua ejtiyamal jahua ax tin conchal. A ejtohualchic ca yajchicna an yajchictalab ani an tsemtalab axi nan neets cu yajchicna ? Toctsin jajachic: I ejtohual. 23 Tam a Jess in uchachic: Chubax neets ca yajchicnate i yajchictalab ani i tsemtalab ejtil axi nan neets cu yajchicna. Expith yab u uchbil abal nan tu pitha an quij quit buxcanchic tu huinab ani tu cuatab. Pel in uchbil expith u Tata quim pitha an quij antsana jitats jaja im bijiyamalits. 24 Huahua axi lajuj tu exobalil a Jess u tsacuy, cum axi tsab

20Tam

(Mr. 10.3545)

A Jess in tsuuxmethal tsab i joctsi

neets u calelits huahua junax cal a Jess ti Jeric, ani tsatat i pulic mulcunel jaye. 30 Ani cuajat tsab i joctsi quetelchic tin hual am bel. Tam tin atsachic abal neets ca huatey a Jess taja, in thajat uchachic: Tata Ajatic axi pel it at xitslab cal a David, tucu yajnanchi. 31 Ani tamna cuiynalchic cal an mulcunel, uchan ca tsibcan. Ani jajachic tocat in ms thajat ucha a Jess: Tata Ajatic axi pel it at xitslab cal a David, tucu yajnanchi. 32 Tam cubiy a Jess ani in caniy ca chich cal jaja an joctsichic. Ulitschic ani conoyat cal a Jess: Janto a lechic abal nan tu tajchi?

29Taley

(Mr. 10.4652; Lc. 18.3543)

SAN MATEO20,21 jajachic: I le abal tucu tsuuxmetha. 34 Tam a Jess in yajnanchi ani in tacchi in hualchic. Ma tamnaits u tajax tsuuxits, ani taley tsateychic cal a Jess.

46 Qui puhuethanchi im bij axi te talits in at xitsal an tsale David. Jaits axi tal abath cal a Dios, ani jaits qui ajatnanchi im bij. Qui puhuethanchi im bij a tecat Dios ti eb. 10 Tam ti otsitsits a Jess ti Jerusaln, tam thaycan am bichou lej xacuecuel. Yantalam i inic in conoyalchic: Jita hualam axe xi inic axi chenec? 11 Toctsinchic axi tsatat cal a Jess: Jaits a Jess. Pel in caulomejil a Dios axi tal ma ti bichou Nazaret cuentalith ti Galilea.

33Toctsin

21

Taley u neetsits cu ulitschic ti Jerusaln, ani i baju utat ti bichou Betfag axi utat ti bolchal Olivos. Ma taja a Jess neets quin aba tsab i at exobal cal i cau. 2 In uchachic: Quit calechic al nixe xi bichou axi utatits, ani taja neets ca ela jun i burra huicat cal in inic tam. Ca piliy ani tiquin chanchichic teje. 3 Max jita ti ucha abal jale ta piliyal, ca ucha abal nana in Ajatic ax u yejenchal. Jaye ca ucha abal thubat neets cu huichba. 4 Ani antsana neets ca putun jahua in olnamal ani in thuchamal an caulome cal a Dios antse: 5 Ca ucha ax u cuajilchic ti Sion: Ca tsuuchic te tal a Tsalejil. Tal cal i tsaattalab punat al i burra cal i tsacam burro. Pel ax u eyenthab ti quital. 6 Tam calechic axi tsab i exobal in taja jantini ti uchnenec cal a Jess. 7 In chithachic am burra ani in inic tam cal a Jess. Taley im punchal jajachic in toltomil tin cux am burra ani in tam, ani puney a Jess. 8 Ani an mulcunel in mocal in toltomil ba am bel jun ti neets ca huatey a Jess. Talchic jaye in cotoyal in cueel i tsacam te quin mocanchi ti bel. 9 Axi occhith neets ani jaye axi tal cuxlab in thajat ulalchic:

(Mr. 11.111; Lc. 19.2840; Jn. 12.1219)

U otsel a Jess ti Jerusaln

A Jess in quethmayal eleb i inicchic axi al am pulic tiyopan

otsits a Jess ti al am pulic tiyopan ti Jerusaln, in tala quethmachiquiyal eleb axi nujul ani axi tsaum taja. In cuajlachiquinchal in mexajil an jalum tumin ani in lactemilchic an nujul lab cucu. 13 In uchachic: Thuchathits ti al an Tocat Thuchlab jahua in ulu a Dios antse: U quima jaits jun ta ca olon an inicchiccua. Nan tu uchalchic abal xo tata a eyenthal abal ca cuechi janto ax u cheel ti ol. 14 Taja ti al an tiyopan u utel talchic i joctsi ani talchic i cuetse, ani a Jess in jelthalchic. 15 Tam tu tsutab a Jess antsana in tajal i labith tajbilab, lej tsacul an oclec palechic ani axi exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. Jaye lej tsacul cum in atsalchic i cuitol ani i tsicach in thajat

(Mr. 11.1519; Lc. 19.4548; Jn. 2.1322)


12Taley

47 ulalchic antse: Qui puhuethanchi im bij axe axi pel in at xitsal an tsale David. 16 Tam conoyab a Jess cal nixe xi oclec palechic ani cal nixe xi exobchix: A atsal jahua in ulal nixe xi cuitolchic ani an tsicach? Toctsin a Jess: Ojni u atsal. Auxe max yab a ajiyamalchic jahua in ulal an Tocat Thuchlab tin cuenta am puhuethaxtalab cal im bij a Dios. In ulal antse: Tata a Dios a pithamal ma an tsacamchic ani axi chuchule i cau abal ti puhuethanchi a bij. 17 Tam cale a Jess ti Jerusaln, ta cale ti bichou Betania. Ani tats ti jilcon an acal.

SAN MATEO21 tajchinchic ejtil nan u tajamal an te higuera. Neets ca ejtou ca ucha nixe xi tsen ca tixca ca petna al i pulic lejem, ani a Dios neets ti tajchi. 22 Patal jahuats ca conchi a Dios, jaja neets ti pitha max chubax a lej belalits cal patal a ichich.

A Jess in cuiyath taunal an te higuera

ti chutheyits, huichelits junil a Jess ti Jerusaln, ani lej cail. 19 In tsuu jun i te higuera tin hual am bel, ani utey taja. Ni janto tam hualilab yab in elchi, tocat xequeth. Tam a Jess in tauna an te, in ucha: Tajat yabats quit hualin. Tamequi tajat huaytson an te higuera. 20 Huahua tu exobalil a Jess i tsuu janto antsana in tajamal, ani i lej jicpal. Ani i conoyal a Jess: Jantini ti lejat huaytson jun athic an te higuera? 21 A Jess tu toctsiychic: Lej chubax nan tu uchalchic abal max ca lej bela a Dios ani yab ca cooy i hualamtalab ta ichich, tam neets quit ejtohuat quit

18Tam

(Mr. 11.1214, 2026)

otsitsits junil a Jess ti al am pulic tiyopan, ani u exobchixits taja. Ani utenchab cal an oclecchic pale ani cal an yejtselab Israelchic. Conoyab: Jita ti pithamal an eyaltalab ani jita ti abamal abal ca taja jahua a tajal? 24 Toctsin a Jess: Nanane neets tu conoychic cal jun i cau. Max tatachic tiquin toctsinchi, tam nanane neets tu olchichic cal janto tam eyaltalab tu tajal jahua u tajal. 25 Cal jita ti aban a Juan ti pujax? Tiquin toctsinchi, max cal a Dios o max cal i inic. Tam jajachic in tiloxnachiquiyal jahua in ulu a Jess, ani taley in uluchic: Jantini ti qui toctsinchi? Max qui ulu abal cal a Dios jats ti abnenec a Juan ti pujax, tam jaja neets quin ulu abal jale yab i belchamal in cahuintal. 26 Max qui ulu abal cal i inic jats ti abnenec, janto hualam cu tajchin cal am bichou, cum tim patal in lej belalits abal a Juan pel i lej chubax caulome abnenec cal a Dios. 27 Jaxtam tocat uchan a Jess cal jajachic:

23Tam

(Mr. 11.2733; Lc. 20.18)

In eyaltal a Jess

SAN MATEO21 Yab i tsoob cal jita ti abnenec a Juan ti pujax. Tam a Jess in uchachic: Nanane yab neets tu olchichic cal jita tin abnenec ani cal jita tim pithnenec u eyaltal cu taja jahua u tajal. Jess in uchayechic: Neets tu olchichic i cau tin cuenta jun i inic ax in cooy tsab in cuitolil. In ucha axi jun: Cuitol, xo quit cale quit tojon cal an lab tuthublom. 29 Toctsin an cuitol: Yab neets quin cale. Aba ani antsana in ulu, bel talbel cale ti tojnal. 30 Tamna cale an tatalab quin tauna axi junaque in cuitolil. In ucha jayetsequi ca cale ca tojon. Toctsin an cuitol: Ojni tata, neets quin cale. Aba ani antsana in ulu, bel yab cale. 31 Jahua axi tsablom in tajchi in culbetal in tata? Toctsinchic: Pel axi ocox tauna jats in tajchi in culbetal in tata. Tam a Jess in uchachic: Lej chubax nan tu uchalchic abal am batsculchic jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno ani an uxumchic axi cambibil cal an inic, ms in lechic ca otsits ti eb jun tin tajal a Dios ti Tsale ani tatachic yab a le. 32 Chich a Juan pujax ti olchix jantini ta ca taja jahua bolith, ani yab a belchichic. Ojni belchin cal axi pelac i batscul jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno ani cal i uxumchic axi xeetsac cambibil cal an inic. A tsuumalchic abal

48 antsana belchame a Juan cal jajachic cal in exobchixtal, ani tatachic yabaye it jictsonenec cal a hualab ani yab a belchamal.
An jalpith cau cal am pojcax tojonchixchic

28A

An jalpith cau cal tsab i cuitol

atsachic queat i jalpith cau antse. Jun i thabal in taya i lab tuthublom tin tsabalil. In tenmay cal i te ani in tsejca in tsaub in hualil an lab tuthub. Jaye in tsejca jun i tecat tsac jun ti ca cuajiy am beletnom lab tuthublom. Taley im bina cal jita ta ca tojonchat an lab tuthublom. Ani cale ou an thabal. 34 Taley im baju in quijil an cotlats cal an lab tuthub, ani an thabal in aba i tojnalchic ca cale quim batscunchi an lab tuthub axi neets ca jilcon abal jaja an thabal. 35 Ulits jajachic, ani tocat yacuan cal an tojonchixchic. Jun i tojnal cuathan, ani jun tsemtha, ani jun cuiiyat cal i tujub. 36 Tam an thabal in aba ca caleye ms yan i tojnal. Ani tajchinchic jayetsequi jantini axi ocox abnenecchic. 37 Ani tin lej taltalits an thabal in lejat aba in lej tsacamil. In tsalpay abal chubax neets ca alhua batsuhuat in cuete tsacamil. 38 Ani iba, expith in uluchic an tojonchix tam tin tsuuchic pel in tsacamil an thabal antse: Jats axe neets ti calnanchix cal an lab tuthublom tam ca tsemets in tata. Qui tsemtha ani qui calnanchi huahua. 39 Tam in yacuachic ani in caltha tin elebtal an lab tuthublom. In tajat tsemtha. 40 Tam a Jess in conoychic axi taja cuajat:

33Ca

(Mr. 12.112; Lc. 20.919)

49 Tam ca chich an thabal lab tuthublom jantini ti neets quin tajchi nixe xi tojonchixchic? 41 Toctsin jajachic: Neets quin tajat tsemtha cum lej pojcaxchic, ani ni hue yab neets quin yajnanchi. Neets quim bina an lab tuthublom ca tojonchat cal queatchic i inic, ani jajachic ojni neets quim binanchi in hualil an lab tuthublom cal an thabal ax in uchbil quim binanchi. 42 Tam a Jess in uchachic: Auxe max yab a ajiyamalchic an Tocat Thuchlab jun tin olnab nanaits ejtil in mimlab tujub antse: An tsejcom atachic in ulu yab janto ti alhua axe xi tujub, ani tocat im petna. Ani jaits nix an tujub axi punuthits ti mimlab tujub. Jats a Dios axi antsana im punu. Pel i jicpath tajbilab abal antsana ti punuthits cal a Dios. 43 Cum tatachic nan tim pojcamal, jaxtam nan tu uchal abal a Dios yab in tajal ti Tsale cal tatachic. Expith in tajal cal jitats tiquim batsu nana. 44 Ejtil an inic axi ca ijcan al i tujub ani ca yajchiquiyat, antsana jitats yab tim belal nana. Ejtil max ca ijcanchat i tujub ani ca tsemtha, antsana jitats yab tim belal nana. 45 Tam ti an oclec palechic ani an fariseochic in atsa nixe xi jalpith cau, in exlalitschic abal jaja jaits ax u uxnal. 46 Jaxtam in lechic quin yacua a Jess. Tocat yab in tajachic, cum in tsejnal janto ca tajchin cal an inicchic, cum in

SAN MATEO21,22 lej belalchic abal a Jess pel i lej chubax caulome abnenec cal a Dios.

22

A Jess in olchiye an inicchic i jalpith cau antse. In uchachic: 2 Nan neets tu olchiyechic jantini tin tajal a Dios ti Tsale. Jun i tsale neets quin tajchi in cuitolil an tomquintalab ajib. 3 In abaits i olchixchic quin caniychic patal axi bijithits ca chich, ani tocat yab in lechic ca chich. 4 Tam in abaye ca uchanchat: Tsejcathits an capnel. Tsemthachits an capnel toro ani an tuuthmethach conel. Cum lej tojojothits tihua, ca lej luba quit caletschic cal an tomquintalabcua. 5 Ani ma lejatits yab in tajat tajachic ti cuenta ca utey axi lej bijithits. Jun calets ti lonim cal in tsabalil, ani jun calets ti nujul. 6 Ani talchic axi queat ma tocat in yacua an olchixchic quin lej alhua cuatha, ma in tsemtha. 7 Tam lej tsacuyits an tsale, ma in aba i soldado quin tsemthachic axi tsemthomats cal an olchix ani quin tala chica am bichou. 8 Taley talbel an tsale in ucha in tojnalilchic: Lej jum putat tojojothits an ajib, ani axi lej bijithits ca chich yabats ca pithan an quij ca chich. 9 Jaxtam quit calechic ca caniy ca chich cal an tomquintalab ajib patal axi ca tamuqui ti alte belchic, in ulu. 10 Ani calechic xeets in canalchic patal jahuaquitsqui tam inic max alhua ani max yab alhua. In nethachicalchic cal an

An jalpith cau cal an ajib tin cuenta an tomquintalab

SAN MATEO22 tomquintalab ajib. Ani taley ma jilcon tuchichithits an ata. 11 Tam otsitsits an tsale quin tsuu axi chithachitschic, ani taja in tsuu jun i inic axi yab toltomith cal in cuenta an tomquintalab. 12 Ani uchan cal an tsale: Jaub, jantini tit otsenenequits teje ani yab it toltomith cal an toltom ax in cuenta an tomquintalab? Ani yab janto in toctsiy nixe xi inic. 13 Tam an tsale in uchachic in tojnalilchic cal in cuenta an ajib: Ca huicchi in acan ani in cubac nixe xi inic ani ca jolou eleb ti al an yicuax. Tats ca uquin ani ca huechechlats in camab cal an yajchictalab. 14 In uluye a Jess: Huaats yan i inicchic u caniyab cal a Dios ca otsits cal jaja, ani hue expith axi tacuthits jaits ax u otsel.

50 a Jess in exlaits abal pel i cambix cau, jaxtam in toctsiychic antse: Tata ojnichic it cambix. Jale a le tiquin macla ? 19 Qui meta jun i tumin ax a jalbixnal. Tam pithanits. 20 Tam in meta ani in conoy: Jita axe in hual ani jita axe im bij axi thuchath teje al an tumin? 21 Toctsin jajachic: Pel in hual ani pel im bij an tsale oclec. Tam a Jess in uchachic: Ca pitha an tsale oclec jahua pel a uchbil ca pitha, ani ca pitha a Dios jahua pel a uchbil ca pitha jaye. 22 Tam tin atsachic antsana an fariseo an cau, tocat in lej jicpal. Tam tixcanchic cal a Jess, ani ta calets.

18Cum

An jalbixtalab tumin cal an gobierno

an fariseochic in tsejca an cau jantini ti quin tajchi a Jess abal max quin ulu i quibtsoth cau cal ca ejtohuat ca jolbiyat. 16 In abachic talchic in at fariseo ani jaye talchic axi tsatat cal a Herodes quin tauna a Jess. Ulitschic ani in ucha: Exobchix, i tsoob abal jahua tata ca ulu pel i lej chubaxtalab. Expith a olnanchal in tequeth belil a Dios. Yab a tajal ti cuenta jahuaits it uxnal cal an inic, ani yab it pocoth tsutom cal an inicchic. 17 Tucu ucha max i cuaal i uchbil o max yab i cuaal qui jalbiy an jalbixtalab tumin cal an tsale oclec romano.

15Taley

(Mr. 12.1317; Lc. 20.2026)

Conoyab a Jess tin cuenta abal neets ca ejtha an tsemelomchic

xa quicha chich jaye i saduceochic cal a Jess. Cum yab im belalchic abal max neets ca ejtha an tsemelomchic, jaxtam uchan a Jess cal jajachic: 24 Exobchix, a Moiss in thucha abal max ca tsemets jun i tomquith inic ani yab in cooyamal i tsacam cal in quimathil, ca tomquin in ebchal an tsemelom cal an tsemchith uxum. Lequitsqui max quin cooy i tsacam tam. 25 Huaatsac cal huahua buc i ebchalab. Tomquin an ocox, ani tsemets yab in cooyamal i tsacam. Taley tomquin in tsabchil ebchal an

23Nixe

(Mr. 12.1827; Lc. 20.2740)

51 tsemelom cal an tsemchith uxum. 26 Tsemets jaja jaye. Ma tim patal nixe xi buc i ebchalab tomquinenec cal nixe xi uxum juncats. 27 Taley tsemets jaye an uxum. 28 Cum tomquinenec an uxum cal axi buc i ebchalab teje tsabal, cal jahua ti neets ca cuajiy ti tomiclab tam ca ejtha an tsemelomchic? 29 A Jess in toctsiychic: Tatachic ojni lej quibtsothits a tsalap tin cuenta an tsemelomchic, cum yab a exlal an Tocat Thuchlab ani yab a exlanchal in tsap a Dios. 30 Tam ca ejtha an tsemelomchic in ey an inic ani in ey an uxum yabats neets ca tomquin. Neets ca cuajiychic ejtil an ngelchic axi ti eb yab u tomquinal. 31 Tin cuenta abal u ejthab an tsemelomchic, auxe max yab a ajiyamalchic jahua in ulu a Dios ani jahua thuchathits. In ulu antse: 32 Nanaits pel tin Diosil a Abraham ani tin Diosil a Isaac ani tin Diosil a Jacob, in ulu. Cum pel in Diosil nixe xi ox i inic axi tsemenec teje tsabal, jaxtam i exlalits abal bel cuajatchic ejate tin tamet a Dios. 33 Ani lej jicpanchab in exobchixtal a Jess cal an inicchic taja.

SAN MATEO22 jahua hualam an uchbixtalab axi ms lej huinat exbath ti al an tsejcath cau binath cal a Moiss? 37 Toctsin a Jess: Ca lej jum putat canitha a Paylom Diosil cal patal a ichich, ani cal patal a ejattal, ani cal patal a tsalapcua. 38 Nan tu uchalchic abal jaits an uchbixtalab axi ms lej huinat exbath. 39 Huinat exbath jaye an uchbixtalab axi thuchath cal a Moiss antse: Ca canitha patal a at inic jantini ta canithal ta bacua. 40 Cal axe xi tsab i uchbixtalab cuajat macuchithits tim patal an uchbixtalab ti al an tsejcath cau binath cal a Moiss, ani jaye tim patal in exobchixtal am biyal caulomechic cal a Dios.

36Exobchix,

An uchbixtalab axi ms huinat exbath

tam ti an fariseochic in atsa abal atanits an saduceochic yab in ejtou quin toctsiy a Jess, tamna tamcun jajachic jaye. 35 Ani jun axi pel i exobchix cal an tsejcath cau in le quin tacchiquiy a Jess. Jaxtam chich ani in conoy:

34Taley

(Mr. 12.2834)

tamcuth an fariseochic. conoyabchic cal a Jess: Janto ta tsalpanchalchic in ey a Cristo? Cal jita cal tu tsacamlab? Toctsinchic: Pel in tsacamil a David. 43 Tam a Jess in uchachic: Yab ja cum a David cuajchith cal an Espritu Santo im bijiy a Cristo tin Ajatic. In ulu antse: 44 A Dios in ucha u Ajatic: Teje quit buxcan tu huinab cubac, ma nan tu pithaits ta cubac a tomolnaxilchic abal ca tala ata. 45 Cum antsana a David im bijiy a Cristo tin Ajatic, jaxtam i tsoobits abal yab pel in tsacamil a David. 46 Cal nixe xi cau ni jita yab in ejtou quin toctsiy a Jess. Ani ni
42Ani

41Cuajate

(Mr. 12.3537; Lc. 20.4144)

In ey a Cristo

SAN MATEO22,23 jita taja yab in inicnal tim ba abal quin conomichiquiye a Jess cal ms i cau.
Jolbix a Jess cal an fariseochic ani cal axi exobchix cal an tsejcath cau

52 ebchalabchic ta ba. Nanaits tin Cristo tin juncats Exobchix cal tatachic. 9 Yab ca ucha jita teje tsabal ta tata ti al an tiyopan, cum juncats i lej Tata axi cuajat ti eb. 10 Yab ca ucha jita ti Ajatic, cum nana tin Cristo tin juncats Ajatic cal tatachic. 11 Jitats axi ms tolmix cal tatachic, jats axi ms pulic in ey cal a Dios. 12 Jitats quim puhuetha tim ba neets ca tsaca, ani jitats quin tsaca tim ba neets ca puhuethanchat in ey cal a Dios. 13 It lej tsejhuantal tatachic ax it exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani ax it fariseochic, cum it eb tocatqui expith. A tapchal in tsalap an inicchic abal yab quin jilchi a Dios quin taja ti Tsale tin ichich. Tatachic yab a jilchal a Dios quin taja ti Tsale ta ichich, ani a tancuiyal queatchic ax in le quin jilchi a Dios quin taja ti Tsale tin ichich. 14 It lej tsejhuantal tatachic ax it exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani ax it fariseo, cum it eb tocatqui expith. Cal a pojcaxtal a tixcanchal i calab an tsemchith uxumchic, ani bel it lej ohuel tit ol expith abal max quit tsutat tit tocat. Jaxtam neets quit cathpich jolbiyat cal a Dios. 15 It lej tsejhuantal tatachic ax it exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani ax it fariseo, cum it eb tocatqui expith. It xeets tim puhuel an tsabal a lej alimichical max jita ca tsatey cal tatachic. Tam tsatatits a lej cathpich quithabmethanchal in ichich, ma in quithabtal lej cathpich yab ejtil a quithabtal tatachic. In ey im bajuhual ejtil an teneclab.

23

Tam a Jess tu ucha huahua tu exobalilchic ani an mulcunel antse: 2 An fariseochic ani an exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss in cuaal in uchbilcua quin exobchi an tsejcath cau. 3 Patal jahua jajachic ti uchalchic tin cuenta an tsejcath cau, jats ca taja. Expith yab ca taja jantini jajachic in tajal yab im putuhual cal in exobchixtal, tocat exobchixqui. 4 Ejtil i quitax ax in quitayal in at inic cal i quitalab lej alchic, antsana jajachic in tajchal an inicchic cal im puncuth exobchixtal lej alchic axi yab ejtohuab ca quitna. Ani ni jayqui ni hue yab quitnax cal in cuete exobchixtal. 5 Patal jahua in tajalchic expith abal max ca tsutat ti lej tocat. Im pulicmethamalits an tsacam balixtalab cal an Tocat Thuchlab ax in xetsinthal tim piquib ani tin ocob. U xeetschic cal in lej nacat coton abal max ca tsutat ti pulic in ey. 6 Tam ti huaats i ajib tsalat capuxtalab in lej lechic ca buxcan jun ti quetel axi lej cathpich pulic in ey. Aniye jaye in le tam ti cuajatchic ti al an tiyopan. 7 In lej culbetnalchic ca tsapnetha ti bel cal yan i cacnaxtalab ani ca uchan ti exobchix. 8 Yab ca lena tatachic quit uchan tit exobchix, cum pel it

(Mr. 12.3840; Lc. 11.3754; 20.4547)

53 lej tsejhuantalchic cum a le ca taja tit ocnom ani it joctsichic. A ulalchic abal yab chubax uchbith an inic quim putu cal jahua quin ulu neets quin taja max in cubal ti chubax an tiyopan. Expith uchbithcua quim putu max quin cuba ti chubax an oro axi ti al an tiyopan. 17 Tatachic ojni lej macu a tsalap ani it joctsi. An oro yab ja axi lej exbath. An tiyopan jun ti cuajat an oro jats ojni lej exbath. 18 A ulalchic jaye abal yab chubax uchbith an inic quim putu cal jahua quin ulu neets quin taja max in cubal ti chubax an tsacnaxtalab ti al an tiyopan. Expith uchbithcua quim putu max quin cuba ti chubax an tsacchixtalab. 19 Tatachic ojni lej macu a tsalap ani it joctsi. An tsacchixtalab yab ja axi lej exbath. An tsacnaxtalab jun tu binab an tsacchixtalab jats ojni axi lej exbath. 20 Jitats in cubal ti chubax an tsacnaxtalab, in macuchith cubal jaye an tsacchixtalab. 21 Ani jitats in cubal ti chubax an tiyopan, in macuchith cubal jaye a Dios ti chubax cum jaja u cuajil taja. 22 Jitats in cubal ti chubax an eb, in macuchith cubal jaye ti chubax in tsalat lactemil a Dios ani jaye a Dios axi quetel taja. 23 It lej tsejhuantal tatachic ax it exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani ax it fariseochic, cum it eb tocatqui expith. A pithal a Dios jun i elbenax cal tin cuenta an lajuj ani antsana a tajal jaye cal an anis ani cal an comino, ani jahua ms exbath cal a Dios yab ja a tajalchic. Pel a lej

SAN MATEO23 uchbil quit xetsinchic bolith. Ca yajnanchi an inicchic ani ca lej bela a Dios. Jaits axe axi ms exbath an uchbixtalabchic cal an tsejcath cau ca putu, ani yab expith ca pitha a Dios jun cal an lajuj jahuaits a cuaal. 24 Tatachic ojni a le ca taja tit ocnom ani it joctsi. A tajal ti cuenta an uchbixtalab axi hue exbath ani yab a tajal ti cuenta axi ms exbath. 25 It lej tsejhuantal tatachic ax it exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani ax it fariseochic, cum it eb tocatqui expith. It ejtil i utsumtalab axi tacathits eleb ani i talap axi expith tacathits tin cux ani yab alta. Ta lej ichich hualim it jaylom ani hualim a tajal a cuete canat. 26 It joctsichic, fariseo. Ca taca tin al an utsumtalab abal ca jilcon tacathits ejtil tin elebtal, ani jaye alta an talab abal ca jilcon tacathits ejtil tin cux. 27 It lej tsejhuantal tatachic ax it exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani ax it fariseochic, cum it eb tocatqui expith. Ejtil it jolimtalab tsemelom ax in cuaal eblim i tujub lej thacnibethach cal i tay. Eleb u tsutab alabel ani tin al hualim im beclac i tsemelom ani patal i catselomtalab. 28 Antsana tatachic ta elebtal it tsutab tit tocat, ani ta lej ichich hualim it cambix ani hualim it jecom cal jahua in le a Dios ca taja. 29 It lej tsejhuantal tatachic ax it exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani ax it fariseochic, cum it eb tocatqui expith. A tsejcanchal i jolimtalab jun ti ca joliyat axi pel i caulomechic cal a

16It

SAN MATEO23,24 Dios ani a cuajbanchal i huits tin jolimtal am pututh inicchic. 30 A ulalchic: Max u cuajatachue ti lej jayqui tam ti xeets i biyal tatachic, yab i tsemthamalac in caulomejilchic a Dios jantini in tajamal jajachic. 31 Cum antsana a bijiyal ti tatalabchic, a tejhuamethal abal it juntalab cal nixe axi tsemthomats ti biyal cal axi pel i caulomechic cal a Dios. 32 Xo tatachic a quithbanchal jahua a biyal tatachic in tsiquiyamal ti tsemthom. 33 Tatachic ojni ejtil it tsan. Ni hue yab neets ca jeca yab quit yajchiquiyat ti al an tamtsemla. 34 Nan neets tu abchiyechic i caulomechic ani i tsalpath inicchic ani i exobchix cal in cahuintal a Dios. Ani tocat neets ca tsemtha talchic jaja, ani ma talchic neets ca quetath tsemtha ti al i cruz. Neets ca huithcoy talchic jaja ta tiyopanil ani neets ca quethmaychic talchic ti bichou ti bichou. 35 Jaxtam a Dios neets ti macuchith jolbiychic cal ax in tsemthamalits patal axi queatchic am pututh inicchic. Pel a macuchith hualab in huaclath xitsal jajachic. Abal axi tsemtha ti biyal ani jaye in huaclath xitsal a Zacaras in tsacamil a Berequias axi tatachic ite a tsemthamal utat an tsacnaxtalab tin cuenta an tiyopan, patal pel a macuchith hualab. 36 Lej chubax jahua nan tu uchalchic abal ax it xo cuajat teje tsabal neets quit jolbiyatte junax cal patal nixe xi huaclath xitslab.

54 cal i tujub cal in abathualejilchic a Dios. Ejtil i pita ax in tamcuyal in tsacam tam abal quin caniy tin alcam in ocob, antsana yan i calat nan u lej leac tu tamcuy ani tu caniy, ani tocat yab a leacchic. 38 Ca tajachic ti cuenta abal lejat jolat neets ca jilcon a tiyopanil. 39 Nan tu uchalchic abal lej chubax yabats neets tiquin tsuu ma biyat tiquin olna antse: Jaja jats axi tal abath cal a Dios, ani jats axi qui puhuethanchi im bij.

Neets ca pacluhuat am pulic tiyopan ti Jerusaln

24

Huahua tu exobalil a Jess junax cal jaja u calejits al am pulic tiyopan, ani i tsiquiy cu tilmats tin cuenta an tiyopan ani an atachic ax in cuenta an tiyopan. 2 Tam a Jess tu uchachic: Xohue a tsutalchic am pulic tiyopan ani an atachic ax in cuenta an tiyopan. Chubax nan tu uchalchic abal neets ca tala pacluhuat cal i inicchic, ma ni jun i tujub yab neets ca jilcon tipx cal in at tujub.

(Mr. 13.12; Lc. 21.56)

An tsubixtalab axi neets ca tajan

A Jess in yajnanchal axi cuajilchic ti Jerusaln

ojni ax it cuajil ti Jerusaln it lej tsemthom cal in caulomejilchic a Dios ani it lej cuiix

37Tatachic

(Lc. 13.3435)

u calechic huahua junax cal a Jess ti bolchal Olivos, ani taja u buxcan. Expith u cuajat huahua, ani i ucha a Jess: I lej le abal tata tucu olchi jayqui neets ca tajan jahua ti huii a ulumal. Janto tam tsubixtalab qui aychi abal qui exla max thubat neets ca taley an quij quicha?

3Tam

(Mr. 13.323; Lc. 21.724; 17.2224)

55 a Jess: Ca lej tajachic ti cuenta abal ni jita yab ti cambiy. 5 Cum neets ca chich yan i inic ti timcox cal nana. Neets quin ulu abal jajachic pel a Cristo axi abnenec cal a Dios, ani antsana neets quin cambiy yantalam i inicchic. 6 Neets quit tilchin i pejextalab axi yan u thaycanal ani ms axi taye talac. Ani antsana bijithits neets ca thaycan. Bel yab quit jiqueychic, cum yabaye neets ca thubat taley an quij quicha. 7 I pulic bichoulom neets ca pejxin cal pil i pulic bichoulom. An tsalechic neets ca tomolnxin jun cal xi jun. Neets ca huatsin yan i jayil ani yan i yaulats. Abal jutamqui neets ca lej telelats an tsabal. 8 Ani patal axe jats expith in tsiquintal an yajchictalab axi ms taye tal. 9 Ani tatachic neets quit bina tin cubac an inicchic quit othna, ma talchic neets quit tsemtha. Jathua tim patal an inicchic neets ti ata cal tin ebal nana u bij. 10 Jaxtam yantalam neets ca tapchin in tsalap ani yabats tiquin tsatenchi. Neets ca atxin jun cal xi jun ani neets ca jolbxin tin tamet an oclecchic. 11 Neets ca chich yan i quetach caulome cal ca cambiyat yantalam i inic. 12 Tin ebal an yanethach hualabtalab, jaxtam yan i inicchic yabats neets ca canithaxin. 13 Expith cal in tayath cuxuthtal neets ca jalunthachic an inic ma ca taleyits an quij quicha. 14 Ani tim puhuel an tsabal neets ca olna an alhua cau jantini tin tajal a Dios ti Tsale, abal patal an inicchic quin atsanchi. Ma

SAN MATEO24 talbelaquits neets ca taley an quij quicha. 1516 Ca alhua ejtiyat cal jitats quin ajiy axi ms i cau tu olchi huahua a Jess antse: Ti biyalits an caulome cal a Dios Daniel in quejab thucha abal neets ca cuajba ti al an tocat tiyopan janto lej cacath ani quibethom. Tam tatachic ca tsuu antsana cuajbathits, tamna ax it cuajatchic teje ti bichoulom Judea quit thubat pitcon quit cale ti al an tsen. 17 Tam quim bajuhuits nixe xa quicha, jitats cuajat tin hualquilal in quima ca thubat paiy, ani ma yabats ca otsits alta quin calthaye janto. 18 Jitats cuajat tin tayablabil, ma yabats ca huichiy tin quima quin calthaye in toltomil. 19 Lej tsejhuantal neets ca cuajiy an uxum axi cooth cal i tsacam ani an uxum axi chuchuthome cal i tsacam tam quim baju nixe xa quicha. 20 Quin conchichic a Dios abal yab quim baju ca pitcon ti al an tsamay quij ni ti al an sbado. 21 Ma tam ti tamnaits a Dios neets quin abchi an inicchic i cathpich yajchictalab axi ni jayqui yab in abchamal, ani ni jayqui talbel yab neets quin abchi ejtil nixe lej huatath cathpich an yajchictalab. 22 Max a Dios yab quin tapiy nixe xa quij quicha lej cathpich yajchictalab, ni jita tam inic yab neets quin cuxuy ni ohuat hue. Cum a Dios lej canithom cal ax in tacuyamalits, jaxtam neets quin tapiy tin ebal jajachic. 23 Neets ca xetsin i inicchic quin ulu teje cuajatits a Cristo ani jun neets quin ulu tihua cuajatits a

4Toctsin

SAN MATEO24 Cristo. Yab ca belchi ja. 24 Neets ca chich i cambixchic tiquin timcoy nana ani talchic i inic neets quin timcoy i caulome cal a Dios. Ma neets quin tajachic jaye i pulic labith tajbilab ti tsubixtalab, max quin ejtou antsana quin cambiy axi tacuthits tin cal a Dios. 25 Cal axe xi cau nan tu quejab olchamalits tatachic jahua yabaye tajnenequits. 26 Jaxtam yab quit calechic ti al i joltam max jita ti ucha tihua in cuajat, ani yab ca belchi max jita ti ucha tihua in cuajat al jun i ata. 27 An ley tam u leytsom u tsutab ma ti calel quicha ani ma ti otsel quicha, ani nana tin Juntal patal an inicchic neets quin lej tsutat tam quin chich junil. 28 Jutamits tu cuajat i tsemelom tulec, tats neets ca tamcun an totchic.

56 ca atsatme tsapic juchuyabits an trompeta, tam nan neets cu aba i ngelchic tiquin tamcunchi an inicchic axi nan u tacuyamalits tu cal. Neets ti tamcunchixchic tim puhuel an tsabal. 32 Ca atsachic jun i jalpith cau cal an te higuera. Tam ti it in cueelchic ani u puthnalits in xequel, tam a exlalits abal hueits neets quim baju an cacal quij. 33 Antsana tam tatachic ca tsuuhuits u tajnal patal axe jahua nan tu uchamalits neets ca tajan, tam ca exlaits abal hueits nana neets quin chich junil. 34 Lej chubax nan tu uchalchic abal yab neets ca taley a juntalchic, ma ocox ca tajanits patal jahua axe nan tu olchamalchic. 35 An eb ani an tsabal jats neets ca taley, expith nan u cahuintal ojni jats ni jayqui yab neets ca taley. Etsey neets ca putun. 36 Ni jita tam inic yab in tsobim am pejath quicha ni am pejath hora tam antsana neets ca tajan. Ma an ngelchic ti eb ani ma nanaits tin Tsacamil a Dios yab i tsobim. Expith in tsobim u Tata ti eb. 37 Jantini in xetsintal an inicchic tam ti lej biyalits xetsin a No, antsana neets quim baju tam utataquits nana tin Juntal patal an inicchic neets quin chich junil. 38 Tam ti yabaye chenec an uqueltalab cal am pulic ab, xeetsac jajachic ti capupulqui ani ti tomquinalqui, ma tam tin lej bajuhuits an quicha tam ti a No otsitsits ti al am pulic tan ata. 39 Yab in tsoobnamalchic an hora tam

Jantini neets ca tsutat tam ca chich junil in Juntal patal an inicchic

taleyits nixe xa quichachic lej huatath cathpich yajchictalab, tam neets ca yicutsin a quicha ani a its yab neets quim bina in tajax. Neets ca lej tsapic telelats an eb, ma neets jololol a otchic abal jutamqui. 30 Tam tim patal an inicchic neets quin tsuu i tsubixtalab ti eb abal nanaits tin Juntal patal an inicchic in talits al i tocoulom. Tam neets cu tejhuametha u lej tsap ani u lej tsalat, ani patal an inicchic tim puhuel an tsabal neets ca uquin tam tiquin tsuu in tal nanaits tin Juntal patal an inicchic. 31 Tam

29Ca

(Mr. 13.2437; Lc. 21.2533; 17.2630, 3436)

57 neetsac ca ulits am pulic ab, ma ulitsits ani tala uctsin tim patal cal an lej pulic ab. Antsana jaye yab neets quin tsoobna an inicchic an hora tam nana tin Juntal patal an inicchic quin chich. 40 Max cuajat tsab i inic ti junax tojnal tin tsabalil, neets cu netha jun ani jun neets ca jilcon. 41 Max tsab i uxum cuajat ti junax tseel coye, neets cu netha jun ani jun neets ca jilcon. 42 Cum yab a tsobimchic an hora tam nana tin Ajatic quin chich junil, jaxtam ca junini netha tsejcacathits a ichich tiquim batsu. 43 Ca taja ti cuenta jun i thabal ata axi otsanchat in quima ani cuechinenec. Max in tsoobnamalac jahua tam hora neetsac ca chich an cue, yab huayamathac ani yab cuechinenecac. 44 Tatachic quit junini cuajiy tojojothits, cum nana tin Juntal patal an inicchic neets quin chipin lej jun athic tam yab a tiltom.

SAN MATEO24,25 chich. 49 Hualam tocat neets quin othna ax in abatnalchic. Tocat ca xetsin capupulqui ani ca utsalin cal in jaubchic. 50 Antsana neets ca elchin cal in amu tam ca chipin jun athic tam yab u aychab. 51 Jaxtam neets ca cathpich yajchiquiyat. Neets ca huatba ca cuajiy jolbibith junax cal axi eb pututh expith. Taja neets ca uquin ani neets ca huechechlats in camab cal an yajchictalab lej yajchic.

25

Jita pel i abatnanchix pututh ani jita iba

tojnal axi pututh ani tsalpath jats axi neets ca punuhuat ti abatnanchix cal xi queat in tojnalil an amulab, ma quin ulu jahua tam hora ca pijchinchat. 46 Tam ca chich in amu, tam neets ca lej culbe nixe xi abatnanchix max im putuhual cal in uchbil. 47 Lej chubax nan tu uchalchic abal jats jaja axi neets ca punuhuat ti tsale abatnanchix cal patal jahua in cuaal in amu. 48 Ani max yab pututh neets quin tsalpay abal in amu neets ca ohuey abal ca

45An

(Lc. 12.4148)

Neets tu olchiyechic jantini quit cuajiy tsejcacath quit otsits jun tin tajal a Dios ti Tsale. Lajuj i tsicach neetsits ti bel in nethalchic ti junchic i tajablab cum neets quin tamu i tomquinel inic. 2 Bo jajachic tsalpath ani bo axi yab tsalpath. 3 Axi yab tsalpathchic in nethal i tajablab ani yab in nethal i gas abal quin jolchi tam ca taley ax in cuaalits. 4 Axi tsalpathchic in nethal i tajablab ani jaye i gas al i limete. 5 Cum yab thubat chich an tomquinel inic, jaxtam tsebcanalchic an tsicach ani talbel huayits. 6 Ma tsejel acal in atsalchic jun i tsapic cau antse: Tax talits an tomquinel inic. Quit calechic ca tamucua. 7 Tam ejtsinchic an tsicach ani in thubat tsejcachical in tajablabilchic. 8 Tam axi bo yab tsalpath in ucha axi bo tsalpath: Tucu pitha hue i gas, cum teptsitsilits i tajablabil. 9 Toctsin axi tsalpathchic: Iba, cum hualam neets qui quibchiyehue max tu

An jalpith cau tin cuenta axi lajuj tsicach

SAN MATEO25 pitha. Quit cale jun tu nujuhuab an gas ani ca tsaiy a cuete calcua. 10 Ani tam ti neetschic quin tsaiy an gas, tamnaits biyat chich an tomquinel inic. Ani axi bo tsalpathchic jats axi otsits cal jaja jun tu tajnal an tomquintalab ajib. Tam mapuyat an huileb. 11 Talbel ulits axi bo yab tsalpath ani in lej uluchic: Paylom, tucu japchi an huileb. 12 Toctsiyatchic: Lej chubax tu uchal abal nan yab tu exlal. 13 Tam a Jess tu ucha huahua: Cum yab a tsoobchic jayqui nana tin Juntal patal an inicchic neets quin chich, jaxtam quit etsey cuajiy tsejcacath tiquim batsu. Yab a tsoobchic jahua tam quicha ni jahua tam hora neets quin chich.

58 an amu ax im batsu bo mil i tumin. In chithal jaye axi bo mil ms in atanchamal. In ucha: Paylom, te cuajat am bo mil ax tin jilchi ani jaye bo mil ax u atanchamal. 21 Tam uchan cal an amu: Lej chubax it alhua ani it pututh tojonchix. Cum tin alhua tojonthanchamal an hue ax tu jilchi, neets tu pithaye ms a uchbil. Quit otsits te cal nana ani cu junax culbe abal etsey. 22 Talbel ulits cal an amu an tojonchix ax im batsu tsab mil i tumin. In ucha in amu: Paylom, te cuajat an tsab mil ax tin jilchi ani jaye tsab mil ax u atanchamal. 23 Uchan cal in amu: Lej chubax it alhua ani it pututh tojonchix. Cum tin alhua tojonthanchamal an hue ax tu jilchi, neets tu pithaye ms a uchbil. Quit otsits te cal nana ani cu junax culbe abal etsey. 24 Ulits jaye axi jilchin mil i tumin ani in ucha in amu: Paylom, nan u exlal abal it lej pathay. Ejtil max a cojohual jun ti yab a tayamal ani ejtil max a yacual an hualilab jun ti yab a tayamal. 25 Jaxtam in jiquey ani u tsinat joliy a tuminal tsabal. Te tu huichbanchal a tuminal. 26 Toctsin an amu: Tata ojni it pojcax tojonchix ani it obe. U cojohual jun ti yab u tayamal ani u yacual an hualilab jun ti yab u tayamalcua. 27 Alhua max anac tim binanchamal u tuminal cal queat i inic abal jaja tiquin tojonthanchi, ani antsana u batsunchalac jahua tin atanchamalac cal u tuminal xo tin chenec. 28 Tam an amu in ucha axi cuajatchic taja: Ca tixcanchi

uluye a Jess: Neets tu olchiyechic jantini tin tajal a Dios ti Tsale. Cum jun i amu neets ca cale ti al pil i bichou, in caniy ca chich in tojonchixalchic ca jilchin in tumin quin tojonthanchi. 15 Im pitha jun bo mil i tumin, ani axi jun tsab mil, ani axi jun mil. Im pitha ti junchic jantinits in huitomtal quin eyentha. Tam calets an amu. 16 An tojonchix ax im batsu bo mil in alhua tojonthanchi an tumin, ma in atanchiye bo mil ms. 17 Ax im batsu tsab mil in atanchiye tsab mil. 18 Ax in batsu mil, tocat cale in tsinat joliy an tumin tsabal. 19 Tam ti huatenequits yan a quicha, tam huichiy an amu quin tsejca an cuenta cal an tojonchixchic. 20 Ocox ulits cal

14In

An jalpith cau tin cuenta an tojonchixchic

59 axe xi inic an mil tumin ani ca huatbanchi ax tin chanchi axi lajuj mil i tumin. 29 Jitats quin alhua tojonthanchi jahua u jilchamal, jats axi neets cu jilchiye ms, ani jitats yab quin alhua tojonthanchi, neets ca tixcanchat axi hue u jilchamal. 30 Ca jolohuat eleb ti al an yicuax axe xi tojonchix cum yab janto ti alhua. Taja ca uquin ani ca huechechlats in camab cal an yajchictalab lej yajchic. 31 Nana tin Juntal patal an inicchic neets quin chich junil junax cal patal an ngelchic cu tejhuametha u lej tsalat. Neets quim buxcan tu tsalat lactemil cu taja tin lej Tsale teje tsabal. 32 Neets cu caniy ca chich tu tamet patal an inicchic tim patal am pactha bichoulom axi tim puhuel an tsabal. Neets cu pilmethachic jantini am beletnom conel im pilmethal an ovejachic ani an chivachic. 33 Neets cu cuajba axi ejtil an ovejachic tu huinab ani axi ejtil an chivachic tu cuatab. 34 Tam nana tin Tsale neets cu ucha axi cuajat tu huinab: Cum it lablinchithitschic cal u Tata, quit cuajiy cal nana. Ca tajachic tit tsale jaye, cum jats tit bijithits ma tam ti biyal tsejcanenec an eb ani an tsabal cal a Dios. 35 Cum tam tin xetsin cal i jayil, tatachic tim pijchi. Tam tin xetsin cal i chiquen, tatachic tim pitha an ja cu utsa. Tam tin talac ou, tatachic tim batsu ta quima. 36 Tam tin xetsin cotith, tatachic tin tsejhualiy cal i toltom. Tam tin yaulac, tin tsabiy. Tam tin cuajatac ti al an huicaxte, it chichchic tiquin tsuu.

SAN MATEO25 Antsana neets cu uchachic. 37 Tam axi bolithchic in ichich neets tiquin toctsiy: Ajatic, jayqui huahua tu tsuu it cail, ani tu pijchi? Jayqui tu tsuu it chiquel, ani tu pitha an ja ca utsa ? 38 Jayqui tu tsuu it talac ou, ani tu batsu ti quima ? Jayqui tu tsuu tit cotith, ani tu tsejhualiy cal i toltom? 39 Jayqui u cale huahua tu tsabiy tam tit yaul, ani tam it cuajatac ti huicaxte ? 40 Tam nana tin Tsale neets cu toctsiychic: Lej chubax nan tu uchalchic, cum antsana a tajchamal u juntalchic, jaye tin macuchith tajchamalne. Ma a tajchamal axi lej huecats in exbath. 41 Tam nana tin Tsale neets cu uchachic axi cuajat tu cuatab: Cum it tajat quibenecchic cal a Dios, quit tixcan cal nana ani quit cale ti al am pulic camal abal etsey. Jats an camal axi tsejcathits jun ti ca cuajiy an ocox teneclab ani in juntalchic. 42 Tam tin xetsin cal i jayil, tatachic yab tim pijchi. Tam tin xetsin cal i chiquen, yab janto tim pitha an ja cu utsa. 43 Tam tin talac ou, yab tim batsu ta quima. Tam tin xetsin cotith, yab tin tsejhualiy cal i toltom. Yab tin tsabiy tam tin yaulac ani tam tin cuajatac ti huicaxte. 44 Tam jajachic neets tiquin toctsiy: Ajatic, jayqui tu tsuu tit cail, ani tit chiquel, ani tit talac ou, ani tit cotith, ani tit yaul, ani tit cuajatac ti huicaxte ani yab tu yajnanchi? 45 Tam nana tin Tsale neets cu uchachic: Lej chubax nan tu uchalchic, cum yab a yajnanchi u juntalchic, yab tin macuchith yajnanchamalne. Ma

SAN MATEO25,26 yab a yajnanchi ni axi lej huecats in exbath. Antsana neets cu uchachic. 46 Jats jajachic axi neets ca aban ca cale ca yajchiquiyat abal etsey. Axi bolithchic in ichich jats axi neets ca cuajiy it ejatlith abal etsey cal a Dios, in ulu a Jess.

60 alabastro. Tuchat an frasco cal i nihuihuiltalab lej jalbith. In jolchi tin oc a Jess jun ti quetel ba an mexa. 8 Ani huahua tu exobalil a Jess u tsacul, cum i tsuu janto in tajamal an uxum. I ulu: Jale ti huacla an nihuihuiltalab antse ? 9 Ejtohuamejac ca nujuhuat jalbith ani an tumin pithnenecac an tsejhuantalchic. 10 A Jess in atsa janto i ulu ani tu uchachic: Yab ca cuiyachic axe xi uxum, cum lej alhua jahua tin tajchamal. 11 Etsey neets ca cuajiy i tsejhuantalchic cal tatachic, ani nana expith jun i hue in cuajat cal tatachic. 12 Aba ani yabaye in tsemenec, bel tin jolchi an nihuihuiltalab ejtil max tin quejab tojojonchalits u inictal tam neets quin joliyat. 13 Lej chubax nan tu uchalchic abal jutamqui ca olnanchat an inicchic an alhua cau tim puhuel an tsabal, taja ca tiloxnanchat jaye in tajbil axe xi uxum.

An tomolnaxchic in leac quin yacua a Jess

26

Tam ti talits antsana quin ulu a Jess patal nixe xi cau, tu uchaye huahua tu exobalilchic: 2 A tsoobits abal ti tsab a quicha an Israelchic neets quin taja an ajib tin cuenta abal ti calthame im biyal juntalchic ti Egipto. Nana tin Juntal patal an inicchic neets quim bina tin cubac jajachic abal quin tsemtha quetath al an cruz. 3 Tam tamcunchic an oclec pale ani an exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani an yejtselabchic Israel tin elebil tin quima an tsale pale Caifs. 4 In juncuhualchic an cau jantini ti quin cambiy ani quin yacua a Jess, cum in le quin tsemtha. 5 In uluchic: Yab qui yacua tam ajib abal i ca thaycan i xacueltalab al am bichou.

(Mr. 14.12; Lc. 22.12; Jn. 11.4553)

A Judas in juncuhual an cau abal quin tsinat bina a Jess

Jun i uxum in jolchal i nihuihuiltalab tin oc a Jess

a Jess ti Betania tin quima a Simn ax in cuaalac an tit axi capux cal in anam tuul. 7 Ani ulits taja jun i uxum in chal i frasco tsejcath cal i tujub im bij

6Cuajat

(Mr. 14.39; Jn. 12.18)

jun axi lajuj tsab cal huahua tu exobalilchic a Jess, cale quin tsuu an oclec palechic abal quin tauna. Pel a Judas Iscariote. 15 In conoyal: Jay i tumin tim pithal max cu tsinat bina ta cubac a Jess? Tam pithan ox i lajuj i tumin plata. 16 Ma tam ti tamits in lej alimichical a Judas jantini ti quin tsinat bina a Jess tin cubac in tomolnaxilchic.

14Taley

(Mr. 14.1011; Lc. 22.36)

61
An Santa Cena tin cuenta in tsemtal a Jess

SAN MATEO26 Ax u lej capul cal nana u talabil, jats axi neets tiquin tsinat bina. 24 Quim bina nana ani quin tsemtha, cum nana tin Juntal patal an inicchic antsana im bijchithits ti al an Tocat Thuchlab. Tocat lej cathpich tsejhuantal nixe xi inic axi neets tiquin tsinat bina, cum neets ca lej yajchiquiyat. Alhua max lejatac yab huatsinenec. 25 Tam conoyab a Jess cal a Judas axi cal ti neets ca tsinat bina: Hualamac xe max nana jaits, Exobchix? Toctsin a Jess: Tata ojni jaits. 26 Biyat huahua u capule, a Jess im pena am pan ani im bina i cacnamal yan cal a Dios. Tam in muu am pan ani tu pitha, ani tu ucha: Ca capuchic axe u anam tuul. 27 Tam im pena an utsumtalab cal an vino ani im bina i cacnamal yan cal a Dios. Tam tu huatbanchi huahua ani tu ucha: Patal tatachic ca utsa. 28 Axe pel u xitsal axi hueits neets quin huaclanchat ti al an cruz abal yantalam i inicchic ca paculanchat in hualab. Cal tin ebal u huaclath xitsal a Dios neets quin tsejca i it jilchith cau cal an inicchic. 29 Nan tu uchalchic abal yabats neets cu utsa an vino lab tuthub cal tatachic ejtil u tajal xo. Ma tihua talbelaquits tam u Tata ti eb quin taja ti lej Tsale, tam tiquele neets cu utsa junil.

bajuhuits an caal quicha an ajib tin cuenta am bichou Israel ti calthame ti Egipto ti biyal. Tamits u capab am pan axi yab tsejcath cal i cacchixtalab coye. Huahua tu exobalilchic a Jess u ulits cal jaja ani i conoy: Jutam a le qui tojojoy abal cu caputs tin cuenta in ajib am bichou Israel tam ti calthame ti Egipto ti biyal? 18 Toctsin a Jess: Quit calechic nihua ti bichou Jerusaln tin quima jun i inic axi bijithits. Ca ucha antse: An Exobchix Jess ti abchal an cau abal hueits neets quim baju in horajil tam neets ca tsemtha. Ta quimacua jaja ani huahua tu exobalil neets qui taja an ajib tin cuenta ti calthame ti Egipto am biyal bichou Israel. 19 Tam u cale huahua i tojojoy patal jantini tu uchame cal a Jess tin cuenta an capuxtalab ajib. 20 Ani aclejits tam tu quetelits huahua lajuj tsab tu exobal junax cal a Jess ba an mexa. 21 Tam tu capulitschic, a Jess tu ucha: Lej chubax nan tu uchalchic abal jun axi cal tatachic neets tiquin tsinat bina tin cubac u tomolnaxilchic. 22 Tam ojni u tepinal huahua, ani i conoyal a Jess ti junchictal: Hualamac xe max nana jaits, Ajatic? 23 A Jess tu toctsiychic:

17Im

(Mr. 14.1225; Lc. 22.723; Jn. 13.2130; 1 Co. 11.2326)

i ajatnanchi im bij a Dios, ani tam u calechic ti bolchal Olivos. 31 Taja a Jess tu uchachic:

(Mr. 14.2631; Lc. 22.3134; Jn. 13.3638)


30Taley

A Jess in olnal abal a Pedro neets quin tsinca tim ba cal jaja

SAN MATEO26 Patal tatachic tin ebal u tsemtal neets quit tapchin a tsalap axe xi acal. In olnab nana ti al an Tocat Thuchlab janto neets quin tajchin cal a Dios antse: Nan neets cu tsemtha am beletnom oveja, ani neets ca bucuhuat tam an ovejachic, in ulu a Dios. 32 Talbel tam quin ejthajits, neets quin occhith cale ti Galilea, ani tatachicte quit cale talbel. 33 Tam uchan a Jess cal a Pedro: Aba ma patal an tsatel ca tapchin in tsalap yab ti tsatenchi, nan ojni neets tu junini tsatenchi. 34 Toctsin a Jess: Lej chubax nan tu uchal abal axe xi acal tata neets ca tsinca ta ba cal nana oxil i calat ma tam ti ibaque thajnenec an coxol. 35 Bel a Pedro in lej ucha a Jess: Aba ma quin lenane quin tsemtha junax cal tata, nan yab neets cu tsinca tu ba. Tam patal huahua tu exobal i ulu jayetsequi jantini in ulu a Pedro.

62 ma ejtil neets quin tsemetsits. Tatachic quit jilcon teje ani yab quit huayits. 39 Tam nixquin a Jess hue nihua, ani tajat paclun tsabal ca olon. In ulu: Tata, max ejtohuabac tiquin jaluntha abal yab cu yajchicna an yajchictalab axi taye tal. Max i, bel u le tu tajchi a culbetal ani yab u cuete culbetal. 40 Tam huichiy a Jess jun ti cuajat axi ox i juntal exobal, ani in tsuu tocat huayamathchic. Tam in ucha a Pedro: Jale yab a ejtouchic quit cuajiy yab quit huayits ma ni jun i hora, quit olon ejtil nana ? 41 Ca junini nethachic tsejcacath a ichich quit olon abal yab ti ata an teneclab. Lej chubax lej canat a ichich ca olon cal nana, tocat a anam tuul jats yab u lej tsapnel. 42 Tam tsab cale junil a Jess ca olon. In ulu: Tata, max yab ejtohuab tiquin jaluntha yab cu yajchicna an yajchictalab axi taye tal, bel cu tajchi a culbetal. 43 Huichiy junil cal axi ox i juntal, ani in tsuu tocat huayamath junil cum atanits cal i tsebattalab. 44 Tam in jilachic taja ani jaja cale ca olon junil. Pel i oxchilab calat. 45 Tam huichiy junil jun ti cuajat axi ox i juntal, ani in uchachic: Xohue alhua max anac quit hue huayitschic ani quit hue coyots, tocat yab in tomnal ani, cum im bajuhuits an hora nana tin Juntal patal an inicchic neets quin tsinat bina tin cubac i hualbith inicchic. 46 Xo quit tsaquiychic ani

u ulits huahua junax cal a Jess al jun i tsabal im bij Getseman. Taja a Jess tu uchachic: Quit jilconchic teje, biyat nan neets quin cale hue nihua quin olon. 37 In netha ca cale jaye a Pedro ani axi tsab in tsacamil a Zebedeo. Ani lej huatath cathpich tepith in ichich a Jess, ma lej colothits tin inictal in atsal. 38 Jaxtam in uchachic: U atsal ejtil max u lej tseeyab u ichich cal i cathpich tepithtalab,

36Taley

(Mr. 14.3242; Lc. 22.3946)

Ol a Jess ti Getseman

63 huana. Tax talits jaja axi neets tiquin tsinat bina tin cubac u tomolnaxilchic.
(Mr. 14.4350; Lc. 22.4753; Jn. 18.211)
47Exome

SAN MATEO26 Tata ojnichic it chenec tiquin yacua cal i matset ani cal i techic ejtil max pel in cue. Chuthel chuthel in cuajatac ta tiyopanil tin exobchix ani yab tin yacua taja. 56 Ma xo ojni tin yacualchic abal antsana ta ca putun an Tocat Thuchlab jantini tin thuchnenequits cal in caulomejilchic a Dios antse quin yacuan. Tam u tajat cale ti athil patal huahua tu exobalilchic a Jess, ani tam jaja a Jess jilcacayatits.

Yacuan a Jess

ti cau a Jess tam ti ulits a Judas axi ajith cal huahua lajuj tsab tu exobalil a Jess. Ulits junax cal jaja yan i inicchic tsejcachic cal i matset ani cal i techic. Abnenec jajachic ti yacual cal a Jess cal an oclec palechic ani cal an yejtselabchic Israel. 48 A Judas in olchi an tipchixtalab an yacualchic antse: Jitats nan cu tsutsbay, jats tatachic ca yacua. 49 Tam utcan a Judas tin tamet a Jess, ani in ucha: Thamcunenec, Exobchix. Tam in tsutsbay. 50 Ani a Jess in conoy: Jale tit chich, jaub? Tam utey in juntalchic a Judas, in yacua a Jess ani in netha. 51 Tam jun axi pel i juntal exobal cal a Jess in jixa in matsetil ani in mutsquinchi in xutsun in tolmixal an tsale pale. 52 Tam uchan cal a Jess: Ca huichba a matsetil tin otol, cum patal jitats ca pejxin cal i matset neets ca tsemtha cal i matset. 53 Hualam yab a tsoob abal nan xohueits u ejtohual cu conchi u Tata ani quin abchin lajuj tsab i pulic cuenel i ngelchic abal tiquin caniy. 54 Max quin caniyatac yab neets ca putun an Tocat Thuchlab jun tim bijchithits nana quin yajchiquiyat. 55 Tam a Jess in uchachic an yacualchic:

A Jess tin tamet an cuenel axi cathpich in ey an tsejcom cau tin cuenta an tiyopanchic Israel

ta nethajits a Jess cal an yacualchic tin quima an tsale pale Caifs. Taja tamcuthits an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani an yejtselabchic Israel. 58 Ani a Pedro ta tale tsatat hue ou. Talbel tam ti ulitsits jaye tin quima an tsale pale, otsits taja ani buxcan ti al am patio cal an yacualchic abal quin tsuu janto neets ca tajchin a Jess. 59 Taja cuajat an oclec palechic ani an yejtselabchic Israel ani patal an cuenel axi cathpich in ey an tsejcom cau tin cuenta an tiyopanchic Israel. In alimichical jantini ti quin jolbiy a Jess abal ca tsemtha, ani yab chubax jahua in uluchic. 60 Yab in ejtohual quin elchi i hualabtalab, aba ani yan i inicchic in jolohual i janamtalab tin cuenta a Jess. Ma tin lej taltalits cubiy tsab i inic in olnal i cau axi jaye yab chubax 61 In uluchic:

57Taley

(Mr. 14.5365; Lc. 22.5455, 6371; Jn. 18.1214, 1924)

SAN MATEO26 Axe xi inic in ulu antse: U ejtohual cu paclu in tiyopanil a Dios, ani cu tsab tsejca junil ti ox a quichacua. 62 Tam cubiy an tsale pale ani in conoy a Jess: Yab neets ca toctsiy ni jun an jolbixtalab jahua it uxnal? 63 Yab toctsin a Jess. Tam uchan cal an tsale pale: Tim bij a Dios axi ejat abal etsey ca chubax olna ta ba. Tucu ucha max tataits it Cristo ani max pel ti Tsacamil a Dios. 64 Toctsin a Jess: Nanaits ojni jaits jantini ta ulu. Nan tu uchalchic jaye abal tatachic neets tiquin exlanchi u ey tam in quetelits tin huinat cubac a Dios ti eb ax in cuaal patal in cuete tsap. Ani neets tiquin exlanchiye u ey abal pel tin lej Juntal patal an inicchic tam quin huichiy junil paiilits al i tocoulom. 65 Cal nixe xi cau lej tsacuy an tsale pale, ma in mitsal in nacat coton. In ulu: Xohueits ojni a atsamalchic jahua antsana in ulumal ejtil max jaja pel a Dios. Yabats i yejenchal jita ms tucu olchiye tin cuenta axe xi inic. 66 Jantini ta tsalpayalchic nana jantini tu cu tajchi? Toctsinchic: Alhua max ca tsemtha, cum lej jolbithits jaja. 67 Tam talchic i inic in tubcanchal a Jess in hual ani in cuathcuayal. In mocanchal i cubaclec tin hual. 68 Uchan a Jess: Tataits it Cristocua, tucu olchi jita ti cuatha.

64
A Pedro in tsincal tim ba cal a Jess

a Pedro ti al am patio tin quima an tsale pale tam ti utey jun i cuthinel. Uchan a Pedro: Tata ojni pel it tsatel cal a Jess axi tal ti Galilea. 70 Tam a Pedro in tsinca tim ba, in ulu: Yab u exlal janto tam cau ax a ulal. 71 Tam a Pedro neetsits tihua ba an huileb ani tsutab cal queat i cuthinel. Ani jaye jaja in ucha axi muthat taja: Chubax jaja pel i tsatel cal a Jess Nazaretib. 72 Tam a Pedro in tsab tsinca tim ba junil. In cuba tim ba ti lej chubax, in lej ulu: Nan yab u exlal axe xi inic ax a ulal. 73 Tam uchan cal axi cuajatchic taja: Lej chubax tataits pel ti juntal axi tsatelchic cal a Jess. Ti tejhuamethal a cahuintal abal pel it lej Galileajib. 74 Tam a Pedro in ulu alhua max ca tajat yajchiquiyat cal a Dios max yab chubax jahua in ulumal. In cuba tim ba ti lej chubax junil, in ulu: Nan yab u exlal axe xi inic. Tamequi ti thajnalits an coxol. 75 Tam a Pedro in tilpa jahua uchnenec cal a Jess abal neets quin tsinca tim ba oxil i calat tam ti ibaque thajnenec an coxol. Ani cale a Pedro taja lej tsapic ucnal.

69Quetelits

(Mr. 14.6672; Lc. 22.5662; Jn. 18.1518, 2527)

65
A Jess binab cal a Pilato

SAN MATEO27 in ulumal an caulome cal a Dios Jeremias antse: Huichbanchame axi ox i lajuj i tumin plata. Antsana tu tsalpanchab in jalbil jaja axi bina cal am bichou Israel. 10 Cal nixe xi tumin tsaiyame an tsabal axi eyenthame cal an thacum pach jantini in ulumal a Dios, in ulu a Jeremas.

27

Tam ti chutheyits in tsejcal an cau patal an oclec palechic ani an yejtselabchic Israel abal jantini ti quin tsemtha a Jess. 2 Taley in nethachic a Jess huicat ani im bina tin cubac an gobernador Poncio Pilato.

(Mr. 15.1; Lc. 23.12; Jn. 18.2832)

ti a Judas in tsuu abal neets ca tsemtha a Jess, tam in lej yajna abal jale in tsinat bina. In le quin huichbanchi nixe xi ox i lajuj i tumin plata an oclec palechic ani an yejtselab Israel. 4 In uchachic: In hualbinenec, cum u tsinat binamal axe xi tocat inic abal ca tsemtha. Toctsin jajachic: Yab pel i cuenta huahua jahua a tajamal, pelits a cuete cuenta expith. 5 Tamna a Judas in jolocna an tumin alta ti al an tiyopan, ani ta cale in huica i tsaj tin nuc. Im pala tim ba ani thutcuth tsemets. 6 Taley an oclec palechic im pena an tumin ani in uluchic: Yab i ejtohual qui xalu axe xi tumin cal ax u pithnal a Dios, cum pel i tumin axi pel i jalbixtalab cal in xitsal i inic. 7 Jaxtam jajachic thubat in tsejca an cau abal quin tsaiy cal nixe xi tumin i tsabal ax u bijiyab ti thacum pach tsabal. Tats ca joliyat an tsemelomchic axi pel i pil inic ani yab Israel. 8 Jaxtam ma xohue u bijiyab nixe xi tsabal ti xits tsabal. 9 Antsana putnenec an cau jahua

3Tam

In tsemtal a Judas

cuajat a Jess tin tamet an gobernador Pilato ani conoyab: Tataits pel ti Tsalejil an Israelchic? Toctsin a Jess: Nana jaits ojni ax a ulal. 12 Ani u jolbiyab a Jess cal an oclec palechic ani cal an yejtselabchic Israel. Tocat yab toctsin. 13 Tam conoyabe cal a Pilato: Yab a atsal abal it lej jolbiyab? 14 Bel yab janto toctsin a Jess. Ani jats tin lej jicpal a Pilato, ma yab in exla jantini ti quin tsalpanchi a Jess.

11Taja

(Mr. 15.25; Lc. 23.35; Jn. 18.3338)

A Jess tin tamet a Pilato

(Mr. 15.620; Lc. 23.1325; Jn. 18.3819.16)

In tsejcaxtal a Pilato cal a Jess

ujnam an gobernador quin hualca jun i huicnel tam u tajnal an ajib tin cuenta abal calthame am biyal bichou Israel ti Egipto. Ca hualca an huicnel jitats ca bijchin cal am bichou 16 Cuajatits tam ti al an huicaxte jun i huicnel lej exlab im bij a Barrabs. 17 Jaxtam tam ti mulcunenequits am bichou, conoyab cal a Pilato: Jita a lechic abal nan tu hualcanchi? Cu hualca a Barrabs

15In

SAN MATEO27 o cu hualca a Jess ax u bijiyab jaye ta Cristo? 18 A Pilato in exlaits abal u lej paixnab a Jess, ani jats ti binanchamejits tin cubac abal jaja quin jolbiy. 19 Quetelits a Pilato tin lactemil jun tin tsejcal an cau, ani tam abchinal i cau cal in tomquil antse ca uchan: Yab janto ca tajchi yab alhua nixe xi pututh inic, cum ti acal tu huachib u lej yajchicna tin cuenta jaja. 20 Ani an oclec palechic ani an yejtselabchic Israel exome in nixocnal an mulcunel abal quim bijchi a Barrabs ca hualca ani a Jess ca tsemtha. 21 Tam an gobernador in tsab tauna am bichou junil in conoyal: Jahua axi tsablom a le abal nan tu hualcanchi? Toctsin an mulcunel: Ca hualca a Barrabs. 22 Ani a Pilato in conoyalchic: Ani janto cu tajchi a Jess ax u bijiyab ta Cristo? An mulcunel tim patal toctsin: Ca tajat bina ca quetath tsemtha ti al an cruz. 23 Tam a Pilato cal ms i cau in conoyal: Janto yab alhua in tajamalac abal antsana cu bina ? Ani lej thajat toctsin an mulcunel: Ca tajat bina ca quetath tsemtha ti al an cruz. 24 Tam a Pilato in tsuu abal ni hue u tajchinal ti cuenta, tocat xacuecuel an mulcunel. Tam in conchi i ja ca chanchin, ani taley in taca in cubac tin tamet an mulcunel. In uchachic:

66 Max ca tsemtha axe xi pututh inic yab pel u cuenta nana, pel a cuenta tatachic expith. 25 Toctsin tim patal jajachic: Max ca tsemtha pel i cuenta huahua junax cal i tsacamilchic, expith ca tajat tsemtha. 26 Tam a Pilato in aba an cau ca hualca a Barrabs. Ani im bina a Jess ca huithcoyat cal an soldadochic, ani ca netha ca quetath tsemtha ti al an cruz. 27 Taley an soldadochic in netha a Jess tin atajil an gobernador, ani taja patal jajachic in cuentsimiyal. 28 In tixcanchal in toltomil ani in caychal i tsacni nacat coton. 29 Tin oc im punchal jun i thipath quith corona ani tin huinab cubac i pacb. In tilibnath tuthuhual in cualalchic tin tamet a Jess ejtil max pel i tsale. Tam in tilibnath uluchic: Jeits an Tsale cal an Israelchic. 30 Taley in tubcayalchic a Jess. In tixcanchal am pacb tin cubac ani in mocanchal tin oc. 31 Tam tin tilibnamalits antsanachic, tam in tixcanchi an tsacni nacat coton ani in caychi in cuete cal. Taley in nethachic abal ca quetath tsemtha ti al an cruz.

ti neetsits nethab a Jess ti bel, tal jun i inic im bij Simn axi pel i Cirenejib. Jats punuhuat cal an soldadochic abal quin quitnanchi an cruz ax in quitnal a Jess. 33 Taley ulitschic al jun i cuajattalab im bij Glgota. Ti tenec

(Mr. 15.2132; Lc. 23.2643; Jn. 19.1727)


32Tam

Quetath tsemtha a Jess ti al an cruz

67 cau in le quin ulu Tamoc. 34 Ani taja an soldadochic im pitha a Jess i vino xaluth cal i ilal lej tsaic. In ocox leca, yab in lena quin utsa. 35 Tam ti quetathits a Jess ba an cruz, tam an soldadochic in calthal i quij jantini quin calnanchi in toltomil a Jess. Antsana ti putnal jahua in ulumalits in caulomejil a Dios antse: In calthachic i quij jantini tiquin calnanchi u toltomil. 36 Taley buxcan an soldadochic utat ti al an cruz abal ti beletnom. 37 Tin oc an cruz punchithits i thuchlab jolbixtalab antse ti thuchath: Jaits axe a Jess in Tsalejil an Israelchic. 38 Taja cuajat quetathits al i cruz jaye cal a Jess tsab i cue, jun tin huinab ani jun tin cuatab. 39 Ani talchic i huatel ba am bel in quithab uchal a Jess. Tocat in huihuohuiyal in oc, cum im pojcal a Jess. 40 In tilibnath uchachic: Tata a ulumalits a ejtohualac ca paclu an tiyopan ani ti ox a quicha ca tsab tsejca junil. Xohueits ca jecontha ta ba. Quit paiy ba an cruz max chubax pel ti Tsacamil a Dios. 41 Ani tilibnab a Jess jaye cal an oclec palechic, ani cal i exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss, ani cal i fariseo, ani cal i yejtselabchic Israel. In uluchic: 42 In jeconthamal queat i inicchic ani abal jaja yab in ejtohual quin jecontha tim ba. Auxe max jaja jaits ax u aychab ca chich ti Tsale cal huahua tu Israel. Max chubax jaits, ca tajat paiy ti al an cruz abal qui bela.

SAN MATEO27
43Max

chubax in tsapnalcua a Dios ani max chubax u canithab cal a Dios, tam xohueits ca jecontha cal a Dios. Cum in ulumalits abal jaja jaits in Tsacamil a Dios. 44 Ma tilibnab a Jess cal nixe xi tsab i cue jaye axi quetath ba i cruz.

tala yicutsin tim puhuel an tsabal ma ti tsejel quicha ani ma ti ox hora an huacal. 46 Ma tam ti tamits nixe xi hora, in lej tsapic ulu a Jess: El, El, lama sabactani? Ti tenec cau in le quin ulu: U Diosil u Diosil, jale tin jilcacayamalits? 47 Ani talchic i inic axi cuajat taja tam tin atsa nixe xi cau, in uluchic: In caniyal ca chich am biyal caulome cal a Dios Elas. 48 Tam jun jajachic ax in atsal thubat athlats abal quin iqui i thicaxtalab axi hue ejtil i cuinim. In tsabay al i tsaic vino, ani in umchi tin chum i te. Taley in utunchi tin hui a Jess quin jutsu. 49 Ani queatchic axi cuajat in ulu: Qui hue aychiye max ca chich a Elas quin tolminchi. 50 Tam lej tsapic cahuin junil a Jess, ani taley tajat tsemetsits. 51 Tamequi ti cathlun ma ebal ani ma alal am pelcath toltom ba an tiyopan. Jilcon tsab i pejach. Ani lej telelel an tsabal, ma poquequel an tujubchic. 52 Ani japquinal i paxal jolchic jun ti jolith i tsemelomchic. Ani ejthab yan axi belom cal a Dios axi jolith taja.

(Mr. 15.3341; Lc. 23.4449; Jn. 19.2830)


45Taley

U tsemelits a Jess

SAN MATEO27,28 yab thubat calechic ti al nixe xi paxal jolchic. Ma tam ti ejthachits a Jess, tam tiquele cale jajachic. Otsitschic ti al an tocat bichou Jerusaln, ani taja tsutab cal yan i inicchic. 54 An capitn soldado ani an soldadochic ax im beletnal a Jess in tsuu telelel an tsabal ani axi queat ms i jicpath tajbilab. Ani cum lej jiquelchic, in ulu: Axe xi inic ojni jaits pel in Tsacamil a Dios. 55 Cuajatchic taja hue ou yan i uxum in metal a Jess ba an cruz. Pel i uxumchic axi tsatenec ani tolmixin cal a Jess ma tam ti xeetsac jaja ti Galilea. 56 Cuajat a Mara Magdalajib ani a Mara axi pel in mim a Jacobo ani a Jos. Cuajat jaye in mim a Jacobo ani a Juan ax in cuaal in tata Zebedeo.

68
An soldadochic im beletnal an jolimtalab

53Tocat

lej huaclejits tal jun i inic im bij a Jos pel i Arimateajib. Pel i rico inic ani pel i tsatel cal a Jess. 58 Ulits cal a Pilato ani in conchi in inictal a Jess quin joliy. A Pilato in aba an cau ca pithanchat. 59 Tam a Jos in nethanchi, ani in thubay cal jun i it putat toltom. 60 In cuaal a Jos i it jolimtalab tsajath jol paxal tujub, ani tats tin mocanchi in inictal a Jess. Ani jun i pulic tujub cubat taja in toliy ani im paxquinchi an otsnamtalab. Taley ta cale. 61 Ani quetechic taja a Mara Magdalajib ani axi queat Mara eleb utat tin otsnamtal an jolimtalab.

(Mr. 15.4247; Lc. 23.5056; Jn. 19.3842)


57Taley

Joliyat a Jess

an viernes tam ti tojojol an Israel tin cuenta an sbado, ani nixe xi sbado an oclec palechic ani an fariseochic cale quin tsuu a Pilato. 63 In uchachic: Paylom, i tilal janto in ulu nixe xi janamcau tam ti ejatac. Ca tsemets ani ti ox a quicha tam neets ca ejthacua. 64 Jaxtam ca aba an cau ca lej alhua beletna an jolimtalab ca quithbanits xi ox quicha, i ca chich acal in exobalilchic quin cuechi in inictal ani talbel quin uluchic ejthachits. I ca cathpich cambiyat an inicchic cal i pulic janamtalab antsana yab ejtil axi hue cambiyamejits cal queat in cahuintalchic. 65 A Pilato in toctsiychic: Tatachic a cuaal i beletnom ta tiyopanilchic. Jats ca abachic quim beletna an jolimtalab jantinits quin ejtou. 66 Tam calechic in tsachi i tsacam tsaj pelcath ma jum poque al am pulic paxiclab tujub tin otsnamtal an jolimtalab. Pel i tsubixtalab cal an oclecchic abal ni jita yab quin calthanchi in inictal a Jess. Ani jilconchic taja nixe xi soldado ti beletnom.

62Huateyits

28

Huateyits an quicha sbado, ani chuthelits pel an caal quicha semana. Ani chich quin tsabiychic an jolimtalab a Mara Magdalajib ani axi queat

(Mr. 16.18; Lc. 24.112; Jn. 20.110)

Ejtha a Jess

69 Mara. 2 Ani jun jictohual lej tsapic telelatsits an tsabal, ani paiy ti eb ulits ti al an jolimtalab jun i ngel abath cal a Dios. In tixcanchi am pulic paxiclab tujub tin otsnamtal an jolimtalab, ani buxcan ba eblim an tujub. 3 Ani tsutab an ngel lej tsumimil ejtil an ley, ani in toltomil lej thacninil ejtil i pojoth tsam. 4 Ani lej jiquel an soldadochic axi beletnom cal an jolimtalab, ma ijcan tsabal ejtil tam tsemenec. 5 Tam uchan an uxumchic cal an ngel: Yab quit jiqueychic. U tsoob abal a aliyalchic a Jess axi quetath tsemtha ti al an cruz. 6 Yabats cuajat teje, cum ejthajits jantini tin ulumal jaja abal neets ca ejtha. Ca metachic te jun ti cuajatac in inictal. 7 Thubat quit calechic ca olchi in exobalilchic abal ejthachits ani neets ca occhith ulits ti Galilea. Jajachic ca cale tihua quin tsuu. Jaits axe an cau axi nan tu uchalchic, in ulu an ngel. 8 Tam calpanchic an uxum ti al an jolimtalab cal in athic. Jun tajatqui u jiquel ani jaye jun tajatqui u lej culbel. Ta neetsits athithil tucu olchi huahua tu exobalilchic a Jess jahua in tsuumalchic. 9 Ani tam ti neetsits jajachic ti bel, tam tamuhuab ani tsapnethab cal a Jess. Tam in tuthuchic in cualal tin tamet a Jess, ani in mutscunchichic in acan. Antsana ti cacnaxin cal jaja. 10 Tam uchanchic cal jaja: Yab quit jiqueychic. Tocat quit cale ca ucha i ebchalchic ca cale ti Galilea, ani taja neets tiquin tsuu.

SAN MATEO28
In olchixtal an soldadochic

biyat neetsits an uxumchic cal nixe xi cau, tsab ox i soldado axi beletnom cal an jolimtalab ulits ti al am bichou quin olchi an oclec palechic patal jahua tajnenec. 12 Tam cale an oclec palechic quin olchi an yejtselabchic Israel. Taley in juncuchic an cau abal quim pitha yan i tumin an soldadochic. 13 Uchanchic an soldado: Antse ca ulu: Chich acal in exobalilchic a Jess ani in cuechi in inictal biyat huahua u huayamath, ca ulu. 14 Ani max an gobernador quin tsoobna abal it huayamathchic, yab quit tepin cum huahua neets qui tsejca an cau cal jaja abal yab quit jolbiyat. 15 Tam an soldadochic im batsu an tumin, ani ta cale quin taja jantini ti uchanits. Ma xo u tilnale nixe xi cau cal an Israelchic.

11Ani

calechic huahua ti Galilea lajuj jun ti eb tu exobalilchic a Jess, ani u ulits ti al am bolchal jun tu bijchamalits a Jess. 17 Taja i tsuuchic a Jess ani i cacnal. Bel tsab ox huahua i cuaale i hualamtalab ti ichich tin cuenta jaja. 18 Tam a Jess tu uchachic: Im pithnenec cal a Dios patal cu abatna axi ti eb ani jaye axi ti tsabal cu cooy. 19 Jaxtam quit calechic tim puhuel an tsabal ca exobchi tim patal an inicchic u cahuintal

(Mr. 16.1418; Lc. 24.3649; Jn. 20.1923)


16U

Uchbix a Jess cal in abathualejilchic

SAN MATEO28 abal tiquin tsatenchi. Ca pujaychic tim bij u Tata, ani tu bij nana tin Tsacamil a Dios, ani tim bij an Espritu Santo. 20 Ca exobchichic abal quim putu

70 cal patal an uchbixtalab axi nan tu jilchamalits. Ca tilachic abal nan neets quin etsey cuajiy cal tatachic ma ta ca taleyits an quij quicha. Amn.

An alhua cau thuchath cal an tocat inic Marcos


Thajchix a Juan pujax ti al an joltam

Neets cu olna jantini ti tsiquin an alhua cau tin cuenta a Jesucristo in Tsacamil a Dios. 2 Ma ti lej biyalits in caulomejil a Dios Isaias in thucha jahua a Dios in uchamal antse in Tsacamil Jesucristo: Nana in Dios neets cu occhith aba u caulomejil abal ti tsejcacanchi am bel. 3 Jaja neets quin thajchixnanchi an inicchic ax u cheel ti al an joltam antse: Ca tsejcacanchi am bolith bel an Ajatic jun ti ca ulits. 4 Jantini ti thuchathits antsana neets ca aban i caulome cal a Dios, antsana ti chich a Juan. Xeets ti pujax cal an inicchic ax u cheel cal jaja ti al an joltam. In thajchixnanchal ca jictson cal in hualab abal ca paculanchat cal a Dios, ani ca pujan. 5 Chich taja jathua patal an inicchic ax u cuajil tihua tim puhuel an tsabal Judea ani ax ti bichou Jerusaln quin atsanchi in thajchixtal a Juan. U

(Mt. 3.112; Lc. 3.19, 1517; Jn. 1.1928)

pujayabchic taja cal a Juan ti al am pulic itse Jordn jitats in lujuhual in hualab cal a Dios. 6 Toltomith a Juan cal i toltom axi tsejcath cal in jujul an camello. In huic tsejcath pel i ot. In capchal in tuul an tsili ax u capab ani an alte tsiim. 7 In thajchixnanchal an inicchic antse: Ta tal talbel jun i inic lej pulic in ey ani nana iba. Nana lej tsaat u ey, ma yab neets cu baju cu pilchi in quintsol im pajab. 8 Nana tu pujayalchic cal i ja, ani jaja axi taye tal talbel jats neets ti pujaychic cal an Espiritu Santo.

a quicha cale a Jess ti bichou Nazaret axi cuentalith ti Galilea, ani ulits cal a Juan ti pulic itse Jordn. Ani pujnal taja cal a Juan. 10 Taley tam ti calelelits a Jess ti al an ja, tam tin tsuu japquinal an eb ani paiil an Espiritu Santo ejtil i cucu. Ta jilcon cal a Jess. 11 Ani atsatmel jaye jun i cau tal ti eb cal a Dios, taunab a Jess antse: Tataits pel tu ichich hual Tsacamil. In lej culbel cal tata.

9Jun

(Mt. 3.1317; Lc. 3.2122)

Pujnal a Jess

71

SAN MARCOS1
Nixocnab lenab ca hualbin a Jess
19Taley

72 belats a Jess neets ms tihua, ani in tsuu jaye a Jacobo cal in ebchal Juan. Jajachic pel in tsacamil a Zebedeo. Cuajatchic ti al an tan in cuachiyal in thachumtal cal an tool. 20 A Jess in caniychic ca chich. Ani in jilachic in tata Zebedeo cal in tojnalilchic ti al an tan, ani ta calechic ca tsateyits jaye cal a Jess.

talbel netha a Jess cal an Espiritu Santo ca cale ti al i joltam. 13 Ani tats ti cuajiy tsab inic a quicha jun ti huaats i thimalon tse acanchic. Ani lej nixocnab lenab ca hualbin cal a Satans. Chich i ngelchic abal quin tsapliy a Jess.

12Taley

(Mt. 4.111; Lc. 4.113)

A Jess in tsiquiyal in tojlabil ti Galilea

Jun i inic cooyab cal i atax teneclab

a Juan ti al an huicaxte tam ti a Jess ulits ti Galilea. Taja in olnanchalchic an inic an alhua cau jantini tin tajal a Dios ti Tsale. 15 In uchachic: Hueits a quicha neets quim baju ca chich a Dios quin taja ti lej Tsale cal an inicchic teje tsabal. Quit jictsonchic cal a hualab ani ca bela an alhua cau abal quit jecontha cal a hualab.

14Balithits

(Mt. 4.1217; Lc. 4.1415)

A Jess in caniyal ca tsatey tse i alim toolchic cal jaja

a Jess hualchicte am pulic lejem Galilea, ani taja in tsuu tsab i inic ti alim tool. Pel a Simn cal in ebchal Andrs ax im petnalchic an thachumtalab cal an tool ti al am pulic lejem. 17 A Jess in uchachic: Tiquin tsatenchi ani nan neets tu aba tit alim cal an inic axi nana tiquim bela. 18 Ani thubat in jilocnachic in thachumtal cal an tool, ani tsatey cal a Jess.

16Neets

(Mt. 4.1822; Lc. 5.111)

a Jess junax cal in tsatelilchic ti bichou Capernaum. Taja otsits tin tiyopanil an Israelchic, ani in exobchal in cahuintal a Dios an inicchic. Pel i sbado. 22 Cum u exobchix cal i lej uchbith cau yab ejtil axi exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss, jaxtam lej jicpanchab in exobchixtal. 23 Ani cuajat al nixe xi tiyopan jun i inic cooyab cal i atax teneclab. U lej thajanthab cal an atax quin ucha a Jess antse: 24 Janto hualam a le tucu tajchi, Jess Nazaretib? Hualam a le tucu tajat talabetha. Nan tu exlanchal a ey pel ti Tocat Tsacamil a Dios. 25 Tam cuiyan an atax teneclab cal a Jess, uchan: Quit tsibcan ani quit cale tin ichich axe xi inic. 26 Tam lej tsebtsinthab ani lej thajanthab lej tsapic nixe xi inic cal an atax teneclab, ani tam calejits tin ichich. 27 Ani cum lej in jicpal patal axi muthat taja in conoyal antse: Janto hualam in uchbil axe xi inic? Janto tam it exobchixtalab

21Ulits

(Lc. 4.3137)

73 hualam in chal? In cuaal in lej tsap abal quin ata an atax teneclab jantini jaja ti quin lena. 28 Ani lej thubat tiloxnanchab in labith tajbilchic a Jess tim puhuel am bichouchic ti Galilea.

SAN MARCOS1 am bichou, cale ti ol pil jun ti jolat. 36 Ani talbel cale a Simn cal in junquilchic quin aliy a Jess. 37 In ela ani in ucha: Patal an inicchic ti aliyal. 38 Toctsin a Jess: Huana qui tsabiy an utat cuenchalabchic qui thajchixna jaye tihua in cahuintal a Dios. Jats tin chenec teje tsabal. 39 Ani xetsitsil a Jess tim puhuel an tsabal Galilea ti thajchix cal in cahuintal a Dios ti al in tiyopanilchic an Israelchic, ani jaye in canchal i atax teneclab an inicchic.

A Jess in jelthal in uxum iyam a Pedro

ti al an tiyopan, cale a Jess junax cal a Jacobo ani cal a Juan, ulits tin quima a Simn ani a Andrs. 30 Taja cuajat mool cal i caqueltalab in uxum iyam a Simn ti al i huaytalab tsey. Ani olchinal a Jess abal u yaul. 31 Tam utey a Jess, in yacuchi in cubac ani in tsacba. Ma tamequi jun tajat tixcanchat an caqueltalab. Tam jaja an uxum im pijchi a Jess junax cal in junquilchic.

29Calejitschic

(Mt. 8.1415; Lc. 4.3839)

A Jess in jelthal jun i inic yaul cal i tit capux cal in anam tuul

A Jess in jelthal yan i yaulchic

a quicha ani aclelits tam tu chanchinal a Jess yan i yaulchic ani yan ax u cooyab cal i atax teneclab. 33 Ma tim patal am bichou utey al an huileb jun ti cuajat a Jess. 34 Ani in jelthachiquiyal yan i yaul jahuaquitsqui tam yaulats, ani jaye in canchal yan i atax teneclab. Aba ani exlanchat in ey a Jess cal nixe xi atax teneclabchic, bel yab in hualcanchi quin olchi in ey cal jita.

32Otscanits

(Mt. 8.1617; Lc. 4.4041)

Thajchix a Jess ti Galilea

aytalab quicha tsaquiy a Jess tam yicuicuile. Cale ti al

35Taley

(Lc. 4.4244)

utey cal a Jess jun i inic ax in cuaal i tit capux cal in anam tuul. In tuthuhual in cualal tin tamet a Jess, ani in ucha: Max a leac a huital tiquin jeltha. 41 A Jess in yajnanchi. In tacchi ani in ucha: U le tu jeltha, ani ma xohue it jelthachits. 42 Tam tin uchaits antsana a Jess, tamequi jelthachits. 43 Tam ti a Jess occhithe abal quin aba ca cale, in lej ucha: 44 Ca lej taja ti cuenta yab jita ca olchi jahua nan tu tajchamal. Expith quit cale cal am pale ani ca bina an tsacchixtalab ax in ulal an tsejcath cau binath cal a Moiss in uchbil quim bina jitats jelthachits cal an tit axi capux cal in anam tuul. Antsana ta ca taja abal ca tejhuamethanchi an inicchic abal it jelthachits.

40Taley

(Mt. 8.14; Lc. 5.1216)

SAN MARCOS1,2 ani uchan yab jita quin olchi, bel xeets in olchal patal jitats in tamuhual abal jelthachits cal a Jess. Cum lej olnanchab in tajbil a Jess ani jaja yab in le antsana ca olnanchat, jaxtam yabats lej tejhua xeets al i bichouchic. Aba ani xeets al i joltam, bel chich yantalam i inicchic aba jutamqui quin tsuu a Jess.
A Jess in jelthal jun i inic tsambe
45Aba

74 tajal ejtil max pel a Dios, in uluchic tin ichich. 8 A Jess in exlaits jantini tu tsalpanchab cal nixe xi exobchixchic, ani jaxtam in uchachic: Jale tatachic tin quibtsoth tsalpanchal u ey? 9 Yab quibat abal nan cu ucha an tsambe nan tu paculanchal a hualab, ani yab quibat jaye cu ucha quit tsaquiy ani ca thaya a tseyte tatil ani quit belats. 10 Nanaits tin Juntal patal an inicchic, cal u eyaltal tin jelthom tiquin exlanchi u ey abal u cuaal jaye u eyaltal teje tsabal cu paculanchi in hualab an inic. Tam a Jess in ucha an tsambe: 11 Quit tsaquiy ca thaya a tseyte tatil ani quit calets ta quima. 12 Ma tamits ti tsacpan jelthachits ani in thaya in tseyte tatil, ani ta cale. Patal an inicchic in lej jicpal tam tin tsuu jahua antsana tajchinenec an tsambe cal a Jess. Jats tim puhuethanchalchic im bij a Dios, in uluchic: Ni jayqui yab i tsuumal jita quin taja antsana i labith tajbilab.

Taley pil a quicha huichiy a Jess junil ti bichou Capernaum. Ani tsoobna abal cuajat tin quima. 2 Ani thubatqui mulcunal yan i inicchic, ma tuchichin an alta ani yabats u lejel juta ta ca otsitse ms al an huileb. Ani a Jess in thajchixnanchal axi muthat taja in cahuintal a Dios. 3 Tam ulits tse i inic in chithal jun i inic tsambe. 4 Cum lej quitscomathits an mulcunel, yab in ejtohual quin utba tin tamet a Jess. Jaxtam ti cathiychic hualqui quin jacchi hue in jujlabil an ata tim bolithtal jun ti cuajat a Jess. Tam im paba an tsambe cal patal an tseyte tat. 5 Tam ti a Jess in tsuu antsana in lej belalchic, tam in ucha an tsambe: Can tsacamil, nan tu paculanchal a hualab. 6 Taja huaats quetel talchic i exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss, in tsalpanchal jahua a Jess antsana in ucha an tsambe. 7 In tsalpayalchic abal jale antsana in ucha, cum expith a Dios jats in cuaal in eyaltal quim paculanchi in hualab an inic. In

(Mt. 9.18; Lc. 5.1726)

A Jess in caniyal ca tsatey cal jaja a Lev

talbel xeets a Jess junil hualchicte am pulic lejem. Ulits yan i inicchic jun ti cuajat jaja, ani in exobchalchic in cahuintal a Dios. 14 Tam ti neets ms hue tihua, in tsuu a Lev quetel ti batscul jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno. Pel in tsacamil a Alfeo. A Jess in ucha: Tiquin tsatenchi.

13Taley

(Mt. 9.913; Lc. 5.2732)

75 Tam cuble a Lev, ani in tsatenchi a Jess. 15 Ani talbel cale a Jess ti capul tin quima a Lev. Huaats taja yan axi pel i batscul jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno ani huaats jaye yan queat i hualbith inicchic. Cuajatchic quetel ti capul junax cal a Jess ani cal in exobalilchic. Yan jajachic in tsatenchamalits a Jess. 16 Ani talchic i inicchic axi pel i exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani i fariseochic in tsuu a Jess antsana quetel ti capul junax cal nixe xi inicchic. Tam taunab in exobalilchic a Jess cal jajachic, conoyab antse: Jale u junax capul a Exobchixal cal nixe xi batscul jalbixtalab tuminchic tin cuenta an gobierno ani queat i hualbith inicchic? 17 Tam ti a Jess in atsa antsana in uluchic, tam in uchachic: Axi lubach an inic yab in yejenchal i ilalix, expith axi yaul ojni jats in yejenchal. Nan in chenec cu caniy ca chich cal nana jitats in lej exlalits tin ichich abal pel i hualbith inic ani iba ax in tsalpayal pel i alhua inic.

SAN MARCOS2 an fariseochic, ani yab u pabil tata a exobalilchic? 19 A Jess in toctsiychic: Yab in tomnal ca pablats yab ca caputs ax u tsabixchic cal an tomquintalab biyat cuajate an tomquinel inic. 20 Max quim baju a quicha tixcanenequits an tomquinel inic, tam ojni in tomnal ca pablatschic ani yab ca caputs. Tam nan in tixcanenecaquits, tam ojni in tomnal ca pablats u exobalilchic jaye. 21 Yab in tomnal ca cuachiyat am biyal toltom cal i it pejach i toltom, cum tam ca pacuhuat neets ca muley axi it ani tam neets ca oume in mitstal axi biyal. 22 Yab in tomnal ca baliyat al i biyal balixtalab ot in jalil an lab tuthub ax u it boclinalits. Max ani ca tajan, neets ca mitscan an ot ani neets ca huaclan am boc lab tuthub. Antsana neets ca othey am balixtalab ot ani neets ca quibey am boc. Jaxtam in tomnal ca baliyat in jalil an lab tuthub ax u it boclinalits al i it balixtalab ot.

Putsil in exobalilchic a Jess cal in hualil an lab em

Conoyab a Jess tin cuenta am pabiltalab cal an capnel

a quicha tam ti pabil yab u capul in exobalilchic a Juan ani in exobalil an fariseochic, tamna chich talchic i inicchic cal a Jess, ani in conoyal: Jale u pabil yab u capul in exobalilchic a Juan ani in exobalil

18Jun

(Mt. 9.1417; Lc. 5.3339)

sbado xeets a Jess junax cal in exobalilchic al jun i tayablab lab em, ani in exobalilchic in tsiquiyal quim putsiy in hualil an lab em. 24 Tam uchan a Jess cal an fariseochic: Ca tsuu in tajal a exobalilchic tam sbado jahua in ulal an tsejcath cau binath cal a Moiss yab quin taja. 25 A Jess in toctsiychic:

23Juni

(Mt. 12.18; Lc. 6.15)

SAN MARCOS2,3 Auxe max yab a ajiyamalchic janto in taja a David junax cal in junquilchic ti jayqui tam ti cail jajachic. 26 Otsits jaja tin quima a Dios ani in capchi an tocat pan axi expith u jilchinal quin capu am palechic. A Abiatar pel an tsale pale tam ti tam. Aba ani yab pel i pale a David, in capchi nixe xi pan ani im pitha in junquilchic quin capchi jaye. 27 A Jess in uchayechic an fariseochic ms i cau antse: A Dios im bijiy an sbado abal an inic quin tabatna, yab ja abal ca huatath cunat abatna an inic cal an sbado. 28 Nanaits pel tin Juntal patal an inicchic ani u cuaal u eyaltal cu ulu janto ta ca eyentha an sbado.

76 hual tsacunec. Jaye in yajnal, cum jajachic yab in le quin ejtiy an cau jahua ti conoyat. Tam a Jess in ucha axi huayenec in cubac: Xo ca lemca a cubac. In lemca, cum jelthachits. 6 Tam cale an fariseochic, cale quin tsejca an cau cal axi tsatatchic cal a Herodes jantini ti quin tsemtha a Jess.

An inic axi huayenec in cubac

Otsenequits junil a Jess tin tiyopanil an Israelchic, ani cuajat taja jun i inic axi huayenec in cubac. 2 Ani an fariseochic in lej tsapic cocom a Jess cal in hual. Max quin jeltha tam sbado an inic, neets quin jolbiy. 3 Tam a Jess in ucha an inic axi huayenec in cubac: Quit tsaquiy ani quit cubiy teje. 4 Tam a Jess in conoy an fariseochic: Janto tu jilalchic an tsejcath cau binath cal a Moiss qui taja tam sbado? Qui taja alhua o qui taja yab alhua? Qui jeltha axi yaul o qui jila ca tsemets? Ani an fariseochic yab in elal jantini ta ca toctsin. 5 Tam a Jess tocat in metalchic cal in

(Mt. 12.914; Lc. 6.611)

exobalilchic tin hualchictelil am pulic lejem, ani tsatenchab cal yantalam i inic Galileajibchic. 8 Tam ti tsoobnab a Jess abal xeets in tajal i pulic tajbilab, tam ti chich yan i inicchic tal ti Judea, ani ti Jerusaln, ani ti Idumea, ani jum poque am pulic itse Jordn, ani ti Tiro ani ti Sidn. In lechic quin tsuu a Jess janto in tajal. 9 Cum lej mulcunenec yan i inic, a Jess in ucha in exobalilchic ca tojojonchat jun i tan jun ti ca otsits max ca ms quitscomane an mulcunel inicchic. 10 Ani cum lej yantalam i inicchic in jelthamal a Jess, jaxtam u lej quitscomayab cum lenab max ca ejtohuat ca tacan cal an yaulchic. 11 Chich jaye ax u cooyabchic cal i atax teneclab, ani in tuthuhualchic in cualal tin tamet a Jess. Ani lej tsapic thajanthab cal an atax teneclab, thajat uchan a Jess antse: Tataits pel ti Tsacamil a Dios. 12 Ani tam a Jess in lej uchachic: Ni jita yab ca olchi nana u ey.

7Taley cale a Jess junax cal in

Mulcun yan i inicchic hualchicte am pulic lejem

A Jess in tacuyal axi lajuj tsab tin abathualejilchic

talbel cathiy a Jess al i bolchal, ani tats tin caniy jitats jaja

13Taley

(Mt. 10.14; Lc. 6.1216)

77 in lenanchal ca chich cal jaja. Ani chichchic. 14 Huaats lajuj tsab i inic ax in tacuy ca xetsin cal jaja ani quin abatna ti thajchixchic cal in cahuintal a Dios. 15 Im pithachic i eyaltalab abal ti jelthom cal i yaul ani ti canchix cal i atax teneclab. 16 Im bijchic axi lajuj tsab tacuthits antsanachic: Pel a Simn Pedro. 17 Pel a Jacobo ani jaye in ebchal Juan axi tsacamlabchic cal a Zebedeo. U bijiyab jaye xi tsablom ta Boanerges, cum lej tsapic in janith in cahuintal ejtil an mamlab. 18 Pel a Andrs, ani a Felipe, ani a Bartolom, ani a Mateo, ani a Toms, ani a Jacobo axi pel in tsacamil a Alfeo, ani a Tadeo, ani a Simn axi pelac i tsatel cal an cuenel ax u bijiyab ti cananista. 19 Taley pel a Judas Iscariote axi neets quin tsinat bina a Jess tin cubac in tomolnaxilchic.

SAN MARCOS3 a Jess in caniychic ca chich cal ax tu uxnal antsana, abal quin olchi i tipchixtalab. In uchachic: Auxe max a Satans quin tomolna ani quin caltha in at teneclab tin ichich an inic. Iba. 24 Max i bichou ca lehuxin ani ca cuete pejxin, neets ca talabetha. 25 Jaye max ca pejxin i quimathchic ani ca buclxin, yab neets ca ohuey. 26 Ani a Satans max quin tomolna ani quin caltha in at teneclab tin ichich an inic, neets ca talabetha in tsap ti abatnom tin ichich i inic. 27 Ni jita yab in ejtohual ca otsits tin quima i tsapic inic quin calthanchi jahua in cuaal max yab ocox quin yacua ani quin huica an tsapic inic. Expith max huicathits, tam ojni neets quin ejtou quin calthanchi jahua in cuaal tin quima. 28 Lej chubax nan tu uchalchic abal a Dios in ejtohual quim paculanchi an inicchic patal jahuaquits tam hualabtalab quin taja ani i quithab cau quin ulu. 29 Expith yab neets quim paculanchi jitats quin quithab cahuiliy an Espiritu Santo. Jitats quin ulu abal in tojlabil an Espiritu Santo pel in tojlabil an teneclab, jats ojni neets ca jilcon jolbibith abal etsey cal a Dios. 30 Antsana a Jess in uchachic nixe xi exobchixchic, cum jajachic in ulumal abal a Jess cooyab cal i atax teneclabcua.

23Tam

Uxnal a Jess abal pithan i eyaltalab cal an teneclab

Taley talbel otsits a Jess al jun i ata junax cal in exobalilchic. 20 Ani junil u mulcunal lej yan i inicchic ca tolminchat cal a Jess, ma yab u jolcanal cal in exobalilchic ca caputs. 21 Ani ulits taja axi pelchic in at jaub xitsal ax tin quima a Jess abal quin netha, cum olmanitscua jaja. Antsana in uluchic. 22 Huaats taja jaye i exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. In ulalchic abal u cooyab a Jess cal an tsale atax teneclab a Beelzeb, ani jats cal tin calthal i atax teneclabcua.

(Mt. 12.2232; Lc. 11.1423; 12.10)

In mim ani in ebchalchic a Jess

ulits in mim ani in ebchalchic a Jess jun ti cuajat jaja.

31Taley

(Mt. 12.4650; Lc. 8.1921)

SAN MARCOS3,4 Jilconchic eleb biyat in abchal i cau a Jess abal ca cale ti tsutab. 32 Ani olchinal an cau axi quetechic taja cal a Jess, ani jajachic in olchi a Jess. Uchan: Te cuajatchic eleb a mim ani a ebchalchic ti aliyal. 33 Ani a Jess toctsin: Jita ax a tsalpayalchic nana u ajiyal pel u mim ani pel u ebchalchic? 34 Tam a Jess in metalchic axi quetechic tin tonith, ani in uchachic: Axechic axi te cuajat cal nana jaits ax u ajiyal tu mim ani tu ebchalchic. 35 Ani jitats quin tajchi in culbetal a Dios, jaits axi pel u mim ani pel u ebchalchic.

78 cum yab luputh in ibil. 7 Talchic i iyalab ijcan jaye jun ti huaats yan i quith. Taja cale ani tala paxquiyatits, cum lej puhueyits an quithchic. Yab im bina ni jun in hualil. 8 Talchic i iyalab ijcan jaye jun ti alhua an tsabal. Taja cale ani puhuey, ani im bina yan in hualil. Talchic i acan im bina ti ox i lajuj in hualil, ani talchic ti ox inic, ani talchic ti bo inic. 9 Tam a Jess in ucha an mulcunel: Jitats junat in ichich cal nana u ichich, quin lej alhua bina in xutsun cal axe xi cau.

Jale exobchix a Jess cal i jalpith cau

An jalpith cau cal am bucul iyalab lab em

Taley in tsiquiy junil a Jess ti exobchix hualchicte am pulic lejem, ani taja mulcunal yan i inicchic. Cum lej quitscomathits an mulcunel, otsits a Jess al jun i tan. Tats ti buxcan ti exobchix, ani an mulcunel jilcon hualchicte am pulic lejem. 2 In exobchalchic cal yan i jalpith cau antse: 3 Ca lej binachic a xutsun cal jahua neets tu ucha. Cale ti bucul jun i bucul iyalab lab em. 4 Xeets ti bucul ani ijcan talchic i iyalab ti al am bel. Chich taja an tsitsinchic in captsu an iyalab. 5 Talchic i iyalab ijcan jaye jun ti huaats yan i tujub ani yab lej anmith. Taja thubat cale an iyalab cum lej huecats an anam. 6 Tam ti calejits a quicha lej tsapic an cacal, tam ti tala huaytson

(Mt. 13.19; Lc. 8.48)

an mulcunel, ani jilconeneque cal a Jess tsab ox i inicchic ani xi lajuj tsab in exobalilchic in conoyal janto in le quin ulu nixe xi jalpith cau cal am bucul iyalab lab em. 11 Tam a Jess in uchachic: A Dios ti tsooblinchal tatachic jantini tin tajal ti Tsale, ani nan u taunal cal i jalpith cau an inicchic axi yab im belal an chubaxtalab. 12 Quin meta jajachic jahua u tajal, ani ejtil max tam yab in lej tsutal. Quin otsohuiy in cahuintal a Dios jahua u olchal, ani ejtil max tam yab in lej atsal. Jaxtam yab u huenconal cal a Dios ani yab u paculanchab in hualabchic.

10Calnequits

(Mt. 13.1017; Lc. 8.910)

A Jess in lejquinchal an jalpith cau tin cuenta am bucul iyalab lab em


13A

Jess in uchayechic:

(Mt. 13.1823; Lc. 8.1115)

79 Jale yab a ejtiyalchic axe xi jalpith cau? Max yab a ejtiyalchic ax, jantini tam neets ca ejtiy ms i cau axi nan neets tu olchiyechic? 14 Am bucul iyalab lab em ejtil ax u olnom cal in cahuintal a Dios. 15 An iyalab axi ijcanenec al am bel jats ejtil an inic axi quin atsanchi in cahuintal a Dios tin ichich ani ca tixcanchat cal a Satans. 16 An iyalab axi ijcanenec al an tsabal jun ti huaats yan i tujub jats ejtil an inic axi quin atsanchi in cahuintal a Dios tin ichich cal i culbeltalab. 17 Tocat cum yab lej luputh ibibin tin ichich, jaxtam yab in ohuat belal. U tapchinal im belomtal tam ca yajchiquiyat ani ca othna tin ebal abal im belamal in cahuintal a Dios. 18 An iyalab axi ijcanenec jun ti huaats yan i quith, jaye ejtil an inic axi quin atsanchi in cahuintal a Dios. 19 Bel in lej xijcath tsalapnal ani in junini cainchal jahua huaats teje tsabal, ani u lej cambiyab cal an ricotalab. Antsana u tuthithinchab in ichich cal jahua teje tsabal, ma yabats u lejel ca tayat cuajiy in cahuintal a Dios tin ichich. Jaxtam yab in tajal jahua alhua cal a Dios, ani pel ejtil i acan lab em axi yab im binal in hualil. 20 An iyalab axi ijcanenec jun ti alhua an tsabal jats ejtil an inic axi quin lej alhua atsanchi in cahuintal a Dios tin ichich ani ca lej alhua taychin taja. Jaxtam in lej tajal jahua alhua cal a Dios. Pelchic ja ejtil i acan lab em ax im binal in hualil ti jun inic lajuj, ani talchic ti ox inic, ani talchic ti bo inic.

SAN MARCOS4 Auxe max ca paxquiyat i lecutsith tajablab cal i pocte o max ca cuajba tin alam i huaytalab tsey. Iba. U cuajbab jun ti tecat abal quin tala tajbay alta ti al an ata. 22 Patal jahua xohue u tsincacayab cal i jalpith cau, talbel neets ca tala tejhuamethanchat ani ca tala lejquinchat an inicchic. 23 Jitats junat in ichich cal nana u ichich, quin lej alhua bina in xutsun cal axe xi cau. 24 A Jess in uchayechic: Ca lej taja ti cuentachic ca alhua bina a xutsun cal in cahuintal a Dios. Max hue ta ca bina a xutsun ca atsanchi, tocat lej hue neets ca ejtiy. Max jum putat ca bina a xutsun ca atsanchi, neets ca alhua ejtiy lej yan ani a Dios neets ti pithaye ca ms exla. 25 Jitats in lej batsumalits tin ichich in cahuintal a Dios, jats axi neets ca pithane ms. Jitats tocat eblim im batsumalits hue in cahuintal a Dios, jats axi neets ca tixcanchat.

An jalpith cau cal an tajablab


21A

Jess in uchayechic:

(Lc. 8.1618)

Jess in uchayechic: Jantini ca tayan jun i iyalab ithith ti tsabal ani ca cale ani ca puhuey, antsana tin tajal a Dios ti Tsale tin ichich an inic. 27 Patal an acal u huayal ani patal a quicha u ejtsinal nixe xi inic ax in tayamal an iyalab. An iyalab u cuete calel ani u puhuel, ani yab in tsoob an inic jantini tu calel ani tu puhuel. 28 Cal in huinat alhua an tsabal jats tu calel ani jats tu puhuel an ithith. Neets puhuehuel in xequel ani tam quim baju in quijil, tam u

26A

An jalpith cau tin cuenta jantini tin tajal a Dios ti Tsale

SAN MARCOS4,5 tuchbinal. Tam talbel u coctsinal. 29 Tam ca payeyits an huay, tam neets an cojol quin tamcuy.

80 thaycan jun i ic lej tsapic al am pulic lejem. U lej lanquil an ja cal an tsapic ic, ma neets tuchichilits an tan cal an ja. 38 Ani a Jess huayamath al i lachiclab tin cux an tan. Tam ejtsintha cal in exobalilchic ani uchan: Exobchix, jale yab a tajal ti cuenta max cu uctsin? 39 Tam tsaquiy a Jess in cuiyath tauna an ic ani an ja antse: Quit cubiy ani yabats quit lanquilats. Ani tam tajat cubiyits an ic ani yabats lanquil an ja. 40 Tam a Jess in conoy in exobalilchic: Jale it lej jiquelchic? Jale yab tim belal? 41 Tamna in lej jicpalchic ani in conoyal: Jita tam inic hualam jaja abal in ejtohual quin abatna an ic ani an ja?

37Tam

An jalpith cau cal an iyalab mostaza

Jess in uchayechic: Nan neets tu olchiyechic i jalpith cau jantini tin tajal a Dios ti Tsale. 31 Ca tayan i iyalab mostaza ti tsabal, pel xe axi ms tsipichic cal patal an iyalab. 32 Tam tayathits ani calejits ani puhueyits, in atal axi patal an tsojol tayablab. U pacthabel in cueelchic, ma an tsitsinchic u cheel quin tsejca in cutil taja ejtil max pel i te.

30A

(Mt. 13.3132; Lc. 13.1819)

Jale exobchix a Jess cal i jalpith cau

a Jess in exobchalchic an inic cal yan i jalpith cau ma jutam huichat u ejtohuab ca ejtinchat. 34 Expith in taunal cal i jalpith cau axi yab pel in exobalilchic, ani axi pel in exobalilchic jats in lejquinchal an jalpith cau janto in le quin ulu.

33Antsana

(Mt. 13.3435)

Jun i inic Gadarajib ax u cooyab cal i atax teneclab

A Jess in coythal an ic al am pulic lejem

nixe xa quicha tam ti aclejits, a Jess in ucha in exobalilchic: Cu calechic tihua jum poque am pulic lejem. 36 Tam tixcan in exobalilchic cal an mulcunel, ta calechic junax cal a Jess al an tan jum poque am pulic lejem. Cuajat jaye ms queat i tanchic axi neets cal a Jess.

35Tamequi

(Mt. 8.2327; Lc. 8.2225)

Taley ultsitschic a Jess ani in exobalil jum poque am pulic lejem ti tsabal Gadara. 2 Tam ti calejits a Jess ti al an tan, ta ti tal jun i inic ax u cooyab cal i atax teneclab. U cuajil ti al i jolimtalab tsemelom. 3 Tats tu cuajil ani ma cal ni jita tam inic yab u ejtohuab ca ohuat huican, ni cal i calaniyo patal. 4 Yan i calat tu huicnal cal i calaniyo patal tin acan ani tin cubac, ani tocat in tala tapiyal ani in tala muuhual. Ma cal ni jita tam inic yab u ejtohuab ca maxubetha. 5 Tam quicha ani tam

(Mt. 8.2834; Lc. 8.2639)

81 acal xeets ti thajajal ti tsen ani al nixe xi jolimtalab tsemelom. In cuete tsojbethachical tim ba cal i tujub. 6 Tam tin tsuu a Jess ta ti tal hue ou, tam ti athlats abal quim baju. Ultsits in tuthuhual in cualal tin tamet. 7 Ani an atax teneclab ax tin ichich tocat in thajanthal quin ucha a Jess antse: Tataits pel it Jess ti Tsacamil a tecat pulic Paylom Dios ti eb. Janto tam eyaltalab a cuaal abal tiquin otsanchi? Nan tu lej uchal tim bij a Dios yab tiquin yajchiquiy. 8 Antsana in ulu an atax teneclab, cum uchanits cal a Jess abal ca tixcan tin ichich nixe xi inic. 9 Tam conoyab an atax teneclab cal a Jess: Janto tata a bij? Toctsin: Nana u bij Legin. Jats u bij cum cuajat cal nana yantalam u juntal. 10 Tam nixe xi jun an atax teneclab in lej canat ucha a Jess abal jaja ani cal in juntalchic ca pithan an quij ca jilcon al nixe xi cuajattalab jun ti cuajatits. 11 Taja hue utat xeets jun i pulic cuenel i olom ti acul al i bolchal. 12 Tam patal nixe xi atax teneclab in lej canat ucha a Jess antse: Tucu pitha an quij abal qui cuajchiy tin inictal nixe xi olomlom. 13 Tam a Jess in uchachic bel. Tam tixcan nixe xi atax teneclabchic tin ichich an inic ani otsits tin inictal an olomlom. Ani tam nixe xi tsab i nni i olomchic jololol ti cale ti al an cotoblom, ani ta tala ijcachiquinits al am pulic lejem jun ti tajat uctsinchic.

SAN MARCOS5 am beletnomchic cal an olomlom cale athithil ti bichou ani ti alte quimathchic quin olna jahua in tajamal a Jess. Ani cale am bichou quin tsuu jahua tajnenec cal a Jess. 15 Ulitschic cal a Jess ani in tsuu quetel toltomith an inic axi canchinenec an atax teneclabchic. In tsuu alhuamethachits in tsalap. Ani lej jiqueychic axi chich am bichou. 16 Tam u olchinal jajachic cal ax in ocox tsuuchic jantini ti canchinenec an inic an atax teneclabchic ani jantini ti uctsin an olomlom. 17 Tam patal an inic axi muthatchic taja in lej ucha a Jess abal ca lejat tixcan ani yabats ca xetsin al nixe xi cuenchal. 18 Taley otsits a Jess al an tan xan ti chenecac, ani lej canat conoyab cal axi canchinenec an atax teneclabchic max ca pithan an quij ca tsatey cal jaja. 19 A Jess yab im pitha an quij ca tsatey, tocat in ucha: Quit cale ta quima ani cal a at jaubchic xitsal ca tiloxnanchi patal janto a Dios ti tajchamal tin ebal in canithomtal. 20 Ani ta cale in tiloxnanchal am bichouchic axi cuentalith ti Decpolis patal jahua tajchinenec cal a Jess. Ani patal jita olchinal in lej jicpanchal jahua tajchinenec nixe xi inic.

14Taley

In tsicachil a Jairo ani an uxum ax in tacchi in toltomil a Jess

tal a Jess al an tan ani huichits junil jum poque am pulic lejem. Cuajat jaja tin hualtelil am pulic lejem tam ti chich yantalam

21Taley

(Mt. 9.1826; Lc. 8.4056)

SAN MARCOS5 i inic. 22 Tam chich jun i inic im bij pel a Jairo axi pel i oclec tin tiyopanil an Israelchic. In tsuu a Jess taja, ani utey tin tamet in tuthuhual in cualal. 23 In lej canat ucha: Lej talec u tsicachil. U lej le max ca ejtou quit cale ca punchi a cubac abal ca jeltha ani yab ca tsemets. 24 Tam a Jess ta neets junax cal a Jairo tin quima. Ani cum tsatenchab cal yantalam i inic lej quitscomath neets a Jess. 25 Ani cuajat ti al an cuenel jun i uxum ax in cuaal lajui tsab i tamub yab u tajlunal ti yaul ta its. 26 In lej ohuat yajchicnamalits an yaulats, ma cal yanits i ilalix ti ilaliyamejits. In tala pacumalits an tumin ax in cuaalac ani yab u elabme, tocat u calchinal. 27 Tam tin atsa abal u tilnal a Jess cal an mulcunel, tamna utey tin cux a Jess ani in tacchi in toltomil. 28 Antsana in taja cum in cuete ulumalits tin ichich max expith quin tacchi in toltomil neets ca jeley. 29 Tamequi tithpanits in xitsal. In exbayal tin inictal abal cuajatits jelenec. 30 Tamequi a Jess in exlaits tin lej ichich abal huaats jita jelthame cal jaja in lej tsap ti jelthom. In metal tin cux an mulcunel ani in conoyal: Jita tin tacchi u toltomil? 31 Tam uchan cal in exobalilchic: A tsutalits abal ti lej quitscomayal an mulcunel ani a conoyale jita ti tacchi a toltomil. 32 Tam a Jess in metcachiquiyal tin tonith max quin exla jita cal ti tacchinenec in toltomil. 33 Tam nixe xi uxum lej jiquel, ma telelel cum

82 in tsalpayal abal neets ca exlajits abal jaja in tacchamal in toltomil a Jess. Tam chich tin tamet a Jess in tuthu in cualal, ani in olchi an chubaxtalab abal jaits jaja ax in tacchamal in toltomil. 34 Ani uchan an uxum cal a Jess: Mimlab, nan tu jeltha cum tim belamal. Quit cale cal a ichich tsaclalathits cum it jelnequits. 35 Tam tu cahue a Jess cal an tsatelchic, tam ti ulits i inicchic axi tal ma tihua tin quima a Jairo. Ani uchan a Jairo cal jajachic: Cum tihua tsemetsits a tsicachil, yabats ca ucha an Exobchix ca cale quin jeltha. 36 A Jess lejat yab in taja ti cuenta max antsana uchan a Jairo, tocat in ucha a Jairo: Yab quit jiquey cal jahua it uchan, tocat ca lej bela abal nan u ejtohual tu tolmiye. 37 Tam a Jess in netha ca cale junax cal jaja a Pedro, ani a Jacobo, ani a Juan in ebchal a Jacobo. Jats expith in netha. 38 Tam ti ulitschic tihua tin quima a Jairo, a Jess in atsa xacuecuel axi muthatchic taja. Tocat u ucnal ani u thajnalchic. 39 Otsits a Jess ani in uchachic: Jale it lej xacuecuel ani it ucnalchic? Yab tsemenec an tsicach, u huayal expith. 40 Cal axe xi cau jahua in ulu a Jess, tocat u tilibnath tenal axi muthatchic. Tam a Jess in ucha ca tala cale axi cuajat altachic. In netha expith in tata ani in mim an tsicach, ani in exobalilchic jun ti cuajat an tsemelom tsicach. 41 Tam a Jess in yacuchi in cubac ani in ucha:

83 Talita cumi. Ti tenec cau in le quin ulu, tsicach quit tsaquiy. 42 Tamequi tsacpan an tsicach ani belats. In cuaal lajuj tsab i tamub. In lej jicpal an inicchic abal ejtha axi tsemenecac. 43 Ani a Jess in lej uluth ucha axi cuajatchic abal ni jita yab quin olchi abal jaja in ejthamal an tsemelom tsicach. Taley in ulu ca pijchin an tsicach.

SAN MARCOS5,6 yabats in tajal yan i labith tajbilab taja. Expith in mocal in cubac cal tsab ox i yaul abal quin jeltha. 6 In jicpal a Jess abal jale yab u belchinal in lej ey. Aba ani, bel xeets ti exobchix al i bichouchic axi utat taja tim bichou.

A Jess in abal axi lajuj tsab in exobalil ti olnom

Xeets a Jess ti Nazaret

Taley tixcan a Jess tin quima a Jairo, ta huichiy tim bichou junax cal in exobalilchic. 2 Taley pel i sbado ani cuajat ti exobchix a Jess tin tiyopanil an Israelchic tim bichou. Yantalam i inic in atsanchal ani in lej jicpanchal in exobchixtal. In uluchic: Juta tin ela patal axe xi cau axe xi inic? Cal jita ti pithanchat ja in lej tsalpathtal, ani jantini tin lej ejtohual quin taja i labith tajbilab? 3 I exlalqui ti thacum te. Pel in tsacamil a Maria, ani pel in ebchal a Jacobo, ani a Jos, ani a Judas, ani a Simn. Ani u cuajil jaye teje cal huahua in uxum ebchalchic. Antsana u tapchinal in tsalap nixe xi inicchic yab in tequeth exlanchi in lej ey a Jess. 4 Jaxtam a Jess in uchachic: U cacnab axi caulome cal a Dios abal jutamqui cal tim patal an inicchic, expith yab u cacnab cal in at bichou, ani cal in at jaubchic xitsal, ani cal axi tin cuete quima. 5 Cum yab u belnal a Jess cal an inicchic tihua tim bichou, jaxtam

(Mt. 13.5358; Lc. 4.1630)

a Jess in caniy ca chich cal jaja axi lajuj tsab in exobalilchic abal quin aba tin tojlabil. In uchachic ca xetsin ti tsabchic tin eb. Im pithachic i eyaltalab abal ti canchix cal i atax teneclab. 8 In uchachic quin netha expith i cuayablab tam neets ti bel. Yab quin netha i morral, ni i pan, ni i tumin. 9 Quin xetsintha i pajablab axi yab lej huinat alhua. Quin netha expith juncats i toltom ax in caquimits. 10 In uchayechic ms i cau antse: Al an ata jun ti quit batsuhuat, tats quit junini cuajiy ma tam ti neetsits quit cale al nixe xi bichou. 11 Max jun i bichou yab ti batsuhual ani yab ti atsanchal a cahuintal, tam quit tixcan taja cal jajachic. Am pojoth jahuats ca thau ta acan al nixe xi bichou, ca tininiy tam neets quit tixcan. Antsana ta ca taja abal quin alhua tsoobna an inicchic taja abal yab alhua in tajamal cum im pojcanchamal in cahuintal a Dios. Lej chubax nan tu uchalchic abal jajachic neets ca cathpich yajchiquiyat tam quim baju an quicha tam ca tsejca cal a Dios. Ma an Sodomajibchic ani an Gomorrajibchic cal im pojcaxtal

7Taley

(Mt. 10.515; Lc. 9.16)

SAN MARCOS6 axi ti biyal yab neets ca cathpich yajchiquiyat jantini jajachic axi yab ti batsuhual. 12 Tam ti antsanaits uchanchic in exobalil cal a Jess, ta caletschic. Xeets in olnanchalchic in cahuintal a Dios cal an inicchic ca jictson cal in hualab ani ca huencon cal a Dios. 13 Jaye in canchal i atax teneclab an inicchic, ani in mauchal i aceite yantalam i yaul inicchic ani in jelthalchic.

84 a Herodes. Ani juncunenec jaja cal a Herodes. 18 Uchanits ti jayqui a Herodes cal a Juan antse: Yab alhua ax a tajal a coonchal in tomquil a ebchal. 19 Jats ti lej tsacuy a Herodas ani in lej le max quin tajat tsemtha a Juan. Tocat yab in ejtou quin tsemtha. 20 Ani cum a Herodes in exlaits abal a Juan pel i pututh inic tocat ti xeets, jaxtam in cacnal. Ani yab in jilchi a Herodas quin tajchi janto yab alhua a Juan. Ani lej canat a Herodes quin atsa an cau jahua in olnal a Juan, aba ani yab in alhua ejtiyal. 21 Talbel im baju a quicha tam ti a Herodas in ejtou quin tsejca an cau cal a Herodes jantini ta ca tsemthanchat a Juan. Pel a quicha tam tin tajal an ajib tin tamub a Herodes. Mulcunenequits ti capul cal i tsalat capnel patal an oclecchic, ani an eyalchic, ani axi queatchic cathpich pulic in ey ti bichoulom Galilea. 22 Otsits in tsicachil a Herodas taja jun tu capulchic, ani bixom. Ani a Herodes in tsuu lej quijith ti bixom an tsicach. Jaye quijith tsutab ti bixom cal axi tajachic in at juntal capul cal jaja. Tam uchan an tsicach cal a Herodes: Tiquin conchi jahua tata ca lena, ani nan neets tu pitha. 23 Tam in lej cuba tim ba ti chubax a Herodes abal lej chubax neets quim pitha an tsicach jahuaquitsqui ta ca conchin, ma tam tsejel jahua in cuaal ti tsale max quin lenanchi. 24 Tam calpan an tsicach, ta cale quin conoy in mim antse:

Tsemtha a Juan pujax

lej tiloxnanchab in labith tajbilchic a Jess cal jathua tim patal an inicchic, olchinal jaye an tsale Herodes. In ulu jaja tamna: Axe xi inic jats a Juan pujax axi tsemenecac ani xo ejthachits, ani jaxtam in cuaal in lej tsap quin taja i labith tajbilab. 15 Talchic i inic taja in ulu: Jaits jaja pel an caulome a Elias. Queatchic in ulu: Jaits pel i caulome cal a Dios ejtil axi biyal caulome cal a Dios. 16 Tam tin atsa a Herodes jantini tin ulu an inicchic taja, tam jaja in ulu: Ojni jaits jaja pel a Juan pujax axi tsemenecac ani xo ejthachits. Jaits jaja ax u aba an cau ca mutsinchat in oc. 17 Antsana tin ulu a Herodes cum ti jayqui in aba an cau ca baliyat a Juan ti huicaxte ani ca huican cal i calaniyo patal, cum a Herodas antsana in le ca tajchinchat a Juan. Nixe a Herodas pel in tomquil a Felipe axi pel in ebchal

14Cum

(Mt. 14.112; Lc. 9.79)

85 Janto cu conchi? Toctsin in mim: Ca conchi in oc a Juan pujax. 25 Tam otscan junil an tsicach jun ti cuajat an tsale Herodes, ani in ucha: Ma xohueitscua u le in oc a Juan pujax al jun i talab. 26 Tam lej tepinal an tsale cal nixe xi cau. Bel cum im cubamalits tim ba ti chubax ani jaye atsanchamejits jahua in ulu cal an ajibalchic, jaxtam neets quim putu cal jahua in ulumalits. 27 Thubat an tsale in aba an soldado abal ca chanchin in oc a Juan. 28 Ta cale ba an huicaxte. In mutsinchi in oc a Juan ani in chanchi a Herodes al jun i talab. Tam a Herodes im pithanchi an tsicach ani an tsicach in huatbanchi in mim. 29 Tam tin atsa in exobalilchic a Juan abal jaja tsemthachits, tam calechic quim penchi in inictal. In nenchi abal quin joliy.

SAN MARCOS6 in exobalilchic. Tam athlatschic yan i inicchic, ani ocox ulits jajachic tihua jun ti neets a Jess ani in exobalilchic. 34 Tam ti calejits a Jess al an tan, tam in tsuu jun i pulic cuenel i inicchic muthat taja. In yajnanchalchic cum xeets ejtil i cuenel i ovejachic yab jita ta ca beletna. Tam in tsiquiyal quin exobchichic cal yan i cau: 35 Taley lej huaclejits, ani chich in exobalilchic quin ucha a Jess: Lej huaclejits ani ni jita yab u cuajil teje. 36 Cum yab janto in cuaalchic an mulcunel quin capu, ca ucha ca cale ti al i quimathlomchic ani ti al i bichouchic axi utat abal quin tsaiy janto quin capu. 37 Toctsin a Jess: Tatachic ca pijchi an mulcunel. Toctsin jajachic: Auxe max ca lejey qui pijchi an mulcunel cal tsab i bo inic i tumin denario i pan qui tsaiy. 38 Tam a Jess in uchachic: Quit cale ca tsuu jay i pan a cuaal. Tam tin tsuuhuits, huichcon junil ani in olchi a Jess antse: I cuaal bo i panchic ani tsab i tool. 39 Tam a Jess in ucha an mulcunel ca buxcan ti cuenel ti cuenelchic ba an tsabal jun ti huaats i tsacam tom. 40 Ani tats ti buxcanchic ti bo inic ti junchic i cuenelchic ani ti tsab inic cal lajuj ti junchic i cuenelchic. 41 Tam a Jess im batsu axi bo i pan ani axi tsab i tool. Tam in metal ti eb ani im pitha i cacnamal yan cal a Dios. Taley

A Jess im pijchal bo mil i inicchic

a quicha talbel tamcun in abathualejilchic a Jess cal jaja, in tala tilchal jahua in tajamalchic ani jahua in exobchamalchic. 31 Tam uchanchic cal a Jess: Huana cu cale tu coyol hue al jun i cuajattalab pil. Antsana in ulu, cum yabats u jolcanal jajachic ca caputs cal tin ebal axi yantalam an inicchic ax u ulelel. 32 Tam ta cale al i tan a Jess junax cal in exobalilchic. Neets al i cuajattalab pil. 33 Ani tsutab abal pel a Jess tihua neets junax cal

30Jun

(Mt. 14.1321; Lc. 9.1017; Jn. 6.114)

SAN MARCOS6,7 in muu am pan ani im pitha in exobalilchic quin huatbanchi an mulcunel. Jaye im pithachic an tool quin huatbanchi an mulcunel. 42 Caputs patal an mulcunel ani ajhuejits. 43 Taley in exobalilchic a Jess in thaya an jilcomach pan ani an jilcomach tool, ma lajuj tsab i tocnal tuchichithits. 44 Ajith an inic pel i bo mil axi caputs.

86 cal in exobalilchic cum in coytha an ic. 52 Aba ani in tsuumalits a Jess quin yanetha i pan, yabaye in lej exlanchal in lej tsap. Tujbabathechic in ichich.

A Jess in jelthal an yaulchic ti Genesaret

Belal a Jess eblim an ja

a Jess in ucha in exobalilchic ca otsits al an tan ani ca occhith cale ti Betsaida jum poque am pulic lejem, ani jaja neets ca jilcon neets quin aba ca calets an mulcunel. 46 Tam tin abaits ca cale, tam jaja cathiy al jun i bolchal ca olon. 47 Aclejits ani an tan neets tam tsejel al am pulic lejem, ani a Jess cuajate ba an tsabal. 48 In tsuu a Jess abal u tancuiyab an tan cal i tsapic ic ani lej tojlabits quin xalu an ja abal quim beltha an tan. Tal chuthelits ani cale a Jess cal in exobalilchic, neets belbel eblim an ja. In taja ejtil max neets quin huatanchi in exobalilchic. 49 Tam tsutab neets belbel eblim an ja, ani u tsalpanchab hualam pel i labax. Tam thajnal in exobalilchic. 50 Patal jajachic telelel in ichich cal i jiqueltalab. Tam a Jess in tauna in uchachic: Tiquin lej tsapnanaychic ta ichich. Yab quit jiqueychic cum nanaits jats ax in tal cal tatachic. 51 Tam otsits a Jess cal jajachic al an tan, ani yabats juchuchul an ic tamna. Ani lej jicpab a Jess

45Taley

(Mt. 14.2227; Jn. 6.1621)

talbel ultsitschic a Jess ani in exobalilchic jum poque am pulic lejem ti tsabal Genesaret. Taja tats tin huica an tan tin hualtelil am pulic lejem. 54 Ani lej thubat an inicchic in exlaits abal jaits a Jess axi calejits al an tan. 55 Jaxtam thubat calechic tim puhuel nixe xi tsabal quin aliy i yaulchic quin netha jutamits ta ca xetsin a Jess. Ani u chanchinal a Jess yan i yaulchic, ma al i tseyte tat tu chithab. 56 Jutamaquitsqui ti xeets a Jess max ti al i cuenchalab, max ti al i bichouchic, max ti al i alte quimath, taja u chanchinal ani u mocanchab i yaulchic juta ta ca huatey. Ani an yaulchic in lej canat ucha a Jess max in ejtohual quin tacchi hue in acan in nacat coton. Ani patal ax in tacchal tala jeley.

53Taley

(Mt. 14.3436)

Ax u jolbiyab cal a Dios

Taley chich cal a Jess i fariseochic ani talchic i exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss, tal ma ti Jerusaln. 2 Jajachic in tsuu in exobalilchic a Jess talchic u capul ani yab tacacath in cubac, ani in jolbiychic. 3 Jajachic an fariseo ani jathua patal an Israelchic in ujnam

(Mt. 15.120)

87 quin taja in ujnamtal im biyal juntalchic. Yab u capulchic max yab ocox quin tacacay in cubac. 4 Tam ca huichits ti tsaum, tam neets quin tacacay in cubac abal max ca tsutat ti tocat cal a Dios. Huaatse yan queat i ujnamtalab in tajalchic. In ujnam quin tacacay jaye an utsumtalab ani an juyul ani an eyextalab patal ani an coytalab tsey jun tu buxcanal tam neets ti capul. Antsana tin tajalchic abal max ca tsutat ti tocat cal a Dios. 5 Tam conoyab a Jess cal an fariseochic ani cal nixe xi exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss antse: Jale a exobalilchic in jeconchal am biyal ujnamtalab axi jilchinenec cal im biyal juntalchic? Yab in tacacayal in cubac tam neets ti capul abal max ca tsutat ti tocat cal a Dios. 6 A Jess in toctsiychic: It eb tocatquichic jantini tit thuchathits cal an caulome Isaas antse: Axe xi inicchic tin cacnalqui nana cal in hui, ani tin lej ichich tin ou tsutal. 7 Jolat in cacnaxtal cum jats ax i exobchithqui cal in at inic ani yab cal a Dios, in ulu a Isaas. 8 Tatachic a jeconchal in abatnaxtal a Dios abal ca tajaqui jantini a biyal juntalchic. A tacacayalchic an juyul ani an utsumtalab jantini jajachic in tajamal. Yantalam i ujnamtalab antsana a tajalchic. 9 A Jess in uchayechic: A jeconchal in abatnaxtal a Dios abal ca tajaqui yan i

SAN MARCOS7 biyal ujnamtalab. 10 An tsejcath cau binath cal a Moiss in ulal antse: Ca cacna a tata ani a mim. Ca tsemtha jitats quithab cahuilix cal in tata ani cal in mimcua. 11 Ani tatachic a jilal an inic quin hualba in tata ani in mim tam in yejenchal janto. Yab quin tolmiychic max quin ulu in tala pithaits a Dios jahua in cooyamalchic. Quin ulu Corbn ani alhuaits. Corbn ti tenec in le quin ulu abal pithachits cal a Dios. 12 Tam jajachic quin ulu antsana, tam a ulalchic yabats in cuaal in uchbil quin tolmiy in tata ani in mim. 13 Antsana ta hualbanchal in abatnaxtal a Dios cal i ujnamtalab axi it huatbanchame cal a biyal juntalchic. Ani ms yane i ujnamtalab a tajalqui antsana. 14 Tam a Jess in caniy ca ms utey an mulcunel cal jaja, ani in uchachic: Tiquin alhua atsanchi ani ca ejtiychic jahua neets tu ucha. 15 Jahua in capal an inic yab ja cal tu jolbiyab cal a Dios. Jahua quin cooy tin ichich yab alhua ani quin taja jats cal tu jolbiyab. 16 Jitats junat in ichich cal nana u ichich, quin lej alhua bina in xutsun cal axe xi cau. 17 Taley tixcan a Jess cal an mulcunel ani otsits al jun i ata. Taja conoyab cal in exobalilchic quin lejquiy nixe xi jalpith cau tin cuenta cal janto tu jolbiyab an inic cal a Dios. 18 A Jess in uchachic: Jayetsequi tatachic yab a ejtiyal? Jahua in capal an inic yab ja cal tu jolbiyab cal a Dios.

SAN MARCOS7 u ulel tin chucul, ani talbel u calel tin inictal jahua yab alhua. Yab u ulel tin lej ichich. Cal axe xi cau a Jess in le quin ulu abal alhua ca capat patal an capnel, cum yab ja tu jolbiyab an inicchic cal a Dios. 20 A Jess in uchayechic: Jahua quin taja an inic yab alhua tin ichich jats cal tu jolbiyab cal a Dios. 21 Tin ichich an inic u tujel i quithab tsalap. Jaxtam huaats jita uxumbe ani jita inicbe. Jaxtam huaats jita cambibil cal an uxum. 22 Jaxtam huaats jita cue ani jita cainchix cal jahua yab in cal. Jaxtam huaats jita in tajal pojcax ani jita in tajal cambix. Jaxtam huaats jita lej cambinelom cal in cuete lenomtal. Jaxtam huaats jita paixnom ani jita quithab uchax. Jaxtam huaats jita in cathatnal tim ba ani jaxtam huaats jita in tajal yab tsalpath. 23 Cal patal axe jahua yab alhua quin taja an inic jats cal tu jolbiyab cal a Dios.

88 ti tal pel i sirofenicia. In conchi a Jess ca canchin an atax teneclab tin tsicachil. 27 A Jess in toctsiy: Yab in tomnal i inic quin tixcanchi am pan in tsacamilchic ani quim petnanchi am pico quin capchi. An tsacamchic ocox quin capu am pan. 28 Tam toctsin an mimlab: Ojni lej chubax jahua a ulal, Ajatic. Aba ani, bel am pico tin alam an mexa in capchal am pejlam pan ax u ijcanalqui tam u capul an tsacamchic. 29 Tam uchan cal a Jess: Lej chubax jahua a ulu. Quit calets, cum canchinits a tsicachil an atax teneclab. 30 Tam ti ultsits tin quima an mimlab, tam in tsuu cuatsat tin huaytal in tsicachil canchithits an atax teneclab.

19Tocat

A Jess in jelthal jun i uxum axi yab i Israel ani cal tu belnal jaja jaye

tixcan a Jess taja, cale tihua al i cuenchalabchic axi cuentalith ti bichou Tiro ani ti bichou Sidn. Otsits al jun i ata, cum yab in le taja jita ta ca tsoobna. Bel aba ani, yab in ejtou ca tsinat cuajiy. 25 Jun i mimlab thubat in exla abal a Jess ta cuajat, ani chich in tuthu in cualal tin tamet. In cuaal in tsicachil cooyab cal i atax teneclab. 26 Pel i uxum axi yab i Israel, cum in xitsal

24Taley

(Mt. 15.2128)

tixcan a Jess taja al an cuenchalabchic axi cuentalith ti bichou Tiro ani ti bichou Sidn, ani neets tsabibil al i bichouchic axi cuentalith ti Decpolis. Taley ultsits ti pulic lejem Galilea. 32 Ani taja chanchin jun i inic axi tsine ani hueque cau, uchan max quim punchi in cubac. 33 Tam a Jess ta in netha hue pil. Im balchi in chuchub cubac tin xutsun, ani taley in tubcay in ijil tin chuchub cubac ani in umchi tin lecab. 34 Tamna in meta ti eb, ani cal i thuchumtalab tin ichich in ulu: Efata. Ti tenec cau in le quin ulu quit japquinchat. 35 Tamequi thubat japquinchatits in otsoxtal ani hualcanchatits

31Taley

A Jess in jelthal jun i inic tsine ani hueque cau

89 in thucchul in lecab. Ma tamits tajat u tajax cau. 36 Ani huichits a Jess jun ti muthat an inicchic, in uchachic yab quin olchi jita jahua tajchinenec nixe xi inic. Aba ani lej uchanchic antsana, bel xeets ti olchix. 37 Ani lej jicpab ani lej tiloxnab a Jess cal nixe xi inicchic jahua in tajamal. In uluchic: Patal jahua in tajal axe xi inic lej huinat alhua, ma in otsoxmethal an tsinechic ani in jelthal an mochic abal ca cahuin.

SAN MARCOS7,8 cacnamal yan cal a Dios cal xi tsab ox i tsacam tool, ani in ucha in exobalilchic quin huatbanchi an mulcunel. 8 Tim patal an mulcunel caputs ani ajhuejits. Taley in exobalilchic a Jess in thaya an jilcomach, ma buc i tocnal tuchichithits. 9 Jelat ti tse mil i inicchic jats caputs. Tam a Jess in ucha an mulcunel ca calets. 10 Taley jaja cal in exobalilchic otsits al i tan, ta calechic ma ti tsabal Dalmanuta.

A Jess im pijchal am pulic mulcunel

Jun a quicha cuajat mulcuthits yantalam i inicchic, ani yab in cuaal janto quin capu. Ani a Jess in caniy ca chich in exobalilchic, in ucha: 2 U lej yajnanchal an mulcunel, cum oxits a quicha ti cuajat cal nana ani yab in cuaal janto quin capu. 3 Max cu aba ca cale tin quima el ichich neets ca luxan ti bel, cum yantalam chenec lej ou. 4 In ulu tam in exobalil: Janto ti qui pijchi an mulcunel ani teje yab huaats ma ni jun i quimath jun ti qui elchi i capnel? 5 A Jess in conoychic: Jay i panchic a cuaal? Toctsinchic: I cuaal buc i pan. 6 Tam a Jess in ucha an mulcunel ca buxcan tsabal. Taley im batsu axi buc i pan ani im bina i cacnamal yan cal a Dios. Tam in muu ani im pitha in exobalilchic, ani jajachic in huatbanchi an mulcunel. 7 Jaye im bina i

(Mt. 15.3239)

An fariseochic in le quin tsuu i labith tajbilab ti tsubixtalab

i fariseochic in tsiquiyal ti cau cal a Jess. In tacchiquiyal in ucha quin taja i labith tajbilab ti tsubixtalab abal quin tejhuametha max chubax in cuaal in tsap cal a Dios ti eb. 12 Tam cal i thuchumtalab tin ichich a Jess in ulu: Jale hualam in le axe xi inicchic nan cu tejhuametha u ey cal i labith tajbilab? Lej chubax u ulal abal yab neets cu tajchi. 13 Tam tixcan a Jess cal nixe xi fariseochic, otsits junil al an tan cal in exobalilchic, ani ta calechic jum poque am pulic lejem.

11Chich

(Mt. 16.14; Lc. 12.5456)

An cacchixtalab coye cal an fariseochic

exobalilchic in ucchiy quin netha i pan quin capu tam neetsits al an tan. Juncats i pan expith in cuaalqui. 15 Tam a Jess in uchachic: Ca tajachic ti cuenta yab ca batsu an cacchixtalab coye ax

14In

(Mt. 16.512)

SAN MARCOS8 in cuaal an fariseochic ani axi tsatatchic cal a Herodes. 16 Tam conx jun cal xi jun ani in uluchic: Antsana hualam in ulu cum yab i cuaal i pan. 17 Cum a Jess in tsoob janto in ulalchic, jaxtam in uchachic: Jale a ulalchic abal yab a cuaal i pan? Jalechic ma lejat yabaye tin exlanchal u lej ey? Jale hualam tujbabathechic a ichich? 18 A cuaalchic a hual ani a xutsun. Jale yab it tsuux ani jale yab it otsox? Jale it lejat ucpithchic? 19 Jay i tocnal an jilcomach a thaya tam nan u pijchiyamal cal nixe xi bo i pan bo mil i inicchic? Toctsin jajachic: I thaya lajuj tsab i tocnal. 20 Jay i tuchichith tocnal an jilcomach a thaya tam nan u pijchiyamal cal nixe xi buc i pan tse mil i inicchic? Toctsin jajachic: I thaya buc i tuchichith tocnal. 21 Tam a Jess in conoychic: Jale hualam tatachic yabaye tin exlanchal u lej ey cal u labith tajbil?

90 thabubul tsuux an joctsi, in toctsiy: U tsutal i inicchic ejtil max pel i telom, ani u tsutal ejtil max belelelchic. 25 Tam a Jess in tsab tacchi junil in hual, ani an joctsi in luba ca tajax tsuxin. Tam ojni in lej tajax tsutalits patal jahua quin meta. 26 Ani cum a Jess neets quin aba ca cale tin quima, in ucha antse: Yab quit otsits ta bichou, ani yab ca olchi jita jahua it tajchinenec.

24Cum

A Pedro in olnal abal a Jess jaits a Cristo

ulits a Jess cal in exobalilchic ti Betsaida, ani taja chanchin jun i joctsi. Ani lej canat taunab a Jess max ca tacchinchat in hual abal ca tsuuxme. 23 Tamna in yacuchi in cubac an joctsi, in lotocna quin caltha al am bichou. In tubcay in ijil tin chuchub cubac ani in umchi tin hual an joctsi, ani tam in conoy max tsuuxits.

22Taley

A Jess in tsuuxmethal jun i joctsi ti Betsaida

a Jess cal in exobalilchic xeets ti tsabibil al i bichouchic axi cuentalith ti Cesarea Filipo. Tam ti neets tihuachic ti bel, a Jess in conoyal in exobalilchic: Jantini hualam tin olnal an inicchic cal u ey nana? 28 Toctsin jajachic: Talchic in ulal abal tata pel it Juan pujax. Talchic in ulal abal pel it Elas, ani talchic in ulal abal pel it caulome cal a Dios axi junaquecua. 29 Ani a Jess in conoyalechic: Ani tatachic jantini tin exlanchal u ey? Tam toctsin a Pedro: Tataits ojni pel it Cristo axi it bijithits neets quit aban cal a Dios quit chich. 30 Tam a Jess in lej uluth ucha in exobalilchic yab quin olchi jita max jajaits pel a Cristo.

27Taley

(Mt. 16.1320; Lc. 9.1821)

91
In olnal a Jess abal neets ca tsemtha

SAN MARCOS8,9 huaats in exbath ejtil in cathpich exbath in ejattal. 38 Xo lej hualbith an inicchic ani yab belom cal nana. Jitats tiquin tithenanchi u bij ani u cahuintal cal jajachic, nana neets cu tithena tam quin huichiy junil quim puhuethanchat u bij cal u Tata ti eb. Nanaits tin Juntal patal an inicchic neets quin huichiy junax cal an tocat ngelchic. A Jess in uchayechic antse in exobalilchic: Lej chubax nan tu uchalchic abal huaats axi tatachic yab neets quit thubat tsemets, biyat ma tiquin tsuu in cuajatits tin lej Tsale cal u lej tsap.

a Jess in tsiquiy quin lej olchi in exobalilchic janto neets ca tajchin jaja in Juntal patal an inicchic. Lej bijchithits neets ca yajchiquiyat ani ca pojca cal an yejtselabchic Israel ani cal an oclec palechic ani cal an exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. Neets ca tsemtha ani oxchilab quicha neets ca ejtha. 32 Antsana a Jess in lejquith olchi in exobalilchic. Tam a Pedro in netha a Jess hue pil ani in cuiyath ucha yab in tomnal antsana quin tsalpay abal neets ca tsemtha. 33 Huilquin a Jess ani tocat in metal in exobalilchic. Tam jaja in cuiyath ucha a Pedro jaye antse: Satans, quit tixcan cal nana. Yab a tsalapnanchal in tsalap a Dios, expith in tsalap an inic jats a tsalapnanchal. 34 Tam a Jess in caniy ca utey in exobalilchic ani an mulcunel, ani in uchachic: Quin tajat jilcachiquiy in cuete culbetal jitats in le ca tsatey cal nana. Aba ani max ca yajchiquiyat cal an inicchic ani ma ca lena ca tsemtha, bel tiquin tsatenchi. 35 Jitats in le expith quin taja in cuete culbetal, jats neets ca quibey. Jitats quim bina tim ba cal tu ebal nana ani cal tin ebal an alhua cau, jats neets ca jecontha. 36 Ni janto ti exbath max an inic quin tala calna jahua teje tsabal ani quin quibaits in ejattal. 37 Ni janto yab

31Tam

(Mt. 16.2128; Lc. 9.2227)

A Jess in tejhuamethal tim ba hue jalcuthits in tejhua inictal

a quicha talbel a Jess in netha a Pedro ani a Jacobo ani a Juan al jun i tecat oc bolchal. Taja in tejhuamethal tim ba cal jajachic hue jalcuthits in tejhua inictal. 3 Maquiquil in toltomil ani lej thacninil ejtil i pojoth tsam, ma i pacul toltom teje tsabal ni jayqui yab in ejtohual quim bajuthanchi ejtil in toltomil a Jess lej cathpich thacninil. 4 Ani jajachic in tsuu jaye cuajatits a Elas ani a Moiss ti tilomchic cal a Jess. 5 Tam a Pedro in ucha a Jess: Exobchix, tequeth alhua abal xo teje u junat cuajatchic huahua. Qui tsejca ox i pathel ata, jun abal tata, jun abal a Moiss, ani jun abal a Elas. 6 Antsana tin ulu a Pedro, cum jun jictohual yab in tsobim janto quin ms ulu. Jaye jiquel junax cal in at

2Acac

(Mt. 17.113; Lc. 9.2836)

SAN MARCOS9 exobalchic. 7 Ani paiy jun i mule i tocou ti eb cal ti paxquiquiyatchic. Al nixe xi tocou in atsachic u cau a Dios antse: Axe jaits pel u ichich hual Tsacamil. Jats jaja ca atsanchichic in cahuintal. 8 Tamequi axi ox an exobal in tsuu expith jilcon a Jess. Xantojits a Elas ani a Moiss. 9 Taley tam ti neets paaalchic al am bolchal a Jess cal axi ox in exobalil, in uchachic abal yab quin olchi jita jahua in tsuu. Quin aychi quin olchi ma tam ca ejthajits jaja ti al an jolimtalab in Juntal patal an inicchic. 10 Cum antsana ti uchanchic cal a Jess, jaxtam in tsinat tilal tin ichich jahua in tsuumalits. Expith in tiloxnalchic abal janto tam cau nix abal neets ca ejtha ti al an jolimtalab. 11 Tam a Jess conoyat cal jajachic: Hualam max chubaxcua jahua in ulal an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss, abal a Elas occhith neets ca chich ani talbel neets ca chich a Cristo? 12 A Jess in toctsiychic: Lej chubax neets ca occhith chich a Elas quin tala tsejcanchi patal. Ani in ulal an Tocat Thuchlab abal nana tin Juntal patal an inicchic neets quin yajchiquiyat ani neets quim pojca cal an inicchic. 13 Nan tu uchalchic abal chenequits jun axi ejtil a Elas ani tajchinenec quithab cal an inicchic, cum antsana lena ca tajchin. Antsana cum jantini tin ulal an Tocat Thuchlab neets quin yajchicna.

92 axi queat in exobalilchic. In tsuu cal jajachic muthat yantalam i inic. Ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss hueutsx cal in exobalilchic a Jess. 15 Ani tam ti tsutabits tal a Jess, patal axi tajachic in jicpal ani utey cal in athic quin tsapnetha a Jess. 16 Tam a Jess in conoychic nixe xi exobchixchic cal an tsejcath cau: Janto tam cau ax a hueutsixnal cal u exobalilchic? 17 Toctsin jun i inic cal axi muthat taja in ulu: Exobchix, te tu chanchal u cuitolil cuajchith ani mobethachits cal i atax teneclab. 18 Abal jutamaquits ca xetsin u lej tsapic colohuab, ma u ijcab tsabal cal an atax teneclab. U bititil in ijil ani u huechechel in camab cal an yajal. Tocat u luxuxmel in inictal. U uchachic a exobalilchic abal tiquin canchinchi an atax teneclab, ani yab in ejtouchic. 19 Toctsin a Jess in uchachic: Tatachic ojni yab tim belal. In ohuat cuajinec cal tatachic tu cayanal, ani yabaye tim belamal. Tiquin chanchi an cuitol teje. 20 Tam ti chithachits an cuitol tin tamet a Jess, an atax teneclab in tsuu a Jess ani in lej tsebtsinthal an cuitol. Ma ijca tsabal junil ani tulquiquil ti cale, ani u bititil junil in ijil. 21 Tam a Jess in conoy in tata an cuitol: Ma jayqui ti tsatenec an tsebtsintalab cal an cuitol? Toctsin in tata an cuitol: Ma tin teletal ti tsatenec. 22 Yan i calat u ijcab al i camal ani al i itse, cum u lenab ca tsemtha

A Jess in canchal i atax teneclab jun i cuitol

huichitschic a Jess cal axi ox in exobalilchic jun ti cuajat

14Taley

(Mt. 17.1421; Lc. 9.3743)

93 cal nixe xi atax teneclab. Tucu yajnanchi ani tucu tolminchi max ca ejtou. 23 Tam uchan cal a Jess: Nan u ejtohual tu tolminchi cal patal ma jutamits huichat a ejtohual tiquim bela. 24 Tam in tata an cuitol in lej thajat ulu: Ojni u belalits, ani u lej le max tata tiquin tolmiy tu ms beloyoye. 25 Tam ti a Jess in tsuu abal u lej quitscomanal an mulcunel, in cuiya an atax teneclab. In thubat ucha: Atax teneclab, it lej mobethom ani it lej tsinebethom cal an inicchic. Nan tu uchal quit tixcan cal axe xi cuitol, ani ni jayqui yab quit huichiy quit otsits cal jaja junil. 26 Tam an atax teneclab in lej tsebtsinthal an cuitol ani in lej tsapic thajanthal, ma jilcon ejtil max tsemenec an cuitol. Ani yan i inic in ulu abal tsemetsits. 27 Tam a Jess in yacuchi in cubac ani in tsacba ca cubiy. 28 Taley a Jess otsits al jun i ata, ani taja tsinat conoyab cal in exobalilchic: Jale yab i ejtou huahua qui canchi an cuitol nixe xi atax teneclab? 29 A Jess in toctsiychic: Neets ca ejtouchic ca caltha nixe an atax teneclab, expith quit lej olon ani quit pablats yab quit caputs.

SAN MARCOS9 ani xeetsits ti Galilea. Yab in le jita cal ta ca tsoobna max xeets taja. 31 Lej exome in exobchal in exobalilchic. In olchalchic abal jaja in Juntal patal an inicchic neets ca bina tin cubac i inicchic abal ca tsemtha ani oxchilab quicha neets ca ejtha. 32 Aba ani antsana olchinenec axe xi cau in exobalilchic a Jess, bel yab in ejtiyal ani in tsejnal quin ms conomichiquiye a Jess abal ca lejquinchat an cau.

Jita axi ms huinat exbath in ey

A Jess in olnal junil abal neets ca tsemtha

taja a Jess junax cal in exobalilchic, cale

30Calejitschic

(Mt. 17.2223; Lc. 9.4345)

ultsitschic a Jess junax cal in exobalilchic ti bichou Capernaum. Otsitschic al i ata ani taja a Jess in conoyal in exobalilchic antse: Janto tam cau ax a hueutsixnamal tihua ti bel? 34 Yab toctsinchic tajat, cum in hueutsixnamal jita cal jajachic axi ms huinat exbath in ey. 35 Tam buxcan a Jess ani in caniy ca ms utey axi lajuj tsab in exobalilchic. In uchachic: Jitats in le quim baju ti ms huinat exbath in ey tin tamet a Dios, quin tsaca tim ba ani quin tolmiy patal jitaquitsqui tam inic. 36 Tam a Jess in cuajba jun i tsacam tin tamet in exobalilchic. Taley talbel im pumba tin ocob, ani in ucha in exobalilchic: 37 Max jitats quim batsu jun i tsacam ejtil axe cal nana u bij, tin macuchith batsuhualne. Ani max jitats tiquim batsu yab expith nana tim batsuhual, jaye in macuchith batsuhual u Tata ti eb ax tin abamal quin chich teje tsabal.

33Taley

(Mt. 18.15; Lc. 9.4648)

SAN MARCOS9,10
Axi yab tomolnax

94 cal juncats a acan, ani yab quit jolohuat ti al am pulic camal cal tsab a acan. Taja ni jayqui yab u teptsinal an camal. 46 Taja neets ca etsey cuajiy an camal ani an yajchictalab. 47 Max ti hualbinthalac a hual in tomnal ejtil max ca tajat caltha jun a hual. In tomnal quit otsits ti eb jun ti a Dios in tajal ti Tsale cal juncats a hual, ani yab quit jolohuat ti al am pulic camal cal tsab a hual. 48 Taja neets ca etsey cuajiy an camal ani an yajchictalab. 49 Patal jitats ca cuajiy cal a Dios neets ca tojojonchat in ichich cal i yajchictalab. Patal neets ca bina cal jaja tojojonchithits in ichich ejtil ti biyal bina tojojonchithits i tsacchixtalab tsemthach conel jolchithits i atem. 50 An atem in cuaal in huinat alhua ey tam yab tsamcacath. Max tsamcacathits, yabats janto ti alhua. Tatachic ca cuxuy an yajchictalab ani a Dios neets ti tojojonchi a ichich ca baju tit alhua ejtil i atem axi alhua. Tam neets quit cuajlelen jun ejetchic jun cal xi jun.

uchan a Jess cal a Juan: Exobchix, huahua i tsuu jun i inic ti canchixnanchal a bij cal i atax teneclab, ani i canchi cum yab tsatenec cal huahua. 39 Toctsin a Jess: In tomnalac yab ca canchi, cum jitats quin taja i labith tajbilab cal u lej bij pel i chubax inic. Yab neets tiquin quibtsoth eyenthanchi u bij ani yab neets tiquin quithab tiloxnanchi u bij. 40 Jitats yab u tomolnax cal huahua jats axi junat in ichich cal huahua i ichich. 41 Max jitats ti pithalchic i ja ca utsa cal tin ebal nana u bij ani cal tin ebal cum tatachic pel tu cal nana, jats lej chubax neets ca pithan i atabilab cal u Tata ti eb.

38Tam

(Lc. 9.4950; Mt. 10.42)

cathpich hualbith jitats quin tajchi ca hualbin jun i tsacam axi nan tim belal. In tomnalac ca palchin i alchic tsa tujub tin nuc an hualbinthom ani ca petna al i pulic lejem ca tajat uctsin. 43 Max ti hualbinthalac a cubac in tomnal ejtil max ca tajat mutsquiy. In tomnal quit otsits tihua ti eb cal a Dios cal juncats a cubac, ani yab quit jolohuat ti al am pulic camal cal tsab a cubac. Taja ni jayqui yab u teptsinal an camal. 44 Taja neets ca etsey cuajiy an camal ani an yajchictalab. 45 Max ti hualbinthalac a acan in tomnal ejtil max ca tajat mutsquiy. In tomnal quit otsits ti eb cal a Dios

42Lej

(Mt. 18.69; Lc. 17.12)

An hualbinthom

A Jess in exobchal tin cuenta an jilcacaxtalab cal i tomquilab

10

Calejits a Jess ti bichou Capernaum, cale ti Judea jum poque am pulic itse Jordn. Taja u mulcunal junil yantalam i inicchic, ani a Jess in exobchalchic cum antsana in ujnamits ti exobchix. 2 Tam utey i fariseochic in le quin tacchiquiy a Jess. In conoyalchic max a Dios in jilal an inic quin jilcacay in tomquil. 3 Toctsin a Jess in conoychic:

(Mt. 19.112; Lc. 16.18)

95 Janto in ulal a Moiss tin thuchath cahuintal tin cuenta jahua tatachic tin conoyal? 4 Toctsinchic: In ulu abal an tomquith uxum ca ocox tsejcanchat ani ca pithan an u jun tu olnab jale neets ca jilcacayat, ani tiquele tam an inic in ejtohual quin jilcacay in tomquil. 5 Tam a Jess in uchachic: Cum lej tujbathchic in ichich an inic, jats tin thucha a Moiss abal bel an inic quin jilcacay in tomquil. 6 Yab antsana ti caalac tam ti a Dios in tsejca jun i inic ani jun i uxum. 7 Jaxtam in ulu a Dios abal an inic ca tixcan cal in tata ani in mim abal ca juncun cal in tomquil. 8 Ani tam juncunenequits ejtil max juncats tin ebchiccua. 9 Cum antsana juncatsmethachits jajachic cal a Dios, jaxtam yabats alhua max an inic quin jilcacay in tomquil. 10 Taley otsitschic in exobalil alta ti al an ata jun ti cuajat a Jess, ani conoyab jaja tin cuenta nixe xi cau an jilcacaxtalab cal i tomquilab. 11 A Jess in uchachic: Max i inic quin jilcacay in tomquil ani ca tomquin cal queat i uxum, tamna pel i uxumbe ani in tajchal i hualabtalab in ocox tomquil. 12 Max i uxum quin jilcacay in tomquil ani ca tomquin cal queat i inic, tamna pel i inicbe ani in tajchal i hualabtalab in ocox tomquil.

SAN MARCOS10 Ani in exobalilchic a Jess tocat in tsiquiyal quin cuiya an chithom. 14 Tam tin tsuu a Jess abal antsana cuiyax in exobalilchic, tam tsacuy ani in uchachic: Yab ca canchi an tsacamchic yab ca chitha cal nana. Expith jitats tsaat in ichich ejtil in ichich i tsacam, jats ax im batsuhual a Dios ti Tsale tin ichich. 15 Jitats yab antsana tsaat in ichich, yab in ejtohual quim batsu a Dios ti Tsale tin ichich ani yab neets ca cuajiy ti eb jun tin tajal a Dios ti Tsale. Jats an lej chubaxtalab nan tu uchalchic. 16 Taley a Jess im pumbal ti junchic an tsacamchic tin ocob, ani im punchal in cubac tin oc.

Taunab a Jess cal jun i cuitol inic rico

A Jess im batsuhual an tsacamchic

chanchinal a Jess i tsacamchic abal ca tacchin cal jaja.

13Taley

(Mt. 19.1315; Lc. 18.1517)

ti neets a Jess ti bel, tal jun i inic cal in athic. Ulcan tin tamet a Jess ani in tuthuhual in cualal, ani in conoyal: Janto pel u uchbil cu taja abal quin it ejatliyat abal etsey? Tata it alhua exobchix tiquin ucha. 18 Tam uchan cal a Jess: Jale tin uchal tin alhua? Huaats juncats expith axi alhua, jaits a Dios. 19 A tsoobits an uchbixtalabchic axi thuchat tin cahuintal a Dios antse: Yab quit uxumbejin. Yab ca tsemtha a at inic. Yab quit cueen. Ni jita yab ca tajchi an janamtalab. Ni jita yab ca cambiy. Ca cacna a tata ani a mim. 20 Toctsin an inic: Ma tam tu tsacamtal u tala putumal an uchbixtalab cal axe ax tin uchamal.

17Tam

(Mt. 19.1630; Lc. 16.1830)

SAN MARCOS10 Jess in ichich hual meta ani in ucha: Huaatse janto in le a Dios abal ca taja. Quit cale ca tala nuju jahua a cuaal ani ca pitha an tumin an tsejhuantalchic. Max antsana ca taja, tam ojni neets quit pithan yan i calab tihua ti eb. Ani xo aba ma quit yajchiquiyat ani ma quit lena quit tsemtha, bel tiquin tsatenchi. 22 Tam tin atsa axe xi cau, ta cale lej yajchic ani lej tepith in ichich, cum in le quin cuete calna axi yan in cuaal. 23 Tam a Jess in meta an inicchic axi muthat toninil cal jaja ani in ucha in exobalilchic: Lej quibat an ricochic quim batsu a Dios ti Tsale tin ichich. 24 Lej jicpax in exobalilchic a Jess cal nixe xi cau jahua in ulu jaja, ani jats tin tsab uchachic junil in exobalilchic antse: Tsacamilchic, tu uchal lej quibat quim batsu a Dios ti Tsale tin ichich jitats quin tsapna axi yan in cuaal. 25 Lej quibat ca huatey jun i camello tin lotal in acan i tithab, ani lej huatath ms quibat abal i rico quim batsu a Dios ti Tsale tin ichich max quin huatath tsapna axi yan in cuaal. 26 Tam cal nixe cau lej jicpax in exobalilchic a Jess, ani conx jun cal xi jun: Max chubax antsana jahua in ulu, tam jita hualam neets ca ejtohuat ca jecontha? 27 Tam a Jess in metachic ani in ucha: An inicchic yab in ejtohual quin cuete jecontha tim ba, expith cal

96 a Dios ojni neets ca ejtohuat ca jecontha. A Dios expith patal in ejtohual quin taja. 28 Tam uchan a Jess cal a Pedro: Ajatic, huahua i tala jilamal i cal jahua i cooyamal ani xo u tsatenec cal tata. 29 Toctsin a Jess: Chubax nan tu uchalchic neets ca pithan yan ms cal a Dios jitats in jilamal janto tin ebal u bij ani tin ebal abal pel i olnanchix cal an alhua cau. Antsana neets ca pithan max quin jila in quima, max in ebchalchic, max in uxum ebchalchic, max in tata, max in mim, max in tomquil, max in tsacamilchic, max in tsabalil. 30 Teje tsabal neets quim batsuye ma bo inic huichcoth, in quima, in ebchalchic, in uxum ebchalchic, in mimchic, in tsacamilchic, in tsabalilchic. Jaye neets ca othna cal in at inicchic teje tsabal, ani ti eb neets ca cuajiy it ejatlith abal etsey. 31 Huaats xohue teje tsabal yan i inicchic pulic in ey, ani talbel neets ca ajiyat tsipilin in ey ti eb cal a Dios. Huaats jaye yan i inicchic axi xohue tsipilin in ey, ani talbel neets ca ajiyat pulic in ey ti eb cal a Dios.

21A

In olnal a Jess junil abal neets ca tsemtha

Jess junax cal in exobalilchic neetsits ti bel cathithil ti Jerusaln, ani a Jess hue ms occhith ti neets. In jicpalchic abal yab u jiquel a Jess cal janto neets ca tajchin ti Jerusaln, ani jajachic ojni u jiquel. Tam a Jess

32A

(Mt. 20.1719; Lc. 18.3134)

97 in ucha ca peleychic hue, cum junil neets quin olchichic janto neets ca tajchin jaja tihua ti Jerusaln. 33 In uchachic: Ca lej taja ti cuenta xohue hueits cu ulits ti Jerusaln. Taja nana tin Juntal patal an inicchic neets quim bina tin cubac an oclec palechic ani tin cubac axi exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. Jajachic neets tiquin jolbiy abal quin tsemtha. Taley neets tiquin huatba tin cubac axi yab Israelchic. 34 Ani jajachic neets tiquin tilibna, ani tiquin mocanchi i cubaclec, ani tiquin tubcay. Ma neets tiquin tajat tsemtha. Aba ani quin tsemtha, oxchilab quicha neets quin ejtha ti al an jolimtalab.

SAN MARCOS10 jajachic: I ejtohual. Tam a Jess in uchachic: Chubax neets ca yajchicnate i yajchictalab ani i tsemtalab ejtil axi nan neets cu yajchicna. 40 Expith yab u uchbil abal nan tu pitha an quij quit buxcan jun tu huinab ani jun tu cuatab. Pel in uchbil expith u Tata quim pitha an quij ca buxcan tu huinab ani tu cuatab jitats jaja im bijiyamalits. 41 Axi lajuj in exobalilchic a Jess tsacuy cal a Jacobo ani cal a Juan, cum antsana in le ca pithan an quij. 42 Tam a Jess in caniychic ca utey, ani in uchachic: A tsoobits tatachic abal am pulic oclec u tsapic abatnom ani in tajal ti pulic inic cal am bichoulomchic. 43 Yab in tomnal tatachic antsana ca taja jayetsequi. Max a le tit pulic a ey cal a Dios, ca tolmiy a at belom. 44 Ani max a le tit lej cathpich pulic a ey cal a Dios, ca tayat tolmiy patal a at belomchic. 45 Cum nana tin Juntal patal an inicchic in chenequits abal tin tolmix cal an inicchic, ani yab tin tsapic abatnom. Ma neets cu bina tu ba quin tsemtha ti calchixtalab abal yantalam i inic ca hualca ani yabats ca cunat cooyat cal i hualabtalab.

39Toctsin

Conchinchab i alhuatalab a Jess cal a Jacobo ani cal a Juan

uteychic cal a Jess a Jacobo ani a Juan. In tata jajachic pel a Zebedeo. Uchan a Jess cal jajachic: Exobchix, huahua i le i alhuatalab tucu tajchi cal jahua neets tu conchi. 36 Tam a Jess in conoy: Janto tam alhuatalab a leac abal nan tu tajchichic? 37 In uluchic: Tam tata ca lej taja tit Tsale teje tsabal huahua i le cu buxcan jun ta huinab ani jun ta cuatab. 38 Tam a Jess in uchachic: Yab a alhua exbayamal jahua ax tin conchalchic. A ejtohualchic ca yajchicna an yajchictalab ani an tsemtalab axi nan neets cu yajchicna?

35Tam

(Mt. 20.2028)

A Jess in tsuuxmethal jun i joctsi im bij Bartimeo

a Jess junax cal in exobalilchic ti Jeric ani calelelits taja, ani tsatat jaye i mulcunel pulic. Ani quetelits tin hual am bel jun i joctsi

46Ulnenequits

(Mt. 20.2934; Lc. 18.3543)

SAN MARCOS10,11 im bij Bartimeo ti conol cal i tsejhualixtalab tumin. Pel in tsacamil a Timeo. 47 Tam tin atsa abal utat cuajat a Jess taja, tam in thajat ucha: Tata Jess axi pel it at xitslab cal a David, tiquin yajnanchi. 48 Ani tamna cuiynal cal yan i inicchic taja, uchan ca tsibcan. Ani jaja ms thajajal cahuin. In lej tsapic ucha a Jess: Tata axi pel it at xitslab cal a David, tiquin yajnanchi. 49 Tam cubiy a Jess ani in ucha axi muthatchic taja: Ca ucha ca chich an joctsi. Ani ta cale axi uchanchic, ulits cal an joctsi ani in uchachic: Xo quit culbejits, cum a Jess in le ti tsuu. Quit tsaquiy ani cu cale cal jaja. 50 Tamequi an joctsi in thubat tixca in nacat coton, ani tictsoth tsacpan. Cale ani ulits tin tamet a Jess. 51 Ani conoyat cal a Jess: Janto a le abal nan tu tajchi? Toctsin an joctsi: U le abal tiquin tsuuxmetha. 52 Tam uchan cal a Jess: Ojni neets tu tsuuxmetha cum tim belamal. Xo a ejtohual quit cale cum jelthachits a hual. Ma tamnaits u tajax tsuuxits, ani tsatey cal a Jess.

98 neets quin aba tsab in exobalil cal i cau. 2 In uchachic: Quit calechic al nixe xi bichou axi utat, ani taja neets ca ela jun i burro huicat axi lejat yabaye puname. Ca piliy ani tiquin chanchi teje. 3 Max jita ti ucha abal jale ta piliyal, ca ucha abal nana in Ajatic ax u yejenchal. Jaye ca ucha abal thubat neets cu huichba. 4 Tana calechic in ela am burro huicat ba i bel utat tin huilebil jun i ata. Im piliyalits. 5 Ani tam conoyab cal talchic i inic: Janto a tajalchic a piliyal am burro? 6 Tam toctsin in exobalilchic a Jess jantini ti uchanits cal a Jess quin toctsiychic. Tam uchanchic bel quin netha. 7 Tam in chithachic am burro cal a Jess. Im punchal jajachic in toltomil tin cux am burro, ani tam puney a Jess. 8 Yan i inicchic in mocal in toltomil ba am bel jun ti neets ca huatey a Jess, ani talchic i inic in cotoyal in cueel i tsacam te quin mocanchi ti bel. 9 Ta neets an mulcunel ti Jerusaln. Axi ocox neets ani jaye axi tal cuxlabchic in thajat ulal antse: Qui puhuethanchi im bij axi te talits. Jaits axi tal abath cal a Dios, ani jaits qui ajatnanchi im bij. 10 Qui ajatnanchi im bij, cum hueits neets quin taja ti lej Tsale jantini tin taja ti tsale i biyal juntal David. Qui puhuethanchi im bij a Dios ti eb. 11 Antsana ti batsuhuatits a Jess ti Jerusaln. Ani talbel otsits ti al an tiyopan, ani in tala metcachiquiyal janto in tajal an inicchic taja. Taley cum huaclejits,

11

Taley neetsits ca ulits a Jess junax cal in exobalilchic ti Jerusaln, ani im bajuchic utat ti bichou Betfag ani ti bichou Betania axi utatchic ti bolchal Olivos. Ma taja a Jess

(Mt. 21.111; Lc. 19.2840; Jn. 12.1219)

U otsel a Jess ti Jerusaln

99 cale a Jess junax cal axi lajuj tsab in exobalilchic ti Betania.


A Jess in cuiyath taunal an te higuera

SAN MARCOS11 janto antsana in ulu a Jess, ani tamna thubat in aliyal jantini ti quin tsemtha a Jess. Expith in tsejnalchic quin tejhua tsemtha cum jathua tim patal an inic in lej jicpanchal in exobchixtal a Jess. 19 Taley taja calets a Jess ti Jerusaln tam ti aclejits.

chuthey quicha taja calejitschic ti bichou Betania, ani cail a Jess. 13 In tsuu hue ou jun i xequeth te higuera. Cale quin tsuu max in cuaal in hualil. Cum yabaye pel in quijil ca hualin, ni janto tam hualilab yab in elchi, tocat xequeth. 14 Tam a Jess in tauna an te, in ucha: Ni jita yabats neets quin ela i hualilab cal tata quin capu. In exobalilchic in atsa janto in ulu a Jess cal nix an te.

12Ti

(Mt. 21.1819)

Huaytson an te higuera

A Jess in quethmayal eleb i inicchic axi al am pulic tiyopan

ulits a Jess junax cal in exobalilchic ti Jerusaln. Taja otsits ti al am pulic tiyopan, in tala quethmachiquiyal eleb axi nujul ani axi tsaum. Xeets in cuajlachiquinchal in mexajilchic an jalum tumin ani in lactemilchic an nujul lab cucu. 16 Yab in jilal jita ti quititil cal i nujnel al an tiyopan. 17 A Jess in uchachic axi antsana tin eyenthal an tiyopan: Thuchathits ti al an Tocat Thuchlab jahua in ulu a Dios antse: U quima jaits jun ta ca olon patal an inicchiccua. Nan tu uchalchic abal xo tata a eyenthal abal ca cuechi janto ax u cheel ti ol. 18 An oclec palechic ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss in atsa

(Mt. 21.1217; Lc. 19.4548; Jn. 2.1322)


15Taley

chuthey quichajits tam thaju, tamna u huatel junil a Jess junax cal in exobalilchic jun ti cuajat nixe xi te higuera. In tsuuchic lejat huaytsonenequits ani tsemenequits. 21 Tam a Pedro in tila janto in uchamal a Jess nixe xi te, ani in ucha a Jess: Exobchix, ca tsuu lejat huaytsonenequits an te higuera ax a cuiya. 22 Toctsin a Jess: Ca lej belachic a Dios. 23 Chubax nan tu uchalchic max ca ucha nixe xi tsen ca tixca ani ca petna al i pulic lejem, a Dios neets ti tajchi max ca lej bela cal patal a ichich ani yab ca cooy i hualamtalab ta ichich. 24 Jaxtam nan tu uchalchic abal patal jahuats ca conchi a Dios, jaja neets ti pitha max chubax a lej belalits cal patal a ichich abal neets ti pitha. 25 Tam it olchic ca paculanchi jitats ti tajchamal quithab, abal i Tata ti eb ti paculanchi a hualab. 26 Max tatachic yab ca paculanchi a at inic, i Tata ti eb yab neets ti paculanchi a hualab.

20Ti

(Mt. 21.2022)

a Jess junax cal in exobalilchic ti Jerusaln. Xeets

27Huichits

(Mt. 21.2327; Lc. 20.18)

In eyaltal a Jess

SAN MARCOS11,12 junil ti al am pulic tiyopan, ani uteychic an oclec pale ani an exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani an yejtselab Israel. 28 Ani conoyab a Jess cal jajachic: Jita ti pithamal an eyaltalab ani jita ti abamal abal ca taja jahua a tajal? 29 Toctsin a Jess: Nanane neets tu conoychic cal jun i cau. Max tatachic tiquin toctsinchi, tam nanane neets tu olchichic cal janto tam eyaltalab tu tajal jahua u tajal. 30 Cal jita ti aban a Juan ti pujax? Tiquin toctsinchi, max cal a Dios o max cal i inic. 31 Tam jajachic in tiloxnachiquiyal jahua in ulu a Jess, ani taley in uluchic: Jantini ti qui toctsinchi? Max qui ulu abal cal a Dios jats ti abnenec a Juan ti pujax, tam jaja neets quin ulu abal jale yab i belchamal in cahuintal. 32 Max qui ulu abal cal i inic jats ti abnenec, tam janto hualam neets quin ulu am bichou. In tsejnalchic janto quin ulu am bichou, cum patal in lej belalits abal pel i lej chubax caulome abnenec cal a Dios. 33 Jaxtam jajachic tocat in ucha a Jess: Yab i tsoob cal jita ti abnenec a Juan ti pujax. Tam a Jess in uchachic: Nanane yab neets tu olchichic cal jita tin abnenec ani cal jita tim pithnenec u eyaltal cu taja jahua u tajal.

100 jalpith cau axi muthatchic cal jaja. In uchachic: Jun i inic in taya jun i lab tuthublom, ani taley in tenmay cal i te. In tsejca in tsaub in hualil an lab tuthub. Jaye in tsejca jun i tecat tsac jun ti ca cuajiy am beletnom lab tuthublom. Taley im bina cal jita ta ca tojonchat an lab tuthublom. Tam cale ou an thabal. 2 Im baju in quijil an cotlats cal an lab tuthub, ani an thabal in aba jun i tojnal ca cale quim batscunchi an lab tuthub axi neets ca jilcon abal jaja an thabal. 3 Ultsits an tojnal ani tocat yacuan cal an tojonchixchic. Cuathan ani aban ca huichiy naptal cal an thabal. 4 Tam an thabal in aba queat i tojnal. Tocat cuiiyat ani tsojbetha tin oc cal i tujub, ani quithab uchan. 5 Taley an thabal in aba queate. Ani jaja tajat tsemtha. Huilquith in aba i tojnalchic, ani tocat cuathan ani ma talchic jaja tsemtha. 6 Ani tin lej taltalits an thabal in lejat aba in cuete ichich hual tsacamil. In tsalpay abal chubax neets ca alhua batsuhuat in tsacamil. 7 Ani iba, expith in ulu an tojonchixchic antse: Jats axe neets ti calnanchix cal an lab tuthublom tam ca tsemets in tata. Qui tsemtha ani qui calnanchi huahua. 8 Tam in yacuachic ani in tajat tsemtha, ani in caltha tin elebtal an lab tuthublom. 9 Tam a Jess in conoy axi cuajat cal jajachic: Jantini ti neets quin taja nixe xi thabal lab tuthublom? Neets ca cale quin tajat tsemtha

An jalpith cau cal am pojcax tojonchixchic

12

(Mt. 21.3346; Lc. 20.919)

Taley a Jess in tsiquiy junil quin tauna cal i

101 an tojonchixchic, ani neets quim bina an lab tuthublom ca tojonchat cal queat i inicchic. 10 Auxe max yab a ajiyamalchic an Tocat Thuchlab jun tin olnab nanaits ejtil in mimlab tujub antse: An tsejcom atachic in ulu yab janto ti alhua axe xi tujub, ani tocat im petna. Ani jaits nix an tujub axi punuthits ti mimlab tujub. 11 Jats a Dios axi antsana im punu. Pel i lej jicpath tajbilab abal antsana ti punuthits cal a Dios. 12 Tam cal nixe xi cau a Jess u lenab ca yacuan cal talchic i inic ax in exlaits abal jajachic jaits ax u uxnal al nixe xi jalpith cau. Expith in tsejnalchic max janto ca tajchin cal am bichouchic max quin lej yacua a Jess, ani ta calechic.

SAN MARCOS12 an jalbixtalab tumin cal an tsale oclec romano. 15 Cum a Jess in exlaits abal pel i cambix cau, jaxtam in uchachic: Jale a lechic tiquin macla? Tiquim pitha jun i tumin abal qui meta. 16 Tam pithanits. Taley in meta ani in conoy: Jita axe in hual ani jita axe im bij axi thuchath teje al an tumin? Toctsin jajachic: Pel in hual ani pel im bij an tsale oclec. 17 Tam a Jess in uchachic: Ca pitha an tsale oclec jahua pel a uchbil ca pitha, ani ca pitha a Dios jahua pel a uchbil ca pitha jaye. Ani lej jicpanchab in toctsixtal a Jess cal axi chenec ti maclaxchic.

An jalbixtalab tumin cal an gobierno

Conoyab a Jess tin cuenta abal neets ca ejtha an tsemelomchic

aban ca calechic cal a Jess talchic i fariseo ani talchic axi tsatat cal a Herodes, quin tajchi quin ulu i quibtsoth cau abal ca ejtohuat ca jolbiyat. 14 Ultsitschic cal a Jess, in uchachic: Exobchix, i tsoob abal jahua tata ca ulu pel i lej chubaxtalab. Expith a olnanchal in tequeth belil a Dios. Yab a tajal ti cuenta jahuaits it uxnal cal an inicchic, ani yab it pocoth tsutom cal an inicchic. Tucu ucha max i cuaal i uchbil o max yab i cuaal qui jalbiy

13Taley

(Mt. 22.1522; Lc. 20.2026)

talchic i saduceo chich cal a Jess. Cum yab im belalchic abal max neets ca ejtha an tsemelomchic, uchan a Jess cal jajachic: 19 Exobchix, a Moiss in thucha abal max ca tsemets jun i tomquith inic ani yab in cooyamal i tsacam cal in quimathil, ca tomquin in ebchal an tsemelom cal an tsemchith uxum. Lequitsqui max quin cooy i tsacam tam. 20 Huaatsac buc i ebchalab. Tomquin an ocox, ani tsemets yab in cooyamal i tsacam. 21 Taley tomquin in tsabchil ebchal an tsemelom cal an tsemchith uxum.

18Taley

(Mt. 22.2333; Lc. 20.2740)

SAN MARCOS12 Tsemets jaja, ani yab in cooyamal i tsacam. Jayetsequi in oxchil ebchal an tsemelom tomquin cal nixe xi tsemchith uxum, ani tsemets jaja jaye yab in cooyamal i tsacam. 22 Tim patal nixe xi buc i ebchalab tomquinenec cal nixe xi juncats uxum, ani ni jun yab in cooyamal i tsacam. Taley tsemets jaye an uxum. 23 Cum tomquinenec nixe xi uxum cal axi buc i ebchalab teje tsabal, cal jahua ti neets ti cuajiy ti tomiclab tam ca ejtha an tsemelomchic? 24 A Jess in toctsiychic: Tatachic ojni lej quibtsothits a tsalap tin cuenta an tsemelomchic, cum yab a exlal an Tocat Thuchlab ani yab a exlanchal in tsap a Dios. 25 Tam ca ejtha an tsemelomchic in ey an inic ani in ey an uxum yabats neets ca tomquin. Neets ca cuajiychic ejtil an ngelchic axi ti eb yab u tomquinal. 26 Tin cuenta abal u ejthab an tsemelomchic hualam yab a ajiyamalchic jahua in thucha a Moiss, abal tauna jaja cal a Dios ti al i tsacam te tam ti tailits. Uchan a Moiss antse: Nanaits pel tin Diosil a Abraham ani tin Diosil a Isaac ani tin Diosil a Jacob, in ulu. 27 Cum a Dios pel in Diosil nixe xi ox i inic axi tsemenec teje tsabal, jaxtam i exlalits abal bel cuajatchic ejate tin tamet a Dios. Lej quibtsoth a tsalap tatachic tin cuenta an tsemelomchic.

102 tsejcath cau binath cal a Moiss. In atsamalits jaja tam ti hueutsxin an saduceochic cal a Jess. Cum in exlaits abal tsalpath in toctsixtal a Jess, jaxtam in conoy: Jahua hualam an uchbixtalab axi ms lej huinat exbath ti al an tsejcath cau binath cal a Moiss? 29 Toctsin a Jess: Jaits ax in thuchanchi a Moiss in juntalchic Israel antse: I Paylom Diosil jats juncats expith axi huaats. 30 Jats jaja ca lej jum putat canithachic cal patal a ichich, ani cal patal a ejattal, ani cal patal a tsalap, ani cal patal a tsapcua. Nan tu uchalchic abal jaits xe an uchbixtalab axi ms lej huinat exbath. 31 Huinat exbath jaye an uchbixtalab ax in thucha a Moiss antse: Ca canitha patal a at inic jantini ta canithal ta bacua. Nan tu uchalchic abal yab huaats queat i uchbixtalab axi lej huinat exbath ejtil axe xi tsab. 32 Tam uchan a Jess cal nixe xi exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss: Exobchix, jahua tata a ulumal lej tequeth. Lej chubax huaats juncats a Dios, ani yab huaats queat. 33 Lej chubax pel in uchbil an inic quin lej jum putat canitha a Dios cal patal in ichich, ani cal patal in tsalap, ani cal patal in ejattal, ani cal patal in tsapcua. Jaye quin canitha patal in at inic jantini tin canithal tim bacua. Max antsana quin taja, tam ojni ms in exbath nixe xi inic tin tamet a Dios, yab ejtil axi expith in tsacchiyal a Dios cal yantalam i tsemthach tulec ani cal yantalam i tsacchixtalab jahuaquitsqui.

An uchbixtalab axi ms huinat exbath

utey cal a Jess jun i inic axi pel i exobchix cal an

28Taley

(Mt. 22.3440)

103 tin atsa a Jess abal antsana tsalpath toctsin nixe xi exobchix, in ucha: A quibchale expith hue abal a Dios quin taja ti Tsale ta ichich. Cal axe xi cau ni jitachic taja yabats in inicnal tim ba ti quin conomichiquiye a Jess cal janto.
(Mt. 22.4146; Lc. 20.4144)
34Tam

SAN MARCOS12,13 i cacnaxtalab. 39 Ti al an tiyopan in lej cainchal ca buxcan jun ti quetel axi lej cathpich pulic in ey, aniye jaye tam huaats i ajib tsalat capuxtalab. 40 Ani cal im pojcaxtal bel in tixcanchalchic i calab an tsemchith uxumchic. U lej ohuel ti ol expith abal max ca tsutat ti tocat. Jats jajachic axi neets ca cathpich jolbiyat cal a Dios.

In ey a Cristo

exobchixe a Jess ti al an tiyopan, ani in ucha axi tajachic: In ulal an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss abal a Cristo pel in tsacamil a David. 36 Yab ja cum a David cuajchith cal an Espritu Santo im bijiy a Cristo tin Ajatic. In ulu antse: A Dios in ucha u Ajatic: Teje quit buxcan tu huinab cubac, ma nan tu pithaits ta cubac a tolmolnaxilchic abal ca tala ata. 37 Cum antsana a David im bijiy a Cristo tin Ajatic, jaxtam i tsoobits abal yab pel in tsacamil a David. An mulcunel axi cuajat taja in lej culbetnanchal jahua antsana in ulu a Jess.

35U

An tsemchith uxum axi lej binom cal an cacnaxtalab tumin

Jolbix a Jess cal an exobchixchic cal an tsejcath cau

a Jess ti al am pulic tiyopan tin tamet am pocte jun tu binab an cacnaxtalab tumin. In metal an inicchic ax im binal an tumin taja. Yan i ricochic im binal yan i tumin. 42 Chich jun i tsejhuantal tsemchith uxum im bina tsab i tsacam tumin cobre lej hue in jalbil. 43 A Jess in caniy ca uteychic in exobalil, ani in uchachic: Lej chubax nan tu uchalchic abal axe xi tsejhuantal tsemchith uxum in lejat bina yab ejtil axi queat im bina. 44 Axi queatchic im bina i jilcomach tumin, ani jaja aba ani tsejhuantal in tala bina jahua in cuaalac quin cuxuthna.

41Quetel

(Lc. 21.14)

Jess in exobchiye an inicchic al an tiyopan, in uchalchic: Ca lej tajachic ti cuenta yab ca taja jantini in tajal an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. In culbetnal ca xetsin cal in nacat coton abal max ca tsutat ti pulic in ey. Jaye ca lej tsapnethachic ti bel cal yan

38A

(Mt. 23.136; Lc. 11.3754; 20.4547)

Neets ca pacluhuat am pulic tiyopan ti Jerusaln

13

Tam ti calejits a Jess ti al am pulic tiyopan, uchan cal jun axi lajuj tsab in exobalilchic: Exobchix, ca tsuu an tujubchic jantini ti alhua tsejcathits ba an tiyopan ani ba an atachic ax in cuenta an tiyopan.

(Mt. 24.12; Lc. 21.56)

SAN MARCOS13 a Jess: Xohue a tsutalchic am pulic tiyopan ani an atachic ax in cuenta an tiyopan. Neets ca tala pacluhuat cal i inicchic, ma ni jun i tujub yab neets ca jilcon tipx cal in at tujub.
An tsubixtalab axi neets ca tajan
(Mt. 24.328; Lc. 21.724; 17.2224)
2Toctsin

104 tsutal u tajnal cacath. Ani patal axe jats expith in tsiquintal an lej yajchictalab axi ms taye tal. 9 Ca junini nethachic tsejcacathits a ichich, cum neets quit bina tin cubac i oclecchic quit othna. Neets quit huithcoyat tin tiyopanil an Israelchic. Neets quit bina tin cubac i oclec eyalchic ani tin cubac i tsalechic cal tin ebal nana u bij, ani neets tiquin olnanchi u bij tin tamet jajachic. 10 Tam ti yabaye talnecaquits an quij quicha, ocoxe neets ca olna an alhua cau tim puhuel an tsabal cum antsana ti bijithits neets ca tajan. 11 Tam tit binathits tin cubac an oclecchic yab quit tsalpaxin, ani yab ca occhith tsalpay janto neets ta ca uchachic. Expith ca ucha i cau ax quit pithan cal a Dios tamna. Yab neets quit cuete cahuin, cum an Espritu Santo jats neets ti pitha i cau ca ucha. 12 I ebchalab neets ca bina cal in at ebchal abal ca tsemtha, ani ma i tatalab neets quim bina in cuete tsacamil abal ca tsemtha. I tsacamchic neets quin tomolna in tata ani in mim, ma quim bina abal ca tsemthachic. 13 Cal tu ebal nana jathua tim patal an inicchic neets ti ata chic. Cal a tayath cuxuthal neets quit jalunthachic ma ta ca taleyits an quij quicha. 14 Ca alhua ejtiyat cal jitats quin ajiy axi ms i cau in uluye a Jess antse: Ti biyalits an caulome cal a Dios Daniel in quejab thucha abal neets ca cuajba ti al an tocat tiyopan janto lej cacath ani quibethom. Tam tatachic ca tsuu antsana cuajbathits jun ti

calechic a Jess junax cal in exobalilchic ani cathiy ti bolchal Olivos axi cuajat tin tamtal an tiyopan. Buxcan taja a Jess hue pil cal a Pedro ani cal a Jacobo ani cal a Juan ani cal a Andrs. Ani uchan cal jajachic: 4 I lej le abal tata tucu olchi jayqui neets ca tajan jahua ti huii a ulumal. Janto tam tsubixtalab qui aychi abal qui exla max thubat neets ca taley an quij quicha? 5 Toctsin a Jess: Ca lej tajachic ti cuenta abal ni jita yab ti cambiychic. 6 Cum neets ca chich yan i inic ti timcox cal nana. Neets quin uluchic abal jajachic pel a Cristo axi abnenec cal a Dios, ani antsana neets quin cambiy yantalam i inicchic. 7 Yab quit jiqueychic tam quit tilchin i pejextalab axi yan u thaycanal ani ms axi taye tal, cum antsana bijithits abal neets ca lej thaycan. Yabaye neets ca thubat taley an quij quicha. 8 I pulic bichoulom neets ca pejxin cal pil i pulic bichoulom. An tsalechic neets ca tomolnxin jun cal xi jun. Neets ca lej telelats an tsabal abal jutamqui, ani neets ca huatsin yan i jayil. An inicchic neets ca lej xetsin xacuecuel cal jahua in

3Tam

105 yab in uchbil ca cuajiy taja, tamna ax it cuajatchic teje ti Judea quit thubat pitcon quit cale ti al an tsen. 15 Tam quim bajuhuits nixe xa quicha, jitats cuajat tin hualquilal in quima ca thubat paiy, ani ma yabats ca otsits alta quin calthaye janto. 16 Jitats cuajat tin tayablabil, ma yabats ca huichiy tin quima quin calthaye in toltomil. 17 Lej tsejhuantal an uxum axi cooth cal i tsacam ani i uxum axi chuchuthome cal i tsacam tam quim baju nixe xa quicha. 18 Quin conchichic a Dios abal yab quim baju ca pitcon ti al an tsamay quij. 19 Al nixe xa quichachic a Dios neets quin abchi an inicchic i cathpich yajchictalab axi ni jayqui yab in abchamal, ani ni jayqui talbel yab neets quin abchi ejtil nixe lej huatath cathpich an yajchictalab. 20 Max a Dios yab quin tapiy nixe xa quij quicha lej cathpich yajchictalab ni jita tam inic yab neets quin cuxuy ni ohuat hue. Cum a Dios lej canithom cal jitats tacuthits tin cal jaja, jaxtam neets quin tapiy tin ebal jajachic. 21 Neets ca xetsin i inicchic quin ulu teje cuajat a Cristo ani jun neets quin ulu tihua cuajat a Cristo. Yab ca belchi ja. 22 Neets ca chich i cambixchic ti timcox cal nana, ani talchic i inic neets quin timcoy i caulome cal a Dios. Ma neets quin tajachic jaye i labith tajbilab ti tsubixtalab, max quin ejtou ani quin cambiy talchic i inic axi tacuthits tin cal a Dios. 23 Cal patal axe xi cau nan tu quejab olchamalits tatachic jahua yabaye tajnenequits. Jaxtam ca lej

SAN MARCOS13 alhua pena ta ichich abal yab quit cambiyat cal pil i cau.
Jantini neets ca tsutat tam ca chich junil in Juntal patal an inicchic

taleyits nixe xa quicha lej huatath cathpich yajchictalabchic, tam neets ca yicutsin a quicha ani a its yab neets quim bina in tajax. 25 Neets ca lej tsapic telelats an eb, ma neets jololol a ot abal jutamqui. 26 Tam neets quin tsutat nanaits tin Juntal patal an inicchic in talits ti eb al i tocoulom. Tam neets cu tejhuametha u lej tsap ani u lej tsalat. 27 Neets cu aba i ngelchic tiquin tamcunchi an inicchic axi nana u tacuyamalits tu cal. Neets ti tamcunchixchic ma tim puhuel an tsabal. 28 Ca atsachic jun i jalpith cau cal an te higuera. Tam ti it in cueelchic ani u puthnalits in xequel, tam a exlalits abal hueits neets quim baju an cacal quij. 29 Tam tatachic ca tsuuhuits u tajnal patal axe jahua nan tu uchamalits neets ca tajan, tam ca exlaits abal hueits nana neets quin chich junil. 30 Lej chubax nan tu uchalchic abal yab neets ca taley a juntalchic, ma ocox ca tajanits patal jahua axe nan tu olchamalchic. 31 An eb ani an tsabal jats neets ca taley, expith nan u cahuintal ojni ni jayqui yab neets ca taley. Etsey neets ca putun. 32 Ni jita tam inic yab in tsobim am pejath quicha ni am pejath hora tam antsana neets ca tajan. Ma i ngelchic ti eb ani ma nanaits

24Ca

(Mt. 24.2935, 4244; Lc. 21.2536)

SAN MARCOS13,14 tin Tsacamil a Dios yab i tsobim. Expith in tsobim u Tata ti eb. 33 Cum yab a tsobimchic an quicha ani an hora tam neets quin huichiy junil, jaxtam ca junini netha tsejcacathits a ichich tiquim batsu. Tiquin lej junini aychi ani quit lej tayat olonchic. 34 Nanaits ejtil jun i thabal ata axi neets ca cale ou. Ocox in uchbiy ti junchic in tojnalil janto neets quin tojna. In ucha am beletnom huileb ca lej cuajiy tsejcacath ca japchin an huileb tam ca huichiycua. 35 Antsana ttachic quit lej cuajiy tsejcacathits abal tiquim batsu tam nan quin huichiy junil. Yab a tsobimchic jayqui neets quin huichiy junil, max tam ca aclejits, max tam tsejel acal, max tam caal ca thajan an coxol, max tam thajuhuits. 36 I quin chich jun jictohual tu ela it cuajatquichic ejtil i beletnom huileb axi huayamath. 37 Nan tu lej uluth uchalchic quit etsey cuajiy tsejcacathits abal tiquim batsu, ani jaits an cau ax u lej uluth uchalac tim patal an inicchic ca etsey cuajiy tsejcacathits.

106 alimichical jantini ti quin cambiy ani quin yacua a Jess, cum in le quin tsemtha. 2 In uluchic: Yab qui yacua tam ajib abal i ca thaycan i xacueltalab al am bichou.

Jun i uxum in jolchal i nihuihuiltalab tin oc a Jess

An tomolnaxchic in leac quin yacua a Jess

14

In quibchale tsab a quicha tam an Israelchic quin taja an ajib tin cuenta abal ti calthame im biyal juntalchic ti Egipto. Pel i quij tam an Israel quin capu i pan axi yab tsejcath cal i cacchixtalab coye. An oclec palechic ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss exome in

(Mt. 26.15; Lc. 22.12; Jn. 11.4553)

a Jess ti Betania tin quima a Simn ax in cuaalac an tit axi capux cal in anam tuul. Tam ti quetelits a Jess ba an mexa, chich jun i uxum in chal i frasco tsejcath cal i tujub im bij alabastro. Tuchat an frasco cal i nihuihuiltalab nardo lej chubax ani lej jalbith. Im pejcanchi in nuc an frasco, ani taley in jolchi an nihuihuiltalab tin oc a Jess. 4 Tam tsacuy talchic axi taja cuajat, in uluchic: Jale tu huaclabqui antse an nihuihuiltalab? 5 Ejtohuamejac ca nujuhuat ti ox i bo inicchic i denario ani an tumin pithnenecac an tsejhuantalchic. Ni hue yab culbetnanchat jahua antsana in taja an uxum. 6 A Jess in uchachic axi tsacunec: Yab a cuenta jahua in tajamal axe xi uxum. Yab ca cuiyachic, cum lej alhua jahua tin tajchamal. 7 Cum etsey cuajat an tsejhuantalchic cal tatachic a ejtohual ca tajchi i alhuatalab jayquits ta ca lenachic, ani nana expith jun i hue in cuajat. 8 Tin tajchi jaja ma jantinits in ejtohual. Aba ani yabaye in tsemenec, bel tin jolchi an nihuihuiltalab ejtil max tin quejab tojojonchalits u inictal

3Cuajat

(Mt. 26.613; Jn. 12.18)

107 tam neets quin joliyat. 9 Lej chubax nan tu uchalchic abal jutamqui ca olnanchat an inicchic an alhua cau tim puhuel an tsabal, taja ca tiloxnanchat jaye in tajbil axe xi uxum.

SAN MARCOS14 jun i inic in ictal i ja cal i mul. Jats ca tsatenchi. 14 Jun ti jaja ca otsits ca ucha an thabal cal an ata antse: An Exobchix Jess ti abchal jun i cau. Ti conoyal abal jahua tam alta ta quima ca matinchi quin taja an capuxtalab junax cal in exobalilchic tin cuenta in ajib am biyal bichou Israel ti calthame ti Egipto. 15 Tam an thabal ata neets ti olchi jun i pulic alta tsejcacathits tim pulic punchith atajil. Tats ta ca tojojoychic an capuxtalab ajib. 16 Tam cale axi tsab i exobal, ulitschic ti Jerusaln. In ela jantini ti uchanits cal a Jess, ani tats tin tojojoychic patal tin cuenta an capuxtalab ajib. 17 Ani aclejits tam ti ulitschic a Jess junax cal axi lajuj tsab in exobalilchic al nixe xi ata. 18 Tam ti quetelits ti capul ba an mexa, a Jess in uchachic: Lej chubax tu uchalchic abal jun axi lajuj tsab cal tatachic ax it junax capul cal nana neets tiquin tsinat bina tin cubac u tomolnaxilchic. 19 Tam ojni lej tepinchic, in conoyal ti junchic ti junchic: Hualamac xe max nana jaits? 20 A Jess in toctsiychic: It lajuj tsab ta eb nana tu exobalil, ani jaits jun ax u lej capul cal nana u talabil. 21 Bel alhua quim bina ani quin tsemtha, cum nana tin Juntal patal an inicchic antsana im bijchithits ti al an Tocat Thuchlab. Tocat lej cathpich tsejhuantal nixe xi inic axi neets tiquin tsinat bina, cum neets ca lej yajchiquiyat. Alhua max lejatac yab huatsinenec.

A Judas in juncuhual an cau abal quin tsinat bina a Jess

jun axi lajuj tsab in exobalilchic a Jess cale quin tsuu an oclec palechic abal quin tauna ani quin juncu an cau quin tsinat bina a Jess tin cubac jajachic. Pel a Judas Iscariote. 11 Lej culbel jajachic tam in atsa janto in ulu a Judas, ani in uluchic abal neets quim pitha i tumin. Ma tam ti tamits a Judas in lej alimichical jantini ti quin tsinat bina a Jess tin cubac in tomolnaxilchic.

10Taley

(Mt. 26.1416; Lc. 22.36)

An Santa Cena tin cuenta in tsemtal a Jess

bajuhuits an caal quicha an ajib tin cuenta am bichou Israel ti calthame ti Egipto ti biyal. Tamits tu capab am pan axi yab tsejcath cal i cacchixtalab coye ani tam tu tsemthab an cordero ti tsacchixtalab. Conoyab a Jess cal in exobalilchic: Jutam a le qui tojojoy abal cu caputs tin cuenta in ajib am biyal bichou Israel ti calthame ti Egipto? 13 Cum a Jess neets quin occhith aba tsab in exobalilchic in uchachic: Quit calechic nihua ti bichou Jerusaln, ani taja neets ca baju

12Im

(Mt. 26.1729; Lc. 22.723; Jn. 13.2130; 1 Co. 11.2326)

SAN MARCOS14 u capul an exobalchic, a Jess im pena am pan ani im bina i cacnamal yan cal a Dios. In muu ani im pitha in exobalilchic, ani in uchachic: Ca capuchic axe u anam tuul. 23 Tam im pena an utsumtalab cal an vino ani im bina i cacnamal yan cal a Dios. In huatbanchi in exobalilchic quin utsa tim patal jajachic. 24 In uchachic: Axe pel u xitsal axi hueits neets quin huaclanchat ti al an cruz abal yantalam i inicchic ca paculanchat in hualab. Cal tin ebal u huaclath xitsal a Dios neets quin tsejca i it jilchith cau cal an inicchic. 25 Lej chubax nan tu uchalchic abal yabats neets cu utsa i vino lab tuthub cal tatachic ejtil u tajal xo. Ma tihua talbelaquits tam ti a Dios quin taja ti lej Tsale, tam tiquele neets cu utsa junil.

108 Aba ma patal an tsatel ca tapchin in tsalap yab ti tsatenchi, nan ojni neets tu junini tsatenchi. 30 Toctsin a Jess: Lej chubax nan tu uchal abal axe xi acal neets ca tsinca ta ba cal nana oxil i calat ma tam ti ibaque thajnenec tsabil i thajach an coxol. 31 Bel a Pedro in lej ucha a Jess: Aba ma quin lenane quin tsemtha junax cal tata, nan yab neets cu tsinca tu ba. Taley patal in exobalilchic a Jess in ulu jayetsequi jantini in ulu a Pedro.

22Biyat

a Jess ani in exobalilchic in ajatnanchi im bij a Dios, ani tam calechic ti bolchal Olivos. 27 Taja a Jess in uchachic: Patal tatachic tin ebal u tsemtal neets quit tapchin a tsalap axe xi acal. In olnab ti al an Tocat Thuchlab janto neets quin tajchin cal a Dios antse: Nan neets cu tsemtha am beletnom oveja, ani neets ca bucuhuat tam an ovejachic, in ulu a Dios. 28 Talbel tam quin ejthajits neets quin occhith cale ti Galilea, ani tatachicte quit cale talbel. 29 Tam uchan a Jess cal a Pedro:

(Mt. 26.3035; Lc. 22.3134; Jn. 13.3638)


26Taley

A Jess in olnal abal a Pedro neets quin tsinca tim ba cal jaja

ulits a Jess junax cal in exobalilchic al jun i tsabal im bij Getseman. Taja a Jess in uchachic: Quit jilconchic teje, biyat nan neets quin cale hue nihua quin olon. 33 Expith a Pedro ani a Jacobo ani a Juan jats axi netha ca calechic jaye. Ani ley huatath cathpich yajchic in ichich a Jess, ma lej colothits tin inictal in atsal. 34 Jaxtam in ucha axi ox in exobalil: U atsal ejtil max u lej tseeyab u ichich cal i cathpich tepithtalab, ma ejtil neets quin tsemetsits. Tatachic quit jilcon teje ani yab quit huayits. 35 Tam nixquin a Jess hue nihua, ani tajat paclun tsabal. In conchal a Dios max u ejtohuabac ca jaluntha abal yab quin yajchicna an yajchictalab axi taye tal. 36 In ucha a Dios antse:

32Taley

(Mt. 26.3646; Lc. 22.3946)

Ol a Jess ti Getseman

109 Tata ti eb, a huital ca taja patal jahuats ca lena. Tiquin jaluntha abal yab cu yajchicna an yajchictalab axi taye tal. Ani max i, bel u lej le tu tajchi a culbetal ani yab u cuete culbetal. 37 Tam huichiy a Jess jun ti cuajat axi ox in exobalilchic, ani in tsuu tocat huayamathchic. Ani in conoy a Pedro: Simn, it huayamathchic? Jale yab a ejtouchic quit cuajiy yab quit huayits ma ni jun i bora? 38 Ca junini nethachic tsejcacath a ichich quit olon abal yab ti ata an teneclab. Lej chubax lej canat a ichich ca olon cal nana, tocat a anam tuul jats yab u lej tsapnel. 39 Tam cale junil a Jess ca olon. In ucha in Tata ti eb jayetsequi an cau ax in ocox uchamalits. 40 Huichiy junil cal axi ox in exobalilchic, ani in tsuu tocat huayamathchic junil cum atanits cal i tsebattalab. A Jess in taunachic, ani jajachic yab in tsoob jantini ta ca toctsin. 41 Oxchilab cale a Jess ca olon, ani taley huichiy junil cal in exobalilchic in uchachic: Xohue alhua max anac quit hue huayitschic ani quit coyots, tocat yab in tomnal ani, cum im bajuhuits an hora nana tin Juntal patal an inicchic neets quin tsinat bina tin cubac i hualbith inicchic. 42 Xo quit tsaquiychic ani huana. Tax talits jaja axi neets tiquin tsinat bina tin cubac u tomolnaxilchic.

SAN MARCOS14 axi jaye ajith cal xi lajuj tsab an exobal. Ulits junax cal jaja yan i yacual tsejcachic cal i matset ani cal i techic. Abnenec jajachic cal an oclec palechic, ani cal an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss, ani cal an yejtselabchic Israel. 44 A Judas antse in olchi an tipchixtalab an yacualchic: Jitats nan cu tsutsbay, jats tatachic ca yacua ani ca netha lej alhua beletnath. 45 Tam utcan a Judas tin tamet a Jess, in ucha: Exobchix. Tamequi in tsutsbay. 46 Tamequi yacuan a Jess cal in juntalchic a Judas. 47 Jun ax pel in exobalil a Jess in jixa in matsetil ani in mutsquinchi in xutsun in tolmixal an tsale pale. 48 Tam a Jess in ucha an yacualchic: Tata ojnichic it chenec tiquin yacua cal i matset ani cal i techic ejtil max pel in cue. 49 Chuthel chuthel in cuajatac tin exobchix ta tiyopanil ani yab tin yacua taja. Ma xo ojni tin yacualchic abal antsana ta ca putun an Tocat Thuchlab jantini tin thuchnenequits antse quin yacuan. 50 Tam tajat cale ti athil patal in exobalil a Jess, ani tam jaja jilcacayatits.

ti cau a Jess cal in exobalilchic tam ti ulits a Judas

(Mt. 26.4756; Lc. 22.4753; Jn. 18.211)


43Exome

Yacuan a Jess

tsatate cal a Jess jun i cuitol axi malilith cal i putat toltom. Neetsac ca yacuan jaja jaye cal an yacualchic cal a Jess. 52 Tocat yab lej ejtohuat ca yacuan.

51Expith

U pitconal jun i cuitol

SAN MARCOS14 Tam ti yacuabac, expith am putat toltom jilcon tin cubac an yacual, an ta cale an cuitol cotitith.
A Jess tin tamet an cuenel axi cathpich in ey an tsejcom cau tin cuenta an tiyopanchic Israel
61Yab

110 toctsin a Jess. Ani junil u conoyab cal an tsale pale: Tataits it Cristo ti Tsacamil a Dios, a Dios axi huahua i cacnal? 62 Toctsin a Jess: Nana ojni jaits. Ani tatachic neets tiquin exlanchi u ey tam in quetelits tin huinab cubac a Dios ti eb ax in cuaal patal in cuete tsap. Ani neets tiquin exlanchiye u ey abal pel tin lej Juntal patal an inicchic tam quin huichiy junil paiilits al i tocoulom. 63 Cal nixe xi cau lej tsacuy an tsale pale, ma in mitsal in nacat coton. In ulu: Yabats i yejenchal jita ms tucu olchi tin cuenta axe xi inic. 64 Xohueits ojni a atsamal tatachic jahua in ulumal ejtil max jaja pel a Dios. Jantini ta tsalpayalchic nana jantini tu cu tajchi? Tam patal axi muthat tajachic in toctsiy abal alhua max ca tsemtha, cum lej jolbithits jaja. 65 Tam talchic i inic taja in tubcanchal a Jess ani im paxquinchal in hual. In mocanchal i cubaclec ani in uchalchic: Tucu olchi jita ti cuatha. Taley an yacualchic jaye in mocanchi i cubaclec tin hual a Jess.

ta nethajits a Jess ma tin quima an tsale pale. Taja tamcunalits patal an oclec palechic ani i yejtselabchic Israel ani i exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. 54 Ani a Pedro ta tale tsatat hue ou. Talbel ulits jaye tin quima an tsale pale, ani buxcan ti al am patio cal an yacualchic ti thilal ba an camal. 55 Ani an oclec palechic ani an cuenel axi cathpich in ey an tsejcom cau tin cuenta an tiyopanchic Israel in alimichical jantini ti quin jolbiy a Jess abal ca tsemtha, tocat yab in elchal jantini ti quin chubax jolbiy. 56 Yantalam i inicchic in jolohual i janamtalab tin cuenta a Jess, ani yab lej juncuth jahua in ulalchic. 57 Talchic i inic cubiy ti jolbix cal i quetach cau. In uluchic: 58 I atsa quin ulu antse: Neets cu paclu axe xi tiyopan axi pel in tsejcabil i inic, ani ti ox a quicha neets cu tsejca junaque it axi yab pel in tsejcabil i iniccua. 59 Tocat yab jununul an cau jahua in olnal an jolbixchic. 60 Taley cubiy an tsale pale tin tamet an cuenel tsejcom cauchic, ani in conoy a Jess: Yab neets ca toctsiy ni jun an jolbixtalab jahua it uxnal?

53Taley

(Mt. 26.5768; Lc. 22.5455, 6371; Jn. 18.1214, 1924)

A Pedro in tsincal tim ba cal a Jess

a Pedro ti al am patio tin quima an tsale pale, ani ulits jun axi pel in cuthinelil an tsale pale. 67 In tsuu jaja a Pedro ti thilal ba an camal. In lej metal, ani in ucha:

66Cuajat

(Mt. 26.6975; Lc. 22.5662; Jn. 18.1518, 2529)

111 Tata ojni pel it tsatel cal a Jess Nazaretib. 68 Tam a Pedro in tsinca tim ba, in ulu: Yab u exlal jita jaja ax a ulal. Tamequi ti calpanits eleb a Pedro, tam thajnalits an coxol. 69 Ani an cuthinel in lej metal a Pedro junil, ani in ucha axi cuajatchic taja: Jaja ojni pel in juntal axi tsatelchic cal a Jess Nazaretib. 70 A Pedro in tsinca tim ba junil. Tam uchan jaye cal axi cuajatchic taja: Lej chubax tataits ojni pel ti juntal axi tsatelchic cal a Jess. Ti tejhuamethal a cahuintal abal pel it lej Galileajib jantini axi pel i tsatelchic. 71 Tam a Pedro in ulu alhua max ca tajat yajchiquiyat cal a Dios max yab chubax jahua in ulumal. In cuba tim ba ti lej chubax, in ulu: Yab u exlal jita tam inic nixe ax a ulal. 72 Tamequi tin tsabchil thajnal an coxol. Tam a Pedro in tilpa jahua uchnenec cal a Jess abal neets quin tsinca tim ba cal a Jess oxil i calat tam ti ibaque thajnenec an coxol tsabil. Tam tin tsalpanchi nixe xi cau jahua uchnenequits, tam ti uquin.

SAN MARCOS14,15 cau tin cuenta an tiyopanchic Israel. Taley in huicachic a Jess ani in netha cal a Pilato ax pel i gobernador ti Judea. 2 Taja conoyab a Jess cal a Pilato: Tataits pel ti Tsalejil an Israelchic? Toctsin a Jess: Nana jaits ojni ax a ulal. 3 Ani u lej jolbiyab a Jess cal yan i jolbixtalab cal an oclec palechic. 4 Tam a Pilato in conoyale a Jess: Yab tajat neets ca toctsiy cal ni jun i jolbixtalab ax ti jolbiyal? 5 Ani cum yab toctsin a Jess, a Pilato yab in exlal jantini ti quin tsalpanchi.

In tsejcaxtal a Pilato cal a Jess

15

(Mt. 27.12, 1114; Lc. 23.15; Jn. 18.2838)

A Jess tin tamet a Pilato

Tam ti chutheyits, tamcun an oclec palechic ani an yejtselabchic Israel ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani an cuenel axi cathpich in ey an tsejcom

ujnam a Pilato quin hualca jun i huicnel tam u tajnal an ajib tin cuenta abal calthame ti biyal an Israelchic ti Egipto. Quin hualca an huicnel jitats ca bijchin cal am bichou. 7 Cuajatchic ti al an huicaxte yan i inicchic axi pejexnenequits cal an oclecchic ani tsemthomamathits cal i inicchic. Jun jaja im bijchic Barrabs. 8 Uchan a Pilato cal an mulcunel quin hualca jun i huicnel jantini in ujnam quin taja. 9 Toctsin a Pilato, in conoy: A le Israelchic abal nan tu hualcanchi axe axi pel a Tsalejil? 10 A Pilato in exlaits abal u lej paixnab a Jess cal an oclec palechic, ani jats ti binanchamejits tin cubac abal jaja quin jolbiy. 11 Ani an oclec palechic tocat in nixocnal an mulcunel abal quim

6In

(Mt. 27.1531; Lc. 23.1325; Jn. 18.3819.16)

SAN MARCOS15 bijchi a Barrabs ca hualca. 12 Tam a Pilato in conoy an mulcunel: Ani janto a le abal nan cu tajchi a Tsalejil, Israelchic? 13 Ani lej thajat toctsin tamna an mulcunel: Ca tajat bina ca quetath tsemtha ti al an cruz. 14 Conoyabe an mulcunel cal a Pilato: Janto yab alhua in tajamalac abal cu bina? Ani lej thajat toctsin junil an mulcunel: Ca tajat bina ca quetath tsemtha ti al an cruz. 15 Tam a Pilato in aba an cau ca hualca a Barrabs, cum in le abal ca jilcon culbel an mulcunel. Ani im bina a Jess ca huithcoyat cal an soldadochic, ani taley ca netha ca quetath tsemtha ti al an cruz. Ani antsana huithcoyat a Jess. 16 Taley an soldadochic in caltha a Jess eleb ti al am patio, ani taja tamcun patal an soldadochic axi pel i beletnom cal an gobernador. 17 Ani jajachic in tilibnath tajchal a Jess ti tsale. In caychal i tsacni nacat coton ani im punchal tin oc jun i thipath quith corona. 18 In lej thajat uluchic i tilibnax cau antse: Jeits an Tsale cal an Israelchic. 19 Taley an soldadochic in cuajchal cal i pacb tin oc a Jess, ani in tubcayal. In tilibnath tuthuhual in cualalchic tin tamet. 20 Tam ti antsana in lej tilibnaits, tam in tixcanchi nixe xi coton ani in caychi in cuete cal. Ma tamnaits tajat in nethachic quin quetath tsemtha ti al an cruz.

112
Quetath tsemtha a Jess ti al an cruz

ti neets nethabits a Jess ti bel, tal jun i inic im bij Simn axi pel i Cirenejib. Tal eleb ti al am bichou ani u aynalits. Pel i tatalab cal a Alejandro ani cal a Rufo. Jats punuhuat cal an soldadochic abal quin quitnanchi an cruz ax in quitnal a Jess. 22 Taley ultsitschic al jun i cuajattalab im bij Glgota. Ti tenec cau in le quin ulu Tamoc. 23 An soldadochic im pitha a Jess i vino xaluth cal in xitsal i tsacam te mirra lej tsaic. Yab in utsa. 24 Tam ti quetathits a Jess ba an cruz, tam an soldadochic in calthal i quij jantini ti junchic quin calnanchi in toltomil. 25 Pel i beleu hora an thaju ani quetath a Jess ti al an cruz. 26 Tin oc an cruz punchithits i thuchlab jolbixtalab axi antse thuchath: Jaits axe in Tsalejil an Israelchic. 27 Quetath cuajat jaye al i cruz cal a Jess tsab i cue, jun tin huinab ani jun tin cuatab. 28 Antsana ti putnal an Tocat Thuchlab jantini tu thuchath olnab a Jess antse: Tsalpanchat jaja ti pojcax inic. 29 Ani talchic ax u huatel ba am bel in quithab uchal tin hual a Jess. Tocat in huihuohuiyal in oc cum im pojcal a Jess. In uchachic i tilibnath cau: Tata ojni a ulumalits a ejtohualac ca paclu an tiyopan ani ti ox a quicha ca tsab tsejca junil. 30 Xohueits ca jecontha ta ba, quit paiy ba an cruz.

(Mt. 27.3244; Lc. 23.2643; Jn. 19.1727)


21Tam

113 tilibnab a Jess jaye cal an oclec palechic ani cal an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. In tilibnath uluchic: In jeconthamal queat i inicchic ani abal jaja yab in ejtohual quin jecontha tim ba. 32 Max chubax jaja jaits pel a Cristo ax u aychab cal an Israelchic ca chich ti Tsale, ca tajat paiy ba an cruz. Ojni neets qui bela max qui tsuu paiyits. Ma tilibnab a Jess cal nixe xi tsab i cue jaye axi quetath ba i cruz.

SAN MARCOS15 cathlun ma ebal ani ma alal am pelcath toltom ba am pulic tiyopan. Jilcon tsab i pejach. 39 Ani taja cubat jun i capitn soldado romano tin tamet a Jess. Cum in atsa lej tsapic thajan a Jess ani in tsuu jantini ti tsemetsits, in ulu: Axe xi inic ojni jaits pel in Tsacamil a Dios. 40 Ani cuajatchic hue ou taja talchic i uxum in metal a Jess ba an cruz. Cuajat a Mara Magdalajib, ani a Salom, ani a Mara axi pel in mim a Jos ani a Jacobo an talbel cuitol. 41 Pel jajachic i uxum axi tsatenec ani tolmixin cal a Jess ma tam ti jaja xeetsac ti Galilea. Cuajatchic taja jaye yantalam queat i uxum axi ulits ti Jerusaln junax cal a Jess.

31Ma

tala yicutsin tim puhuel an tsabal ma ti tsejel quicha ani ma ti ox hora an huacal. 34 Ma tam ti tamits nixe xi hora in lej tsapic ulu a Jess: Eloi, Eloi, lama sabactani? Ti tenec cau in le quin ulu: U Diosil u Diosil, jale tin jilcacayamalits? 35 Ani talchic i inic axi cuajat taja tam tin atsa nixe xi cau, in uluchic: Ca atsa janto in ulal in caniyal ca chich am biyal caulome cal a Dios Elas. 36 Tam jun jajachic ax in atsal thubat athlats abal quin iqui i thicaxtalab axi hue ejtil i cuinim. In tsabay al i tsaic vino ani in umchi tin chum i te. In utunchi tin hui a Jess abal quin jutsu ani in ulu: Qui hue aychiye max ca chich a Elas quim paba ti al an cruz. 37 Tam lej tsapic cahuin a Jess, ani taley tsemetsits. 38 Tamequi ti

(Mt. 27.4556; Lc. 23.4449; Jn. 19.2830)


33Taley

U tsemelits a Jess

i viernes ani lej huaclejits. Pel an quicha tam ti tojojol an Israelchic tin cuenta an sbado. 43 Chich a Jos Arimateajib axi lej ajith ti al an cuenel axi cathpich in ey an tsejcom cau tin cuenta an tiyopanchic Israel. Pel i inic ax in junini aychal a Dios ca chich quin taja ti lej Tsale teje tsabal. Cal in ichich tsaplilithits otsits cal a Pilato quin conchi in inictal a Jess quin joliy. 44 A Pilato in jicpal max thubat tsemetsits a Jess, ani in caniy ca chich an capitn soldado quin conoy max chubax tsemetsits. 45 Tam ti olchinits a Pilato abal chubax tsemenequits, tam in ucha a Jos quin nethanchi in inictal a Jess. 46 Ocox cale in tsaiy jun i tsalat putat toltom. Taley huichiy

(Mt. 27.5761; Lc. 23.5056; Jn. 19.3842)


42Pel

Joliyat a Jess

SAN MARCOS15,16 im pabanchi in inictal a Jess ani in thubay. Tam in nethanchi ani in mocanchi al i jolimtalab tsajath jol paxal tujub. Ani jun i pulic tujub cubat taja in toliy ani im paxquinchi an otsnamtalab. 47 Ani taja a Mara Magdalajib ani a Mara in mim a Jos in tsuuchic jun ti joliyat in inictal a Jess.

114 tsoobna abal chubax ejthachits jantini nan xohue te tu uchalchic. 8 Tam tixcan axi ox i uxum ti al an jolimtalab, ta calechic ti athil. Cum telelel neets cal in jiquib, yab in taunalchic jita ti bel.

Tejhuame a Jess cal a Mara Magdalajib

16

Huateyits an quicha sbado ani a Mara Magdalajib, ani cal a Salom, ani cal a Mara in mim a Jacobo calechic quin tsaiy i nihuihuiltalab quin netha quin umchi tin inictal a Jess. 2 Pel an caal quicha semana lej thajujul tam ti jajachic ultsits ti al an jolimtalab. 3 In uluchic: Jita hualam neets tucu tixcanchi am pulic paxiclab tujub tin otsnamtal an jolimtalab? 4 Taley in metachic ani in tsuu tixcathits am pulic tujub. 5 Tam otsitschic alta ti al an jolimtalab, ani taja in tsuu jun i ngel quetel tin huinab an jolimtalab. In tejhua inictal ejtil i cuitol, ani toltomith cal jun i nacat coton lej thacninil. Ani tocat lej jiquelchic. 6 Tam uchanchic cal an ngel: Yab quit jiqueychic. A aliyal a Jess Nazaretib axi quetath tsemtha ti al an cruz. Xo ejthachits ani yabats cuajat teje. Ca meta te jun ti cuajatac in inictal, xantojits. 7 Quit calechic ca olchi in exobalilchic ani a Pedro abal a Jess tihua neets ca occhith ulits ti Galilea. Jajachic ca cale tihua quin tsuu, ani tam ojni neets quin

(Mt. 28.110; Lc. 24.112; Jn. 20.110)

Ejtha a Jess

an caal quicha semana tam ti ejtha a Jess, ani ocox tejhuame cal a Mara Magdalajib axi canchinenec cal a Jess buc i atax teneclab. 10 Ani jaja cale quin olchichic ani axi junax xetsinenequits cal a Jess. Tam ti ultsits a Mara in tsuuchic lej tepith ani ucnal. 11 Tam ti olchinchic abal ejthachits a Jess ani tsuume cal a Mara, yab im belchalchic.

9Pel

(Jn. 20.1118)

Tejhuame a Jess cal tsab in exobalil

talbel tejhuame a Jess cal in inictal hue pil ti tejhua cal tsab in exobalil axi neets huatetel utat i alte. 13 Taley ta cale jajachic quin olchi axi queatchic in at exobal abal in tsuuchic ejthachits a Jess. Jayetsequi yab im belchalchic jahua antsana u olchinal.

12Taley

(Lc. 24.1335)

talbel tejhuame a Jess cal xi lajuj jun in exobalil tam ti quetelchic ti capul ba i mexa. Ani a Jess in cuiyachic, cum

(Mt. 28.1620; Lc. 24.3649; Jn. 20.1923)


14Taley

Uchbix a Jess cal in abathualejilchic

115 jale tujbabathe in ichich ani yab im belchamalits jantini ti olchinenequits cal ax ti tsuumejits ejthachits. 15 Tam a Jess in uchachic: Quit calechic tim puhuel an tsabal ca olnanchi an alhua cau cal tim patal an inicchic. 16 Jitats quim bela an alhua cau ani ca pujan neets ca jecontha. Jitats yab quim bela neets ca jolbiyat cal a Dios. 17 Axi belomits neets quin taja i labith tajbilab ti tsubixtalab abal lej chubax an alhua cau jahua in olnalchic. Cal u bij neets quin caltha i atax teneclab. Neets quin cauna i pil cahuintalab axi yab in cuete cahuintal. 18 Yab neets ca othna max quim pena i tsan cal in

SAN MARCOS16 cubac ani max quin utsa jahua u itix. Neets quim punchi in cubac tin anam tuul i yaul ani neets quin jelthachic.
Calets a Jess ti eb
(Lc. 24.5053)

ti an Ajatic Jess antsana in uchaits in exobalilchic, tam tihua calets ti eb. Tats ti buxcan tin huinab cubac a Dios jantini ti puhuethanchatits im bij cal a Dios. 20 Ani in exobalilchic ta cale ti olnom cal an alhua cau abal jutamqui ca xetsin. An Ajatic in tolminchalchic quin taja i labith tajbilab ti tsubixtalab. Antsana quin exla an inicchic abal lej chubax an alhua cau jahua u olchinal. Amn.

19Tam

An alhua cau thuchath cal an tocat inic Lucas

Talchic i inicchic in thuchamalits tin cuenta jahua in tajamal an Ajatic tam ti xetsin teje tsabal. 2 Jahua jajachic in olchamalits jave jats an cau jahua huahuahue u olchinenequits cal ax in caal tsuumalchic an Ajatic ani in caal olnamal an alhua cau. 3 Cum nanane u lej alhua tajamalits ti cuenta in xetsintal ani in tajbilchic an Ajatic ma tin tujtal, jaxtam u tsalpayal abal in tomnal tu thuchanchi, huinat alhua Tefilo. 4 Antsana neets tu tequeth thuchanchi abal ca lej alhua exla abal jaits an lej chubax cau ax it olchinenequits.

Jale thuchum a Lucas

ti a Herodes pelac i tsale ti bichoulom Judea, a Zacaras cuajatac ti pale. Pel in at pale cal an cuenel im bij Abas. In quimathil a Zacaras pel a Elisabet axi pel i at xitslab cal am biyal pale Aarn. 6 Cum a Zacaras ani a Elisabet etsey im putuhual

5Tam

Jun i ngel aban cal a Dios quin quejab olnanchi in huatsintal a Juan pujax

cal in uchbixtal a Dios, jats ti tsutat ti pututhchic cal a Dios. Yab in quibchamal in cacnaxtal cal a Dios. 7 A Elisabet yabats in ejtohual quin cooy i tsacam, cum lej uxcuelabits. Ani a Zacaras lej yejtselabits. 8 Im bajuhuits im pejchith quichajil an cuenel Abas quin tojonchi a Dios ti pale. 9 Patal an cuenel in ujnam ca bijchin in quij abal janto tam tojlab neets quin taja al nixe xi pejchith quicha. Ani bijchinits a Zacaras abal quin chica an jom ti al am pulic tiyopan. 10 Tam tin chicalits an jom alta, tam ti cuajatits patal an cacnax eleb ti ol. 11 Ani chich jun i ngel cal a Zacaras tal abath cal a Dios, cubiy tin huinab an tsacnaxtalab jun tu chicnal an jom. 12 Tam tin tsuuhuits a Zacaras an ngel, tocat lej jiquel. 13 Tam uchan cal an ngel: Yab quit jiquey Zacaras, cum a Dios ti atsanchamalits a conchixtal. Xo a quimathil Elisabet neets quin cooy i tsacam, ani tata ca bijiy ta Juan. 14 Neets quit lej culbe cal a tsacamil, ani jaye yantalam i inicchic neets ca culbe abal huatsinenec. 15 Cum jaja neets

116

117 quim baju ti lej pulic cal a Dios. Yab neets quin utsa i vino ani yab neets quin utsa janto boclith ca huiletha. Ma tin huatsintal neets ca jum putat coonchat in ichich cal an Espritu Santo. 16 Neets quin tolminchi yan i Israelchic ca huichiy cal im Paylom Diosil ti eb. 17 A Juan occhith neets ca chich ani talbel an Ajatic. Neets ca lej tsaplilinchat in ichich cal a Dios ti caulome jantini ti lej tsaplilinchat in ichich an caulome Elias ti lej jayqui. Cal in tojlabil neets ca tajchin ca cuajiy juncx in ichich i quimath ax u cuiyx. Neets ca lujunchat in ichich an jecomchic abal quin taja jahua alhua. Antsana ti neets ca tojojonchatchic in ichich an inic cal a Juan abal quim batsu an Ajatic. 18 Tam a Zacaras in ucha an ngel: Auxe max neets qui cooy i tsacam, cum nan in lej yejtselabits ani u quimathil uxcuelabits. 19 Toctsiyat a Zacaras cal an ngel: Nanaits in Gabriel u tajchal a Dios jahuaits tiquin ucha. Jaja tin aba abal tu olchi axe xi cau lej huinat alhua. 20 Jahua nan tu uchamalits lej chubax neets quit tajchin tam quim bajuhuits am pejchith quij. Cum yab tim belchamal an cau, xo ca tsuhuaque neets quit tajat mobe. Antsana neets quit jilcon ma tam ta ca huatsinits a tsacamil Juan. 21 Biyat u lej aychabits a Zacaras ca cale eleb cal an mulcunel, in jicpalchic abal jale lej ohuel ti al an tiyopan. 22 Tam ti calejits

SAN LUCAS1 a Zacaras, chubaxcua tajat yab in ejtohual ti cau. Cum mobejits, expith in tipchalquichic. Tam in exlaits an mulcunel abal a Zacaras tsubinchame janto ejtil i huachbilab ti al an tiyopan. 23 Taley im putuhuits an quichachic tam pel in uchbil a Zacaras ca tojon ti pale ti al an tiyopan, tam ta calets tin quima. 24 Tsab ox a quicha talbel tam ti coothits a Elisabet cal an tsacam. Ta jilcon tin quima bo a its. In ulu tin ichich: 25 Ma xohue tin tajchi axe xi labith tajbilab a Dios abal neets cu cooy u tsacamil. Yabats neets tiquin tithebetha an inicchic abal yab u cooyamal i tsacam.

acac a its, tamna a Dios in aba an ngel Gabriel tihua ti bichou Nazaret axi cuentalith Galilea. 27 Quin nethanchi an cau jun i uxum im bij Mara. Yabaye juncunenec jaja cal i inic. Expith tsejcathits an cau abal ca tomquin cal jun i inic im bij Jos axi pel i at xitslab cal a David. 28 Otsits an ngel jun ti cuajat a Mara, an in ucha: Nan tu tsapnethal. Neets quit tajchin i lej alhuatalab cal a Dios cal tim patal an uxumchic. Jaja cuajat cal tata ani neets ti lej lablinchi. 29 Ani in lej jicpal a Mara tam tin tsuu an ngel ani antsana uchan. In ulu tin ichich, jale hualam antsana tin ucha an ngel. 30 Tam uchan cal an ngel:

Jun i ngel aban cal a Dios quin quejab olnanchi in huatsintal a Jess
26Putunits

SAN LUCAS1 Yab quit jiquey Mara, cum a elcanchits i alhuatalab cal a Dios. 31 Xo neets quit coontha cal an tsacam, ani jats neets ca bijiy ta Jess. 32 Neets quim baju ti cathpich pulic in ey, ani neets ca exla tin Tsacamil a tecat pulic Paylom Dios ti eb. Ti lej jayqui a David punuhuat ti tsale cal a Dios, ani a Jess jats axi neets ca punuhuat ti lej oclec Tsale. 33 Neets ti abatnom cal am bichou Israel abal etsey. Ni jayqui yab neets ca taley in tsap ti abatnom. 34 Tam a Mara in conoy an ngel: Jantini neets cu cooy i tsacam ani yabaye in juncunenec cal i inic? 35 Toctsiyat cal an ngel: Cal in tsap a tecat pulic Paylom Dios ti eb jats cal ti neets ca cooy an tsacam, cum neets ca chich an Espritu Santo ta inictal. Jaxtam an inicchic neets quin exlanchi in lej ey an tele abal jaits in tocat Tsacamil a Dios. 36 Ca tsuu jantini a Dios in tajchamal a at jaub xitsal Elisabet. Aba ani uxcuelabits, xo in cuaal acac a its ti coothits cal an tsacam. 37 A Dios ojni patal jantots in ejtohual quin taja jantinits jaja ti quin lena. 38 Tam a Mara in ucha an ngel: Cum nana pel tin cal a Dios, alhua quin tajchin jantini tat tin uchamalits. Tam ta cale an ngel.

118 Otsits ani in tsapnethal a Elisabet. tin atsa a Elisabet an tsapnethomtalab, tam ti yatsquinal an tele tin chucul. Ani lej jum putat coonchith in ichich a Elisabet cal an Espritu Santo. 42 Tam a Elisabet in ucha a Mara: Tata ojni it lej lablinchith cal a Dios cal tim patal an uxum. Aniye jaye a tsacamil axi neets ca cooy. 43 Ma yab u atsal max in tomnal tata tiquin tsabiy, cum neets ca huatsin cal tata u Ajatic. 44 Huijits hue tam tata tin tsapnetha, jun jictohual u atsa yatsquin an tele tu chucul ejtil max lej culbel cum it chich. 45 Lej yan ti quit culbe cum a belamal an cau jahua ti abchamal a Dios, cum lej chubax jats neets ti tajchi. 46 Tam in ulu a Mara: Cal patal u ichich u puhuethanchal im bij a Dios. 47 Lej culbel u ichich cum a Dios pel u Jeconthaxil. 48 Aba ani pel in tsejhuantal tin tamet a Dios, bel tin tilamal. Ma xo neets tiquin tiloxna patal an inic abal in lej lablinchith cal a Dios. 49 A Dios cal in lej tsap tin tajchamal i labith tajbilab. Pel in ey ti lej tocat. 50 Etsey pel i yajnanchix cal jitats tu cacnanchab im bij. 51 Jaits a Dios ax in tajal i labith tajbilab. In tsaatmethanchal in ey axi cathat in ichich. 52 In tixcanchal in ey an oclecchic. Im pulicmethanchal in ey axi tsaat in ichich.
41Tam

jun a quicha cale a Mara cal in athic ti jun i bichou cuentalith ti Judea al i bolchalom. 40 Taja cuajat in quima a Zacaras.

39Taley

In tsabiyal a Mara a Elisabet

119 ajhuethanchal in ichich jitats u cail cal in cahuintal. In jilcacanchal naptal in ichich jitats yab u cail cal in cahuintal a Dios. 54 In tolminchal am bichou Israel cum pel in cal. Etsey in tilal ani etsey in yajnanchal. 55 Antsana a Dios in tajchal im bichohuil, cum ma ti lej jayqui im bijchith uchamalits i at Israel abal antsana neets quin tajchi. Antsana ti bijchith uchamejits a Abraham ani patal axi pel in at xitsal. 56 Jilcon a Mara cal a Elisabet jelat ox a its, ani talbel huichits tin quima.

SAN LUCAS1 conoyab tipchithqui in tata an tele cuitol jantini ti neets quin lena quim bijiy. 63 Tam in toctsiy tipchithqui abal in le ca pithan i u jun ti quin thuchanchi im bij. Ani in thuchanchi im bij pel a Juan. Ani tam lej jicpax axi cuajatchic taja. 64 Ma tamequi a Zacaras japquinits in cahuintal, ani in tsiquiy tam quim puhuethanchi im bij a Dios. 65 Tam in lej jicpalchic am bichou axi taja. Ani tim puhuel an tsabal Judea u lej tiloxnab an tele Juan. 66 Ani patal jitats u olchab lej tsalpachiquix. Ani conx jun cal xi jun: Jantini hualam ti neets quim baju in ey nixe xi tele? Cal in lej tsap a Dios jats ti huatsinenec.

53 In

62Tam

bajuhuits an quij tam ti a Elisabet neets quin tsuuhuits an tele. Ani huatsinits an tele cuitol. 58 Patal in at quimathchic an in at jaub xitsalchic in tsoobnaits abal a Elisabet in cuaalits an tele axi pithach cal in alhua inictal a Dios. Calechic ca junax culbe cal jaja. 59 Tam ti an tele cuitol in cuaalits huaxic a quicha ti huatsinenec, tam ti cojchin in inictal jantini tu tajchinal an tele cuitol Israel. Ani lenab ca punchin im bij ta Zacaras, cum antsana im bij in tata. 60 Tam in mim an tele cuitol in ulu: Iba, yab qui bijiy ani. Qui bijiy ta Juan. 61 Toctsin axi tajachic: Jale a le ca bijiy ta Juan? Yab huaats a at jaub xitsal im bij ta Juan.

57Im

In huatsintal a Juan pujax

lej jum putat coonchith in ichich a Zacaras cal an Espritu Santo, ani u lej pithnal i cau. In ulu: 68 Qui puhuethanchi im bij i pulic Paylom Diosil huahua tu Israel. Neets ca chich abal tucu jecontha cum pel tu cal jaja. 69 Neets tucu abchi jun ax in lej cuaal in tsap ti Jeconthax. Pel in at jaub xitsal a David axi ti lej jayqui pelac in tojnalil a Dios. 70 Ma tam ti biyalits a Dios im bijchith uchamalits in tocat caulomejilchic neets tucu abchi i Jeconthax. 71 Neets tucu jecontha cal an inicchic ax tu tomolnal ani cal ax tu atal. 72 Neets tucu yajnanchi jantini ti yajnanchixin cal i biyal at xitsal Israelchic.

67Tam

Puhuethanchix cal im bij a Dios

SAN LUCAS1,2 Neets tucu putunthanchi an jilchith tocat cau ax in ucha a Abraham. 73 Ma ti biyalits a Dios in cuba tim ba ti lej chubax cal i biyal juntal Abraham jantini ti neets tucu tajchi. 74 In ucha abal neets tucu jecontha cal i tomolnaxilchic. Jaxtam yab cu jiquey. Qui tojonchi a Dios cal i ichich thacat. 75 Patal a quicha cu xetsin bolith cal i ichich toquethathanchithits cal a Dios. 76 Tata Juan pel tu tsacamil. Neets quit exla cal an inicchic tit caulome cal a tecat pulic Paylom Dios ti eb. Neets quit occhith xetsin abal ca tsejcacanchi am bel an Ajatic jun ti ca ulits. 77 Cal a olnomtal an Israelchic neets quin tsoobna abal a Dios pel i Jeconthax ani pel i paculanchix cal an hualabtalab. 78 Cum lej canithom ani lej yajnanchix i Diosil, jaxtam neets tucu abchi a Jess axi cuajat ti eb tucu pitha i tajaxtalab ti ichich. 79 Jitats xeets ti al an yicuax, ca xetsin tin tajax an Ajatic. Jitats u cooyab cal in tsap an tsemla, ca cooyat cal in tsap an Ajatic. Jitats xeets cuetem, ca lotocna cal an Ajatic in ichich jun ejet. Antsanaits in ulu a Zacaras.
80Ani

120 an cuitol Juan neets puhuehuel in inictal ani neets tsaplilinal in ejattal cal a Dios. Tam ti inicbejits, ta xeets al an joltam. In aychal quim bajuhuits am pejchith quij tam ca tejhua xeets cal an Israelchic.
In huatsintal a Jess

Tam ti nihua quicha an lej tsale oclec Augusto in aba an cau ca penchin im bij al an u patal an inicchic ma jutamits huichat jaja in abatnal. 2 Caal antsana penchinits im bij an inicchic tam ti a Cirenio pel i gobernador ti Siria. 3 Pel in uchbil tim patal an inicchic ca cale ti bichou jun ti cuentalith abal antsana ca penchin im bij. 4 Cale a Jos tim bichohuil Nazaret axi cuentalith ti bichoulom Galilea, cale ti bichou Beln axi ti bichoulom Judea. Tats ti cale cum pel in at jaub xitsal a David, ani tats ti huatsinenec a David. 5 Ulits ti Beln jaye junax cal a Mara abal ca penchin im bijchic. Tsejcathits an cau abal a Mara neets ca tomquin cal a Jos. Ani coothits a Mara cal an tsacam. 6 Biyat cuajatchic tihua ti Beln, im bajuhuits an quij tam ti neets ca huatsin an tele. 7 Ani tats ti huatsin in caal tsacamil a Mara. In thubay cal i toltom ani in cuatsba ba in capumtal i conel jun tu cooyab jajachic, cum yabats huaats i alta jun tin huatal an acal am belal inicchic.

(Mt. 1.1825)

ti Beln taja cuajat i inicchic ax im beletnal tam acal

8Utat

An ngelchic ani am beletnomchic cal an oveja

121 an ovejachic. 9 Jun jictohual chich cal jajachic jun i ngel abath cal a Dios. Ani ijcan jun ti cuajatchic jun i lej tsapic tajaxtalab tal ma ti eb. Tam lej jiqueychic. 10 Ani uchanchic cal an ngel: Yab quit jiqueychic, cum nan in tal abal tu olchi i cau axi lej huinat alhua, cal ca culbe patal an inicchic. 11 Xo huatsin i tele tim bichohuil a David. Jats an Ajatic Cristo axi abnenec cal a Dios ti Jeconthax cal tatachic. 12 Neets ca tsoobnanchi abal chubax an cau jahua tu ucha tam ca tsuu thubabach an tele cal i toltom ani cuatsat tin capumtal i conel jun tu cooyab jajachic. 13 Tamequi ulits yantalam i ngelchic tal ti eb cal axi jun i ngel ulnequits ocox. Tim patalchic im puhuethanchal im bij a Dios. In uluchic: 14 Patal an inicchic quin lej puhuethanchi im bij a Dios ti eb. Ani patal jitats teje tsabal cal tu culbel a Dios, jats ca jun ejetbethanchat in ichich cal jaja. 15 Tam ta calets an ngelchic ti eb. Ani am beletnomchic cal an oveja in ulu jun cal xi jun: Cum tu abchi a Dios an cau cal an ngel, huana cu cale ti Beln qui tsuu. 16 Tam ta calechic cal in athic. Taja in ela a Mara ani a Jos cuajatchic, ani an tele cuatsat al nixe xi capumtalab jun tu cooyab an conelchic. 17 Tocat in metalchic an tele. Tam in olchichic an inicchic taja an cau jantini ti

SAN LUCAS2 olchinenec cal an ngel tin cuenta an tele. 18 Ani lej jicpanchab jahua in uluchic. 19 A Mara jats in lej luputh taya ani in lej tsalapnal nixe xi cau tin ichich. 20 Taley ta huichits am beletnom ovejachic jun ti cuajat in conelil. In lej puhuethanchalchic im bij a Dios cal an ngel ani cal an tele ax in tsuumal. Patal jantini ti uchanchic cal an ngel, jats antsana tin tsuumal.

ti an tele in cuaalits huaxic a quicha ti huatsinenec, cojchin in inictal jantini in ujnamtal an Israel. Ani bijiyat ta Jess, cum antsana ti uchnenequits a Mara cal an ngel quim bijiy tam ti yabaye coothits cal an tsacam. 22 An tsejcath cau binath cal a Moiss in ulal abal an mimlab quin aychi ma ta ca putunits tsab inic a quicha ti huatsinenec an tele, tam tiquele ta ca otsits ti al an tiyopan. Im putuhuits tsab inic a quicha, tam a Jos ani a Mara in netha an tele Jess ti Jerusaln quim binanchi cal a Dios. 23 Antsana in tajachic jantini an thuchath tsejcath cau in ulal ca binanchat tin cubac a Dios patal an ocox tele cuitol. 24 Jaye im putu cal an tsejcath cau ax in ulal an uxum ax in cuaal i it tele quim bina i tsacchixtalab. Quim bina tsab i boc o max tsab i lab cucu. 25 Tam ti nihua quicha cuajat ti Jerusaln jun i alhua inic im bij Simen. U lej cooyab cal an Espritu Santo an u lej cacnax cal

Chitha an tele Jess ba an tiyopan


21Tam

SAN LUCAS2 a Dios. In lej aychal a Dios quin aba an Jeconthax ca jecontha in at Israelchic. 26 Cal an Espritu Santo olchin abal yab neets ca thubat tsemets, ma ti quin ocox tsuu a Cristo axi bijithits neets ca aban cal a Dios ca chich. 27 Nixe xi Simen cale nethach cal an Espritu Santo ti tiyopan. Ani taja cuajatchic a Jos ani a Mara ti al an tiyopan im putuhual cal an tsejcath cau tin cuenta ca binanchat an tele Jess tin cubac a Dios. 28 Tam a Simen im batsuhual an tele Jess ani in teynal tin ocob. Tam im puhuethanchal im bij a Dios, in ulu: 29 Dios, xo ojni u ejtohual quin tsemets cal u ichich thacat, cum a putumalits am bijchith cau ax tin tsooblinchamalits. 30 Xo u tsuuhuits cal u lej hual an tele axi neets ti Jeconthax. 31 Jats ax a punumalits ti Jeconthax cal tim patal an inic. 32 Jaja jaits axi neets quim pitha i tajaxtalab tin ichich axi yab Israel. Neets quim pitha a bichohuil Israel i tsalattalab tin ichich. 33 Ani a Jos ani a Mara in mim a Jess in lej jicpal an cau jahua antsana in ulu a Simen tin cuenta an tele Jess. 34 Tam uchanchic cal a Simen, a Dios ti lej lablinchichic. Ani a Simen in uchaye a Mara: Ca lej taja ti cuenta abal axe xi tele tequeth pithnenequits in ey cal a Dios. Tam ca puhueyits neets ca pojca cal yanchic i Israel,

122 ani jats ti neets ca quibeychic. Jaye neets ca batsuhuat cal yanchic i Israel, ani jats ti neets ca jeconthachic. 35 Antsana ti neets ca tsoobnanchi in tsalap ti junchic an inic. Ani tata neets ca lej yajna tam ca tsuu abal u pojcab a Jess, ma neets ca atsa ta ichich ejtil max it xecchinal cal i cutsil. 36 Ani tam cuajat jaye ti al an tiyopan jun i uxcuelab im bij Ana axi pel i caulome cal a Dios. Jaja in tata pel a Fanuel axi pel i at xitslab cal an cuenel Aser. Tomquinenec a Ana tam ti tsicache, ani buc i tamub talbel tam ti tsemetsits in tomquil. 37 Pel i tsemchith uxum in cuaalits tse inic cal tse i tamub. Etsey u pabil ol ti al an tiyopan. Lej cacnax cal a Dios quicha ani acal. 38 Tam ti talits ti cau a Simen, chich a Ana quim bina i cacnamal yan cal a Dios. Taley tamna in tsiquiy quin tiloxnanchi an tele Jess cal patal jita taja in lej aychal ca jecontha am bichou Jerusaln cal a Dios.

putuhuits a Jos ani a Mara patal an uchbixtalab tin cuenta an tsejcath cau taja ti Jerusaln, ani taley huichitschic tim bichohuil Nazaret axi cuentalith ti Galilea. 40 Ani an tele Jess neets puhuhuel ani neets tsapnenel. U lej tsalpapnal ani u lej lablinchab cal a Dios.

39Im

U huichel a Jos ani a Mara ti Nazaret

tamub ti tamub u calelchic a Jos ani a Mara ti Jerusaln

41Ti

A Jess ti al an tiyopan

123 quin ajibnanchi in quichajil am biyal bichou Israel tam ti calthame ti Egipto. 42 Tam tin cuaalits lajuj tsab tamub a Jess, tam cale junax cal jajachic ti Jerusaln tin cuenta nixe xi ajib. 43 Talits an ajib ani u huichelits tin quima a Jos ani a Mara in mim a Jess. Yab in tsobimchic max a Jess jilconenec ti Jerusaln. 44 In tsalpayalchic abal ta talits cuxlab junax cal axi queatchic. Belatschic jun a quicha, ani tamna in aliyal max tal a Jess cal in at jaub xitsal ani cal in exlohualchic. 45 Cum yab in elal, jaxtam huichiychic ti Jerusaln abal quin aliy taja. 46 Xeets alililchic, ani taley oxchilab quicha in elachic quetel al an tiyopan cal an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. In otsomichiquinchal in exobchixtal jajachic ani in conomichical jantini tin le quin ulu in exobchixtal. 47 Ani an exobchixchic jaye in conomichical a Jess. In lej jicpanchal in toctsixtal ani in tsalpathtal. 48 Tam ti a Jos ani a Mara in tsuu a Jess taja al an tiyopan, in lej jicpalchic. Ani tamna a Mara in conoyal a Jess: Tsacamil, jale yab it junax ayin cal huahua? Lej tepipith i ichich cum hualim tu alilil cal tata. 49 Tam a Jess in toctsiy: Jale it xetsinenecchic alilil cal nana? Yab xe a lej tsoobits abal nan u cuaal u uchbil cu tojonchi u Tata ti eb? 50 Yab in ejtiychic an cau jahua antsana uchan. 51 Tam junax huichiy a Jess cal jajachic ti Nazaret. Taja in

SAN LUCAS2,3 lej putuhual in uchbil janto ta ca abatna tin quima. A Mara in tala thaycaquiyal tin ichich jahua quin tsuu ani jahua quin atsa tin cuenta a Jess. 52 Neets puhuehuele ani neets tsalpapnale a Jess. In tajal jahua alhua cal a Dios ani jaye cal an inicchic.

Thajchix a Juan pujax ti al an joltam

Tam ti a Tiberio in cuaalits lajuj bo tamub ti lej tsale oclec, a Poncio Pilato pel i gobernador ti Judea. A Herodes pel i gobernador ti Galilea ani in ebchal Felipe pei i gobernador ti Iturea ani ti Traconite. Ani a Lisanias pel i gobernador ti Abilinia. 2 Ani an tsalechic pale cal an Israel pel a Ans ani a Caifs. Tam ti tamequi ta ti xeets a Juan in tsacamil a Zacaras ti al an joltam, ani taja uchan cal a Dios quin tsiquiy in tojlabil. 3 Taley talbel ta ti xeets utat ti pulic itse Jordn, in thajchixnanchal an inicchic ca jictson cal in hualab abal ca paculanchat cal a Dios, ani ca pujan. 4 Antsana cal in thajchixtal a Juan u putnal an cau jahua in thuchamal ma biyalits an caulome Isaas antse: Jun i inic neets quin thajchixnanchi an inicchic ax u cheel ti al an joltam antse: Ca tsejcacanchi am bolith bel an Ajatic jun ti ca ulits. 5 Ca tala elchiyat am poc jolchic. Jaye ca pacluhuat an tsenchic ani am bolchal. Ca bolithmetha jun ti yunquichic am bel ani ca juncuhuat jun ti jolichic.

(Mt. 3.112; Mr. 1.18; Jn. 1.1928)

SAN LUCAS3 neets quin tsuu patal an inicchic an Jeconthax axi ta tal abath cal a Dios, in ulu a Isaas. 7 Ani axi cuajatchic taja u pujnal cal a Juan, uchan cal jaja: Tatachic ojni ejtil it tsan. A le ca jeca cal i pujaxtalab an yajchictalab axi taye tale. 8 Max chubax it jictsonenequitschic cal a hualab ani it huenconenequits cal a Dios, ca tejhuametha abal chubax anits cal i alhua xetsintalab. Yab ca tsalpaychic abal it alhuaits cal a Dios expith cum pel it at xitslab cal a Abraham. Max expith jats in le a Dios yan in xitsaltal a Abraham, in huitalac ma quin huatsintha cal i tujub. 9 Jantini an inic in ijcal jun i te axi yab janto ti alhua ani quin chica, antsana a Dios hueits neets quin taja cal i inicchic axi yab alhua. 10 Tam an inicchic taja in conoyal a Juan: Janto pel i uchbil cal a Dios qui taja? 11 A Juan in toctsiychic: Jitats in cuaal tsab i cotonlab, quim pitha jun axi yab in cuaal. Jitats in cuaal janto quin capu, quim pitha jaye axi yab in cuaal. 12 Ta u cheel jaye cal a Juan i batscul jalbixtalab tumin cal an gobierno ca pujan. Jajachic in conoyal a Juan jayetsequi: Exobchix, janto pel i uchbil cal a Dios qui taja? 13 A Juan in toctsiychic: Yab ca huatath conchi yan an jalbixtalab tumin, expith jahua in ulal in uchbixtal an oclecchic.

124 soldadochic in conoyal a Juan jayetsequi: Ani huahua janto pel i uchbil cal a Dios? A Juan in toctsiychic: Yab quit cueenchic. Ni jita yab ca quetach othanchi an cau. Quit culbejits cal an tumin ax a atal. 15 U lej tajnal ti cuenta a Juan, cum cal yan i inicchic tu tsalpanchab max hualam jaits a Cristo axi lej bijithits neets ca aban cal a Dios ca chich. 16 Ani a Juan in uchachic: Nana yabaye ja. Jaja lej pulic in ey ani nana iba. Nana lej tsaat u ey, ma yab neets cu baju cu pilchi in quintsol im pajab. Nan tu pujayalchic cal i ja, ani jaja axi taye tal talbel jats neets ti pujaychic cal an Espritu Santo ani cal i camal. 17 Tam jun i inic quin icoy in hualil an lab em, talbel neets quin thaya ti al i huilte. Neets quin tamcuy an amul quin chica al i camal. Antsana jaja axi taye tal neets quin thaya in cal jaja ti eb, ani quin jolou axi jaja yab in cal ti al am pulic camal axi ni jayqui yab u teptsinal. 18 Antsana xeets a Juan ti exobchix ani ti olchix cal an alhua cau cal an inicchic. 19 Ani jun a quicha in jolbiy an gobernador Herodes, cum juncunenec cal a Herodas axi pel in tomquil a Felipe. Ani nixe xi Felipe pel in ebchal a Herodes. In jolbiy jaye cal queatchic i hualabtalab ax in tajamal. 20 Ani a Herodes ni hue yab in tajchi ti cuenta jahua uchan cal a Juan. Ma tocat in tajaye yab

6 Antsana

14I

125 alhua, im bina an cau ca baliyat ti huicaxte a Juan.


(Mt. 3.1317; Mr. 1.911)

SAN LUCAS3 tsacamlab cal a Salatiel axi pel i tsacamlab cal a Neri. 28 A Neri pel i tsacamlab cal a Melqui axi pel i tsacamlab cal a Adi. A Adi pel i tsacamlab cal a Cosam ani a Cosam pel i tsacamlab cal a Elmodam axi pel i tsacamlab cal a Er. 29 A Er pel i tsacamlab cal a Josu ani a Josu pel i tsacamlab cal a Eliezer. A Eliezer pel i tsacamlab cal a Jorim axi pel i tsacamlab cal a Matat. 30 A Matat pel i tsacamlab cal a Lev axi pel i tsacamlab cal a Simen. A Simen pel i tsacamlab cal a Jud ani a Jud pel i tsacamlab cal a Jos. A Jos pel i tsacamlab cal a Jonn axi pel i tsacamlab cal a Eliaquim. 31 A Eliaquim pel i tsacamlab cal a Melea axi pel i tsacamlab cal a Mainn. A Mainn pel i tsacamlab cal a Matata axi pel i tsacamlab cal a Natn. 32 A Natn pel i tsacamlab cal a David axi pel i tsacamlab cal a Isa. A Isa pel i tsacamlab cal a Obed axi pel i tsacamlab cal a Booz. A Booz pel i tsacamlab cal a Salmn axi pel i tsacamlab cal a Naasn. 33 A Naasn pel i tsacamlab cal a Aminadab axi pel i tsacamlab cal a Aram. A Aram pel i tsacamlab cal a Esrom ani a Esrom pel i tsacamlab cal a Fares axi pel i tsacamlab cal a Jud. 34 A Jud pel i tsacamlab cal a Jacob axi pel i tsacamlab cal a Isaac. A Isaac pel i tsacamlab cal a Abraham ani a Abraham pel i tsacamlab cal a Tar axi pel i tsacamlab cal a Nacor. 35 A Nacor pel i tsacamlab cal a Serug axi pel i tsacamlab cal a Ragau. A Ragau pel i tsacamlab cal a Peleg ani a Peleg pel i tsacamlab cal a Heber axi pel

Pujnal a Jess

Juan im pujayamalits yan i inicchic. Taley chichits a Jess, ani pujan jaye. Ani biyat tam ti exom ti ol a Jess, japquinal ti eb. 22 Tamna tal ti eb paiil an Espritu Santo tsutab ejtil i cucu. Ta jilcon cal a Jess. Tam atsatmel jun i cau tal ti eb cal a Dios, taunab a Jess antse: Tataits pel tu ichich hual Tsacamil. In lej culbel cal tata.

21A

I biyal juntalab xitslab cal a Jesucristo

Jess in cuaalits jelat jun inic cal lajuj i tamub tam tin tuju in tojlabil. Exla pel i tsacamlab cal a Jos axi pel i tsacamlab cal a El. 24 A El pel i tsacamlab cal a Matat. A Matat pel i tsacamlab cal a Lev. A Lev pel i tsacamlab cal a Melqui. A Melqui pel i tsacamlab cal a Jana axi pel i tsacamlab cal a Jos. 25 A Jos pel i tsacamlab cal a Matatas ani a Matatas pel i tsacamlab cal a Ams. A Ams pel i tsacamlab cal a Nahum. A Nahum pel i tsacamlab cal a Esli axi pel i tsacamlab cal a Nagai. 26 A Nagai pel i tsacamlab cal a Maat ani a Maat pel i tsacamlab cal a Matatas. A Matatas pel i tsacamlab cal a Semei. A Semei pel i tsacamlab cal a Jos axi pel i tsacamlab cal a Jud. 27 A Jud pel i tsacamlab cal a Joana axi pel i tsacamlab cal a Resa. A Resa pel i tsacamlab cal a Zorobabel ani a Zorobabel pel i

23A

(Mt. 1.117)

SAN LUCAS3,4 i tsacamlab cal a Sala. 36 A Sala pel i tsacamlab cal a Cainn axi pel i tsacamlab cal a Arfaxad. A Arfaxad pel i tsacamlab cal a Sem. A Sem pel i tsacamlab cal a No axi pel i tsacamlab cal a Lamec. 37 A Lamec pel i tsacamlab cal a Matusaln axi pel i tsacamlab cal a Enoc. A Enoc pel i tsacamlab cal a Jared. A Jared pel i tsacamlab cal a Mahalaleel axi pel i tsacamlab cal a Cainn. 38 A Cainn pel i tsacamlab cal a Ens axi pel i tsacamlab cal a Set. A Set pel i tsacamlab cal a Adn axi pel i tsacamlab cal a Dios.

126 puhuel an tsabal. 6 Ani uchan cal an teneclab: Nan im pithnenequits u ey cal patal nixe xi pulic bichoulom ani u punuhual ti abatnom jitats nan cu lena. U ejtohual tu punu tit abatnom cal patal nixe xi pulic bichoulom tsabal cal patal in tsalat. 7 Expith ca tuthu a cualal ani tiquin cacna, tamna neets tu tala pitha patal jahua a tsutal abal ca abatna. 8 Toctsin a Jess: Teneclab, quit tixcanits xo cal nana. In ulal an Tocat Thuchlab abal an inic quin cacna ani quin tojonchi im Paylom Diosil expith. 9 Tam netha a Jess ti bichou Jerusaln cal an teneclab ani tin oc an tiyopan lej tecat. Uchan: Max chubax pel ti lej Tsacamil a Dios, ma teje quit tictson ani ma tsabal. 10 Neets quit jecontha, cum thuchathits al an Tocat Thuchlab abal a Dios neets ti abchi i ngelchic abal ti alhua beletna. 11 Thuchathits jaye abal an ngelchic neets ti cobitsiy tin cubac abal ma yab quit tithcuan al i tujub. 12 Toctsin a Jess: In ulal an Tocat Thuchlab abal yab ca alquith tacchiquiy a Dios, aba ani jaja pel i beletnom cal an inicchic. 13 Cum an teneclab yabats in ms ela janto ti quin nixocnaye a Jess ca hualbin, tam tixcanits ani ohueyits hue yab huichiy.

Nixocnab lenab ca hualbin a Jess cal an teneclab

Taley tixcan a Jess jun ti pujnenec al am pulic itse Jordn, ani jum putat coonchith in ichich cal an Espritu Santo. Ani netha cal an Espritu Santo ca cale ti al i joltam. 2 Taja lej nixocnab lenab ca hualbin cal an ocox teneclab. Jilcon tsab inic a quicha taja, ani ni janto yab in capu, expith lej cail. 3 Taley uchan cal an teneclab: Max chubax pel ti lej Tsacamil a Dios, ca ucha axe xi tujubchic ca huencon ti pan. 4 Toctsin a Jess: An Tocat Thuchlab in cahuintal a Dios in ulal abal an inic yab expith quin ejatna an capnel, jaye quin ejatnanchi patal in cahuintal a Dios. 5 Tam netha a Jess cal an teneclab ti al i tecat oc bolchal, ani uchan quin meta jun athic tim patal am pulic bichoulom tim

(Mt. 4.111; Mr. 1.1213)

A Jess in tsiquiyal in tojlabil ti Galilea

huichiy a Jess ti pulic bichoulom Galilea, ani jum putat

14Taley

(Mt. 4.1217; Mr. 1.1415)

127 tsaplilinchab in ichich cal an Espritu Santo. Ani lej tiloxnanchab in tajbil ti al nixe xi tsabal abal jutamqui. 15 Xeets tsabibil ti exobchix tin tiyopanilchic an Israel, ani lej puhuethanchab im bij cal tim patal an inicchic.

SAN LUCAS4 aychab janto neets quin ulu. 21 Tam in ulu: Xohueits nan u tajchal an inicchic jantini tin olnab ti al nixe xi Tocat Thuchlab ax tu ajinchichic. 22 Ani patal axi muthat tajachic in tsutal abal a Jess pel i alhua inic, ani in jicpanchal an alabel cau jahua u olchinalchic. Aba ani, talchic in ulu bel antse: Yab i jaits axe in tsacamilqui a Jos? 23 Tam a Jess in uchachic: U uluhuabits ilalixcua ca cuete jeltha ta ba, ani chubax jats a le tiquin ucha. A le tiquin ucha cu taja teje tu cuete bichohuil jahua a atsamal u tajamal tihua ti Capernaum. 24 A Jess in uchayechic: Chubax nan tu uchalchic abal axi caulome cal a Dios yab u cacnab cal in at bichou. 25 Ti biyal huaatsac yan i tsemchith uxum cal an Israelchic tam ti xetsin a Elas an caulome cal a Dios. Tsemets yan i inicchic cal an jayil, cum ox tamub cal tsejel ti yab ulits an ab. 26 Ani a Dios in aba a Elas ca cale cal juncats i tsemchith uxum ax u cuajil ti pil i bichou Sarepta utat ti bichou Sidn, ani yab in aba ca cale cal ni jun i tsemchith uxum axi pel in at Israel. 27 Ani jaye pil a quicha cal an Israelchic huaatsac yan ax in cuaal an tit axi capux cal in anam tuul tam ti xetsin a Eliseo an caulome cal a Dios. Ani a Eliseo yab in jeltha in at Israelchic, expith in jeltha a Naamn ax u cuajil ti pil i bichou ti tsabal Siria. 28 Tam tin atsa an cau jahua antsana in ulu a Jess, tam ti lej

Xeets a Jess ti Nazaret

ulits a Jess ti bichou Nazaret jun ti yejenec ti inic. Cum in ujnam ani, otsits tam sbado tin tiyopanil an Israel, ani cubiy taja abal quin ajinchi an inicchic an Tocat Thuchlab in cahuintal a Dios. 17 Pithan an u thuchath cal an caulome cal a Dios Isaas, in japiy ani in ajiy jun tu olnab jaja al nixe xi Thuchlab antse: 18 An Espritu Santo cuajat cal nana. A Dios tim punumal cu exobchi an tsejhuantalchic an alhua cau. Jaja tin abamal abal cu lubachmethanchi in ichich jitats yajchiquith. Cu olchi jantini ta ca hualcanthanchat in ichich cal an hualabtalab axi cal tu huicat cooyab. Cu tsuuxmetha an joctsichic. Cu jecontha an inicchic ax u othnab cal in hualab. 19 Cu olchi an inicchic abal xo pelits in quijil ca yajnanchat cal a Dios. 20 Taley a Jess in mapcuy an u ani in huichbanchi an tolmix eyal axi taja ti al an tiyopan. Tam buxcanits ani u lej metnal cal patal axi cuajat ti al an tiyopan,

16Taley

(Mt. 13.5358; Mr. 6.16)

SAN LUCAS4 tsacuy patal axi cuajat taja ti al an tiyopan. 29 Thubat cubiychic ani in netha a Jess hualte am bichou. In netha tin chum i tecat oc bolchal abal taja quim petna. 30 Tocat yab in ejtouchic, cum tsinat calets jaja.

128
A Jess in jelthal in uxum iyam a Pedro

Jun i inic cooyab cal i atax teneclab

ulits a Jess ti Capernaum axi pel i bichou cuentalith ti Galilea. Taja tam sbadochic in exobchalchic an inic, cum antsana in ujnamits quin exobchi. 32 Ani lej jicpanchab in exobchixtal cum u exobchix cal i lej uchbith cau. 33 Taja jun i sbado cuajat ti al an tiyopan jun i inic cooyab cal i atax teneclab. U lej thajanthab cal an atax quin ucha a Jess antse: 34 Tata ojni janto hualam a le tucu tajchi. Jess Nazaretib? Hualam a le tucu tajat talabetha. Nan tu exlanchal a ey pel ti Tocat Tsacamil a Dios. 35 Tam a Jess in cuiya an atax teneclab in ucha: Quit tsibcan ani quit cale tin ichich axe xi inic. Tam ma ijca tsabal an inic cal an atax teneclab, ani tam calejits tin ichich yabats in othnal. 36 Ani tam lej in jicpal patal axi cuajatchic taja, ani in uluchic: Janto tam uchbixtalab in cuaal axe xi inic? In cuaal in lej tsap abal quin ata ani quin canchi i atax teneclab. 37 Ani lej tiloxnanchab in labith tajbilchic a Jess tim puhuel nixe xi tsabal Galilea.

31Taley

(Mr. 1.2128)

cale a Jess ti al an tiyopan, ta cale tin quima a Simn. Taja cuajat mool cal i tsapic caqueltalab in uxum iyam a Pedro. Ani lej canat uchan a Jess max quin jeltha. 39 Tam utey a Jess, tocat in ulu ca tixcan an caqueltalab, ani thubat tixcanchatits. Tsacpan, ani taley im pijchi a Jess junax cal in junquilchic.

38Tam

(Mt. 8.1415; Mr. 1.2931)

A Jess in jelthal yan i yaulchic

a quicha, ani u chanchinal a Jess yan i yaulchic cal jahuaquitsqui tam yaulats. Im punchal in cubac ti junchic an yaulchic ani antsana tin jelthalchic. 41 Ani yantalam jaye axi cooyab cal i atax teneclab canchinal. Thajat uchnal a Jess cal nixe xi atax teneclab: Tataits pel ti Tsacamil a Dios. Tam a Jess in cuiyachic an atax teneclab. Aba ani exlanchatits in ey cal jajachic abal jaja jaits a Cristo, bel yab in hualcanchi quin olchi in ey cal jita.

40Otscanalits

(Mt. 8.1617; Mr. 1.3234)

Thajchix a Jess ti Galilea

ti chutheyits cale a Jess ti al am bichou, cale ti al i joltam. Ani aliyab cal am bichou, ani tats ti elan ti al an joltam. Ani lej canat uchan abal yabaye ca tixcan, cum lenabe ca jilcon al nixe xi bichou. 43 Ani a Jess in uchachic:

42Tam

(Mr. 1.3539)

129 U cuaal u uchbil cu cale cu olnanchi an inicchic al pil i bichouchic jaye jantini tin tajal a Dios ti Tsale. Jats tin abath cal a Dios. 44 Jaxtam xetsitsil a Jess ti Galilea ti exobchix ti al in tiyopanil an Israelchic.

SAN LUCAS4,5 cal in cubac ca chich ti tolmiyab cal in at tojnal axi cuajatchic al junaquits i tan. Tam chich jajachic in tuchiy axi tsab i tan cal i tool, ma hueits ca uctsin an tanchic cal xi yantalam i tool. 8 Tam tin tsuu a Simn Pedro antsana, tam tin tuthu in cualal tin tamet a Jess, ani in ucha: Ajatic, cum pel in hualbith inic u atsal yab u tomnal quin chich ta tamet. 9 Ani lej jicpax a Simn ani cal patal in at tojnalchic cal nixe xi yantalam i tool calthame. 10 Aniye jaye in jicpal a Jacobo ani a Juan in cuitolilchic a Zebedeo. Pelchic xe in at tojnal jaye a Simn. Tam uchan a Simn cal a Jess: Yab quit jiquey, quit chich cal nana. Ma xohueits nan neets tu aba tit alim cal an inic axi nana tiquim bela. 11 Cal axe xi cau im belthachic an tan ma in tamu an tsabal. Tam in tala jilcachiquiy in tojlabil, ani tsateychic cal a Jess.

Caltha yantalam i tool cal a Simn ani in juntalchic

Jun a quicha cuajat a Jess hualte am pulic lejem Genesaret, ani ulits taja yantalam i inic cal jaja. Lej quitscomayab jaja cal an mulcunel, cum in lechic ca exobchin in cahuintal a Dios. 2 A Jess in tsuu tsab i jolat tan hualte am pulic lejem. Pel i tanchic axi jilnenec taja cal i alim toolchic, ani cuajat jajachic hualte am pulic lejem ti pacul cal an thachumtalab cal an tool. 3 Otsits a Jess tin tanil a Simn, ani in ucha max ca hue nixquinchat al am pulic lejem. Tam buxcan a Jess al an tan, ani in tsiquiy ti exobchix cal am pulic mulcunel. 4 Tam ti talits ti exobchix, in uchaye a Simn: Ca beltha ms hue an tan jun ti luputh an ja, ani ca petna an thachumtalab cal an tool abal ca caltha hue i tool. 5 Toctsin a Simn: Exobchix, i examalits qui caltha an tool ma patal an acal, ani ma ni jun i tool yab i calthamal. Ojni bel cum tata tin uchal neets cu petna an thachumtalab. 6 Im petnaits, ani balin yan i tool ma tujey ca taptsin an thachumtalab. 7 Tam in tipchi

(Mt. 4.1822; Mr. 1.1620)

A Jess in jelthal jun i inic ax in cuaal i tit capux cal in anam tuul

a quicha cuajat a Jess al i bichou tam ti ulits jun i inic ax in cuaal i tit capux cal in anam tuul. In tsuu a Jess ani chich in tuthuhual in cualal tin tamet, ma paclun tsabal cal in hual. In lej canat ucha: Ajatic, max a leac a huital tiquin jeltha. 13 Tam a Jess in tacchi cal in cubac ani in ucha: U le tu jeltha, ani ma xohue it jelthachits. Ani tamequi

12Jun

(Mt. 8.14; Mr. 1.4045)

SAN LUCAS5 tixcanchatits an tit. 14 Tam a Jess in ucha yab quin olchi jita jahua tajchinenec. In ucha jaye: Expith quit cale cal am pale ani ca bina an tsacchixtalab ax in ulal an tsejcath cau binath cal a Moiss in uchbil quim bina jitats jelthachits cal an tit axi capux cal in anam tuul. Antsana ta ca taja abal ca tejhuamethanchi an inicchic abal it jelthachits. 15 Ani lej tiloxnanchab in labith tajbilchic a Jess. Chuthel chuthel u tamcunal yantalam i inic abal quin atsanchi in cahuintal ani abal ca jeltha. 16 Aba ani u lenab ca atsanchat in cahuintal a Jess, bel jaja u pelel junchiquil al i joltam ca olon.

130 Nan tu paculanchal a hualab. 21 Tam an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani an fariseochic in tsalpanchal jahua a Jess antsana in ucha an tsambe. In tsalpayalchic jita jaja abal in tajal ejtil max pel a Dios. In uluchic tin ichich abal expith a Dios jats in cuaal in eyaltal quim paculanchi in hualab an inic. 22 Ani a Jess in exlaits jantini tu tsalpanchab cal jajachic. Jaxtam in uchachic: Jale tatachic tin quibtsoth tsalpanchal u ey? 23 Yab quibat abal nan cu ucha an tsambe nan tu paculanchal a hualab, ani yab quibat jaye cu ucha quit tsaquiy ani quit belats. 24 Nanaits tin Juntal patal an inicchic, ani cal u eyaltal tin jelthom tiquin exlanchi u ey abal u cuaal jaye u eyaltal teje tsabal cu paculanchi in hualab an inic. Tam a Jess in ucha an tsambe: Quit tsaquiy ca thaya a tseyte tatil ani quit calets ta quima. 25 Ma tamequi thubat tsacpan jelthachits, ani in thaya in tseyte tatil jun ti cuatsatac, ani ta cale tin quima. In lej puhuethanchal im bij a Dios. 26 Patal an inicchic axi muthat taja in jicpal ani im puhuethanchal im bij a Dios jaye. In uluchic: Xo ojni i tsuuhuits i labith tajbilab.

A Jess in jelthal jun i tsambe

a quicha tam ti exobchix a Jess, cuajat quetechic ti otsohuix i fariseochic ani i exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. Chenecchic ma ti Jerusaln ani ma tim patal am bichouchic axi cuentalith ti Galilea ani ti Judea. Jaye a Jess in jelthal i yaulchic, ani antsana tin tejhuamethal in tsap a Dios. 18 Tam ulits talchic i inic in chithal i tsambe al i tseyte tat. In le quin otha tin al an ata ani quin moca tin tamet a Jess. 19 Yab in ejtou ni juta quin otha cum lej yantalam an inicchic cuajat. Tam cathiychic hualqui ani in jacchi hue in jujlabil an ata. Tam im pabachic an tsambe cal patal an tseyte tat, ani in moca tin tamet a Jess. 20 Tam ti a Jess in tsuu antsana in lej belalchic, tam in ucha an tsambe:

17Jun

(Mt. 9.18; Mr. 2.112)

A Jess in caniyal ca tsatey cal jaja a Lev

talbel tam ti neets ti bel a Jess in tsuu jun i inic quetel im batscuhual an jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno. Pel a Lev. A Jess in ucha:

27Taley

(Mt. 9.913; Mr. 2.1317)

131 Tiquin tsatenchi. 28 Tam thubat cuble a Lev, in tala jilcachiquiy jahua in tajalac. In tsatenchi a Jess. 29 Ani talbel tsejcanchat a Jess i tsalat capuxtalab tin quima a Lev. Cuajatchic taja quetel ti capul al an mexa yan i batscul jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno ani yan queat i inic. 30 Tam talchic i fariseo ani i exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss in tsiquiyal quin jolbiy in exobalilchic a Jess. In uchachic: Jale a tajalchic antsana it junax capul cal nixe xi batscul jalbixtalab tuminchic tin cuenta an gobierno ani cal xi queat i hualbith inicchic? 31 Toctsin a Jess in uchachic: Axi lubach an inic yab in yejenchal i ilalix, expith axi yaul ojni jats in yejenchal. 32 Nan in chenec cu caniy ca chich cal nana ca jictson cal in hualab jitats in lej exlalits tin ichich abal pel i hualbith inic ani iba ax in tsalpayal pel i alhua inic.

SAN LUCAS5,6 Yab in tomnal ca pablats yab ca caputs ax u tsabixchic cal an tomquintalab biyat cuajate an tomquinel inic. 35 Max quim baju a quicha tixcanenequits an tomquinel inic, tam ojni in tomnalits ca pablatschic ani yab ca caputs. Tam nan in tixcanenecaquits, tam ojni in tomnal ca pablats u exobalilchic jaye. 36 A Jess in uchayechic i jalpith cau: Yab in tomnal ca mutsiyat i it tsejcathits toltom ani cal ca cuachiyat i biyal toltom. Max ani ca tajchin, u othiyab axi it. Ani jaye am pejach an it toltom yab u jilconal alabel cal am biyal toltom. 37 Yab in tomnal ca baliyat al i biyal balixtalab ot in jalil an lab tuthub ax u it boclinalits. Max ani ca tajan, neets ca mitscan an ot ani neets ca huaclan am boc lab tuthub. Antsana ti neets ca othey am balixtalab ot ani neets ca quibey am boc. 38 Jaxtam in tomnal ca baliyat in jalil an lab tuthub ax u it boclinalits al i it balixtalab ot. Tam neets ca ohuey am balixtalab ot ani jaye am boc. 39 Jitats in utsal am biyal boc yab neets quin lena axi it, cum in tsalpayal abal axi biyal jats axi lej huinat alhua.

Conoyab a Jess tin cuenta am pabiltalab cal an capnel

conoyabe a Jess cal an fariseochic ani cal an exobchixchic cal an ley binath cal a Moiss antse: Jale u huilquith pabil yab u capul ani u lej ol in exobalilchic a Juan pujax ani in exobalil an fariseochic, ani tata a exobalilchic patal a quicha u capul ani yab u pabil? 34 Toctsiyatchic cal a Jess:

33Exom

(Mt. 9.1417; Mr. 2.1822)

Putsil in exobalilchic a Jess cal in hualil an lab em

Jun i sbado xeets a Jess junax cal in exobalilchic al jun i tayablab lab em, ani in exobalilchic xeets im putsiyal in hualil an lab

(Mt. 12.18; Mr. 2.2328)

SAN LUCAS6 em. In ixiyal tin cubac ani in capal. 2 Tam uchanchic cal an fariseochic: Tatachic ojni a tajal tam sbado jahua in ulal an tsejcath cau binath cal a Moiss yab ca taja. 3 Tam a Jess in ucha an fariseochic: Hualam yab a ajiyamal janto in taja a David junax cal in junquilchic ti jayqui tam ti cail jajachic. 4 Otsits jaja tin quima a Dios ani in capchi an tocat pan axi expith u jilchinal quin capu am palechic. Aba ani yab pel i pale a David, in capchi nixe xi pan ani im pitha in junquilchic quin capchi jaye. 5 A Jess in uchayechic antse: Nanaits tin Juntal patal an inicchic ani u cuaal u eyaltal cu ulu janto ta ca eyentha an sbado.

132 tam sbado? Qui taja alhua o qui taja yab alhua? Qui jeltha axi yaul o qui jila ca tsemets? 10 Tam a Jess tocat in metal tin tonith axi cuajatchic cal jaja, ani in ucha an inic axi huayenec in cubac: Xo ca lemca a cubac. In lemca, cum jelthachits. 11 Tam lej tsacuy axi cuajatchic taja, ani conx jun cal xi jun jantini ti quin jolbiy a Jess.

A Jess in tacuyal axi lajuj tsab tin abathualejilchic

An inic axi huayenec in cubac

i sbado otsits a Jess tin tiyopanil an Israelchic, ani taja in tsiquiy ti exobchix. Ani cuajat taja jun i inic axi huayenec in huinab cubac. 7 An fariseochic ani cal an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss in lej tsapic cocom a Jess cal in hual. Max quin jeltha tam sbado an inic, neets quin jolbiy. 8 A Jess in exlaits abal antsana tu tsalpanchab cal jajachic. Tam in ucha an inic axi huayenec in cubac: Quit tsaquiy ani quit cubiy teje. Tam tsaquiy ani cubiy. 9 Tam a Jess in conoy an fariseochic ani nixe xi exobchix: Janto tu jilalchic an tsejcath cau binath cal a Moiss qui taja

6Junaque

(Mt. 12.914; Mr. 3.16)

a quicha cale a Jess al i bolchal ca olon, ani ma tats tin huata patal an acal ti ol. 13 Tam ti chuthenequits, in caniy ca chich in exobalilchic quin tacuy lajuj tsab jajachic tin abathualejil. 14 Im bijchic pel a Simn Pedro, ani a Andrs axi pel in ebchal a Simn. Pel a Jacobo, ani a Juan, ani a Felipe, ani a Bartolom. 15 Pel a Mateo, ani a Toms, ani a Jacobo axi pel in tsacamil a Alfeo, ani a Simn axi pelac i tsatel cal an cuenel ax u bijiyab ti cananista. 16 Taley pel a Judas in ebchal a Jacobo, ani jaye a Judas Iscariote axi neets quin tsinat bina a Jess tin cubac in tomolnaxilchic.

12Jun

(Mt. 10.14; Mr. 3.1319)

A Jess in exobchal yan i inicchic

paiy a Jess ti al am bolchal junax cal in exobalilchic, ani jilcon al jun i pacchal jun ti mulcunenequits yantalam i inicchic. Chenec jajachic ma tim puhuel Judea ani ma ti Jerusaln.

17Taley

(Mt. 4.2325)

133 Talchic jaja chenec ma ti Tiro ani ti Sidn axi pel i bichouchic tin hualchictelil am pulic lejem. Chenecchic abal quin atsanchi in cahuintal a Dios cal a Jess, ani jaye abal ca jeltha cal an yaulats ax in cuaalchic. 18 Talchic jaye u cooyab cal i atax teneclab, ani u canchinal. 19 Patal an yaulchic in lej le ca tacxin cal a Jess, cum jaja in tala jelthal an yaulats cal in tsap.

SAN LUCAS6 yab a yejenchal a Dios, cum talbel neets ca atsa i yejenchixtalab ta ichich. It tsejhuantalchic max it culbel ta cuetemtal ani yab cal a Dios, cum neets quim baju a quicha ma tam quit uquin tin ebal an tepintalab. 26 It tsejhuantalchic max patal an inicchic ti uchal abal it alhua iniccua, cum antsana tu uxnal tam ti biyalits an quetach caulomechic jaye.

Axi culbel ani axi yab culbel

Qui canitha ax tu tomolnal

in metal a Jess in exobalilchic ani in uchachic: Neets quit lej culbechic max a atsal it tsejhuantal ta ichich tin tamet a Dios, cum tamits a Dios neets quin taja ti Tsale ta ichich. 21 Neets quit culbechic max a cainchal jahua bolith, cum tamits a Dios neets ti pitha. Neets quit culbechic max it ucnal, cum tamits a Dios neets ti culbethanchi a ichich. 22 Neets quit culbechic max quit ata ani max quit pojca cal tin ebal nana u bij tin Juntal patal an inicchic. Neets quit culbechic max quit tsauhuat cal i cau ani max quit tilibnanchat a bij tin ebal nan u bij. 23 Quit jum putat culbechic tam quim bajuhuits a quicha antsana ti quit tajchin, cum tam quit ulits ti eb neets quit pithan lej yan a atohual. Ca tila abal antsanaits ti yajchiquiyame jaye im biyal caulomejilchic a Dios. 24 It tsejhuantalchic max it rico cal expith jahua teje tsabal, cum jats expith a ejtohual ca culbetna. 25 It tsejhuantalchic max a tsalpayal

20Tam

(Mt. 5.112)

tu uchalchic axi xo tin atsanchal, ma ca canitha a tomolnaxil. Ma ca tajchi i alhuatalab jaye jitats ti atal. 28 Ca conchinchi i lablinchixtalab cal a Dios jitats ti quithab uchal ani jitats ti tsauhual cal i cau. 29 Max jita ti cuajchi ta tsaub, ca huenconchi jaye axi jum poque. Max jita ti tixcanchi a pulic coton, ca jila ti tixcanchi jaye a coton. 30 Max jita ti conchi jantots, ca pitha. Max jita ti tixcanchi i calab, yab ca xijcath ucha ti huichbanchi. 31 Jantini tatachic a le quit tajchin alhua, antsana ta ca tajchi a at inic. 32 Yab pel i lej alhuatalab max expith a canithal jitats ti canithal. Ma am pojcaxchic in canithal in at pojcax. 33 Yab pel i lej alhuatalab max expith a tajchal i alhuatalab jitats ti tajchal i alhuatalab. Ma am pojcaxchic in tajchal i alhuatalab in at pojcax. 34 Yab pel i lej alhuatalab max expith a matinchal jita in ejtohual ti huichbanchi. Ma am pojcaxchic in matinchal in at pojcax. 35 Tatachic pelits a uchbil ma ca canitha a tomolnaxil

27Nan

(Mt. 5.3848; 7.12)

SAN LUCAS6 ani ca tajchi i alhuatalab. Ca matinchi ani yab ca xijcath aychi ti huichbanchi. Max antsana ta ca tajchi a at inic, tam a Dios neets ti pithaye ms yan i alhuatalab. Tam ojni neets quit exlachic tit tsacamlab cal a tecat pulic Paylom Dios ti eb. Ca tajchi alhua a at inic, cum a Dios pel i alhua inic ma cal axi yab cacnax cal jaja ani ma cal axi pojcax jaye. 36 Jantini a Tata ti eb in yajnanchal patal an inicchic, antsanate ca yajnanchichic.

134 inic, ani yab a tajal ti cuenta a pulic hualab. Ejtil max ca tsuchi an tsacam amul tin hual a at inic, ani yab a tajal ti cuenta am pulic te axi cuajat ta cuete hual. 42 Tata ojni a uchal a at inic abal ti jilchi ca tixcanchi an amul tin hual, ani yab a tajal ti cuenta am pulic te axi ta cuete hual. Tocat it eb tocatquichic. Ca ocox tixca am pulic te ta hual, ani tam tiquele neets quit tajax tsuxinits abal ca tixcanchi an tsacam amul tin hual a at inic.

ca jolbiychic a at inic, ani a Dios yab neets ti jolbiy. Yab ca tetsiychic a at inic, ani a Dios yab neets ti tetsiy. Ca paculanchi a at inic, ani a Dios neets ti paculanchi. 38 Ca pitha a at inic, ani a Dios neets ti pitha. Neets ti lej pitha alhua lejbath, ani alhua niath, ani alhua thiyach, ani ma alhua ocat. Cal a lejbaxtal janto tit lejbanchix ani ca pitha a at inic, antsana a Dios jaye neets ti lejbanchi ani ti pitha. 39 Tam a Jess in uchaye queat i jalpith cau: Auxe max in ejtohual i joctsi quin lotocna in at joctsi. Hualam axi tsab tin eb neets ca ijcan al i jol cum yab u tsuux. 40 Yab u jalunchab in tsalpathtal an exobchix cal in tsalpathtal an exobal. Ma an exobal quin tala exobnanchits in exobchixtal an exobchix, tam tiquele neets quin ejtilnanchi in tsalpathtal an exobchix. 41 Tatachic ojni a huatath tajchal ti cuenta in tsacam hualab a at

37Yab

(Mt. 7.15)

An jolbix

Exlab an te cal in hualil

alhua an te yab in ejtohual quim bina i quithab hualilab, ani axi yab alhua an te yab in ejtohual quim bina i alhua hualilab. 44 I exlal an te cal in hualil. Am bathuch yab im binal i hualilab lab bec, ani an tocnal tsaj yab im binal i hualilab lab tuthub. 45 An inic axi alhua in ichich in caunal i alhua cau, ani an inic axi quithab in ichich in caunal i quithab cau. Jantinits tin lej ichich an inic, jats neets quin ulu tin hui.

43Axi

(Mt. 7.1720; 12.3435)

An ata axi cubat al an tujub ani axi cubat al an tsabal

tin alquith bijiyalqui tin Ajatic ani yab a tajal jahua nan tu uchal ca taja. 47 Nan neets tu olchichic in ejtiltal jitats ca chich cal nana ani tiquin atsanchi u cahuintal ani tiquin tajchi jahua nan cu ucha quin taja. 48 Pelchic xe ejtil i tsejcom ata ax in ocox tsaja lej luputh ma im baju jun ti

46Tatachic

(Mt. 7.2427)

135 cuajat i tujub. Tats tin moca in tujub cub abal ca tsapic cubiy an ata. Lej puhuey am pulic itse ma an ja im baju in acan an ata, ani yab paclun an ata cum in cuaal in lej alhua cub. 49 Jitats tiquin atsanchi u cahuintal ani yab tiquin tajchi, jayetsequi ejtil i tsejcom ata. Pelchic xe ejtil i tsejcom ata ax in eb cuba i ata eblimqui an tsabal, ani yab in tsejcanchi in tujub cub an ata. Lej puhuey am pulic itse ma an ja im baju in acan an ata, ani tocat cuajla ani tala paclunits an ata.

SAN LUCAS6,7 yab u cuaal u alhua abal tata quit otsits nan tu quima. 7 Ani jaxtam nan yab in cale tu aliy. Bel tocat ca ulu i cau tata, ani neets ca jeltha u tolmihual. 8 U exlal abal jahua tata ca ulu, jats neets ca tajan. Cum nana in abatnab cal i oclec ani nana pel tin abatnom cal i soldadochic. Max nan cu ucha i soldado ca cale juta, neets ca lej cale. Max nan cu ucha i soldado ca chich teje, neets ca lej chich. Max cu ucha u tolmihual quin taja jantots, jats neets tiquin tajchi. 9 In jicpal a Jess tam ti olchin abal an capitn in ulu antsana. Tam in metal an inicchic axi tsatat cal jaja, ani in ulu: Lej chubax yab juta u elamal jitats lej belom ejtil axe xi capitn. Ma ni cal an Israelchic yab u elamal. 10 Tam ti huichits jajachic tin quima an capitn axi abatnamechic quin taunanchi a Jess, tam in ela jelthachits in tolmihual an capitn.

A Jess in jelthal in tolmihual i capitn

Talits ti exobchix a Jess cal an iniclom, ta cale ti Capernaum. 2 Taja ti cuajat jun i capitn soldado romano ax in cuaal in tolmihual lej calchith, ma hueits neets ca tsemets. Ani lej canithab cal an capitn. 3 Tam tin atsa an capitn abal ta xeets a Jess, in aba talchic i yejtselab Israel quin caniy ca chich abal ca jelthanchat in tolmihual. 4 Utey jajachic cal a Jess, in lej canat ucha: Pel i lej alhua inic an capitn ani in tomnal tata ca jelthanchi in tolmihual. 5 Jaja lej canithom cal am bichou Israel, ma tu tsejcanchamal huahua i tiyopan. 6 Tam ta cale a Jess junax cal jajachic. Tam ti utatits ti neets ca ulits tin quima an capitn, tam an capitn in aba talchic in jaub quin ucha a Jess antse: Ajatic, yabats ca taja i tojlab quit chich, cum nan u atsal abal

(Mt. 8.513)

a Jess neets tihua ti bichou Nan junax cal in exobalilchic ani cal yantalam i inicchic jaye. 12 Tam ti hueits utat neets quim baju am bichou, a Jess in tsuu u nethab jun i tsemelom ca joliyat. Pel in juncats cuitolil i tsemchith uxum. Ani neets junquimte an tsemchith uxum cal yantalam i inicchic ax u cuajilchic taja ti Nan. 13 Tam ti a Jess in tsuu an tsemchith uxum in yajnanchi, ani in ucha:

11Taley

A Jess in ejthal in cuitolil i tsemchith uxum

SAN LUCAS7 Yabats quit uquin. 14 Ani utey in taca an caja jun ti balith an cuitol tsemelom, ani cubitschic an quital. Tam a Jess in tauna an tsemelom: Cuitol, quit tsaquiy. 15 Tam tsacpan an cuitol axi tsemenecac ani in tsiquiy ti cau. Ani taley a Jess in huatbanchi cal in mim. 16 Ani patal an inicchic axi taja jictson tam tin tsuu jahua tajnenec, ani im puhuethanchal im bij a Dios. In uluchic: Teje chichits cal huahua jun i pulic caulome. In uluchic jaye antse: Pel in abbil a Dios abal tucu tolminchi huahua ax pel tu bichohuil a Dios. 17 Ani tiloxnanchab jathua tim puhuel am pulic bichoulom Judea an labith tajbilab jahua antsana in taja a Jess.

136 a Jess in jelthal yantalam i yaulchic. Jaye in canchal i atax teneclab an inicchic ani in tsuuxmethal yan i joctsichic. 22 Taley in toctsiy in abatnanelilchic a Juan: Quit calechic ca olchi a Juan jahua xohueits a tsuumal ani jahua a atsamal u tajchal an inicchic. U tsuuxmethal an joctsichic ani u jelthal an cuetsechic abal ca alhua belats. U jelthal ax in cuaal i tit axi capux cal in anam tuul. Jaye u otsoxmethal an tsinechic ani u ejthal an tsemelomchic. Jaye u thajchixnanchal an tsejhuantalchic an alhua cau. Antsana ca olchi a Juan. 23 Lej culbelits jitats tayath belom cal nana ani max yab u tapchinal im belomtal. 24 Tam ti calets in abatnanelilchic a Juan, tam a Jess in tsiquiy quin tiloxnanchi an inicchic a Juan, ani in conoyal antse: Janto tam inic a tsalpay neets ca tsuuchic tam it cale ca tsuu a Juan tihua ti al an joltam? Hualam a tsalpay neets ca tsuu i inic axi palulul ejtil i pacb tam juchuyab cal an ic. 25 Ani max i, hualam a tsalpay neets ca tsuu jun i inic lej huinat alhua tsejcath. Tata ojnichic a alhua tsoobits abal axi lej huinat alhua tsejcath ani in tsalat huatal tim ba jats ax u cuajil tin quima i tsale. 26 Tiquin ucha janto tam inic a chubax tsalpay neets ca tsuu max yab i pel i caulome cal a Dios. Jaits jaja a Juan, ani in ey jaja lej cathpich yab ejtil axi queatchic an caulome cal a Dios. 27 Jats a Juan ax u olnab

21Exome

In abatnanelilchic a Juan pujax

Juan pujax in tsoobnaits jantini tin tajamal a Jess cum olchinenequits cal in tsatelilchic. In caniy ca chich tsab jajachic. 19 In abachic ca cale cal a Jess quin conoy max chubax jaja jaits pel a Cristo axi bijithits neets ca aban ca chich cal a Dios. Max yab ja jaja, tam quin conoy max quin aychiye ms jita ca aban. 20 Ulitschic cal a Jess, ani in ucha: A Juan pujax tu abamal abal tu conoy max tataits pel it Cristo ax it bijithits neets quit aban cal a Dios quit chich. Ani max iba, tam tucu ucha max qui aychiye ms jita ca aban.

18A

(Mt. 11.219)

137 al an Tocat Thuchlab ax in ulal antse: Nana in Dios neets cu occhith aba u caulomejil abal ti tsejcacanchi am bel. 28 Nan tu uchalchic abal jaits a Juan pujax axi lej cathpich pulic in ey ti caulome cal patal an inic axi ma xo huatsinenequits. Bel abal ani antsana in ey jaja xo lej cathpich, talbel neets ca jalunchat cal axi ms tsipili in ey tam a Dios quin taja ti lej Tsale. 29 Yan i inicchic axi cuajat taja ani ma i batscul jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno tam tin atsaits jahua antsana in ulu a Jess, im puhuethanchal im bij a Dios. Jaits jajachic axi pujnenequits cal a Juan. 30 An fariseochic ani axi exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss iba. Yab pujnenec jajachic cal a Juan, ani antsana im pojcanchal in culbetal a Dios. 31 Taley in ulu an Ajatic: Janto cal tu cu tejhuamethanchi in ey an inicchic axi xo xeets tsabal? 32 Pelchic ejtil i tsacam ax u ubatqui ti al am plaza. Ca thajat uchan cal in at ubatchic antse: It juchunchame an tsul tam ajib ani yab it bixmats. It yajchic ajtinchame tin quichajil an tsemelom ani yab it uquincua. 33 Chich a Juan lej pabil cal an capnel, ani a uluchic cuajchith cal i atax teneclab. 34 Talbal nana tin Juntal patal an inicchic in chichne. Yab im pabil cal an capnel, ani tocat a uluchic pel tin captsutsma ani pel tin utsutsul. Pel tin jaubcua axi batscul jalbixtalab

SAN LUCAS7 tumin tin cuenta an gobierno ani pel tin jaubcua axi exlath ti lej hualbith inicchic. 35 Aba ani antsana u tsalpanchab nana ani a Juan, bel axi tsalpathchic in alhua tsoobits abal huahua u pithnenec an tsalpathtalab cal a Dios.

conoyat a Jess cal jun i fariseo ca caputs cal jaja, cale tin quima. Ulits taja, ani buxcan ba an mexa. 37 Ani jun i lej hualbith uxum al nixe xi bichou in tsoobnaits abal a Jess ta cuajat ti capul. Tam chich in chal i frasco tsejcath cal i tujub im bij alabastro. Tuchat an frasco cal i nihuihuiltalab. 38 Utey tin tamet a Jess in tuthu in cualal. Cum ucnal, ijcan in jalil in hual tin acan a Jess. Tam in huayethanchi cal in xiil. Taley in tsutsbanchi in acan, tam tin jolchi an nihuihuiltalab. 39 Tam tin tsuu nixe xi fariseo antsana tajchinenequits a Jess, in cuete tsalpaychic tin ichich antse: Max axe xi inic pelac i lej chubax caulome cal a Dios in exlamalac abal pel i lej hualbith uxum cal ti chich ti tacnal. 40 Tam uchan an fariseo cal a Jess: Nan u le tu ucha jun i cau, Simn. Toctsin an fariseo: Tiquin ucha, Exobchix. 41 Tam uchan cal a Jess: Jun i inic u nenchinal i tumin cal tsab i inic. Cal jun u nenchinal bo i bo inicchic i tumin ani cal axi junaque u nenchinal tsab inic cal lajuj i tumin.

36Cum

A Jess tin quima jun i fariseo im bij Simn

SAN LUCAS7,8 yab in ejtohualchic quin jalbinchi an matith tumin, tamna paculanchatits cal an thabal tumin. Xo tata tiquin olchi jahua nixe xi tsablom axi neets ti ms canithom cal an thabal tumin. 43 Toctsin a Simn: Nan tu tsalap neets ti ms canithom axi paculanchatits ms yan an tumin in nethal. Uchan cal a Jess: Chubax jahua a ulu. 44 Tam a Jess in meta an uxum, ani in ucha a Simn: Ca taja ti cuenta jahua tin tajchamal axe xi uxum. Nan in otsits ta quima, ani tata yab tim pitha i ja cu taca u acan. Axe xi uxum tin tacchi u acan cal in jalil in hual ani tin huayethanchi cal in xiil. 45 Tata yab tin tsutsbay, ani jaja tin tsutsbabanchi u acan. 46 Tata yab tin jolchi i aceite tu oc, ani jaja tin jolchi i nihuihuiltalab tu acan. 47 Nan tu uchal abal jaja cal in lej canithomtal in tejhuamethamal abal paculanchamejits in yantalam hualab. Axi paculanchamejits lej hue in hualab lej hue in canithomtal. 48 Tam uchan an uxum cal a Jess: Nan tu paculanchamalits a hualab. 49 Tam axi cuajatchic quetel cal a Jess ba an mexa in ulu jun cal axi jun: Jita hualam axe xi inic abal ti paculanchix cal i hualabtalab? 50 Tam a Jess in ucha an uxum: It jeconthach cal a hualab cum tim belamalits. Quit cale ta quima cal a ichich tsaclalathits.

138

42Cum

Taley xetsitsil a Jess ti yan i bichou ani ti yan i cuenchalabchic in olnal jantini tin tajal a Dios ti Tsale. Junax xeets cal jaja axi lajuj tsab in abathualejil. 2 Xeets cal jaja jaye tsab ox i uxum axi canchinenec i atax teneclab ani axi jelthame cal an yaulats. Jun pel a Mara Magdalajib axi canchinenec buc i atax teneclab. 3 Queat pel a Juana in tomquil a Chuza axi pel in tolmihual an tsale Herodes. Queat pel a Susana. Xeets jaye hue yan i uxum ax in tolminchal a Jess cal jahua in cuaal.

I uxumchic axi tolmix cal a Jess

An jalpith cau cal am bucul iyalab lab em

i bichouchic chich quin tsuu a Jess. Tam ti mulcunenequits uchanchic i jalpith cau antse cal jaja: 5 Cale ti bucul jun i bucul iyalab lab em. Xeets ti bucul ani ijcan talchic i iyalab ti al am bel. Taja u quetsnal cal an inicchic ani u capab cal an tsitsin. 6 Talchic i iyalab ijcan jaye jun ti huaats yan i tujub ani yab lej anmith. Taja cale ani huaytson cum huayenec an tsabal. 7 Talchic i iyalab ijcan jaye jun ti huaats yan i quith. Taja cale ani tala paxquiyatits cal xi yantalam an quith. 8 Talchic i iyalab ijcan jaye jun ti alhua an tsabal. Taja cale ani puhuey, ma huaats i acan im bina in hualil ti bo inic. Tam tin ulumalits axe xi cau a Jess, tam in lej tsapic ucha axi muthat tajachic:

4Yantalam

(Mt. 13.19; Mr. 4.19)

139 Jitats junat in ichich cal nana u ichich, quin lej alhua bina in xutsun cal axe xi cau.
Jale exobchix a Jess cal i jalpith cau

SAN LUCAS8 a Dios. 14 An iyalab axi ijcanenec jun ti huaats yan i quith jaye ejtil an inic axi quin atsanchi in cahuintal a Dios, ani bel in aynal in cuete biyal lenomtal. In xijcath tsalapnal an ricotalab ani an quijithtalab axi teje tsabal. Antsana u tuthithinchab in ichich cal jahua teje tsabal, ma yabats u lejel ca tayat cuajiy in cahuintal a Dios tin ichich. Jaxtam yab in tajal jahua alhua cal a Dios ani pel ejtil i acan lab em axi yab im binal in hualil. 15 An iyalab axi ijcanenec jun ti alhua an tsabal jaye ejtil an inic axi quin lej alhua atsanchi in cahuintal a Dios cal patal in ichich ani quin lej alhua penonoy tin ichich. Jats in aynanchal cal i cayatalab, ani in lej tajal jahua alhua cal a Dios. Pel ja ejtil i acan lab em ax in lej binal in hualil.

conoyab a Jess cal in exobalilchic abal janto in le quin ulu nixe xi jalpith cau cal am bucul iyalab lab em. 10 Ani uchanchic cal a Jess: Tatachic ti tsooblinchal a Dios jantini tin tajal ti Tsale, ani axi queatchic teje ti al an mulcunel u olchal expith cal i jalpith cau. Quin meta jajachic jahua u tajal, ani ejtil max tam yab in lej tsutal. Quin otsohuiy in cahuintal a Dios jahua u olchal, ani ejtil max tam yab in lej atsal.

9Tam

(Mt. 13.1017; Mr. 4.1012)

Jess in lejquinchal an cau tin cuenta an bucul iyalab lab em

nan neets tu olchichic janto in le quin ulu nixe xi jalpith cau. An iyalab lab em jats ejtil in cahuintal a Dios. 12 An iyalab axi ijcanenec al am bel jats ejtil an inic axi quin atsanchi in cahuintal a Dios ani ca tixcanchat cal an teneclab. Yab u jilchinal quim bela ani ca jecontha cal in hualab. 13 An iyalab axi ijcanenec jun ti huaats yan i tujub jats ejtil an inic axi quin atsanchi in cahuintal a Dios ani quim batsu tin ichich cal i culbeltalab. Tocat cum yab lej luputh ibibin tin ichich, jaxtam yab in ohuat belal. U tapchinal im belomtal tam ca yajchiquiyat tin ebal abal im belamal in cahuintal

11Xo

(Mt. 13.1823; Mr. 4.1320)

An jalpith cau cal an tajablab

jita yab in lecutsiyal i tajablab abal ca paxquiyat o abal ca cuajba tin alam i huaytalab tsey. Tocat in cuajbal jun ti tecat abal ca tala tajbayat alta ti al an ata. 17 Patal jahua xohue u tsincacayab cal i jalpith cau, talbel neets ca tala tejhuamethanchat ani ca tala lejquinchat an inicchic. 18 Ca lej alhua binachic a xutsun cal in cahuintal a Dios. Cum jitats in lej batsumalits xe tin ichich, jats neets ca pithane ms in cahuintal a Dios. Jitats tocat eblim im batsumalits, neets ca tixcanchat ax in tsalpayalac abal in cuaal tin ichich.

16Ni

(Mr. 4.2125)

SAN LUCAS8
In mim ani in ebchalchic a Jess

140 Jita tam inic hualam jaja abal in ejtohual quin abatna an ic ani an ja?
Jun i inic Gadarajib ax u cooyab cal i atax teneclab

ulits in mim ani in ebchalchic a Jess jun ti cuajat jaja. Yab in ejtohualchic ca utey cal a Jess, cum lej quitscomath an mulcunel. 20 Tam olchinal a Jess cal jun axi tajachic: Te cuajatchic eleb a mim ani a ebchalchic in le ti tsuu. 21 A Jess in toctsiy: Jitats quin atsanchi ani quim putu cal in cahuintal a Dios, jaits axi pel u mim ani pel u ebchal.

19Taley

(Mt. 12.4650; Mr. 3.3135)

In coythal a Jess an ic al am pulic lejem

a quicha otsenequits a Jess al jun i tan cal in exobalilchic, ani in uchachic: Cu cale tihua ti jum poque am pulic lejem. Ani ta calechic. 23 Tihua neets a Jess huayamath, biyat in exobalilchic im belthal an tan. Tamequi thaycan jun jictohual jun i ic lej tsapic ti al an lejem. Ani neets tuchichilits an tan cal an ja, ma huachiquits ca uctsin. 24 Tam ejtsintha a Jess cal in exobalilchic ani uchan: Exobchix Exobchix, u uctsinalitschic. Tam tsaquiy a Jess in cuiya an ic ani an ja. Tamequi tajat cubiyits an ic ani yabats lanquil an ja. 25 Tam a Jess in conoy in exobalilchic: Jale yab tim belal? Ani jajachic tocat jiquel ani conx antse:

22Jun

(Mt. 8.2327; Mr. 4.3541)

ulits a Jess ani cal in exobalilchic jum poque am pulic lejem ti tsabal Gadara axi jecat ti Galilea. 27 Tam ti calejits a Jess ti al an tan, utenchab cal jun i inic Gadarajib axi ohuatits cooyab cal i atax teneclab. Xeets cotith ani u cuajil al i jolimtalab tsemelom. Yabats u cuajil al i ata. 28 Utey quin tsuu a Jess, in tuthu in cualal tin tamet. An atax teneclab tin ichich in thajanthal quin thajat ucha a Jess antse: Tataits pel it Jess ti Tsacamil a tecat pulic Paylom Dios ti eb. Janto tam eyaltalab a cuaal abal tiquin otsanchi? Nan tu lej canat uchal yab tiquin yajchiquiy. 29 Antsana in ulu an atax teneclab, cum uchanits cal a Jess abal ca calejits tin ichich nixe xi inic. Yan i calat tam tu tsapic yacunal nixe xi inic cal an atax, u huicnal cal an inicchic cal i calaniyo patal tin cubac ani tin acan. Ani tocat in tala tapiyal ani u nethab cal an atax teneclab ca cale al i joltam. 30 Tam conoyab an atax teneclab cal a Jess: Janto tata a bij? Toctsin: Nana u bij Legin. Antsana ti toctsin an atax teneclab cum yan tin eb ti otsenec tin ichich nixe xi inic. 31 Tam nixe xi atax teneclabchic in lej canat

26Taley

(Mt. 8.2834; Mr. 5.120)

141 ucha a Jess abal yab ca aban ti al an luputh jol. 32 Taja hue utat xeets jun i pulic cuenel i olom ti acul al i bolchal, ani lej canat uchan a Jess max ca pithanchic an quij abal ca otsits tin inictal an olomlom. A Jess in uchachic bel. 33 Tam calpanchic tin ichich nixe xi inic, ani otsits al nixe xi olomlom. Ani taley patal an olomchic jololol ti cale ti al i cotoblom, ani ta ijcan ti al am pulic lejem jun ti tajat uctsinchic. 34 Taley am beletnomchic cal an olomlom cale athithil ti bichouchic ani ti alte quimath quin olna jahua in tajamal a Jess. 35 Taley cale am bichou quin tsuu janto tajnenec cal a Jess. Ulitschic cal a Jess ani in tsuu an inic canchithits an atax teneclabchic. Quetel utat cal a Jess ani cuachimath, alhuamethachits in tsalap. Tam ti jiquey an inicchic. 36 Tam u olchinal jajachic cal ax in ocox tsuuchic jantini ti canchinenec nixe xi inic an atax teneclabchic. 37 Tam patal an Gadarajibchic in lej ucha a Jess abal ca lejat tixcan tin cuenchal cum lej jiquelchic. Tam otsits a Jess al an tan ani neetsac ca cale. 38 Ani lej canat conoyab cal nixe xi inic axi canchinenec an atax teneclab max ca pithan an quij ca tsatey cal jaja. Ani a Jess tocat in ucha: 39 Quit cale ta quima ani ca tiloxna patal jahua a Dios ti tajchamal. Tam ta cale ani in tiloxnachical tim puhuel am bichou jahua tajchinenec cal a Jess.

SAN LUCAS8
In tsicachil a Jairo ani an uxum ax in tacchi in toltomil a Jess

ti huichits a Jess tal jum poque am pulic lejem, taja batsuhuat cal i culbeltalab cum aychame ca huichiy. 41 Tam chich cal a Jess jun i inic im bij pel i Jairo axi pel i oclec tin tiyopanil an Israelchic. In tuthu in cualal, ani in lej canat ucha ca cale tin quima. 42 In cuaal in juncats tsicachil ax in cuaal lajuj tsab i tamub, ani talec. Tam cale a Jess, ani cum lej tsatenchab cal yantalam i inic lej quitscomath neets. 43 Ani cuajat ti al nixe xi cuenel jun i uxum ax in cuaal lajuj tsab i tamub yab u tajlunal ti yaul ta its. In tala pacumalits an tumin ax in cuaalac cal yantalam i ilalix, ani cal ni jun yab ejtohuat ca jeltha. 44 Utey tin cux a Jess ani in tacchi in toltomil, ani tamequi tithpanits in xitsal. 45 Tam a Jess in conoy: Jita tin tacchi u toltomil? Ani patal jajachic in ulu yab jaja. Tam a Pedro ani in at abathualechic in ucha a Jess: Exobchix, ti lej pacamnath quitscomayal an mulcunel ani a conoyale jita ti tacchi a toltomil. 46 A Jess in ulu: Huaats jita tin tacchi u toltomil, cum u exlaits tu lej ichich abal huaats jita jelthame cal nana u tsap. 47 Tam chich ma telelel in inictal nixe xi uxum, cum in tsalpayal abal neets ca exlajits abal jajaits

40Tam

(Mt. 9.1826; Mr. 5.2143)

SAN LUCAS8,9 ax in tacchamal in toltomil a Jess. In tuthu in cualal tin tamet a Jess. In olchi an chubaxtalab an mulcunel jale tin tacchamal in toltomil a Jess ani jantini ti jelthame tamequi. 48 Tam uchan an uxum cal a Jess: Mimlab, nan tu jeltha cum tim belamalits. Quit cale cal a ichich tsaclalathits. 49 Tam tu cahue a Jess cal an tsatelchic, ulits jita tal ma tin quima a Jairo quin tauna a Jairo. Uchan: Cum tihua tsemetsits a tsicachil, yabats ca ucha an Exobchix ca cale quin jeltha. 50 Tam ti a Jess in atsa antsana uchan a Jairo, tam jaja in ucha jaye: Yab quit jiquey cal jahua it uchan, tocat ca lej bela ani neets tu jelthanchi a tsicachil. 51 Ulitschic tin quima a Jairo, ani tamna a Jess expith in jila ca otsits a Pedro, ani a Jacobo, ani a Juan, ani in tata ani in mim an tsicach. 52 Ani patal axi muthat al an ata in thajat ucnanchal an tsemelom tsicach. Tam uchanchic cal a Jess: Yabats quit uquinchic, cum yab tsemenec an tsicach. U huayal expith. 53 Cal axe xi cau jahua in ulu a Jess, tocat u tilibnath tenal axi muthatchic cum in tsoobits abal chubax tsemenequits an tsicach. 54 Tam a Jess in yacuchi in cubac an tsicach ani in tsapic ucha: Tsicach, quit tsaquiy. 55 Tamequi tsacpan ejthachits. Ani tam a Jess in ulu ca pijchin an

142 tsicach. 56 In lej jicpal in tata ani in mim an tsicach abal ejtha. Tam uchan jajachic cal a Jess abal ni jita yab quin olchi abal jaja in ejthamal an tsemelom tsicach.
A Jess in abal axi lajuj tsab in exobalilchic ti olnom

A Jess in tamcuy axi lajuj tsab in exobalilchic, ani im pithachic i eyaltalab abal ti canchix cal i atax teneclab ani ti jelthom cal an yaulchic. 2 Neets quin abachic quin olnanchi an inicchic an alhua cau jantini tin tajal a Dios ti Tsale, ani jaye quin jeltha an yaulchic. 3 In uchachic: Quit calechic naptal. Yab ca netha i cuayablab, ni i morral, ni i pan, ni i tumin. Ca netha expith i toltom ax a caquimits. 4 Al an ata jun ti quit batsuhuat, tats quit junini cuajiy ma tam ti neetsits quit cale al nixe xi bichou. 5 Max jun i bichou yab ti batsuhual, tam quit tixcan taja. Am pojoth jahuats ca thau ta acan al nixe xi bichou, ca tininiy tam neets quit tixcan. Antsana ta ca tajachic abal quin alhua tsoobna an inicchic taja abal yab alhua in tajamal cum im pojcanchamal in cahuintal a Dios. 6 Tam ta cale in exobalilchic a Jess, xeets tsabibil tim patal am bichouchic in olnal an alhua cau ani in jelthal an yaulchic.

(Mt. 10.515; Mr. 6.713)

ani olchinenec a Herodes in labith tajbilchic a Jess, yab in tequeth exla jita jaja. Cum talchic

7Aba

(Mt. 14.112; Mr. 6.1429)

Tsemtha a Juan pujax

143 i inic in ulal abal a Jess pel a Juan pujax axi tsemenecac ani xo ejthachits. 8 Queatchic in ulu abal pel a Elas axi caulome cal a Dios ti jayqui ani xo huichits. Queatchic in ulu abal a Jess pel queat i biyal caulome cal a Dios axi xo ejthachits. 9 Tam in ulu a Herodes: Nanaits ax u aba an cau ca mutsinchat in oc a Juan. Ani jita hualam axe xi inic ax in olchinal in tajbil? Ani a Herodes in lej lubal quin tsuu a Jess abal quin tequeth exla.

SAN LUCAS9 tsaychi janto quin capu patal axe xi pulic mulcunel. 14 Ajith expith an inic pel i bo mil. Tam a Jess in ucha in exobalilchic: Ca ucha an mulcunel ca buxcan ti cuenel ti cuenelchic tsab inic cal lajuj. 15 Ani antsana ti buxcan tim patalchic. 16 Tam a Jess im batsu axi bo i pan ani axi tsab i tool. Tam in metal ti eb ani im pitha i cacnamal yan cal a Dios. Taley in muu ani im pitha in exobalilchic quin huatbanchi an mulcunel. 17 Ani patal an mulcunel caputs ani ajhuejits. Taley in exobalilchic a Jess in thaya an jilcomach ma lajuj tsab i tocnal tuchichithits.

Im pijchal a Jess bo mil i inicchic

a quicha huichits an abathualechic ani in tilchi a Jess jahua in tajamalchic. Tam a Jess in nethachic al jun i cuajattalab pil utat ti bichou Betsaida. 11 Cum in tsoobnaits am bichou abal tihua neets a Jess, calechic yan ca tsatey cal jaja. A Jess im batsuchic ani in olnanchal jantini tin tajal a Dios ti Tsale. Jaye in jelthal i yaulchic. 12 Taley otscanits a quicha, ani uteychic axi lajuj tsab an abathuale quin ucha a Jess: Ca ucha an mulcunel ca cale ti al i bichouchic ani ti al i quimathlomchic axi utat abal quin aliy juta ca coyots ani juta ca caputs. Teje yab huaats janto quin capuchic. 13 Tam a Jess in uchachic: Tatachic ca pijchi an mulcunel. Toctsin jajachic: Expith teje i cuaal bo i pan ani tsab i tool. Expith max cu cale qui

10Jun

(Mt. 14.1321; Mr. 6.3044; Jn. 6.114)

A Pedro in olnal abal a Jess jaits a Cristo

a quicha exom ti ol a Jess, ani hue utat ti cuajat in exobalilchic. Tam ti talits ti ol in conoyalchic: Jantini hualam tin olnal an inicchic cal u ey nana? 19 Toctsin jajachic: Talchic in ulal abal tata pel it Juan pujax. Talchic in ulal abal pel it Elas, ani huaats talchic in ulal abal pel it biyal caulome cal a Dios axi xo ejthame. 20 Tam a Jess in conoyalechic: Ani tatachic jantini tin exlanchal u ey? Tam toctsin a Pedro: Tataits ojni pel it Cristo ax it bijithits neets quit aban cal a Dios quit chich.

18Jun

(Mt. 16.1320; Mr. 8.2729)

SAN LUCAS9
In olnal a Jess abal neets ca tsemtha

144
A Jess in tejhuamethal tim ba hue jalcuthits in tejhua inictal

a Jess in lej uluth ucha in exobalilchic yab quin olchi jita max jajaits pel a Cristo. 22 Jaye in uchayechic: Nana tin Juntal patal an inicchic im bijchithits quin lej yajchiquiyat ani quim pojca cal an yejtselabchic Israel ani cal an oclec palechic ani cal axi exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. Neets quin tsemtha ani oxchilab quicha neets quin ejtha. 23 Ani in uchaye patal axi muthat tajachic: Quin tajat jilcachiquiy in cuete culbetal jitats in le ca tsatey cal nana. Aba ani max ca yajchiquiyat cal an inicchic ani ma ca lena ca tsemtha, bel chuthel chuthel tiquin tsatenchi. 24 Jitats in le expith quin taja in cuete culbetal, jats neets ca quibey. Jitats quim bina tim ba cal tu ebal nana, jats neets ca jecontha. 25 Ni janto ti exbath max an inic quin tala calna jahua teje tsabal ani quin quibaits in ejattal. 26 Jitats tiquin tithenanchi u bij ani u cahuintal cal an inicchic, nana neets cu tithena nixe xi inic tam nan quin huichiy cu taja tin lej Tsale. Nana tin Juntal patal an inicchic neets quim puhuethanchat u bij cal u Tata ti eb tam quin huichiy junax cal an tocat ngelchic. 27 Lej chubax nan tu uchalchic abal huaats axi tatachic yab neets quit thubat tsemets, biyat ma tiquin tsuu in cuajatits tin lej Tsale.

21Tam

(Mt. 16.2028; Mr. 8.309.1)

huaxic a quicha tam tin ulumalits a Jess nixe xi cau, tam ti cathiy al i oc bolchal ca olon. In netha a Pedro ani a Jacobo ani a Juan. 29 Taja tam ti exom ti ol a Jess, tsutab hue jalcuthits lej tsumimil in hual. In toltomil lej thacninil ani lej maquiquil. 30 Tamequi tu tejhuamel a Moiss ani a Elas ti tilom cal a Jess. 31 In tiloxnalchic jantini neets ca yajchiquiyat ani ca tsemtha a Jess ti Jerusaln cum antsana ti bijchithits. Taja lej tajajal cal in tsalat tajax a Dios. 32 Aba ani lej tsebat a Pedro ani a Jacobo ani a Juan, tam tin lej lamcaits in hual in tsuu lej tsumimil a Jess ani axi tsab i inic cal jaja. 33 Ani tam tu tixcanalits taja a Moiss ani a Elas, tamna a Pedro in ucha a Jess: Exobchix, tequeth alhua abal xo teje u junat cuajatchic huahua. Qui tsejca ox i pathel ata, jun abal tata, ani jun abal a Moiss, ani jun abal Elas. Antsana tin ulu a Pedro, cum jun jictohual yab in tsobim janto quin ms ulu. 34 Tam ti cahue a Pedro, tam ti paiy jun i mule i tocou ti eb cal ti paxquiquiyatchic. Ani lej jiquelchic tam tin tsutal antsana. 35 Ani al nixe xi tocou in atsachic u cau a Dios antse: Axe jaits pel u ichich hual Tsacamil. Jats jaja ca atsanchichic in cahuintal. 36 Tam ti talits nixe xi cau, tam a Pedro ani a Jacobo ani a Juan

28Ma

(Mt. 17.18; Mr. 9.28)

145 in tsuu expith jilcon a Jess. Xantojits a Moiss ani a Elas. Ani jajachic yab in olchal jita jahua antsana in tsuumal.
A Jess in canchal i atax teneclab jun i cuitol

SAN LUCAS9 tajamal a Jess. Ani uchanchic cal jaja: 44 Ca lej otsits ta xutsun jahua neets tu ucha ani yab ca ucchiy. Nana tin Juntal patal an inicchic neets quim bina tin cubac am pojcax inicchic. 45 Ani jajachic yab in ejtiy nixe xi cau cum yabaye bijithits quin ejtiy, ani in tsejnalchic quin ms conomichiquiye a Jess abal ca lejquinchat an cau.

quicha paiy al am bolchal a Jess junax cal axi ox in exobalilchic, ani ba am bel u aychab cal yantalam i inic. 38 Ani jun i inic taja in tsapic ucha a Jess: Exobchix, tiquin tajchi jun i alhuatalab ca meta u juncats cuitolil. 39 In cuaal i atax teneclab cal tu etsey tsebtsinthab ani cal tu lej thajanthab. Tam ta ca tsebtsinthabits, u bititil in ijil. 40 U lej ucha a exobalilchic tiquin canchinchi an atax teneclab, ani yab in ejtouchic. 41 Tam toctsin a Jess: Tatachic ojni it lej quibtsoth a tsalap ani yab tim belal. In ohuat cuajinec cal tatachic tu cayanal, ani yabaye tim belamal. Tiquin chanchi an cuitol teje. 42 Tam tu chithabits yacuan junil, ma ijca tsabal ani tsebtsinthab. Tam a Jess in ucha ca tixcanits an atax teneclab cal an cuitol, ani im binanchi cal in tata tam jelthachits. 43 Ani patalchic an inic taja in jicpal abal antsana jelthame an cuitol cal in lej tsap a Dios.

37Aytalab

(Mt. 17.1421; Mr. 9.1429)

Jita axi ms huinat exbath in ey

in exobalilchic a Jess in tsiquiy ti tilom abal jita cal jajachic axi ms huinat exbath in ey. 47 Cum a Jess in exlanchits in tsalapchic, in cuajba tin tametchic jun i tsacam. 48 Tamna in ucha in exobalilchic: Max jitats quim batsu jun i tsacam ejtil axe cal nana u bij, tin macuchith batsuhualne. Ani max jitats tiquim batsu nana, jaye in macuchith batsuhual u Tata ti eb ax tin abamal quin chich teje tsabal. Jitats cal tatachic axi quin ms tsaca tim ba jats axi ms huinat exbath in ey.

46Tam

(Mt. 18.15; Mr. 9.3337)

Axi yab tomolnax

In olnal junil a Jess abal neets ca tsemtha

Jaye in exobalilchic a Jess jicpax cal nixe xi labith tajbilab ax in

(Mt. 17.2223; Mr. 9.3032)

uchan a Jess cal a Juan: Exobchix, huahua i tsuu jun i inic ti canchixnanchal a bij cal i atax teneclab, ani i canchi cum yab tsatenec cal huahua. 50 Uchan cal a Jess: In tomnalac yab ca canchi, cum jitats yab u tomolnax cal huahua jats axi junat in ichich cal huahua i ichich.

49Tam

(Mr. 9.3840)

SAN LUCAS9,10
A Jess in cuiyal a Jacobo ani a Juan

146 cuaal in cutil juta ta ca coyots, ani nana tin Juntal patal an inicchic ma yab u cuaal i ata juta tu cu moca u oc. 59 Ani a Jess in ucha junaque axi cuajat jaye taja: Tiquin tsatenchi. Ani toctsin jaja: Ajatic, tiquin aychi ma ca tsemets u tata ani cu joliyits, tam tiquele neets tu tsatenchi. 60 A Jess in toctsiy: Ca jila ca joliyat an tsemelomchic cal axi yab ejat cal nana u bij, ani tata ma xohue quit calets ca olna jantini tin tajal a Dios ti Tsale. 61 Tam uchan a Jess cal queat i inic taja: Ajatic, nan neets tu tsatenchi, expith tiquin aychi neets quin cale cu olchi ax tu quima abal neets tu tsatenchi. 62 Ani uchan cal a Jess: Yab alhua max an xalum tsabal ca huencon quin meta tin cux tam in aycom an yunta, ani yab alhua max an inic ax in jilchamalits a Dios quin taja ti Tsale tin ichich talbel quin meta tin cux ani quin lena junil im biyal xetsintal.

u cunelits in quijil a Jess ca huichiy ti eb, ani in lej punu tin ichich abal neets ca calets ti Jerusaln. 52 In aba i olchixchic ca occhith cale tihua ti jun i bichou cuentalith ti Samaria abal quin tojojonchi jun ta ca ulits taja. 53 Ani an inicchic taja yab in le quim batsu a Jess, cum in tsoobits abal neets ca cale ma tihua ti Jerusaln. 54 Cum an exobalchic a Jacobo ani a Juan in exlaits abal yab u lenab a Jess taja, in conoyalchic: Ajatic, a le qui conchinchi cal a Dios i camal abal ca ijcanchat nixe xi bichou ani ca tajat talabetha? Antsana ti lej jayqui an caulome Elas in conchinchi cal a Dios i camalcua. 55 Tam a Jess tocat in metal ani in cuiyath uchachic: Tatachic ma yab a tsoob juta ti chenec a tsacunec tsalap. 56 Nana tin Juntal patal an inicchic in chenec abal cu jecontha an inicchic, ani yab in chenec cu talabetha. Taley cale a Jess cal in exobalilchic ti pil i bichou.

51Tam

Jitats in le ca tsatey cal a Jess

ti neets ti belchic uchan a Jess cal jun i inic: Ajatic, nan neets tu tsatenchi abal jutamaquits quit cale. 58 A Jess in toctsiy: An occhic in cuaal an jol juta ta ca cuajiy ani an tsitsinchic in

57Tam

(Mt. 8.1922)

10

Taley an Ajatic in tacuyal jaye ox inic cal lajuj i inic abal quin aba tsab tin eb quin occhith tsabiy tim patal am bichouchic ani an cuenchalabchic jun ti jaja neets talbel. 2 In uchachic: Lej chubax jantini max huaats yan i huay ca cojohuat,

A Jess in tacuyal jaye ox inic cal lajuj i inic ti abathuale

147 antsana huaats yan i inicchic axi tsejcathits abal tiquim bela nana. Ani jantini tam huaats lej hue an cojolchic, antsana huaats lej hue jita tiquin olnanchi u bij cal an inicchic. Jantini an thabal huay in abal jita ti cojol, antsana ca conchi a Dios abal quin abayechic jita tiquin olnanchi u bij. 3 Ani xo tatachic neets quit cale tiquin olnanchi u bij, ani neets ca tamu i inicchic ax u othnax ejtil i pathum ax u othnax cal an corderochic. 4 Quit calechic naptal. Yab ca netha i morral, ni i tumin, ni i pajab. Cum lej exbath u tojlabil ma yab quit lej ohuey tit tsapnethom ti bel. 5 An ata axi ca tsabiy ca tsapnetha axi tajachic ani ca ucha abal a le abal ca coythanchat in ichich cal im bij a Dios. 6 Jajachic neets ti tabatnanchi a cahuintal max pel i alhua quimath, ani max i tocat neets ti hualbanchi. 7 Quit jilconchic al juncats i ata, ani tats ta ca capu ani ca utsa jahuaquitsqui quit pithan. Cum tatachic pel tu tojnalil, in tomnal quit pijchin. 8 Jun ti quit alhua batsuhuat al jun i bichou ca capu jantots quit pithan. 9 Ca jeltha an yaulchic taja ani ca olchichic abal hueits ta tal a Dios quin taja ti lej Tsale teje tsabal. 10 Max quit ulits ti al i bichou ani yab quit alhua batsuhuat ani yab quit atsanchat a olnomtal, tam expith quit tixcan. Tocat ca ucha an inicchic axi taja: 11 Neets qui tininiy am pojoth ax i thau ti acan ta bichohuil. Antsana ta ca tsoobnachic abal a pojcanchamalits in cahuintal a Dios. Ca lej tsoobna abal hueits ta

SAN LUCAS10 tal a Dios quin taja ti lej Tsale teje tsabal. Antsana ca uchachic. 12 Nan tu uchalchic abal nixe xi inicchic neets ca cathpich yajchiquiyat tam quim baju an quicha ca tsejca cal a Dios. Ma an Sodomajibchic axi ti biyal yab neets ca cathpich yajchiquiyat jantini jajachic axi yab ti batsuhualchic.

Am bichouchic axi jecom cal a Cristo

axi cuajatchic ti bichou Corazn ani axi ti bichou Betsaida cum neets ca yajchiquiyat. Max ti biyal u tajamalac ti bichou Tiro ani ti bichou Sidn an labith tajbilabchic axi xo nan u tajamal ti Corazn ani ti Betsaida, jajachic jictsonenecac cal in hualab ani huenconenecac cal a Dios. In caiyamalaquits i toltom axi tsejcath cal i thapup ani in majuyamalaquits tim ba cal i joltay ti tsubixtalab abal jictsonenequits cal in hualab ani huenconenequits cal a Dios. 14 Ti al an quicha tam ca tsejcachic cal a Dios neets ca cathpich yajchiquiyatchic axi xo u cuajil ti Corazn ani ti Betsaida, ani axi ti biyal cuajiy ti bichou Tiro ani ti bichou Sidn yab antsana neets ca cathpich yajchiquiyat. 15 Ani axi xo cuajatchic ti Capernaum yab neets ca otsits ti eb, tocat neets ca jolohuat ti al an tamtsemla. 16 Jitats quin atsanchi in cahuintal u abathualejil, nana tin macuchith atsalne. Jitats quim pojca u abathualejil, nana tin macuchith pojcalne. Ani jitats

13Tsejhuantal

(Mt. 11.2024)

SAN LUCAS10 tiquim pojca nana, in macuchith pojcal jaye a Dios ax tin aba teje tsabal.
U huichel cal a Jess axi ox inic cal lajuj i abathuale

148 jilchamal tu cubac patal jahua huaats ti eb ani ti tsabal. Nanaits pel tin Tsacamil a Dios ani ni jita yab in ejtohual tiquin lej exla nana jantini u Tata ti eb expith tin lej exlalits. Ani ni jita yab in ejtohual quin lej exla u Tata ti eb jantini nana expith u lej exlalits. Expith jitats nan cu lena cu tejhuamethanchi in ey u Tata ti eb, jats neets ti lej exlom cal jaja. 23 Tam a Jess in lej metal in exobalilchic ani in uchaye jajachic expith: Tatachic it lej lablinchithits cum nan tu tajchamal i labith tajbilab ta lej tsuux hual. 24 Nan tu uchalchic abal ti jayqui lej yan i caulome cal a Dios ani yan i tsale in lej leac max quin tsuuchic jaye an labith tajbilab axi xo u tajal, ani yab in tsuumalchic. In lej leac max quin atsachic jaye an cau jahua tatachic xo a atsamalits, ani yab in atsamalchic.

axi ox inic cal lajuj an abathualechic lej culbel, in ucha an Ajatic: Ajatic, ma i canchamal i atax teneclab cal a bij. 18 Uchanchic cal a Jess: Lej chubax jahua a ulal, cum u tsuu ti eb ejtil max jolohuat eleb an ocox teneclab jun athic ejtil in athic an ley. 19 Nan tu pithamalits i tsaplabchic abal max ca quetsa i tsan ani i thiniy yab quit othna ta anam tuul. Nan tu pithamalits i tsaplabchic abal ca tala ata an teneclab. 20 Yab quit culbechic expith cum a ejtohual ca canchi i atax teneclab, quit lej cathpich culbe cum thuchathits a bij ti al an u tihua ti eb jun ti a Dios in thuchal im bij in tsacamilchic.

17Huichits

jum putat culbethanchab in ichich a Jess cal an Espritu Santo, ani ol. In ulu: Nan tu puhuethanchal a bij, Tata ti eb, cum it thabal cal an eb ani cal an tsabal. A tsinconchamal a tsalap an inicchic ax in tsalpayal tim ba abal pel i cathpich tsalpath ani huitom, ani a tejhuamethanchamal axi tsaat in ichich ejtil i tsacam. Ojni Tata ti eb, antsana ta tajamal cum pel a culbetal. 22 Tam a Jess in ucha in exobalilchic: U Tata ti eb tin

21Lej

(Mt. 11.2527; 13.1617)

Culbel a Jess

jun axi exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss quin tacchiquiy a Jess. In conoy: Exobchix, janto u yejenchal cu taja abal quin it ejatliyat abal etsey? 26 A Jess in toctsiy: Janto tam uchbixtalab huaats thuchath ti al an tsejcath cau binath cal a Moiss? Jantini ti utha xe ta ejtiyal? 27 Toctsin jaja: Cu lej jum putat canithacua u Paylom Diosil cal patal u ichich, ani cal patal u ejattal, ani cal patal u tsap, ani cal patal u tsalap. Jaye

25Cale

An alhua inic Samariajib

149 cu canitha u at inic jantini tu canithal tu bacua. 28 Tam toctsin a Jess: Lej chubax jahua a toctsiyamal. Max ca putu cal jahua a ulumal neets quit it ejatliyat abal etsey. 29 Cum nixe xi exobchix in le quin taja abal yab ca tithebetha max yab im putumal cal nixe xi uchbixtalab, jaxtam in conoyale a Jess: Jita pel u at inic cu canitha? 30 Tam a Jess in toctsiy: Jun i inic tal ti Jerusaln neets ti Jeric. Ani ti bel tats tin tamu i cuechic, ma tixcanchatits in toltomil. Lej huatath ti cuathan, ma jathua tsemenequits ti jilan. 31 Taley tal jun i pale in tsuu mool, tocat in toniy ani yab huatey utat. 32 Talbel tal jaye junaque i inic axi pel i levita ax u tolmix ti al an tiyopan, ani jaja jayetsequi yab in tajchi i alhuatalab. 33 Taley tal jaye al nixe xi bel jun i Samariajib, ani jaja ojni in tsuu ani in yajnanchi an tsejhuantal ti mool. 34 Utey ani in ilaliy cal i aceite ani cal i vino, ani in huicchi cal i toltom jun ti lej coloth. Ani im pumba tim pun ani in netha ma jun ti ca coyots. Tats ti beletnanchat. 35 Aytalab quicha neets ca cale an Samariajib. In caltha tsab i tumin denario ani im pitha an thabal ata. In ucha: Tiquim beletnanchi nixe xi inic, ani tam quin huichiy nana neets tu huichbanchiye max ca pacuye ms a tuminal. 36 Nixe xi ox i inic jahua a tsalpayal axi lej canithom cal an cuathnel inic? 37 Toctsin nixe xi exobchix: Pel cal ax ti yajnanchat ani tajchin an alhuatalab.

SAN LUCAS10,11 Tam uchan cal a Jess: Quit calets ani ca tala canithachic a at inic tata jaye.
Tsabix a Jess cal a Marta ani cal a Mara tin quima

cale a Jess ti jun i bichou, ulits ani batsuhuat tin quima jun i uxum im bij Marta. 39 Cuajat taja jaye a Mara an uxum ebchalab cal a Marta. Ani a Mara jats u buxcanal utat tin acan a Jess abal quin atsanchi an cau jahua quin olna. 40 A Marta iba, tocat u lej tojlinal cal yan i tojlab. Taley utey a Marta in ucha a Jess: Ajatic, yab a tajal ti cuenta abal u ebchal tin jilchamal cu tala taja an tojlab cuetem? Ca ucha tiquin tolminchi. 41 A Jess in toctsiy: Marta Marta, tata ojni tocat it lej tsalpax ani it tepith cal yan i tsalap. 42 Expith huaats juncats i tsalap axi lej huinat alhua. Jats tiquin atsanchi u cahuintal. Jats xe ax in tacuyamal a Mara, ani jahua im penamalits tin ichich yab jita ta ca tixcanchat.

38Taley

A Jess in exobchal in exobalilchic ti ol

11

Jun a quicha talits ti ol a Jess, ani taley uchan cal jun in exobalil: Ajatic, tucu exobchi tu ol jantini a Juan pujax in exobchi in exobalilchic ti ol. 2 Uchan cal a Jess: Tam it ol ca ulu antse: I Tata ti eb i cacnanchal a bij. Quit chich ca taja tit lej Tsale teje tsabal.

(Mt. 6.915; 7.711)

SAN LUCAS11 Quin tajchi jaye an inicchic a culbetal teje tsabal jantini tu lej tajnal a culbetal tihua ti eb. 3 Tucu pithanchi qui capu jantots i yejenchal axe xa quicha. 4 Tucu paculanchi i hualab cum i paculanchal jitats tucu tajchi i hualabtalab. Tucu lotocna abal yab cu cale jun ti cu hualbin. Tucu jecontha cal an teneclab. 5 A Jess in uchaye in exobalilchic: Ca taja ti cuenta max jun tatachic quit cale tsejel acal tin quima a jaub ca conchi matith i pan. It ultsits ani a uchalac antse: Jaub, tiquin matinchi ox i pan. 6 Talelequi ti ulits u jaub tu quima ani yab janto tu cu pijchicua. 7 Ani jaja ti toctsiyalac antse: Yab tiquin itixbetha, cum maputhits an huileb ani huahua cal i tsacamilchic u cuatsenequits tu huayal. Yab u ejtohual quin tsaquiy tu pitha jantocua. 8 Nan tu uchalchic abal max yab ca tsaquiy ti pitha abal jaja pel a jaub, bel neets ca tsaquiy ti pitha patal jahua ca yejenchi max tocat it huilquith tayat conchix. 9 Antsana nan tu uchalchic abal max janto ca lej tayat conchi cal a Dios, jaja neets ti pitha. Ani jantots a aliyal, jaja neets ti tolminchi ca ela. Ani max ca tauna, jaja neets ti toctsiy. 10 Jitats u conchix neets ca pithan. Jitats u alim neets ca tolminchat quin ela. Jitats u taunom neets ca toctsiyat. 11 Max a tsacamil ti conchal i pan yab neets ca pitha i tujub. Max ti conchal i tool yab

150 neets ca pitha i tsan. 12 Max ti conchal i thacchoc yab neets ca pitha i thiniy. 13 Aba ma yab it lej alhuachic, bel a exlal ca pitha a tsacamil jahua alhua. Ani ms i Tata ti eb axi lej huinat alhua neets quim pitha an Espritu Santo jitats ta ca conchin.

Uxnal a Jess abal pithan i eyaltalab cal an teneclab

Jess in canchal jun i inic an atax teneclab cal ti mobethame. Tam ti canchinits, tam tin huitalits ti cau. Ani lej jicpax an inicchic cal jahua antsana tajchinenec nixe xi inic. 15 Aba ani jicpaxchic, bel huaats talchic i inic taja ax in ulu: Axe xi inic in calthal an atax teneclab expith cum pithnenec i eyaltalab cal an tsale atax teneclab a Beelzeb. 16 Queatchic i inic taja in le quin tacchiquiy a Jess, in ucha quin taja i labith tajbilab ti tsubixtalab max chubax in cuaal in tsap cal a Dios ti eb. 17 Cum a Jess in lej exlanchalits in tsalap, in toctsiychic antse: Max i bichou ca lehuxin ani ca cuete pejxin, neets ca talabetha. Jaye max ca pejxin i quimathchic ani ca buclxin, neets ca talabetha. 18 Ani max a Satans quin tomolna ani quin caltha in at teneclab tin ichich an inic, yabats neets ca ohuey in tsap ti abatnom tin ichich i inic. Antsana nan tu uchalchic cum a ulumalitschic abal nan im pithnenec cal a Beelzeb i eyaltalab tin calthom cal i atax teneclab. 19 Max chubaxac jahua a

14A

(Mt. 12.2230; Mr. 3.1927)

151 ulal, tam cal janto tam eyaltalab tin calthal i atax teneclab a juntalchic? Jats tu tejhuamel abal lejat quibtsothchic a tsalap. 20 Cum u calthal i atax teneclab expith cal in lej tsap a Dios, jaxtam tejhua abal xo a Dios in tajalits ti Tsale ta tsuux hualchic. 21 Max i tsapic inic in cuaal yan janto cal ti quin alhua beletna in quima, yab janto neets ca ejtohuat ca canchin tin quima. 22 Expith max ca chich jun axi lej cathpich tsapic ani ca tala tixcanchat am beletnomtalab, ma tamits neets ca ata. Tam neets ca ejtohuat ca canchin jahua in cuaal tin quima. 23 Jitats yab junat in ichich cal nan u ichich, pel i tomolnax cal nana. Jitats yab u tsotcxlix cal nana ani cal an inicchic, pel i lehuxlix.

SAN LUCAS11 Ojni lej culbel an uxum axi cal tit huatsin ani it yejthame. 28 Ani a Jess toctsin: Jitats quin atsanchi ani quim putu cal in cahuintal a Dios jats axi lej culbel.

Uchan a Jess quin taja i labith tajbilab ti tsubixtalab

An atax teneclab axi huichiy jun ti calnequits

ca calejits an atax teneclab tin ichich an inic, u xeets ti alilil jutam ta ca coyots al i joltam. Max yab quin ela neets quin tsalpay ca huichiy junil tin ichich an inic jun ti calnequits. 25 Tam huichits in tsuchal in ichich nixe xi inic ejtil jun i ata axi lej alhua cuetotothits ani lej tsejcath alabel. 26 Tam neets ca cale quin chitha buc in at atax teneclab axi lej cathpich quithab. Tam axi huaxic u huichel ani u otsel tin ichich nixe xi inic ani ms cathpich quithabmethanchab.

24Tam

(Mt. 12.4345)

yan i inicchic cal a Jess, ani taunabe cal jaja antse: Cum pojcaxchic a ichich, jaxtam a le abal nan tu tajchiye i labith tajbilab ti tsubixtalab cal u ey. Yab neets cu taja. Expith ca tilachic jahua labith tajchinenec ti biyal in caulomejil a Dios Jons. 30 Nix ti jayqui pel i tsubixtalab abal cal an Nnivejibchic ti biyal, ani jahua neets quin labith tajchine nana tin Juntal patal an inicchic jats tatachic ca taja ti cuenta ti tsubixtalab cal u ey. 31 Tam quim baju an quicha ca tsejca an inicchic cal a Dios, tam neets ca cubiy ti jolbix cal tatachic an uxum tsale ax ti Sab. Jaja ti biyal ou chich cal a Salomn quin atsanchi in tsalpath cahuintal, ani nana u cahuintal lej cathpich exbath yab ejtil in cahuintal a Salomn. 32 Ani jaye an Nnivejibchic axi ti biyal neets ca cubiy ti jolbix cal tatachic, cum jajachic jictsonenec cal in hualab ani huenconenec cal a Dios tam ti olnanchat in cahuintal a Dios cal a Jons. An cau axi nan u olnal lej cathpich exbath yab ejtil ax in olnamal a Jons, ani tatachic xo ma yab tim belchamal.

29Tsatate

(Mt. 12.3842; Mr. 8.12)

ti cahue a Jess cal axi tajachic, tam ti thajat uchan cal jun i uxum antse:

27Tam

An culbeltalab axi lej chubax

jita yab in tsincoyal i lecutsith tajablab al i pocte, tocat

33Ni

(Mt. 5.15; 6.2223)

An tajax

SAN LUCAS11 in cuajbal jun ti tecat abal ca tajbanchat jitats cuajat ti al an ata. 34 Cal a hual a tsutalchic an tajax. Max lubach a hual a ejtohual tiquin tajax tsuu nana tin tajax a Dios, ani max yab lubach a hual iba. 35 Ca lej tajachic ti cuenta ca cooy nana tin tajax a Dios ta ichich ani iba an yicuax. 36 Max chubax in cuajat ta ichich, ni hue yab neets ca cooy i yicuax. Ani nana neets tu tala tajbanchichic a tsalap ejtil max it lej tajbanchab cal in tajax i tajablab.

152 lej tsejhuantal tatachic fariseo cal a eb cacnaxtal. A pithal a Dios jun i elbenax cal tin cuenta an lajuj ani antsana a tajal jaye cal an tijtson ani cal patal an tayablab tsojol, ani jahua ms exbath cal a Dios yab ja a tajalchic. Pel a lej uchbil quit xetsin bolith ani quit canithomats ejtil a Dios canithom, ani yab expith ca pitha a Dios jun cal an lajuj jahuaits a cuaal. 43 It lej tsejhuantal tatachic fariseo. Ti al an tiyopan a le quit buxcan jun tu buxcanal axi lej cathpich pulic in ey an inic. A lechic quit tsapnetha ti bel cal yan i cacnaxtalab. 44 It lej tsejhuantal tatachic fariseo ani ax it exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss, cum it eb tocatqui expith. Ejtil it jolimtalab tsemelom ax yab u tsutab tin al cal an inic. Taja u xeets eblim an inic ani yab in tsutal alta max huaats i catselomtalab. 45 Tam toctsiyat a Jess cal jun i exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss antse: Exobchix, lej yajchic an cau jahua i atsamal. 46 Toctsiyat cal a Jess: It lej tsejhuantal tatachic ax it exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. Ejtil i quitax ax in quitayal in at inic cal i quitalab lej alchic, antsana tatachic a tajchal an inicchic cal a puncuth exobchixtal lej alchic axi yab ejtohuab ca quitna. Ani ni jayqui ni hue yab it quitnax cal a cuete exobchixtal. 47 It lej tsejhuantalchic cum a tsejcanchal an jolimtalab jun ti

42It

Jolbix a Jess cal an fariseochic ani cal axi exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss

ti cau a Jess, ani taley u caniyab cal jun i fariseo ca calecua tin quima ti capul. Talbel ulits taja, ani buxcan ba an mexa. 38 Ani nixe an fariseo in tajal ti cuenta abal a Jess neets ti capul ani yab in ocox tacacayamal in cubac jantini tin ujnamtal an Israelchic abal max ca tsutat ti tocat cal a Dios, ani jats tu jicpab. 39 Tam uchan cal an Ajatic: Tatachic fariseo it ejtil i utsumtalab axi tacathits eleb ani i talap axi expith tacathits tin cux ani yab alta. Ta lej ichich hualim it jaylom ani it quithab. 40 It lej macuchic a tsalap. Yab a ejtiyalchic abal a Dios ax in tsejca an inic in cathpich le toquethach in ichich an inic ani yab expith elebqui. 41 Max ca tsejhualiy janto ca taja cal jum putat a ichich, ani tamna neets quit exlanchat abal toquethachits a ichich.

(Mt. 23.136; Mr. 12.3840; Lc. 20.4547)


37Talits

153 jolith in caulomejilchic a Dios axi tsemthame cal a biyal juntalchic. 48 Antsana a tejhuamethal abal a tsalapchic juncuth cal a biyal juntal axi tsemthomats cal i caulomechic. Jajachic tsemthomats ani tatachic it tsejcanchix cal an jolimtalab. 49 A Dios in ulu i cau tin cuenta in tsemthomtal nixe xi inicchic antse: Neets cu abchi i caulomechic ani i abathualechic, ani talchic neets ca tsemtha ani talchic neets ca othna, in ulu a Dios. 50 A Dios neets ti tajchi tatachic an tsejcaxtalab, cum jayetsequi pel a macuchith hualab in huaclath xitsal in caulomejilchic a Dios axi tsemthame ma tam ti tsiquin ca xetsin teje tsabal. 51 Pel a macuchith hualabchic in huaclath xitsal a Abel axi tsemtha ti biyal ani jaye in huaclath xitsal a Zacaras ax a ite tsemthamal utat an tsacnaxtalab tin cuenta an tiyopan. Jaxtam nan tu uchalchic ax it xo cuajat teje tsabal, neets ca binate i cuenta cal a Dios cal patal nixe xi huaclath xitslab. 52 It lej tsejhuantal tatachic ax it exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss, cum yab a tequeth exlanchalchic in tsalap a Dios ta ichich. Yab a exlanchal tatachic, ani jaye yab a jilal quin exlanchi an inicchic ax in lej le quin exlanchi. 53 Tam lej tsacuy an fariseochic ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss cal jahua antsana in ulu a Jess, ma in tsiquiy quin cuiyath conomichiquiy cal yan i cau. 54 In lej tajchal ti cuentachic max a

SAN LUCAS11,12 Jess quin ulu i quibtsoth cau cal quin ejtou quin jolbiy.

12

Lej tamcunale yan i mil i inicchic, ani lej quitscomanal ma quetsxchic cal in acan. Tam a Jess in ucha in exobalilchic: Ca tajachic ti cuenta yab quit cambiyat cal an fariseochic, cum eb tocatqui ani in exobchixtal u tsinat tojnal ejtil an cacchixtalab cal an coye. 2 Jahua in tsinat tajal an inic neets ca tala tejhuamethanchat pil a quicha, ani jahua in tsinat tsalpayal tin ichich neets ca tsoobnanchat pil a quicha. 3 Jahua tatachic a tsinat tiloxnal ta cuetemtal neets quit tala tsoobnanchat cal an inicchic. Jahua a cue ulal alta ta quima cal an huileb maputh neets quit thajat tiloxnanchat jun ti ca tala atsan cal patal an inicchic.

A Jess in tiloxnal an eb tocattalab

Jita ca tsejna

nan tu uchal yab ca tsejna a at inic, cum expith in ejtohual ti tsemthanchi a inictal ani expith ja. 5 Nan tu uchalchic ca tsejna a Dios, cum jaja in ejtohual ti tixcanchi a ejattal ani jaye max ti jolou ti al am pulic tsemla. Ojni jaja jats ca tsejna. 6 An nujul in nujuhual bo i tsacam tsitsin cal tsab i tsacam tumin. Cum a Dios lej beletnom ni jayqui yab in ucchiyal an tsacam tsitsin. 7 Ani jaja ti coonchalits ajith tin junchictal a xiil ta oc. Cum a Dios lej beletnom, jaxtam

4Jaubchic,

(Mt. 10.2831)

SAN LUCAS12 yab ca tsejna janto quit tajchin cal a at inic. Jaja ti tsutal a cuaal a lej cathpich exbath ani yab ejtil an tsacam tsitsin.
Jitats quin olna a Cristo cal an inicchic

154 Ca lej taja ti cuenta yab ca huatath cainchi an calab axi teje tsabal, cum yab cal ja ti neets ca cooy a ejattal it ejatlith cal a Dios. 16 Tam a Jess in olna i jalpith cau antse: Cuajatac jun i rico inic in cuaal lej yan i tayablab lej hualith. 17 Xeets in lej tsalpayal juta ti quin tala thaya an hualilab, cum yab neets quin tala acna an huiltechic ax in cuaal. 18 Tam in cuete ulu tin ichich antse: Ma xohue u exlaits jahua neets cu taja. Neets cu ijca u huilteilchic ani cu tsejca axi ms pulic. Tats neets cu tala thaya an hualilab. 19 Cal xi yantalom hualilab neets cu huata yan i tamub coyolqui ani culbelqui. Neets tin capupulqui ani neets tin utsutsulqui, in ulu. 20 Ma tamna ojni tauna cal a Dios antse: Tata ojni it macu a tsalap, cum neets quit tsemets axe xi acal. Tam jita neets quin tabatna ax a cuaal yan janto thayach? Antsana ti conoyat cal a Dios. 21 Pel i macu in tsalap jitats quin thaya yan janto jahua huaats teje tsabal quin cuete calnaqui ani ni janto tam calab yab in cuaal thayach tihua ti eb cal a Dios, in ulu a Jess.

jitats tiquin olnanchi u bij cal in at inic, nana jaye neets cu olnanchi im bij cal an ngelchic axi tihua ti eb cal a Dios. Nanaits pel tin Juntal patal an inicchic. 9 Jitats tiquin tsinconchi u bij cal in at inic, nana jaye neets cu tsinconchi im bij cal an ngelchic tihua ti eb cal a Dios. 10 Jitats tiquin quithab cahuiliy nana tin Juntal patal an inicchic neets ca ejtohuat ca paculanchat. Jitats quin quithab cahuiliy an Espritu Santo yab neets ca ejtohuat ca paculanchat. 11 Tam tit binathits quit tsejca cal i tsejcom cau ax ti al an tiyopan ani jaye cal i oclecchic, yab quit tsalpaxin tin cuenta janto neets ca ucha o jantini ti neets quit toctsin. 12 Ma tamequi an Espritu Santo neets ti pitha an cau janto ca ulu.

8Patal

(Mt. 10.3233; 12.32; 10.1920)

i inic axi taja al an mulcunel in ucha a Jess: Exobchix, ca ucha u ebchal abal tiquim pitha jahua bijithits cu batsu cal an they jilchith calab. 14 Toctsin a Jess: Paylom, yab u ey tin tsejcanchix ani tim bucchix cal tatachic. 15 Uchanaye cal a Jess:

13Jun

An ricotalab

U beletnom a Dios cal in tsacamilchic

a Jess in ucha in exobalilchic: Jaxtam nan tu uchalchic yab quit xetsin tsalpopol cal an capnel ani cal an toltom. 23 In exbath a ejattal lej cathpich yab ejtil in exbath an capnel, ani in exbath

22Taley

(Mt. 6.2534)

155 a inictal lej cathpich yab ejtil in exbath an toltom. 24 Ca taja ti cuentachic an cojchic abal yab u om, ani yab u cojol, ani yab in thayal janto ti al an huilte. Bel u capulchic, cum expith cal a Dios u pijchab. A exbath tatachic lej cathpich yab ejtil in exbath an tsitsin. 25 Aba ma ca lej xijcath luba ta ba quit tecatme tsejel metro, ni abal jay yab neets ca ejtou. 26 Max yab a ejtohualchic ca taja jahua yab lej quibat, jolat quit xetsin tsalpopol cal jahua lej quibat. 27 Ca tajachic ti cuenta jantini tu puhuel an huits. Yab ja tin ebal abal u tojnal ani yab tin ebal max u huichalac abal quin tsejca tim ba. Nan tu uchalchic abal an tsale Salomn cal patal in tsalat toltomil yab im baju in alabental ejtil an huits. 28 Cal a Dios jats tu tsejcanal an huits cathpich alabel. Ti jun a quicha ejate ani ti junaque a quicha tsemenequits ani ca chican. Cum ms a exbathchic cal a Dios, ms neets ti pithachic an toltom. Tatachic ojni yabaye a alhua belamalchic a Dios. 29 Yabats quit tepiplats cal an capnel ani cal an utsnel. 30 Axi yab u exlom cal a Dios jats axi xeets tsalpopol cal jahua teje tsabal. Tatachic yab antsana ta ca taja, cum a cuaal a Tata ti eb ax in tsoobits patal jahua a yejenchal. 31 Expith ca junini jilchichic a Dios quin taja ti Tsale ta ichich, ani tamna jaja neets ti pithachic patal jahua ca yejenchi teje tsabal.

SAN LUCAS12 jiqueychic, cum a Tata ti eb in le quin taja ti Tsale ta ichich. 33 Ca nuju jahua a cuaal ani ca pitha an tumin an tsejhuantal. Ca tajachic alhua abal ca cooy a cal tihua ti eb cal a Dios. Jahua tihua huaats ti eb ojni yab neets ca ejtohuat ca cueeyat cal i cue ani yab neets ca ejtohuat ca captsuhuat cal i thum. 34 An calab axi tatachic a tsutalits lej cathpich huinat alhua, jats neets ca junini tsalapna ta ichich.

tsalap ejtil axi pel i beletnanchix ata. 36 In junini aychal ca huichiy in amu axi calnec quin tsuu an tomquintalab. Tocat ca ulcan ani ca tauna, thubatqui neets quin japchi an huileb. 37 Max im putuhualits cal in uchbil neets ca lej culbe tam ca huichiy in amu. Lej chubax nan tu uchalchic abal an amu jaja lej putat neets quin tsejcacanchi an capnel am beletnanchix ata. 38 Ojni neets ca lej culbe am beletnanchix ata max etsey lej tsejcacathits tam ca ulcan in amu, max tsejel acal o max tam chuthelaquits. 39 Ca taja ti cuentachic jun i thabal ata axi otsanchat in quima ani cuechinenec. Max in tsoobnamalac jahua tam hora neetsac ca chich an cue, yabac huayamath ani yab cuechinenecac. 40 Tatachic quit cuajiy lej tsejcacath, cum nana tin Juntal patal an inicchic neets quin chipin lej jun athic tam yabchic a tiltom.

35Quit cuajiychic lej tsejcacath a

Cu cuajiy tsejcacath

An calab axi ti eb

ejtil it tsacam cuenel i oveja axi tu calchic nana. Yab quit

32Tatachic

(Mt. 6.1921)

Jita pel i abatnanchix pututh ani jita iba

Pedro:

41Tam

conoyab a Jess cal a

(Mt. 24.4551)

SAN LUCAS12 Ajatic, tu olchamal axe xi jalpith cau expith huahua ax tu exobalil o a olchamal jaye patal axi muthat teje? 42 Toctsin an Ajatic: An tojnal axi pututh ani tsalpath jats axi neets ca punuhuat ti abatnanchix cal xi queat in tojnalil an amulab, ma quin ulu jahua tam hora ca pijchinchat. 43 Tam ca chich in amu, tam neets ca lej culbe nixe xi abatnanchix max im putuhual cal in uchbil. 44 Lej chubax nan tu uchalchic abal jats jaja axi neets ca punuhuat ti tsale abatnanchix cal patal jahua in cuaal in amu. 45 Ani max yab pututh neets quin tsalpay abal in amu neets ca ohuey abal ca chich, ani hualam tocat neets quin othna ax in abatnalchic ani an cuthinelchic. Tocat ca xetsin capupulqui ani utsutsulqui, ma neets ca utsalin. 46 Max antsana ca elchin cal in amu tam ca chipin jun athic tam yab u aychab, tam neets ca cathpich yajchiquiyat ani ca cuajiy jolbibith ejtil axi queatchic an inicchic yab pututh cal in uchbil. 47 An abatnanchix ax in exlanchits in culbetal in amu ani yab in tajchamal, jats neets ca cathpich yajchiquiyat. 48 Axi yab in exlanchi, huachic neets ca yajchiquiyat max yab in tajchamal. Jitats pithnenec hue yan in uchbil, antsana ti quim bina an cuenta hue yan. Jitats pithnenec lej yan in uchbil, antsana ti quim bina an cuenta lej yan.

156
I tomolnaxtalab tin ebal a Cristo

chenec teje tsabal ani u tsatelilchic neets ca lej yajchiquiyat ejtil max ca huatba al i camal, ani u lej le max xohue exomaquits. 50 Pel u uchbil cu lej yajchicnane an yajchictalab, ani jats cal tu junini cooyab u ichich ma ta ca tala putunits nixe xi yajchictalab. 51 Yab ca quibtsoth tsalpaychic max an inic neets ca cuajiychic jun ejet expith tin ebal abal nan in chenec teje tsabal. Tu uchalchic abal neets ca tomolnxin tin ebal nana u ey. 52 Ma xohueits i quimath neets ca cuete tomolnxin jun cal xi jun. Jun ti huaats bo i ejattalab hualam ox quin tomolna axi tsab. 53 Neets ca tomolna i cuitol cal in tata ani i tatalab cal in cuitolil. Neets ca tomolna i tsicach cal in mim ani i mimlab cal in tsicachil. Neets ca tomolna i aliblab tsicach cal in uxum iyam ani i uxum iyamlab cal in alib tsicach.

49In

(Mt. 10.3436)

an mulcunel cal a Jess: Tam ca tsuuchic an tocou ti otsel quicha, tamna a ulalchic abal neets ca ulitsits an ab tihua, ani chubax u ulel. 55 Tam ca juchun an ic tal alal, tamna a ulalchic abal neets ca lej cubiyits an cacal, ani chubax u cubel. 56 Tatachic ojni it lej eb tsalpathqui ani yab it lejat tsalpath ta ejattal. A tsoobchic an tsubixtalab cal an ab ani cal an

54Uchane

(Mt. 16.14; Mr. 8.1113)

An tsubixtalabchic

157 cacal, ani ma ni hue yab a tsoob an tsubixtalab axi nan u tajal cal in tsap a Dios ti eb.
Ca luba ca tsejcanchat an cau cal an tomolnax

SAN LUCAS12,13 axi lajuj huaxic tsemthame tam ti ijcanchat an torre ti Silo abal jajachic lej cathpich hualbith ani yab ejtil axi queatchic ax u cuajil ti Jerusaln. 5 Nan tu uchalchic abal yab antsana. Ani ta patal tatachic max yab quit jictson cal a hualab ani yab quit huencon cal a Dios, neets ca quiba a ejattal.

yab a tsoobnalitschic quit tsejcacan cal a ichich cal a Dios? 58 Ca tajachic ti cuenta max it junax neets cal a tomolnaxil abal quit tsejcanchat i cau cal an oclecchic, in tomnalac ca cuete tsejcachic an cau ti bel. Tam jaja yab neets ti netha cal an tsejcom cau, ani yab neets quit baliyat al an huicaxte. 59 Nan tu uchalchic abal max yab ca cuete tsejca cal a tomolnaxil an cau ani max quit baliyat al an huicaxte, yab neets quit thubat caltha ma ta ca quithat jalbiyits jahua it uchanits ca jalbiy cal an tsejcom cau.

57Jale

(Mt. 5.2526)

13

Cuajatchic taja talchic i inic cal a Jess in olchal janto tajchinenec talchic i Galileajib cal in soldadojilchic a Pilato. Tsemthamecuachic jaja biyat in tsemthal i conelchic axi neets ca bina ti tsacchixtalab ti al an tiyopan. 2 A Jess in uchachic: Hualam a tsalpayalchic abal nixechic tsemthame abal cum lej cathpich hualbith ani yab ejtil in juntalchic tim bichohuil. 3 Nan tu uchalchic abal yab antsana. Ani ta patal tatachic max yab quit jictson cal a hualab ani yab quit huencon cal a Dios, neets ca quiba a ejattal. 4 Hualam a tsalpayalchic abal

Ca jictsonchic an inic cal in hualab

a Jess in olchichic i jalpith cau antse: Jun i inic in cuaal jun i te higuera tayathits tin tsabalil. Cale quin tsuu max in cuaalits in hualil, ani yab janto in elchi. 7 Tam uchan am beletnanchix tsabal cal an thabal antse: Oxits i tamub in chenec cu aliy i hualilab al axe xi te higuera ani ni jayqui yab u elchal. Ca taquiy jun tajat abal yabats quin jolat xutsquiy an tsabal. 8 Toctsiyat an thabal tsabal: Ca jilaye axe xi tamub ani nan neets cu xalchi an tsabal ani neets cu jolchi i elich anam abal ca tuun an tsabal. 9 Lequitsqui max ca hualin tamna, ani max i tam cu taquiy jun tajat.

6Tam

An te higuera axi yab hualith

i sbado cuajat a Jess ti exobchix tin tiyopanil an Israelchic. 11 Ani cuajat taja jun i uxum ax in cuaal lajuj huaxic tamub ti cutulmethanchame in cux tin ebal abal cooyab cal i atax teneclab, ani ni hue yab in ejtohual ca lujcun. 12 A Jess in tsuu ani in ucha: Uxum, nan neets tu jeltha cal an yaulats.

10Jun

A Jess in jelthal jun i uxum axi cutul in cux

SAN LUCAS13 a Jess im punchi in cubac tin inictal, ani tamequi tajat lujcunits in cux. Ani tamna an uxum im puhuethanchal im bij a Dios. 14 Tam tsacuy an oclec cal nixe xi tiyopan, cum jelthomats a Jess tam sbado. In ucha axi muthat tajachic: Huaats acac a quicha cu tojon. Jahuaquitsqui tam quicha nixechic alhua quit chich abal quit jeltha, ani expith yab quit chich tam sbado. 15 Tam toctsiyat cal an Ajatic: It eb tocatquichic. Max huicath a hueyaxil o a burrojil tam sbado hualam max yab neets ca netha ti utsal cal an ja? 16 Auxe max yab in tomnamal cu jeltha tam sbado nixe xi uxum. Pel jaja in at xitsal a Abraham jantini tatachic, ani lajuj huaxic tamubits ti yaunthame cal a Satans. 17 Tam tin uluhuits antsana a Jess, tam patal in tomolnaxil tithebelchic. Ani aba ani, bel patal am bichou lej culbel cal an labith tajbilab ax in tajal a Jess.

158 ti Tsale? 21 Pel ejtil i cacchixtalab axi quin xaluhuits an uxum al an coye, cal neets ca tala puhuethajits tim puhuel an coye.

13Tam

An jalpith cau cal an iyalab mostaza

a Jess in ulu: Neets tu olchichic i jalpith cau jantini tin tajal a Dios ti Tsale. 19 Jun i inic quin taya i iyalab mostaza tin tsabalil. Tocat ca cale ani ca puhueyits, tamna an tsitsinchic u cheel quin tsejca in cutil bachic in cueel ejtil max pel i te.

18Tam

(Mt. 13.3132; Mr. 4.3032)

An jalpith cau cal an cacchixtalab cal an coye

jantoye ms i tipchixtalab cu ulu a Dios in tajal

20Cal

(Mt. 13.33)

Jess neets in aynale am bel neets ti Jerusaln, ani u otsele ti exobchix alchic i tsacam bichou ani alchic i cuenchalab. 23 Ani conoyab cal jun i inic ti bel: Ajatic, huaats expith tsab ox i inic ax u jeconthab cal in hualab? Toctsin a Jess in ucha: 24 Ejtil i inic ax in lej lubal ca otsits al i xuyat otsnab, antsana ta ca taja abal max quit jecontha. Yan neets quin lej lena ca jecontha, ani yab neets quin ejtou. 25 Ca taja ti cuenta max i thabal ata quin mapuyits an huileb tin quima, ani tatachic it cuajat eleb ani a le quit otsits. Neets ca ucha: Paylom, tucu japchi an huileb. Ani jaja expith neets ti toctsiychic: Nan yab tu exlalchic ani yab u tsoob ma jutam it tal. 26 Ani tatachic neets quit toctsin: Cum i tu exlalits cum u junat capumath ani u junat utslamath, ani jaye it exobchixin al i bichohuil. 27 Ani jaja neets ti toctsiychic: Tu lejat uchaits abal yab tu exlalchic ani yab u tsoob ma jutam it tal. Quit tajat tixcanchic cal nana, cum pel it pojcax. Antsana neets ti uchachic an thabal ata. 28 Tam ca tsuuchic a Abraham ani a Isaac ani a Jacob ani patal an caulomechic otsenequits jun ti a Dios in tajal ti lej Tsale ani tatachic tocat it jilconenequits

22A

(Mt. 7.1314, 2123)

An xuyat otsnab

159 eleb, neets quit uquinchic ani neets ca huechechlatschic a camab cal an lej yajchictalab. 29 Neets ca chich an inicchic yantalam ma tim puhuel an tsabal, ani neets ca buxcan ti capul tin mexajil a Dios tam jaja quin taja ti lej Tsale. 30 Al nixe xa quicha neets ca ajiyat ti pulic in ey cal a Dios yan i inic axi xo tsipilin in ey teje tsabal, ani neets ca ajiyat ti tsipilin in ey yan i inic axi xo pulic in ey teje tsabal.

SAN LUCAS13,14 jilcon a tiyopanil. Nan tu uchalchic abal lej chubax yabats neets tiquin tsuu ma biyat tiquin olna antse: Jaja jats axi tal abath cal a Dios, ani jats axi qui puhuethanchi im bij.

14

A Jess in yajnanchalchic axi cuajil ti Jerusaln

xa quicha ulitse i fariseochic cal a Jess quin ucha: Quit tixcan teje, cum a Herodes in le ti tsemtha. 32 A Jess in toctsiychic: A Herodes pel i cambixma. Quit cale ani ca ucha: Xo u calthal an atax teneclabchic ani u jelthal an yaulchic, ani neets cu tajaye antsana calam ani ma oxchilab quicha. Ma tam neets cu talaits u tojlabil. 33 Pel u uchbil antsana quin tojone axe xa quichachic. Taley neets quin ulits ti Jerusaln ani quin tsemtha taja, cum tats expith neets quin tsemtha tin caulome cal a Dios. 34 Tatachic ojni ax it cuajil ti Jerusaln it lej tsemthom cal in caulomejilchic a Dios ani it lej cuiix cal i tujub cal in abathualejilchic a Dios. Ejtil i pita ax in tamcuyal in tsacam tam quin caniy tin alcam in ocob, antsana yan i calat nan u lej leac tu tamcuy ani tu caniy, ani tocat yab a leacchic. 35 Ca taja ti cuentachic abal lejat jolat neets ca

31Nixe

(Mt. 23.3739)

Cale ti capul jun i sbado a Jess tin quima i oclec fariseo, ani taja lej tsapic metnal a Jess cal axi queat i fariseochic janto quin taja. 2 Cuajat jaye jun i inic ax in cuaal i yaulats pel i mal. 3 Tam a Jess in conoy axi tajachic an exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani an fariseochic: Janto a ulalchic tu jilal an tsejcath cau qui jeltha an yaul tam sbado? 4 Ani ma lejat yab ela toctsinchic. Tam a Jess in yacuchi in cubac an yaul ani in jelthaits. Tam in ucha ca calets. 5 Taley tam a Jess in ucha an fariseochic: Auxe max jita tatachic ca ijcan a burrojil o a hueyaxil al i mom tam sbado, ani hualam yab neets ca caltha. 6 Yab in ejtohualchic ca toctsin ni cal jahua.

A Jess in jelthal jun i inic ax in cuaal i yaulats pel i mal

Jess in tsutal axi chichits ti capul cal an fariseo abal u buxcanalchic ti mexa jun ti bijithits ca buxcan axi lej huinat exbath in ey. Tam in uchachic: 8 Max jitats ti caniy tit capul cal i tsalat capuxtalab tin cuenta i tomquintalab yab quit buxcan

Axi canithchic cal an tomquintalab


7A

SAN LUCAS14 jun ti bijithits ca buxcan axi lej huinat exbath in ey, cum hualam neets ca ulitse jun axi ms huinat exbath in ey axi bijithits ca buxcan taja. 9 Tam ax ti canamal quit chich neets ti ucha quit tixcan abal ca buxcan axi lej bijith, ani tata neets quit uchan quit buxcan cal an alquith inicchic. Tam ojni neets quit tithebe. 10 Tam quit cale cal an tsalat capuxtalab quit buxcan cal an alquith inicchic, ani hualam ax ti canamal neets ti ucha, jaub quit chich quit buxcan teje jun ti bijithits ca buxcan axi lej huinat exbath in ey. Ani tam ojni neets quit ajiyatitste tit lej exbath. 11 Cum antsanaits jitats quin taja lej pulic neets ca tsaca, ani jitats quin tsaca tim ba neets ca pulicmethanchat in ey cal a Dios. 12 Tam a Jess in ucha an fariseo cal axi ti caniyat ti capul: Tam neets ca taja i capuxtalab yab ca caniy a jaub, ni a at ebchal, ni a at xitsal, ni a at quimath axi rico, cum in ejtohualchic ti huichbanchi. 13 Expith ca caniy an tsejhuantal, ani an tsambe, ani an cuetse, ani an joctsi. 14 Aba ma jajachic yab neets quin ejtou ti huichbanchi, bel neets quit culbe cum a Dios neets ti huichbanchi tam jaja quin ejtha am pututh inicchic.

160 a Jess in toctsiy: Jun i inic in caniy yantalam i inic ca chich ti capul tin quima cal i tsalat capuxtalab. 17 Cum tsejcacathits in cuaal an capnel, tocat in aba in tojnalil ca cale quin caniy axi bijithits ca chich. 18 Ani patal jajachic tocat in tsiquiy quin huaynanchi janto. Jun in ulu, talele u tsaiy jun i pejach i tsabal ani u le quin cale cu tsuu. Ca ucha a amu abal yab in neets. 19 Junaque in ulu, talele u tsaiy bo i yunta i hueyax ani neets quin cale cu tojontha max alhua ca tojon. Ca ucha a amu abal yab in neets. 20 Queat in ulu, talele in tomquinenec ani jaxtam yab u ejtohual quin cale cal an capuxtalabcua. 21 Taley huichits an tojnal cal in amu ani in tala olchi jantini ti uchnenec. Tam lej tsacuy an amu ani in ucha an tojnal: Thubat quit cale ti al am pulic belchic ti al am bichou ani jaye ti al an tsacam belchic ax tin hualchictelil am bichou, ani ca chitha ti capul an tsejhuantal, ani an tsambe, ani an cuetse, ani an joctsi, in ulu an amulab. 22 Tam ta calets ti olchix, ani tam ti huichits an tojnal in ulu: Amu, u tajamal jahua tin uchamal ani bel huaatse i jolat juta ta ca buxcan i capulchic. 23 Tam toctsiyat an tojnal cal in amu: Xo quit cale ti al i pulic alte bel ani jaye ti al i tsacam alte bel ca lej uluth ucha ca chichits jitats ca ela abal ca tuchichits u quima. 24 Nan tu uchal abal axi ocox bijithits ca chich ti capul, ni jun yab neets quin capu an tsalat capuxtalab ax u tsejcanchamal.

16Tam

uchan a Jess cal jun i inic axi quetel ti mexa: Neets ca lej culbe jitats ca buxcan ti capul ti eb tam a Dios quin taja ti lej Tsale.

15Tam

An jalpith cau cal an tsalat capuxtalab

161
Axi ca tsatey cal a Cristo

SAN LUCAS14,15 ti alhua. 35 Tocat neets ca lejat huacla ejtil i amul, ani ma yab neets ca tabatna ni cal an tsabal ni cal i tayablab. Jitats junat in ichich cal nana u ichich, quin lej alhua bina in xutsun cal axe xi cau.
An jalpith cau cal an oveja axi quibenec

tsatat yan i inicchic cal a Jess. Tam huilquin ani in uchachic: 26 Yab in ejtohual ca tsatey cal nana jitats in cathpich canithal in tata ani in mim, o in tomquil, o in tsacamilchic, o in ebchalchic, o in uxum ebchalchic, o in cuete lenomtal. 27 Aniye jaye yab in ejtohual ca tsatey cal nana jitats yab tsejcacathits ca yajchiquiyat ani ma ca tsemtha cal tu ebal nana. 28 Max neets ca tsejca i ata ca ocox tsalpay max a cuaalits an tumin abal ca tala tsejca. 29 Max ca tsejca tocat in cub an ata ani yab ca ejtou ca tala tsejca an ata, tam tocat neets quit tilibna. 30 Neets quin ulu an tilibnax abal a tuju an ata ani yab a ejtou ca tala tsejca tim puhuel. 31 Jaye max i tsale neets ca pejxin cal queat i tsale in tomnal quin ocox tsalpay max cal lajuj mil i soldado in ejtohual quin ata an tsale ax in cuaal jun inic mil i soldado. 32 Max quin tsalpay yab neets quin ejtou quin ata, tam neets quin abchi i caulome quin ucha an tomolnax tsale abal ca coyotsits cal an cau ani yab ca pejxin. 33 Antsanaits jitats cal tatachic yab it tsejcacathits ca tala jilcachiquiy jahua a cuaal, yab neets ca ejtou quit tsatey cal nana.

25Neets

15

Tam yabats tsapu an atem

atem in cuaal in huinat alhua ey tam yab tsamcacath. Max tsamcacathits, yabats janto

34An

(Mt. 5.13; Mr. 9.50)

Yantalam i batscul jalbixtalab tumin tin cuenta an gobierno ani axi exlath ti lej hualbith inicchic u cheel cal a Jess abal quin atsanchi in cahuintal. 2 Jaxtam ti tsacul an fariseochic ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. In cuiyath uluchic tin cuenta a Jess antse: Nixe xi inic im batsuhual ani u junax capul cal i hualbith inicchic. 3 Tam a Jess in tiloxnanchichic jun i jalpith cau antse: 4 Max a cuaal bo inic i oveja ani ca quibey jun janto neets ca taja? Auxe max yab i neets ca jila axi tse inic cal lajuj beleu biyat quit cale ca aliy axi jun quibenec ma tam ta ca elaits. 5 Ani tam ca elaits neets ca antha ta punuc cal a ichich lej culbel. 6 Quit ultsits ta quima neets ca tamcuy a jaubchic ani a at quimathchic ani ca ucha: Cu junax culbejits cum te u elaits an oveja axi quibenec juncats. 7 Antsana nan tu uchalchic abal lej cathpich u junax culbel an ngelchic ti eb tam jun i hualbith inic ca jictson cal in hualab ani ca huencon cal a Dios, ani yab ejtil cal tse inic cal lajuj beleu i inic ax in quibtsoth tsalpayalqui pel

(Mt. 18.1014)

SAN LUCAS15 i alhua inic ani yab in yejenchal ca jictson cal in hualab ani ca huencon cal a Dios.
An jalpith cau cal an tumin axi quibenec

162 cal ni jita yab u pithnal ti capul, ma in leac quin capu an tsamal axi neets quim pijchixna cal an olom. 17 Tam in tsalpachiquiyal: Axi yan i tojonchix tin quima u tata in cuaal yan janto quin capu ma huaats i jilcomach, ani nana teje in tsemelits cal an jayil. 18 Neets quin huichiy cal u tata cu ucha abal in hualbinenequits cal a Dios ani in hualbinenequits cal jaja. 19 Jaxtam yabats in tomnal tiquim batsu ejtil max pel tin tsacamil, expith tiquim batsu ejtil max pel tin tojnalil, cu ucha. 20 Tamna ta cale an cuitol tin quima in tata. Tam ti ohue ti tal, tam ti tsutatits ani lej yajnanchat cal in tata. Tam athlats in tata ani im batsu an cuitol cal i mutsucnaxtalab ani cal i tsutsbaxtalab. 21 Tam an cuitol in ucha in tata: Tata, in hualbinenequits cal a Dios ani in hualbinenequits cal tata. Yabats in tomnal tiquim batsu ejtil max pel tin tsacamil. 22 Aba ani antsana in ulu an cuitol, bel in tata in ucha an tojnalchic: Ca thubat caltha an huinat alhua toltom ca alhua toltomiyat an cuitol. Ca punchin tin cubac jun i anillo ani ca caychin i pajablab. 23 Ca chithachic an novillo axi alabel tuuthmethachits ani ca tsemtha. Qui taja an ajib, cu tsalat caputs. 24 Cum u cuitolil u tsalpay hualam max tsemetsits, ani iba cuchic cum xo te ulnec ejat. U tsalpay hualam max quibenequits, ani iba cuchic cum xo te cuajat cal huahua, in ulu an tatalab. Tam in tsiquiychic quin taja an ajib. 25 Xeetsnenec an ocox cuitol ti tojnal tin tsabalil in tata, ani xo u

jun i uxum in cuaal lajuj i tumin ani quin quiba jun janto neets quin taja? Auxe max yab i neets quin lecutsiy an tajablab ani quin tala cuetoy an ata ma tam quin elaits. 9 Ani tam quin elaits neets quin tamcuy in jaubchic ani in at quimathchic quin ucha: Cu junax culbejits cum te u elaits an tumin ax u quibamal. 10 Antsana nan tu uchalchic abal neets ca cathpich junax culbe an ngelchic tam jun i hualbith inic ca jictson cal in hualab ani ca huencon cal a Dios.

8Max

Jess in uchaye an fariseochic ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss antse: Cuajatac jun i inic ax in cuaal tsab in cuitolil. 12 Uchan cal an talbel cuitol: Tata, tiquim pitha an calab jahua bijithits neets tiquim pitha. Tam in tata an cuitol in caltha an tumin ani im pitha axi tsab in cuitolil. 13 Tsab ox a quicha tam an talbel cuitol in tala tamcuy jahua in cuaal, ani ta cale al i pil bichou lej ou. Tats ti xetsitsil quithab pacucul cal an tumin. 14 In tala pacuhuits. Tam huatsin jun i pulic jayil al nixe xi bichou, ani lej cail an cuitol. 15 Tam cale quin conoy i tojlab, ani pithan i tojlab ti beletnanchix cal i olom. 16 Cum

11A

An jalpith cau cal an cuitol axi quibenec

163 huichelits tin quima. Tam ti utatits neets ca ulits in atsa an tenelchic ani in tsuu exom am bixom. 26 Tam in caniy ca chich jun i cuitol ani in conoy janto in tajalchic tihua. 27 Uchan: In tajalchic an ajib cum huichits a ebchal. Cum in chithamal tim ba alhua, jaxtam a tata in tsemthanchamal an novillo axi alabel tuuthmethachits. 28 Tam tsacuy an ocox cuitol, ma yab in le ca otsits tin quima. Tam cale in tata abal quin lej ucha ca otsits. 29 An cuitol tocat in ucha in tata: A tsoobits abal yanits i tamub nan tu tojonchamal a cal, ani ma yab a le tiquim pitha jun i chivo abal cu taja an ajib cal u jaubchic. Ani ni jayqui yab in jecom cal tata. 30 Nixe xa cuitolil expith xetsitslats quithab pacucul cal an tumin cal i uxum, ani xo huichits ani a tsemthanchamal an novillo axi alabel tuuthmethachits. 31 Tam uchan an ocox cuitol cal in tata: Cuitol, etsey it cuajat cal nana ani patal jahua u cuaal tu cal nana pelits a calte. 32 In tomnal qui taja an ajib ani cu lej culbe cum u tsalpay hualam max tsemetsits a ebchal, ani iba cuchic cum xo te ulnec ejat. U tsalpay hualam max quibenequits, ani iba cuchic cum xo te cuajat cal huahua.

SAN LUCAS15,16 tojonthanchix ani in ucha: Tata ojni tin jolat pacucunchamal u tuminal. Tiquin huatbanchits an cuenta, cum yabats neets tu jila tit tojonthanchix cal u tuminal. 3 Tam in lej tsalpachical tin ichich: Janto neets cu taja cum yabats neets quim pithan an tojlab ax u tajalac? Yab in tsapnel cu tojonchi an tsabal ani in tithebel cu conchi i tsejhualixtalab. 4 Xo u tsoobits janto neets cu taja abal cu cooy u jaub jita tiquim batsu tin quima. 5 Tam in caniy ca chich ti junchic ax u nenchix cal in amujac. Axi ocox chich in conoy: Janto a nenchal u amujac? 6 Toctsin: U nenchal bo inic i tambor i aceite. Tam uchan: Te cuajat an cuenta. Thubat quit buxcan te ca thucha expith tsab inic cal lajuj a nenchal. 7 Tam conoyat junaque i nenchix: Ani tata janto a nenchal u amujac? Toctsin: Bo inic i doble an lab em jats u nenchal. Tam uchan: Te cuajat an cuenta. Ca tsejca tse inic i doble jats a nenchal. 8 Aba ani yab pututh cal jahua antsana in tajamal nixe xi inic tojonthanchixac tumin, bel in amujac in ulu abal lej tsalpath jahua in tajamal cal an nenchixchic. Antsana ms lej tsalpath axi yab exlom cal a Dios cal jahua huaats teje tsabal, ani yab tsalpath axi exlomchic cal a Dios cal jahua huaats ti eb cal a Dios. 9 Nan tu uchalchic abal jahua a cuaal teje ti al an hualab caylal ca alhua eyentha abal ca tolmiy an inicchic, ani tam ta ca taley jahua huaats teje tsabal neets ca cooy a

16

A Jess in uchaye in exobalilchic: Cuajatac jun i rico inic in cuaal jun i tojonthanchix tumin, ani olchinal abal jolat pacucunchab in tuminal. 2 Tam in caniy ca chich an

An jalpith cau cal an tojonthanchix tumin axi yab bajuth

SAN LUCAS16 jaub cal quit junax otsits ti eb quit cuajiy abal etsey. 10 Jitats quin alhua eyentha ax in cuaalits hue, max ca pithan yan jayetsequi neets quin alhua eyentha. Jitats yab quin alhua eyentha ax in cuaalits hue, max ca pithan yan jayetsequi yab neets quin alhua eyentha. 11 Max yab ca alhua eyentha jahua a Dios ti pithal ti al an hualab caylal, yab neets ti pitha jahua lej huinat alhua ti eb. 12 Max yab ca alhua beletna jahua a Dios ti pithal ca beletna, yab neets ti pitha jahua bijithits neets ti pitha ta lej chubax cal. 13 Yab a ejtohualchic ca cooy tsab i amulab, cum neets ca cathpich canitha axi jun ani axi jun iba. Neets ca putu cal in uchbixtal cal axi jun ani cal axi jun iba. Ni abal jay yab a ejtohual ca canitha a Dios ani jaye ca tajat canitha an tumin. 14 An fariseochic in atsa abal antsana in ulu a Jess, ani cum pel i lej jaylomchic cal an tumin tocat in tilibnanchalqui. 15 Tam a Jess in uchachic: Tatachic ojni cal jahua a tajal, expith abal a le max quit exla tit alhua inicchic cal a at inic, ani a Dios jats ti lej exlanchal a lej ey ta ichich. Huaats i tajbilab ax u tsutab ti lej alhua cal an inic, ani cal a Dios u tsutab ti yab alhua.

164 tsejcath cau binath cal a Moiss ani in exobchixtal axi ti biyal an caulomechic cal a Dios. Ani a Juan jats in lej olnamal abal a Dios neets quin taja ti lej Tsale teje tsabal, ani xo yan i inicchic in canat lubal ca otsits taja. 17 Ms thubat neets ca taley an tsabal ani an eb, ani an tsejcath cau in cahuintal a Dios ma ni hue yab neets ca taley jayqui ni jun i letra.

A Jess in exobchal tin cuenta an jilcacaxtalab cal i tomquilab

quin jilcacay in tomquil ani ca tomquin cal queat i uxum, tamna pel i uxumbe. Ani jitats ca tomquin cal i uxum axi jilcacath, tamna pel i uxumbe jaye. a Jess in ulu: Cuajatac jun i rico inic ax u toltomnal cal i huinat alhua toltom ani lej tsalat capul ti patal quicha. 20 Cuajatac jaye jun i tsejhuantal inic im bij Lzaro, ani lej titlith tim puhuel in inictal. Hualim quetel tin huilebil tin quima an rico quin aychi max ca pithan jantoquitsqui. 21 Ma in leac max ca pithan an mumach pan ax in ijcachical an rico ba an mexa. Tats tu cheel i picochic cal ca leconchat in tital a Lzaro. 22 Jun a quicha tsemetsits an tsejhuantal, ani netha cal an ngelchic ca cuajiy jun ti cuajat a Abraham tin tsalat coytal a Dios. Taley tsemetsits jaye an rico ani joliyat. 23 Ani tocat in yajchicnal ti al an tamtsemla. Ani ma taja in tsuu ou ti cuajat a Abraham ani jaye a Lzaro.

18Jitats

(Mt. 19.112; Mr. 10.112)

19Cahue

An rico inic ani a Lzaro

ti lej biyalits ani ma tam ti chichits a Juan pujax u aynab an

16Ma

An tsejcath cau binath cal a Moiss ani an cau tin cuenta abal a Dios in tajal ti Tsale

165 in thajat ulu: Paylom Abraham, tiquin yajnanchi. Tiquin abchi a Lzaro quin tsabay in chuchub cubac al i ja abal ca chich tiquin tsamambethanchi in chum u lecab. Cum te in cuajat tocat u lej yajchicnal al axe xi camal. 25 Tam uchan an rico cal a Abraham: Paylom, ca lej tila abal a huatamal lej alhua a quicha ti tsabal ani a Lzaro in huatamal lej yajchic. Xohue a Lzaro lej alhua in huatal teje, ani tata a huatal lej yajchic tihua. 26 Ani cum huaats ejtil i luputh quexat jol tsejel cal huahua, axi te cuajatchic yab in ejtohual ca cale tihua aba ani in leac. Jaye axi tihua cuajatchic yab in ejtohual ca chich teje. 27 Tam toctsin an rico: Paylom Abraham, nan tu lej pacabethal ca aba a Lzaro ti olchix tin quima u tata. 28 Quin olchi axi bo u ebchal an chubaxtalab abal yab ca ulits teje al axe xi cuajattalab lej yajchic. 29 Tam uchan cal a Abraham: In cuaalits a ebchalchic an u jahua thuchath cal a Moiss ani cal an caulomechic cal a Dios. Jats quin lej tajachic ti cuenta jahua in ulal. 30 Toctsin an rico: Paylom Abraham, max jajachic ca tsabiyat cal jita pelac i tsemelom ani xo ejthachits, tam ojni neets ca jictson cal in hualabchic ani ca huencon cal a Dios. 31 Toctsin a Abraham: Max yab im belamalchic jahua thuchath cal a Moiss ani cal an caulomechic cal a Dios, jaye max ca ejtha i tsemelom yab neets quim bela.

SAN LUCAS16,17 Abal jutamqui etsey huaats ax u hualbinthom cal in at inic, ani lej tsejhuantalchic cum neets ca lej yajchiquiyat cal a Dios. 2 Max jita quin tajchi ca hualbin jun i tsacam axi nan tim belal, in tomnalac ca palchin i alchic tsa tujub tin nuc an hualbinthom ani ca petna al i pulic lejem ca tajat uctsin. 3 Ca lej beletna ta ba abal yab quit hualbintha. Ani max a at belom u hualbinal cal tata, ca tsapic exobchi. Max ca jictson cal in hualab, ca paculanchi. 4 Max ca hualbin buquil i calat ta quicha ani ti uchalac yabats neets ca hualbin, ca paculanchi jaye ma buquil i calat.

24Ani

uchan a Jess cal in abathualejilchic: Tucu tolminchi abal qui ms beloloye a Dios. 6 A Jess in toctsiychic: Max a cuaal a belomtal tsipili ejtil i iyalab mostaza, neets ca ejtou ca ucha nixe xi te sicmoro ca lauhuat ani ca cuajba ti al am pulic lejem, ani neets quit tajchin cal a Dios.

5Tam

In lej tsap am belomtalab

17

(Mt. 18.67, 2122; Mr. 9.42)

An hualbinthom

A Jess in ucha in exobalilchic:

it amulab ani a tojnalil huichits ti xalum tsabal o ti beletnom conel, auxe max thubat neets ca ucha ca otsits ti capul. 8 Hualam yab i neets ca ucha antse: Tiquin tsejcanchi an capnel ani tiquin tojojonchi an mexa. Ocox nan neets quin caputs tiquelte quit caputs. Antsanaits neets ca ucha. 9 Auxe max neets ca bina i cacnamal yan

7Max

In uchbil an tojnal

SAN LUCAS17 cal a tojnalil max ti tajchi jahuats ta ca abatna. Iba 10 Max tatachic a tala tajchamal jahuats ti quit abatna cal a Dios, in tomnal ca ucha a Dios antse: Pel huahua tu tojnalil ani yab bijith tata tucu ucha cacnamal yan, cum expith i tajchamal jahua tu abatnamal. Expith i putumal i uchbil.

166 quin taja a Dios ti lej Tsale teje tsabal. Toctsin: Xo yab a ejtohualchic ca tsuu cal a tsuux hual max a Dios in tajal ti lej Tsale. 21 Ni jita yab neets ti olchi max teje cuajat a Dios ti tejhua Tsale o max tihua cuajat ti tejhua Tsale. Cum xohue a Dios in tajal ti Tsale teje tsabal expith tin ichich i inicchic. 22 Tam a Jess in ucha in exobalilchic: Neets quim baju a quicha tam neets ca lenachic tiquin tsuu nana tin Juntal patal an inicchic in huichenequits, ani yabaye neets tiquin tsuu. 23 Neets quit uchanchic: Teje in cuajat o tihua nana in cuajat. Yab ca belchi ja, ani yab quit cale ca tsuu cum yab chubax nanaits. 24 Ejtil an ley tam u leytsom ani u tsutab tim puhuel an caylal, antsana nana tin Juntal patal an inicchic neets quin tsutat tam quim bajuhuits u quichajil quin chich junil. 25 Xo bijithits cal a Dios neets quin ocox lej yajchiquiyat ani quim pojca cal an inicchic. 26 Jantini in xetsintal an inicchic tam ti lej biyalits xetsin a No, antsana neets quim baju tam utataquits nana tin Juntal patal an inicchic neets quin chich junil. 27 Ti lej biyalits xetsin an inicchic ti capupulqui ani ti tomquinalqui, ma tam tin lej bajuhuits an quicha tam ti a No otsitsits ti al am pulic tan ata. Tam tajat uctsin tim patalchic cal an lej pulic ab. 28 Aniye jaye tam ti lej biyalits xetsin a Lot, an inicchic xetsin ti capupulqui, ti tsaumqui, ti nujulqui, ti omqui, ani ti

a Jess ti Jerusaln ani huatey jun ti xamlith am bichoulom Samaria ani am bichoulom Galilea. 12 Tam ti utatits ca ulits al i tsacam bichou, in tamu lajuj i inic ax in cuaal i tit capux cal in anam tuul. Cubiychic hue ou. 13 In thajat uluchic: Exobchix Jess, tucu yajnanchi. 14 Tamna a Jess in metachic ani in ucha: Quit calechic tihua cal am pale. Ani biyat neetsits cal am pale, tam ti jelthajitschic. 15 Ani jun al nixe xi lajuj tam tin tsuu abal jelthachits, huichiy cal a Jess in lej puhuethanchal im bij a Dios. 16 In tuthu in cualal tin tamet a Jess ani in mocal in hual ti tsabal abal quim bina i cacnamal. Pel i Samariajib. 17 Tam a Jess in ulu: Yab i lajuj axi jelthame? Juta ti cuajat xo axi beleu? 18 Expith axe xi pil inic yab pel i Israel jats huichits tiquim pitha i cacnamal yan? 19 Tam uchan an inic cal a Jess: Xo it jelthachits cum a belamal. Quit cubiy ani quit calets.

A Jess in jelthal lajuj i inic ax in cuaal i tit capux cal in anam tuul
11Neetsits

Tam ca chich a Dios quin taja ti Tsale

a Jess cal an fariseochic jayqui hualam ti neets

20Conoyab

(Mt. 24.2328, 3641)

167 tsejcomqui ata. 29 Ani tam ti calets a Lot ti al am bichou Sodoma, tam tu jolnalits an camal tujub tal ti eb ti al nixe xi bichou Sodoma. Tam tajat tala tsemets nixe xi bichou. 30 Ejtil tin tajamal an inicchic tam ti xetsin a No ani tam ti xetsin a Lot, antsana ti neets quin taja an inicchic tam utataquits nana tin Juntal patal an inicchic quin chich junil. 31 Tam quim bajuhuits u quichajil quin chich, tam jitats cuajat tin hualquilal in quima ca thubat paiy, ani ma yabats ca otsits alta quin calthaye jahua in cuaal. Ani max jita cuajat tin tayablabil, ma yabats ca huichiy tin quima. 32 Ca tilachic janto tajchinenec in quimathil a Lot cal a Dios. 33 Jitats in le expith quin taja in cuete culbetal, jats neets ca quibey. Jitats quim bina tim ba cal tu ebal nana, jats neets ca jecontha. 34 Nan tu uchalchic max quin chich acal ani cuajat tsab ti junax huayal al i huaytalab, neets cu netha jun ani jun neets ca jilcon. 35 Max tsab i uxum cuajat ti junax tseel coye, neets cu netha jun ani neets ca jilcon jun. 36 Max cuajat tsab i inic ti junax tojnal tin tsabalil, neets cu netha jun ani jun neets ca jilcon. 37 Tam tin atsaitschic antsana an cau in exobalilchic a Jess, tam in conoychic: Ajatic, juta ti neets ca tajan antsana? A Jess in toctsiychic: Jutamits ti cuajat i tsemelom tulec, tats neets ca tamcun an totchic.

SAN LUCAS17,18

18

A Jess in olchiye in exobalilchic queat i jalpith cau cal ca exobchin abal patal in lej yejenchal ca etsey olon ani yab ca palme in ichich. 2 In ulu: Cuajatac al jun i bichou i tsejcom cau axi yab in cacnal a Dios ani yab in tajchal ti cuenta tam ca chich an othom cauchic. 3 Cuajatac jaye al nixe xi bichou i tsemchith uxum, lej etsey u calel cal nixe xi tsejcom cau abal quin othanchi an cau in tomolnaxil. 4 Ohuatits an tsejcom cau yab in le quin tsejcanchi an cau, ma lej talbelits in ulu tin ichich antse: Nan yab u cacnal a Dios ani yab u tajal ti cuenta an inic. 5 Aba ani bel neets cu tsejcanchi an cau an uxum cum tin etsey itixbethal. Neets cu lejat tsejcanchi abal yabats ca huichiy tiquin itixbetha. 6 Tam in ulu an Ajatic: Aba ani pojcax an tsejcom cau, ca lej tajachic ti cuenta janto in ulu abal neets quin tolminchi an uxum. 7 Max antsana tin tolminchi an uxum, jaquitsqui yab i a Dios neets quin ms tolminchi jitats in tacuyamalits tam ca conchin janto. A Dios yab u itixbel ti tolmix cal jantots ca conchin max acal o max quicha. 8 Lej chubax nan tu uchalchic abal thubat in tolmiyal im bichohuil. Aba ani antsana pel in ey a Dios ti lej tolmix, bel hualam max cu ela i belomchic tam nana tin Juntal patal an inicchic quin chich junil.

An tsemchith uxum ani an tsejcom cau

a Jess in olchi i jalpith cau talchic i inicchic axi alalnax cal in

An jalpith cau tin cuenta an fariseo ani am batscul jalbixtalab tumin cal an gobierno
9Tam

SAN LUCAS18 at inic ani in tsalpayal abal jats jaja lej cathpich pututh. In uchachic: 10 Calechic tsab i inic ti tiyopan ca olon, jun pel i fariseo ani axi jun pel i batscul jalbixtalab tumin cal an gobierno. 11 Cubiy ti ol an fariseo al an tiyopan in ulu antse: Dios, u binal i cacnamal cum nan u ey yab ejtil in ey axi queat ax u cue, ax u pojcax, ax u uxumbe. Yab in ejtil nixe xi batscul jalbixtalab tumin. 12 Im pabil yab in capul tsab i calat ti al an semana ani tu pithal jun tin cuenta cal an lajuj patal jahua u cuaal. 13 Ani am batscul jalbixtalab tumin cubat hue ou. In atsal lej hualbith, ma yab in tomnal quin meta hualqui ti eb. Tocat in cuathcuayal in ichich cum in atsal lej jolbith. U ol in ulu antse: Dios, tiquin yajnanchi cum nan in lej hualbith. 14 Tam in uluye a Jess: Nan tu uchalchic abal huichits tin quima am batscul jalbixtalab tumin paculanchithits in hualab, ani an fariseo yab ja paculanchithits in hualab. Jitats quin cathatna tim ba yab neets ca yajnanchat cal a Dios, ani jitats quin tsaca tim ba jats neets ca yajnanchat.

168
17Jitats

batsuhual a Dios ti Tsale tin ichich. yab antsana in ichich, yab in ejtohual quim batsu a Dios ti Tsale ani yab neets ca cuajiy ti eb jun tin tajal a Dios ti lej Tsale. Jats an lej chubaxtalab nan tu uchalchic.
Taunab a Jess cal jun i cuitol inic rico

A Jess im batsuhual an tsacamchic

inicchic in chithal i tsacamchic ca tacchin cal a Jess, ani in exobalilchic tocat in tsiquiyal quin cuiya an chithom. 16 Tam a Jess in uchachic in exobalil: Yab ca canchi an tsacamchic yab ca chitha cal nana. Expith jitats tsaat in ichich ejtil in ichich i tsacam, jats ax im

15An

(Mt. 19.1315; Mr. 10.1316)

i oclec in conoy a Jess: Janto pel u uchbil cu taja abal quin it ejatliyat abal etsey? Tata it alhua exobchix tiquin ucha. 19 Toctsin a Jess: Jale tin uchal tin alhua? Huaats juncats expith axi alhua, jaits a Dios. 20 A tsoobits an uchbixtalabchic axi thuchat tin cahuintal a Dios antse: Yab quit uxumbejin. Yab ca tsemtha a at inic. Yab quit cueen. Ni jita yab ca tajchi an janamtalab. Ca cacna a tata ani a mim. 21 Tam uchan a Jess cal an oclec nixe: Ma tam tu tsacamtal u tala putumal an uchbixtalab cal axe ax tin uchamal. 22 Toctsin a Jess: Huaatse janto in le a Dios abal ca taja. Ca tala nuju jahua a cuaal ani ca pitha an tumin an tsejhuantalchic. Ma tam tiquele quit huichiy ani tiquin tsatenchi. Max antsana ca taja, tam ojni neets quit pithan yan i calab tihua ti eb. 23 Cal nixe xi cau jilcon lej tepith an oclec, cum in le quin cuete calna axi yan in cuaal. 24 A Jess in tsuu abal lej tepith ani in ulu:

18Jun

(Mt. 19.1630; Mr. 10.1731)

169 Lej quibat an ricochic quim batsu a Dios ti Tsale tin ichich. 25 Lej quibat ca huatey jun i camello tin lotal in acan an tithab, ani lej huatath ms quibat abal i rico quim batsu a Dios ti Tsale tin ichich max quin huatath tsapna axi yan in cuaal. 26 Ani ax in atsalchic jahua antsana in ulu a Jess, in conoyal: Max chubax antsana jahua in ulu, tam jita hualam neets ca ejtohuat ca jecontha? 27 A Jess in toctsiychic: An inicchic yab in ejtohual quin cuete jecontha tim ba, expith cal a Dios ojni neets ca ejtohuat ca jecontha. 28 Tam uchan a Jess cal a Pedro: Ajatic, i tala jilamal i cal abal tu tsatenchi. 29 A Jess in toctsiy: Lej chubax nan tu uchalchic abal huaats jitachic in jilamalits i calab cum im batsumalits a Dios ti Tsale tin ichich. Huaats ax in jilamalits in quima, in tata ani in mim, in tomquil, ani in tsacamilchic. 30 Jats jajachic axi neets ca pithan yan ms cal a Dios biyat xeetse teje tsabal, ani talbel neets ca cuajiy ti eb it ejatlith abal etsey.

SAN LUCAS18 in thuchamal antsana neets quin tajchin. Nanaits pel tin Juntal patal an inicchic. 32 Neets quim bina tin cubac i pil inicchic axi yab Israel, cal quin tilibna, ani quin othna, ani quin tubcayat. 33 Neets quin huithcoyat, ani neets quin tsemtha. Aba ani quin tsemtha, bel neets quin ejtha oxchilab quicha ti al an jolimtalab. 34 Ni jahua axe xi cau in exobalilchic a Jess yabaye in ejtohual quin exbay.

A Jess in tsuuxmethal jun i joctsi ti Jeric

In olnal junil a Jess abal neets ca tsemtha

Jess in netha hue pil in exobalilchic ani in ucha: Xo ojni huahua u neetsits tihua ti Jerusaln, ani taja neets quin tala tajchin jahua an caulomechic cal a Dios biyalits

31A

(Mt. 20.1719; Mr. 10.3234)

a Jess ca ulits ti bichou Jeric, ani tats ti quetel tin hualtelil am bel jun i joctsi ti conol cal i tsejhualixtalab tumin. 36 Cum in atsal lej yantalam i inicchic u huatel, in conoyal jale tu huatel yantalam i inic. 37 Tam uchan pel a Jess Nazaretib u huatel. 38 Tam in thajat ulu: Tata Jess axi pel it at xitslab cal a David, tiquin yajnanchi. 39 Tamna cuiynal an joctsi, uchan ca tsibcan cal axi neets hue ms ocox cal a Jess. Ani jaja tocat ms tsapic thajat cau, in ucha a Jess: Tata axi pel it at xitslab cal a David, tiquin yajnanchi. 40 Tam cubiy a Jess ani in aba an cau ca chanchin an joctsi. Ani tam ti ulthanchatits, tam in conoy: 41 Janto a le abal nan tu tajchi? Toctsin an joctsi: U le abal tiquin tsuuxmetha. 42 Tam a Jess in ucha:

35Utatits

(Mt. 20.2934; Mr. 10.4652)

SAN LUCAS18,19 Ojni neets tu tsuuxmetha cum tim belamal. Xo jelthachits a hual. 43 Ma tamna an joctsi tsuuxits, ani taley tsateyits cal a Jess in lej puhuethanchal im bij a Dios. Ani patal an inicchic ax in tsuu jahua tajchinenec an joctsi, jaye im puhuethanchal im bij a Dios.

170 Ma xohue jeconthachits axe xi inic axi pel in at xitsal a Abraham. Jaye neets ca jeconthachic axi tin quima. 10 Nana tin Juntal patal an inicchic in chenec cu aliy axi xeets quibenec al an hualabtalab ani cu jecontha.

19

Taley otsits a Jess ti bichou Jeric ani tats ti xeets. 2 Ani taja cuajat jun i rico inic im bij Zaqueo. Pel i oclec cal am batscul jalbixtalab tumin cal an gobierno. 3 In aychal quin tsuu a Jess, in le quin exla. Tocat yab in ejtohual quin alhua tsuu tin ebal an mulcunel ani cum jaye tsipilin jaja ti inic. 4 Jaxtam occhith cale athithil jun ti neets ca huatey a Jess, ani cathiy al jun i te sicmoro abal quin alhua tsuu. 5 Tam tim baju a Jess ba al nixe xi te, tam in tsuu cuajat a Zaqueo hualqui. Tam in ucha: Thubat quit paiy Zaqueo, cum nan neets xo quin jilcon ta quima. 6 Tam thubat paiy lej culbel, cale quim batsu a Jess tin quima. 7 Tam tin atsachic axi muthat taja antsana in ulu a Jess, tam in cuiyath ulu abal jale neets ca jilcon tin quima i hualbith inic. 8 Tam cubiy a Zaqueo tin tamet jajachic, ani in uchaa Jess: Ajatic, xo nan neets cu tsejhualiy cal an tsejhuantalchic ma tam tsejel jahua u cuaal. Max u cambith tixcanchamal jita an tumin neets cu huichbanchi ma tse huichcoth. 9 A Jess toctsin:

A Jess ani a Zaqueo

neets ca ulitschic ti Jerusaln a Jess ani axi tsatatchic cal jaja in atsanchal in cahuintal, cal in tsalpayalchic abal hualam hueits a Dios neets quin taja ti lej Tsale teje tsabal. Tam olchinal i jalpith cau cal a Jess. 12 In ulu antse: Jun i inic axi lej bijithits quim baju ti tsale neets ca cale al jun i bichou ou abal ca punuhuat tihua ti tsale, ani talbel neets ca huichiy tim bichou. 13 Ocox in caniy ca chich cal jaja lajuj in tojnalil, ani im pitha ti junchic jun i tumin axi lej yan in jalbil. In uchachic quin tojonthanchi ma tam ta ca huichits jajacua. 14 Ani cum atab jaja cal am bichou jun ti neets ca punuhuat, chich i abathualechic quin ucha an oclec tsale abal yab u lenab ti tsale nixe axi lej bijithits. 15 Aba ani yab u lenab, bel cale ani punuhuat ti tsale. Taley talbel huichiy tim bichou. Ulits ani in aba ca caniyat ca chich ti junchic ax im pithamal an tumin ca tojonthanchat, cum in le quin exla jay in atamal. 16 Uchan cal axi ocox chich: Paylom, cal an tumin ax tim pithamal u atamal lajuj huichcoth. 17 Ani toctsin an tsale: Pel it lej alhua tojnal cum antsana tin alhua tojonthanchamal axi hue an

11Hue

An jalpith cau cal an tuminchic

171 tumin ax tu pithamal. Jaxtam nan neets tu punu tit oclec cal lajuj i bichou. 18 Chich queat i tojnal in ucha an tsale: Paylom, cal an tumin ax tim pithamal u atamal bo huichcoth. 19 Ani toctsin an tsale: Nan neets tu punu tit oclec cal bo i bichou. 20 Tamna chich queate an tojnal in ucha an tsale: Paylom, te tu huichbanchal an tumin ax tim pithamal. Tu alhua beletnanchi thutpipith cal i toltom. 21 Cum it lej pathay, u tsejnal max yab cu ejtou tu alhua tojonthanchi a tuminal. U tsoob abal a tixcanchal jathua tim patal an tumin axi it huichcoth tojonthanchithits. 22 Tam uchan an tojnal: Tata ojni cal jahua tin uchamal nan tu exlalits abal pel it pojcax inic. Tin exlal abal im pathaycua ani u tixcanchal jathua tim patal an tumin ax in huichcoth tojonthanchithitscua. 23 Max antsana u ey tin tsalpanchal, jale yab tim binanchi u tuminal cal queat i inic abal jaja tiquin tojonthanchi ani cu batsunchi in octal u tuminal? 24 Tam an tsale in ucha axi cuajat tajachic: Ca tixcanchi axe xi inic an tumin ani ca huatbanchi ax tin tojonthanchamalits lajuj huichcoth. 25 Toctsinchic: Paylom, ca tsuu abal in cuaalits lajuj i tumin. 26 Toctsin an tsale: Nan tu uchalchic abal jitats quin alhua tojonthanchi jahua u pithamal nan neets cu pithaye ms, ani jitats yab quin alhua tojonthanchi neets cu tixcanchi axi hue u pithamal. 27 Ani axi tomolnaxchic yab tin lena tin tsale, ca chitha teje tu tamet ani tiquin tsemthanchi.

SAN LUCAS19
U otsel a Jess ti Jerusaln

ti talits quin ulu antsana a Jess, ta cale in aynal am bel ti Jerusaln. 29 Hueits quim baju am bichou Betfag ani am bichou Betania axi utatchic ti bolchal Olivos, ani ma taja a Jess neets quin aba tsab in exobalil cal i cau. 30 In uchachic: Quit calechic al nixe xi bichou axi utatits, ani taja neets ca ela jun i burro huicat axi lejat yabaye punume. Ca piliy ani tiquin chanchi teje. 31 Max jita ti ucha abal jale ta piliyal, ca ucha abal nana in Ajatic ax u yejenchal. 32 Tana calechic ani in ela am burro jantini ti uchnenec cal a Jess neets quin ela. 33 Tam tim piliyalits am burro, tam tu conoyab cal an thabal: Jale ta piliyal am burro? 34 Toctsin jajachic: Cum an Ajatic in yejenchal. 35 Tam in chithachic am burro cal a Jess. Im punchal jajachic in toltomil tin cux am burro, ani tam puney a Jess. 36 Ani an mulcunel in mocal in toltomil ba am bel jun ti neets ca huatey a Jess. 37 Tam ti utatits neets quim baju am bel axi paaal ti bolchal Olivos, patal am belomchic axi tsatat cal a Jess in tsiquiyal ti thajat cau cal in ichich lej culbelchic. Im puhuethanchal im bij a Dios, cum in tsuumalits yan i labith tajbilab ax in tajamal a Jess. 38 In thajat ulalchic: Qui ajatnanchi im bij i Tsalejil axi te talits abath cal a Dios. Qui puhuethanchi im bij a tecat Dios

28Tam

(Mt. 21.111; Mr. 11.111; Jn. 12.1219)

SAN LUCAS19,20 ti eb axi jun ejetbethanchix cal i ichich. 39 Tam uchan a Jess cal talchic i fariseochic axi al an mulcunel: Exobchix, ca ucha ca tsibcan an mulcunel. 40 A Jess in toctsiychic: Nan tu uchalchic max ca tsibcan an mulcunel, ma nixe xi tujubchic mool neets quin thajat puhuethanchi im bij a Dios. 41 Tam ti utatits neets ca ulits ti Jerusaln, a Jess in meta am bichou ani in ucnanchal. 42 In ulu: Lej alhua max xo a tsoobnalaquitschic jantini quit jecontha ani quit cuajiy jun ejet ta bichou. Expith ejtil it joctsiye. 43 Neets quim baju a quichachic lej cacath tam a tomolnaxilchic neets ti tala tocbanchi a bichou ti peix, ani ma ni hue yab neets ca ejtouchic quit pitcon. 44 Neets ti tala paclunchi a bichou ani neets ti tsemthachic. Ni jun i tujub neets ca jilcon tipx. Antsana neets quit tajchinchic, cum yab a tsoobnal abal nan xo in abath cal a Dios abal tu jeconthalac.

172 chuthel exome ti exobchix a Jess taja ti al am pulic tiyopan, ani an oclec palechic ani an exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani an oclecchic ti al am bichou in junax lubal quin aliy jantini ti quin tsemtha a Jess. 48 Tocat yab in elalchic jantini, cum patal am bichou in lej canat atsanchal jahua in exobchal a Jess.

47Chuthel

20

A Jess in quethmayal eleb i inicchic axi al am pulic tiyopan

otsits a Jess ti al am pulic tiyopan ti Jerusaln, in tala quethmachiquiyal eleb axi nujul ani axi tsaum taja. 46 In uchachic: Thuchathits ti al an Tocat Thuchlab jahua in ulu a Dios antse: U quima jaits jun ta ca olon an inicchiccua. Nan tu uchalchic abal xo tata a eyenthal abal ca cuechi janto ax u cheel ti ol.

(Mt. 21.1217; Mr. 11.1519; Jn. 2.1322)


45Taley

Jun a quicha cuajat a Jess ti al am pulic tiyopan ti Jerusaln in olnanchal an inicchic an alhua cau, ani ulits cal jaja i oclec palechic ani i exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss ani i yejtselabchic Israel. 2 Ani conoyab a Jess: Jita ti pithamal an eyaltalab ani jita ti abamal abal ca taja jahua a tajal? 3 Toctsin a Jess: Nanane neets tu conoychic cal jun i cau ani u le abal tiquin toctsinchi. 4 Cal jita ti aban a Juan ti pujax? Tiquin toctsinchi, max cal a Dios o max cal i inic. 5 Tam jajachic in tiloxnachiquiyal jahua in ulu a Jess, ani taley in uluchic: Jantini ti qui toctsinchi? Max qui ulu abal cal a Dios jats ti abnenec a Juan ti pujax, tam jaja neets quin ulu abal jale yab i belchamal in cahuintal. 6 Max qui ulu abal cal i inic jats ti abnenec, tam patal an inicchic neets tucu cuiiy cal i tujub ma tucu tsemtha,

(Mt. 21.2327; Mr. 11.2733)

In eyaltal a Jess

173 cum in lej belalits abal a Juan pel i lej chubax caulome abnenec cal a Dios. 7 Tam tocat in toctsiychic abal yab in tsoob cal jita ti abnenec a Juan ti pujax. 8 Tam a Jess in uchachic: Nanane yab neets tu olchichic cal jita tim pithnenec u eyaltal ani cal jita tin abnenec.

SAN LUCAS20 caltha tin elebtal an tuthublom, ani in tajat tsemtha. Tam a Jess in conoyal: Jantini ti neets quin tajchi an thabal lab tuthublom nixe xi tojonchixchic? 16 Neets ca cale quin tajat tsemthachic, ani neets quim bina an lab tuthublom ca tojonchat cal queat i tojonchix. Tam tin atsaits axi tajachic antsana in ulu a Jess, in uluchic: Iba a Dios yab quin jila antsana ca tsemthachic. 17 Ani a Jess tocat in metalchic ani in ulu: Auxe max yab nana ax u olnab ti al an Tocat Thuchlab ejtil in mimlab tujub. In thuchathits antse: An tsejcom atachic in ulu yab janto ti alhua axe xi tujub, ani tocat im petna. Ani jaits nix an tujub axi punuthits ti mimlab tujub. 18 Ejtil an inic axi ca ijcan al i tujub ani ca yajchiquiyat, antsana jitats yab tim belal nana. Ejtil max ca ijcanchat i tujub ani ca tsemtha i inic, antsana jitats yab tim belal nana.

An jalpith cau cal am pocax tojonchixchic

a Jess in olchiye an inicchic queat i jalpith cau antse: Jun i inic in taya jun i lab tuthublom. Taley im bina cal jita ta ca tojonchat. Tam cale an thabal ti ohuat cuajil pil. 10 Taley im bajuhuits in quijil an cotlats cal an lab tuthub, ani an thabal in aba jun i tojnal ca cale quim batscunchi an lab tuthub axi neets ca jilcon abal jaja an thabal. Ulits jaja, ani tocat cuathan ani aban ca huichiy naptal cal an thabal. 11 Tam an thabal in aba ca cale queat i tojnal. Jayetsequi cuathan ani quithab uchan, ani aban ca huichiy naptal cal an thabal. 12 Taley an thabal in aba queate i tojnal, ani jayetsequi tsojbetha ani quethmayat ca cale. 13 Taley in ulu an thabal: Janto neets cu taja xo? Neets cu lejat aba u ichich hual tsacamil. Hualam jaja ojni neets ca cacnacua. 14 Ani iba, expith in ulu an tojonchixchic antse: Jats axe neets ti calnanchix cal an lab tuthublom tam ca tsemets in tata. Qui tsemtha abal qui calnanchi huahua. 15 Tam in

9Taley

(Mt. 21.3344; Mr. 12.111)

nixe xi cau an oclec palechic ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss in le quin yacua a Jess, cum in exlalits abal jajachic ax u olnab al nixe xi jalpith cau. Expith in tsejnalchic max janto ca tajchin cal am bichouchic max quin lej yacua a Jess. 20 Tam in abachic talchic i inic ax in timcoyal tim

19Cal

(Mt. 21.4546; 22.1522; Mr. 12.1217)

An jalbixtalab tumin cal an gobierno

SAN LUCAS20 ba abal jaja alhua, quin cuatsith tajchi ti cuenta a Jess max quin quibtsoth ulu i cau, ani antsana ca ejtohuat ca jolbiyat ani ca bina tin cubac an gobernador. 21 Ulitschic ani uchan a Jess: Exobchix, i tsoob abal jahua tata ca ulu ani ca exobchi pel i lej chubaxtalab. Yab it pocoth tsutom cal an inic, ani cal patal an inicchic a olnanchal in tequeth belil a Dios. 22 Tucu ucha max i cuaal i uchbil o max yab i cuaal qui jalbiy an jalbixtalab tumin cal an tsale oclec romano. 23 Cum a Jess in exlanchits in cambixtal, jaxtam in toctsiychic antse: Jale a lechic tiquin macla? 24 Qui meta jun i tumin. Jita axe in hual ani jita axe im bij axi thuchath teje al an tumin? Toctsinchic: Pel in hual ani pel im bij an tsale oclec. 25 Tam a Jess in uchachic: Ca pitha an tsale oclec jahua pel a uchbil ca pitha, ani ca pitha a Dios jahua pel a uchbil ca pitha jaye. 26 Axi chenec ti maclaxchic yab in ejtou ni hue quin macla a Jess cal jahua in toctsinchi tin tamet an inicchic. Tocat in jicpanchalchic in toctsixtal, ani lejat tsibcanchic.

174 in thucha a Moiss abal max ca tsemets jun i tomquith inic ani yab in cooyamal i tsacam cal in quimathil, ca tomquin in ebchal an tsemelom cal an tsemchith uxum. Lequitsqui max quin cooy i tsacam tam. 29 Huaatsac buc i ebchalab. Tomquin an ocox, ani tsemets yab in cooyamal i tsacam. 30 Taley tomquin in tsabchil ebchal an tsemelom cal an tsemchith uxum. Tsemets jaja, ani yab in cooyamal i tsacam. 31 Taley tomquin in oxchil ebchal an tsemelom cal an tsemchith uxum. Tim patal nixe xi buc i ebchalab tomquinenec cal nixe xi uxum juncats, ani tim patal tsemets ani ni jun yab in cooyamal i tsacam. 32 Taley tsemets jaye an uxum. 33 Cum tomquinenec nixe xi uxum cal axi buc i ebchalab teje tsabal, cal jahua ti neets ca cuajiy ti tomiclab tam ca ejtha an tsemelomchic? 34 Tam a Jess in toctsiychic: U tomquinal an inic ani an uxum expith teje tsabal. 35 Tam ca ejtha an tsemelomchic axi jeconthach, in ey an inic ani in ey an uxum yabats neets ca tomquin. 36 Neets ca ejthachic cal a Dios tin lej tsacamilchic, ani neets ca cuajiy ejtil an ngelchic yab u tomquinal. Tihua ti eb ni jayqui yab neets ca tsemetschic. 37 A Moiss in olna jantini ti tauna jaja cal a Dios ti al i tsacam te tam ti tailits, ani cal in cahuintal i tsoobits abal neets ca ejtha an tsemelomchic. Uchan abal a Dios pel in Diosil a Abraham ani in Diosil a Isaac ani in Diosil a Jacobcua. 38 Cum a

28Exobchix,

Conoyab a Jess tin cuenta abal neets ca ejtha an tsemelomchic

chich talchic i saduceo quin tsuu a Jess. Cum yab im belalchic abal max neets ca ejtha an tsemelomchic, jaxtam uchan a Jess cal jajachic:

27Taley

(Mt. 22.2333; Mr. 12.1827)

175 Dios pel in Diosil nixe xi ox i inic axi tsemenec teje tsabal, i exlalits abal bel cuajatchic ejate tin tamet a Dios. A Dios in tsutal abal ejate patal an inicchic. 39 Tam uchan a Jess cal talchic i exobchix cal an tsejcath cau binath cal a Moiss: Exobchix, lej chubax an cau jahua a ulumal. 40 Ma tamits ni jita yab in inicnal tim ba abal quin conomichiquiye a Jess cal ms i cau.

SAN LUCAS20,21 cacnaxtalab. Ti al an tiyopan in lej cainchal ca buxcanchic jun ti quetel axi lej cathpich pulic in ey, aniye jaye tam huaats i ajib tsalat capuxtalab. 47 Bel cal im pojcaxtal in tixcanchal i calab an tsemchith uxumchic, ani talbelaquits u lej ohuelchic ti ol expith abal max ca tsutat ti tocat. Jats jajachic axi neets ca cathpich jolbiyat cal a Dios.

a Jess in conoyalchic: Jale a ulalchic abal a Cristo pel in tsacamil a David? 42 Ani a David im bijiy a Cristo tin Ajatic tam tin thucha al i Salmo antse: A Dios in ucha u Ajatic: Quit buxcan tu huinab cubac. 43 Teje quit buxcan, ma nan tu pithaits ta cubac a tomolnaxilchic abal ca tala ata. 44 Cum antsana a David im bijiy a Cristo tin Ajatic, jaxtam i tsoobits abal yab pel in tsacamil a David.

41Taley

(Mt. 22.4146; Mr. 12.3537)

In ey a Cristo

An tsemchith uxum axi lej binom cal an cacnaxtalab tumin

21

tin tamet patal an inicchic taja, a Jess in ucha in exobalilchic: 46 Ca lej tajachic ti cuenta yab ca taja jantini in tajal an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. In culbetnal ca xetsin cal in nacat coton abal max ca tsutat ti pulic in ey. Jaye ca tsapnetha ti bel cal yan i

(Mt. 23.136; Mr. 12.3840; Lc. 11.3754)


45Taley

Jolbix a Jess cal an exobchixchic cal an tsejcath cau

Cuajat a Jess ti al am pulic tiyopan in metal an ricochic u cheel quim bina an cacnaxtalab tumin al am pocte. 2 In tsuu jaye chich jun i tsejhuantal tsemchith uxum im bina tsab i tsacam tumin cobre. 3 Tam a Jess in ulu: Lej chubax nan tu uchalchic abal axe xi tsejhuantal tsemchith uxum in lejat bina yab ejtil xi queat im bina. 4 Axi queatchic im bina i jilcomach tumin, ani jaja aba ani tsejhuantal in tala bina jahua in cuaalac quin cuxuthna.

(Mr. 12.4144)

Neets ca pacluhuat am pulic tiyopan ti Jerusaln

i inic taja al am pulic tiyopan in tiloxnal in alabental an tiyopan cal an tujub ani cal patal jahua binathits ti cacnaxtalab. Tam a Jess in uchachic: 6 Neets quim baju a quicha ca tala pacluhuat cal i inicchic am pulic tiyopan axi xohue a tsutalchic, ma ni jun i tujub yab

5Talchic

(Mt. 24.12; Mr. 13.12)

SAN LUCAS21 neets ca jilcon tipx cal in at tujub.


An tsubixtalab axi neets ca tajan
(Mt. 24.328; Mr. 13.323)

176 gobernadorchic cal tin ebal nana u bij. 13 Tam antsana quit tajchinchic neets ca ejtou tiquin olnanchi u bij tin tamet a tomolnaxilchic. 14 Yab quit tsalpaxinchic ani yab ca occhith tsalpay jantini ti neets ca toctsiy an jolbixtalab. 15 Cum tamnaits nan neets tu pithachic i cau ani i tsalap, ani a tomolnaxilchic yab neets quin ela jantini ti toctsiy. 16 Ma a tata ani a mim ani a ebchal, ani a at xitsal, ani a jaub neets ti bina tin cubac a tomolnaxil. Ma talchic tata neets quit tsemtha. 17 Jathua tim patalchic an inic neets ti atachic cal tin ebal nana u bij. 18 Aba ani neets quit tajchin antsana, bel yab neets ca quibey ma ni jun a xiil ta oc. 19 Expith cal a tayath cuxuthtal neets quit jalunthachic. 20 Tam ca tsuuchic tontsimathits am bichou Jerusaln cal i soldadochic, tam ca lej tsoobna abal im bajumalits an quicha neets ca talabetha nixe xi bichou. 21 Tamits ca pitcon ani ca cale ti tsen patal ax u cuajil ti bichoulom Judea ani ti bichou Jerusaln. Ani yab ca huichiy tim bichou ax u tojnal alte. 22 Tam quim bajuhuits antsana lej yajchic an yajchictalab, jats abal u putnal an Tocat Thuchlab jantini ti thuchathits. 23 Lej tsejhuantal an uxum axi cooth cal i tsacam ani i uxum axi chuchuthome cal i tsacam tam quim baju nixe xa quicha. Tam ojni an inicchic neets ca lej yajchiquiyat ani ca lej tepipin. 24 Yantalam neets ca tsemtha ti al i pejextalab ani yantalam neets ca netha huicat al pil i bichou.

conoyab a Jess cal jajachic: Exobchix, jayqui neets ca tajan antsana? Janto tam tsubixtalab qui aychi abal qui exla max thubat neets ca taley an quij quicha? 8 A Jess in toctsiychic: Neets ca chich yan i inic ti timcox cal nana. Neets quin uluchic abal jajaits a Cristo axi abnenec cal a Dios ani hueits neets ca taley an quij quichacua. Ca lej taja ti cuentachic yab quit tsatey cal jajachic abal yab quit cambiyat. 9 Yab quit jiqueychic tam quit tilchin i pejextalab ani i jecomtalab, cum antsana ti bijithits abal neets ca thaycan. Yabaye neets ca thubat taley an quij quicha. 10 Cahue a Jess in ulu: I pulic bichoulom neets ca pejxin cal pil i pulic bichoulom. An tsalechic neets ca tomolnxin jun cal xi jun. 11 Abal jutamqui neets ca lej telelats an tsabal, ani neets ca huatsin an jayil ani yan i yaulats. Ti eb neets ca tsutat i labith tajbilab ti tsubixtalab axi cal neets ca lej jiquey an inicchic. 12 Tam yabaye antsana ca tajan, ocoxe tatachic neets quit othna. Neets quit yacuan ani quit netha quit tsejca ti al in tiyopanilchic an Israel, ani jaye neets quit baliyat al i huicaxte. Neets quit bina tin cubac i tsalechic ani i

7Tam

177 Neets ca cunat cooyat am bichou Jerusaln cal i pil inicchic, ma tam ta ca taleyits an quij yabats ca jilchin cal a Dios quin cooy.
Jantini neets ca tsutat tam ca chich junil in Juntal patal an inicchic

SAN LUCAS21,22 a juntalchic, ma ocox ca tajanits patal jahua axe nan tu olchamalchic. 33 An eb ani an tsabal jats neets ca taley, expith nan u cahuintal ojni jats ni jayqui yab neets ca taley. Etsey neets ca putun. 34 Ca lej tajachic ti cuenta abal yab ca hualca a ichich ca tujbathmetha cal jahuaquitsqui tam hualabtalab. Yab quit utsalin ani yab ca xijcath tsalapna an yejenchixtalab axi teje tsabal. I ca chich nixe xa quicha tam yab a tiltom. 35 Cum jun jictohual neets ca chich tim puhuel an tsabal an yajchictalab axe nan tu olchamal. 36 Quit cuajiychic etsey tsejcacath a ichich ani quit etsey olon abal ca ejtou quit jaluntha cal patal nixe xi huatath cathpich yajchictalab axi taye tal. Antsana ti neets ca ejtou quit utey nana tu tamet tin Juntal patal an inicchic tam quin chich junil. 37 U exobchichixe a Jess ti al an tiyopan tam quicha, ani u calel ca jilcon ti al am bolchal Olivos tam acal. 38 Chuthel chuthel thajujulaque u cheel jathua patal am bichou ti al an tiyopan abal quin atsanchi in exobchixtal a Jess.

ti eb a Dios neets quin taja i labith tajbilab ti tsubixtalab cal a quicha ani cal a its ani cal a otchic. Teje tsabal patal an inicchic neets ca jilcon lej cupupul in tsalap. Neets ca lej jiquetha cal in cahuith am pulic lejem lej tsapic tumumul. 26 Neets ca lejat luxan an inicchic cal xi yantalam i cacathtalab axi taye tal, ma patal jahua cuajat ti eb neets ca telelats ani yabats neets ca cuajiy tin aytal. 27 Ani ma tamits neets quin tsutat in tal nana tin Juntal patal an inicchic. Neets quin chich al i tocoulom cu tejhuametha u lej tsap ani u lej tsalat. 28 Tam ca tujeyits antsana jantini xo tu uchal, ca lej lubachic tiquin inicna cum hueits tal neets quit lej jum putat jaluntha. 29 A Jess in olchiyechic queat i jalpith cau jaye antse: Ca metachic an te higuera ani queat i techic jaye. 30 Tam ca tsuu u puthnalits in xequel, tam a exlalits abal hueits ta tal an cacal quij. 31 Antsana tam tatachic ca tsuuchic abal u tajnalits patal axe jahua tu uchamalits neets ca tajan, tam ca exlaits abal hueits nan neets quin chich cu taja tin lej Tsale teje tsabal. 32 Lej chubax nan tu uchalchic abal yab neets ca thubat taley

25Tihua

(Mt. 24.2935, 4244; Mr. 13.2437)

An tomolnaxchic in leac quin yacua a Jess

22

Hueits neets quim baju ca ajibnanchat in quijil am bichou Israel ti calthame ti Egipto ti biyal. Pel i quij tam an Israel quin capu i pan axi yab tsejcath

(Mt. 26.15, 1416; Mr. 14.1 2, 1011; Jn. 11.4553)

SAN LUCAS22 cal i cacchixtalab coye. 2 An oclec palechic ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss exome in alimichical jantini ti quin tsemtha a Jess. Aba ani in leacchic quin tsemtha, bel in tsejnal am bichou janto quin ulu. 3 Tam otsits a Satans tin ichich a Judas Iscariote. Pel jun axi cal an lajuj tsab in abathualejil a Jess. 4 Cale jaja quin tsuu an oclec palechic ani axi oclec cal am beletnomchic tiyopan abal quin taunachic ani quin juncu an cau jantini ti quin tsinat bina a Jess tin cubac jajachic. 5 Ani lej culbel jajachic cal jahua uchan, in uluchic abal neets quim pitha i tumin. 6 Cum in ulumalits a Judas abal neets quin chitha a Jess, ma tamits tin lej alimichical jantini ti quin tsinat bina tin cubac in tomolnaxilchic ani yab ca tsoobna cal am bichou.

178 Jutam ta le qui tojojoy? 10 A Jess in toctsiychic: Tam quit otsitsits nihua ti bichou Jerusaln, neets ca baju jun i inic in ictal i ja cal jun i mul. Jats ti quit cale junax ti al an ata jun ti jaja ca otsits. 11 Ca ucha an thabal cal an ata antse: An Exobchix Jess ti abchal jun i cau. Ti conoyal abal jahua tam alta ta quima ca matinchi quin taja an capuxtalab junax cal in exobalilchic tin cuenta in ajib am bichou Israel ti calthame ti Egipto ti biyal. 12 Tam jaja neets ti olchi jun i pulic alta tsejcacathits tim pulic punchith atajil. Tats ta ca tojojoychic an capuxtalab ajib. 13 Tam calechic a Pedro ani a Juan, ani in ela patal antsana jantini ti uchanits cal a Jess, ani tats tin tojojoychic patal tin cuenta an capuxtalab ajib. 14 Im bajuhuits an hora quin capuchic, ani buxcan a Jess ba an mexa junax cal in abathualejilchic. 15 Ani in uchachic: Cal u lej canat ichich u lej le quin caputs junax cal tatachic cal axe xi capuxtalab biyat yabaye in tsemthame. 16 Nan tu uchalchic abal yabats neets cu capu xe ejtil u tajal xo. Ma tihua talbelaquits tam ti a Dios quin taja ti lej Tsale, tam tiquele cu capu xe junil tam ca quithat putunits in ey axe xi capuxtalab. 17 Tam a Jess im pena an utsumtalab cal an vino ani im bina i cacnamal cal a Dios. In uchachic in abathualejilchic: Ca batsuchic axe ani ca utsa. 18 Nan tu uchalchic abal yabats

An Santa Cena tin cuenta in tsemtal a Jess

im bajuhuits ca ajibnanchat in quijil am bichou Israel ti calthame ti Egipto ti biyal. Neets ca capat am pan axi yab tsejcath cal i cacchixtalab coye ani neets ca tsemtha an cordero ti tsacchixtalab. 8 Cum a Jess neets occhith quin aba a Pedro ani a Juan in uchachic: Quit cale tucu tojojonchi an capuxtalab tin cuenta in ajib am bichou Israel ti calthame ti Egipto ti biyal. 9 Ani jajachic in conoyal a Jess:

7Taley

(Mt. 26.1729; Mr. 14.1225; Jn. 13.2130; 1 Co. 11.2326)

179 neets cu utsa an vino lab tuthub cal tatachic ejtil u tajal xo. Ma tihua talbelaquits tam ti a Dios quin taja ti lej Tsale, tam neets cu utsa junil. 19 Tam a Jess im pena am pan ani im bina i cacnamal cal a Dios. In muu ani im pitha in abathualejilchic, ani in uchachic: Axe pel u anam tuul axi neets cu bina ti al an cruz abal quit paculanchat a hualabchic. Ca capuchic, ani antsana tiquin tila. 20 Tam ti capumathitschic, a Jess in ulu antse tin cuenta an vino: Axe pel u xitsal axi neets quin huaclanchat ti al an cruz abal quit paculanchat a hualabchic. Cal tin ebal u huaclath xitsal a Dios neets quin tsejca i it jilchith cau cal an inicchic. 21 Cuajatits cal nana teje ti al an mexa jaja axi neets tiquin tsinat bina tin cubac u tomolnaxilchic. 22 Pel nana tin Juntal patal an inicchic, ani chubax neets quim bina ani quin tsemtha jantini tim bijchithits. Expith lej cathpich tsejhuantal nixe xi inic axi neets tiquin tsinat bina, cum neets ca lej yajchiquiyat. 23 Tam in tsiquiychic ti conx jun cal xi jun, jita hualam jajachic axi neets ti tsinat binom cal a Jess.

SAN LUCAS22 tomnal tatachic antsana ca taja jayetsequi. Jitats lej cathpich pulic in ey cal tatachic, quin taja ejtil i cuitol axi yab lej pulic tim ba. Axi ocnom cal tatachic, quin cooy in ichich ti tolmix. 27 Jahua axi lej cathpich pulic in ey, axi quetel ti mexa ti capul o ax u pijchix cal jaja? Yab i jats axi quetel ti mexa ti capul. Ca tajachic ti cuenta abal nana in cuajat cal tatachic tin tolmix. 28 Chuthel chuthel tatachic it junax xetsinenec cal nana biyat cu tala yajchicna an yajchictalab. 29 Jaxtam nan neets tu punu tit tsalechic jantini nana u Tata ti eb tim punumalits nana. 30 Neets quit caputschic tu mexajil tam nan cu taja tin lej Tsale. Neets quit buxcanchic al i tsalat lactem ca tsejca axi lajuj tsab i cuenel an Israelchic.

in abathualejilchic a Jess u tilom tin cuenta abal jita cal jajachic lej cathpich pulic in ey. 25 Ani uchanchic cal a Jess: An tsalechic cal am bichoulom u tsapic abatnom ani an oclecchic u bijiyab ti patrn. 26 Yab in

24Tam

Jita lej cathpich pulic in ey

an Ajatic in ulu: Simn Simn, ca lej taja ti cuenta cum a Satans in lej le ti quinocna abal max yabats tiquim bela nana. 32 Ani nan tu conchinchamalits cal a Dios abal nana tiquin junini bela. Bel neets quit ohuey hue yab quit tsatey cal nana, ani talbel quit huichits cal nana ca lej tsaplinchi in ichich an ebchalabchic abal jajachic jaye tiquin junini bela nana. 33 Toctsin a Pedro: In tsejcacathits quin jolohuat ti al an huicaxte ani ma quin tsemtha cal tin ebal a bij.

(Mt. 26.3135; Mr. 14.2731; Jn. 13.3638)


31Cahue

In olnal a Jess abal a Pedro neets quin tsinca tim ba cal jaja

SAN LUCAS22 uchan cal a Jess: Pedro, nan tu uchal abal xo neets ca tsinca ta ba cal nana oxil i calat ma tam ti ibaque thajnenec an coxol.
Hueits quim baju an hora tam a Jess neets ti lej cathpich yajchicnax
34Tam

180 Quit olonchic abal yab ti ata an teneclab. 41 Tam a Jess tixcan cal jajachic ani belats hue. In ohuel im bajuhual ejtil tam ca petna jun i tujub cal i inic. Taja in tuthu in cualal ani olon. 42 In ulu: Tata ti eb, max pel a culbetal tiquin jaluntha abal yab cu yajchicna an yajchictalab axi taye tal. Ani max i, bel u lej le tu tajchi a culbetal ani yab u cuete culbetal. 43 Tam chich jun i angel tal ti eb quin tsapliy a Jess. 44 Cum lej huatath cathpich yajchic in ichich, jaxtam ms tsapic u ol. Ani ma lej tsacbinal, ejtil max pel i xits u tucnal tsabal. 45 Talits ti ol ani huichiy jun ti cuajat in exobalilchic. In tsuuchic huayamath, cum lejat atathits cal i tepintalab. 46 Tam a Jess in uchachic: Jale it huayamathchic? Quit tsaquiy ani quit olon abal yab ti ata an teneclab.

a Jess in ucha in abathualejilchic: Tiquin ucha max a yejenchiye janto tam nan tu aba ti jayqui tit caulomechic naptal. Yab a xetsintha i morral, ni i tumin, ni i pajab. Toctsinchic: Ni janto yab i yejenchi. 36 Tam uchanchic cal a Jess: Ma xohue yabats quit xetsinchic naptal. Ca xetsintha i morral ani i tumin. Max yab a cuaal i matset, ca nuju a pulic coton ani ca tsaiy. 37 Nan tu uchalchic abal pel in uchbil ca putun an Tocat Thuchlab jantini tin thuchathits nana taja antse: Tsalpanchat jaja ti pojcax inic. Ani neets chubax quin tala tajchin jantini tim bijchithits ti al an Tocat Thuchlab. 38 Tam uchan a Jess cal in abathualejilchic: Ajatic, te i cuaal tsab i matset. Toctsin a Jess: Lejatits cal xi tsablom.

35Tam

cale a Jess cal in exobalilchic ti al am bolchal Olivos, cum tihua in ujnam antsana ca cale. 40 Ulitschic taja, ani a Jess in uchachic:

39Tam

(Mt. 26.3646; Mr. 14.3242)

Ol a Jess ti Getseman

ti cau a Jess cal in exobalilchic tam ti ulitsits jun i cuenel i inic. An ocnom pel a Judas axi ajith cal xi lajuj tsab in exobalil a Jess. Utey cal a Jess abal quin tsutsbay. 48 Tam uchan cal a Jess: Nanaits pel tin Juntal patal an inicchic. Tata ojni Judas a le tiquin tsutsbay ejtilac max tin canithal, ani bel neets tiquin tsinat bina tin cubac u tomolnaxilchic. 49 In exobalilchic in tsuu janto neets ca tajchin a Jess ani in conoy:

(Mt. 26.4756; Mr. 14.4350; Jn. 18.211)


47Exome

Yacuan a Jess

181 Ajatic, a le abal qui taquiychic cal i matset? 50 Tam jun in exobalil a Jess in mutsquinchi in huinab xutsun in tolmixal an tsale pale. 51 Ani uchan cal a Jess: Iba yab antsana ta ca tajachic. Tam a Jess in tacchi jun ti mutsquith in xutsun ani in jelthanchi tajat. 52 Taley a Jess in tauna an oclec palechic ani an oclecchic beletnom tiyopan ani an yejtselabchic Israel axi chenequits abal quin netha. In uchachic: Tata ojni it chenecchic cal i matset ani cal i techic abal tiquin yacua ejtil max nan pel in cue. 53 Chuthel chuthel in cuajatac ti al an tiyopan ani yab tin yacua taja. Ma xohue im bajuhuits an hora quit chich tiquin yacua, cum it jum putat cuajat al an yicuax ani it lej cooyab cal an teneclab.

SAN LUCAS22 Tata ojni it junax xetsinenec cal in tsatelilchic axe xi inic. Toctsin a Pedro: Iba yab ja nana. 59 Jun i hora talbel queat i inic in ulu jaye: Lej chubax axe xi inic xetsinenec cal jaja axi xo chithame. Pel i Galileajib jaye. 60 Tam a Pedro in ucha: Nan yab u exlal janto a ulal antsana. Tamequi biyat cahue a Pedro, thajnalits jaye an coxol. 61 Tam huilquin an Ajatic quin meta a Pedro, ani tamits in tilpa jahua uchnenec cal an Ajatic abal neets quin tsinca tim ba oxil i calat tam ti ibaque thajnenec an coxol. 62 Ani cale a Pedro taja lej tsapic ucnal.

A Pedro in tsincal tim ba cal a Jess

yacuan a Jess ani netha tin quima an tsale pale, ani a Pedro ta tale tsatat hue ou. 55 Taja ti al am patio tin quima an tsale pale huaats i camal, ani buxcanal taja i inicchic toninil al an camal. Ulitsits a Pedro ani buxcan jaye. 56 Tam jun i cuthinel in tsuu quetel a Pedro utat ba an camal. In lej metal, ani in ulu: Axe xi inic pel i tsatel cal jaja axi te chithame. 57 A Pedro in tsinca tim ba, in ulu: Uxum, nana iba yab u exlal jaja. 58 Hue talbel tsutat a Pedro cal junaque ani uchan jaye:

54Tam

(Mt. 26.5758, 6975; Mr. 14.5354, 6672; Jn. 18.1218, 2527)

tilibnab a Jess ani u cuathnal cal an inicchic axi cal tu cooyab. 64 Paxquinchab in hual ani mocanchab i cubaclec tin hual. Uchan: Tucu olchi jita ti cuatha. 65 Ani cal lej yane i cau othnab a Jess.

63Tam

(Mt. 26.6768; Mr. 14.65)

Tilibnab a Jess

ti chutheyits tamcun an yejtselabchic Israel ani an oclecchic pale ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss. In juncuchic an cau ani in netha a Jess cal an cuenel axi cathpich in ey an tsejcom cau tin

(Mt. 26.5966; Mr. 14.5564; Jn. 18.1924)


66Tam

A Jess tin tamet an cuenel axi cathpich in ey an tsejcom cau tin cuenta an tiyopanchic Israel

SAN LUCAS22,23 cuenta an tiyopanchic Israel. Taja conoyab: 67 Pel it Cristo? Tucu ucha max tataits. Toctsin jaja: Max nan tu uchalacchic abal nana ojni jaits, bel yab neets ca bela. 68 Max nan tu conchalac i cau yab neets tiquin toctsiy ani yab neets tiquin hualca. 69 Lej hueits nana tin Juntal patal an inicchic neets quin cuajiy tin huinab ocob a Dios ti eb ax in cuaal patal in cuete tsap. 70 Ani patalchic in conoyal a Jess: Tam tataits pel ti lej Tsacamil a Dios? Toctsin a Jess: Nana jaits ojni ax a ulalchic. 71 Tam in uluchic: Xohueits huahua putat i lejat atsamal jahua antsana in lej ulu cal qui jolbiy. Yabats i yejenchal jita tucu olchiye ms i cau.

182 Toctsin a Jess: Nana jaits ojni ax a ulal. 4 Tam a Pilato in ucha an oclecchic pale ani patal axi muthat taja: Ni janto yab u elchal jahua yab alhua axe xi inic abal ca jolbiychic. 5 Ani lej pajamix an mulcunel in ulu: Tocat in tajal abal ca xacueculats an inicchic tim puhuel am pulic bichoulom Judea cal in exobchixtal. Ti caal in tsiquiy ti exobchix tihua ti pulic bichoulom Galilea, ani xohue chich ma teje cal in exobchixtal.

23

Taley patal axi muthatchic taja cale, in nethal a Jess cal a Pilato. 2 Ani taja tin tamet a Pilato in tsiquiychic quin jolbiy a Jess. In uluchic: I atsamalits axe xi inic pel i quibtsoth exobchix cal huahua tu Israel. Yab pelcua i uchbil qui jalbinchi an tsale oclec romano an jalbixtalab tumin. Jajacua jaits a Cristo axi abath cal a Dios ti Tsale cal an inicchic. 3 Tam conoyab a Jess cal a Pilato: Tataits pel ti Tsalejil an Israelchic?

(Mt. 27.12, 1114; Mr. 15.15; Jn. 18.2838)

A Jess tin tamet a Pilato

a Pilato in atsa abal in uluchic Galilea, in conoy max a Jess pel i Galileajib. 7 Cum olchin abal jaits, tam in aba ca netha cal a Herodes axi cuajat ti Jerusaln nixe xa quicha. Cum pel jaja an gobernador ax ti Galilea. 8 Ani lej culbel a Herodes tam tin tsuu a Jess, cum ohuatits tin lenamal quin tsuu. In atsamalits lej tilnal, ani in lej le max quin tsuu quin taja i labith tajbilab. 9 Ani lej conomichiquix a Herodes cal a Jess, tocat yab toctsiyab. 10 Taja cuajat jaye an oclecchic pale ani an exobchixchic cal an tsejcath cau binath cal a Moiss lej pajamix ti jolbix cal a Jess. 11 Lej alalnab ani tilibnab Jess cal a Herodes ani cal in soldadojilchic. Alquith toltomiyab cal i tsalat nacat coton ejtilac max pel i tsale. Taley a Herodes in aba an cau ca huichba cal a Pilato. 12 Aba ani ti jayqui cuiyax a Pilato cal a Herodes, ma tam nixe xa quicha jaubnax.

6Cum

A Jess tin tamet a Herodes

183
In tsejcaxtal a Pilato cal a Jess
23Lej

SAN LUCAS23 pajamixe an mulcunel, in thajat uluchic ca quetath tsemtha a Jess ti al an cruz. Taley a Pilato in ucha an mulcunel ani an oclecchic pale abal bel neets quin taja jantinits jajachic in le. 24 Antsana a Pilato tim bina in cahuintal jantini ti uchenec cal an mulcunel. 25 Tam im bina a Jess cal an mulcunel ca tsemtha jantini ti lenab cal jajachic, ani in hualca a Barrabs jantini ti lenab ca hualca cal an mulcunel. Pel jaja axi cuajat ti al an huicaxte cum pejexnenequits cal an oclecchic ani tsemthomamathits.

a Pilato in tamcuy an oclecchic pale ani an oclecchic bichou ani axi queatchic al am bichou. 14 In uchachic: Te a chithamalchic axe xi inic quibtsoth exobchixcua. Nan u conomichiquiyamal ta tametchic janto tam hualabtalab in tajamalac, ani yab u elchamal ni janto abal ca ejtouchic ca jolbiy. 15 Aniye jaye yab elchinenec cal a Herodes janto cal ta ca jolbiyat. Ca lej taja ti cuenta abal ni janto yab in tajamal yab alhua abal ca tsemtha. 16 Expith u ulal ca huithcoyat, ani tam neets cu hualca. 17 Antsana pel i ujnamtalab ca hualca jun i huicnel tam u tajnal an ajib tin cuenta abal calthame am biyal bichou Israel ti Egipto. 18 Ani patal an mulcunel tocat in thajat uluchic: Ca tsemtha axe xi inic. A Barrabs jats ca hualca. 19 Cuajat a Barrabs ti al an huicaxte cum pejexnenequits cal an oclecchic ani tsemthomamathits. 20 Cum a Pilato in le quin hualca a Jess, in tsab tauna an mulcunel junil. 21 Tocat cathpich thajat toctsin: Ca tajat bina ca quetath tsemtha ti al an cruz. 22 Oxchilab calat a Pilato in uchachic: Janto tam lej hualabtalab in tajamalac? Ni janto yab u elchal abal cu bina ca tsemtha. Expith ca huithcoyat, ani tam neets cu hualca.

13Tam

(Mt. 27.1526; Mr. 15.615; Jn. 18.3919.16)

ti neets nethabits a Jess ti bel abal ca tsemtha, tal jun i inic im bij Simn axi pel i Cirenejib. Tal eleb ti al am bichou ani u aynalits. Jats punuhuat cal an soldadochic abal quin quitnanchi an cruz ax in quitnal a Jess ani ca tsatey tin cux a Jess. 27 An tsatelchic huaats yantalam, ani yan i uxum in thajat ucnanchal a Jess. 28 Ani a Jess tocat in metal an uxumchic, ani in ucha: Tatachic uxum Jerusalnibchic, yab tiquin ucnanchi, expith ca ucnanchi a tsacamilchic ani quit cuete uquin ta ba. 29 Cum neets quim baju an quichachic lej yajchictalab. Neets quin ulu an inicchic: Lej alhuatalab max i uxum yab quin ejtou quin cooy i tsacam ani max i uxum yab chuchuthom. 30 Neets quin tauna an tsenchic ani an tecat

(Mt. 27.3244; Mr. 15.2132; Jn. 19.1727)


26Tam

Quetath tsemtha a Jess ti al an cruz

SAN LUCAS23 bolchalchic quin ulu: Quit ijcan cal huahua abal tucu tajat tsacuy, quin uluchic. 31 Nana yab in hualbith ani bel neets quin lej yajchiquiyat, ani al nixe xa quicha taye tal axi hualbith neets ca ms cathpich yajchiquiyat. 32 An soldadochic in nethal jaye tsab i jolbinel quin tsemtha junax cal a Jess. 33 Taley ultsitschic al jun i cuajattalab im bij Tamoc, ani tats ti quetan a Jess ti al an cruz. Antsana jaye tajchin nixe xi tsab i jolbinel, jun jilchin tin huinab a Jess ani axi jun tin cuatab. 34 Tam ti quetathits a Jess ti al an cruz olon, in ulu: Tata ti eb, ca paculanchi axe xi inicchic cum yab in exlal janto in tajalchic. Ani an soldadochic tocat in calthal i quij jantini quin calnanchi in toltomil a Jess. 35 An mulcunel tocat in metalqui a Jess, ani an oclecchic in tilibnath ulu: In jeconthamal queatchic i inic. Max chubax pel a Cristo lej tacuth cal a Dios, xohueits quin jecontha tim ba jaye. 36 Ani u tilibnax an soldadochic jaye cal a Jess. Uteychic im pitha i tsaic vino quin utsa. 37 Ani tilibnath uchan cal jajachic: Max chubax tataits it Tsale cal an Israel, ca jecontha ta ba. 38 Tin oc an cruz punchithits i thuchlab jolbixtalab thuchath ti griego cau, ani ti latn cau, ani ti hebreo cau. In ulal antse: Jaits axe in Tsalejil an Israelchic. 39 Jun axi tsab an jolbinel quetath jaye al an cruz in tilibnath ucha a Jess:

184 Max chubax pel it Cristo, ca jecontha ta ba ani tucu jeconthahue. 40 Tam jaja cuiyath uchan cal axi junaque an jolbinel antse: Tata ojni te it quetathits al an cruz jantini jaja. Bel yab a tsejnal a Dios? 41 Huahua exom i yajchicnal an yajchictalab jahua in tomnal qui yajchicna, cum expith i jalbiyal an hualabtalab jahua i tajamal, ani jaja yab in nethal ni jun i hualabtalab. 42 Tam jaja in ucha a Jess: Tiquin tilane tam ca tajaits tit lej Tsale. 43 Toctsiyat cal a Jess: Chubax nan tu uchal abal xo neets quit junax cuajiy cal nana tin tsalat cuajattal a Dios ti eb.

bajuhuits tsejel quicha ani tam tala yicutsin tim puhuel an tsabal, ani antsana jilcon ma ti ox hora an huacal. 45 A quicha yab im bina in tajax. Ani cathlun am pelcath toltom ba am pulic tiyopan. Jilcon tsab i pejach. 46 Tam a Jess in lej tsapic ulu: Tata ti eb, nan tu jilchal u ejattal ta cubac. Tam tin expith ulu antsana, tam ti tsemetsits. 47 An capitn cal an soldadochic in tsuu antsana tsemetsits a Jess, ani im puhuethanchal im bij a Dios. In ulu: Lej chubax axe xi inic yab in nethal ni jun i hualabtalab. 48 Tam an inicchic axi muthat taja quin meta a Jess, ta calechic

(Mt. 27.4556; Mr. 15.3341; Jn. 19.2830)


44Im

U tsemelits a Jess

185 in cuathcuayal in ichich cal i lej tepintalab. 49 Expith jilcon quin meta hue ou a Jess patal axi exlomchic cal jaja junax cal i uxumchic axi tsatenec cal jaja tam ti xeetsac ti Galilea.

SAN LUCAS23,24
Ejtha a Jess

24

jun i inic alhua ani pututh im bij Jos. U cuajil ti Arimatea axi cuentalith ti Judea. Pel i tsejcom cau cal an cuenel axi cathpich in ey an tsejcom cau tin cuenta an tiyopanchic Israel. 51 Jaja in junini aychal a Dios ca chich quin taja ti lej Tsale teje tsabal. Yab in culbetnanchal abal jolbiyame a Jess cal in juntalchic al nixe xi cuenel tsejcom cau. 52 Cale quin conchi a Pilato in inictal a Jess quin joliy. 53 Cum uchan bel quin nethanchi, cale im pabanchi in inictal a Jess ti al an cruz ani in thubay cal i putat toltom. In mocanchi al i jolimtalab tsajath jol paxal tujub. Taja yabaye jita joliyame. 54 Pel i viernes tam ti tojojol am bichou Israel tin cuenta an sbado, ani hueits neets quim baju an sbado. 55 Huaats i uxumchic axi tsatenec cal a Jess ma tam ti xeetsac jaja ti Galilea. Calechic ani in tsuu juta ti mocathits in inictal a Jess ti al an jolimtalab. 56 Taley huichiychic tin quima in tojojoyal i nihuihuiltalab ani i ilal quin netha jun ti jolith a Jess. Tam tin cuaalits tojojothits, pelits an sbado. Tam coyotschic, cum antsana bijithits quin taja cal an tsejcath cau binath cal a Moiss.

(Mt. 27.5761; Mr. 15.4247; Jn. 19.3842)


50Cuajatac

Joliyat a Jess

Pel an caal quicha semana lej thajujul tam ti neets junil nixe xi uxumchic ti al an jolimtalab jun ti jolith a Jess, ani junax neets queatchic i uxum jaye. In nethal an nihuihuiltalab ani an ilal ax in tojojoyamalits. 2 Ulitschic ani in tsuu tixcathits am pulic paxiclab tujub tin otsnamtal an jolimtalab. 3 Otsitschic, ani xanto in inictal an Ajatic Jess. 4 Tam tocat lej jiquelchic, yab in exlal janto quin taja. Tam in tsuuchic cubat tsab i ngel lej tsumimil in toltomil. 5 Cum lej cathpich jiquelchic, in cutpal in oc tsabal. Tam uchanchic: Jale ta aliyalchic teje cal an tsemelomchic axi ejat? 6 Cum ejthachits a Jess yabats cuajat teje. Ca tilachic jantini jaja ti uchamalits tam tit cuajatchic tihua ti Galilea. 7 In ulu: Nanaits pel tin Juntal patal an inicchic im bijchithits quim bina tin cubac i hualbith inicchic. Neets quin quetath tsemtha ti al an cruz ani oxchilab quicha neets quin ejtha, in ulu. 8 Ma tamnaits in tilalchic abal anits chubax tin ulumal a Jess. 9 Tam ta calechic ani u aynalits. Ulitschic cal xi lajuj jun in abathualejilchic a Jess ani queatchic axi muthat cal jajachic, in tala olchalchic jahua olchinenec cal an ngelchic. 10 Pel a Mara Magdalajib, ani a Juana, ani a Mara in mim a Jacobo, ani queat i uxumchic axi antsana u

(Mt. 28.110; Mr. 16.18; Jn. 20.110)

SAN LUCAS24 olchixchic. 11 Cum an abathualechic in tsalpayal abal hualam pel i cau axi cal i olmanal, jaxtam yab im belchal. 12 Bel cale a Pedro ti athil tihua ti al an jolimtalab. Ulits ani otsits, in tsuu expith mool an malilil toltom in thubal a Jess. Taley u aynalits tam cal in ichich lej jicpax.

186 cal an inicchic, tin ebal in labith tajbil ani tin ebal in tsalpath cahuintal. 20 Aba ani pel i caulome, bel bina jaja tin cubac a Pilato cal an oclecchic pale ani cal i oclequilchic abal ca jolbiyat ani ca quetath tsemtha ti al an cruz. 21 Xohue pelits an oxchilab quicha ti tsemthame. Jats jaja ax i aychamalac abal tucu hualcantha cal i tomolnaxilchic, cum huaats jita bijithits ca chich cal huahua tu Israel tucu hualcantha. 22 Talchic i uxum axi belom ejtil huahua, calechic thajujul quin tsabiy an jolimtalab jun ti joliyame a Jess. 23 Huichiychic cal i lej jicpath olchixtalab. Yab in tsuchi in inictal. In tsuucua tsab i ngel, ani jats cal ti olchin jajachic abal ejthachits a Jess. 24 Taley talchic i juntal cale jaye ti al an jolimtalab, ani jats in ulu jaye jayetsequi yab in tsuchi in inictal a Jess. 25 Tam a Jess in uchachic: Tata ojni it macuchic a tsalap. Lej bomomol a ichich abal ca tala belchi in thuchath cahuintal in caulomejilchic a Dios. 26 Ma ti biyalits bijithits abal a Cristo quin ocox yajchicna teje tsabal, ani talbel ca huichiy ti eb ca puhuethanchat im bij cal a Dios. 27 Tam a Jess in lejquinchalchic patal an cau jantini tu olnab jaja ti al an Tocat Thuchlab. In tsiquiy cal an cau axi thuchath cal a Moiss ani tin aytal in tala lejquinchal an cau jun tu olnab jaja cal patal in caulomejilchic a Dios ti jayqui. 28 Tam ti ultsitschic ti bichou Emas, a Jess in taja ejtil max

Neets a Jess ti bichou Emas

nixe xa quicha tsab in exobalil a Jess neetsits al i bel ca ulitschic al i bichou im bij Emas. Ma ti Emas ani ma ti Jerusaln jathua lajuj jun i kilmetro. 14 Neets im belal tiloxnalchic jahua in atsamal ani jahua in tsuumal tin cuenta a Jess. 15 Ani biyat antsana u tilomchic, tam utey a Jess ani tsatey cal jajachic. 16 Yabaye in exlalchic max pel a Jess, cum antsana ti bijithits yabaye quin exla. 17 Taley a Jess in conoyalchic: Janto hualam ax a tiloxnalchic abal it lej tepith? 18 Tam toctsin jun jaja ax im bij Cleofas: Patal an inicchic in tsoobits jahua tajnenec ti Jerusaln axe xa quichachic. Auxe max tata yab a tsoob jaye. 19 Tam a Jess in toctsiy: Janto ax a ulu tajnenec ti Jerusaln? Toctsinchic: Pel xe tin cuenta a Jess Nazaretib axi pelac i caulome cal a Dios lej huinat in ahuiltal. Antsana ti exla cal a Dios ani

13Jayetsequi

(Mr. 16.1213)

187 neets quin aynaye ms am bel ca cale. 29 Ani jajachic im pajamith ucha a Jess: Quit lej jilcon cal huahua teje, cum hueits neets ca lejat aclejits. Tam otsits a Jess al i ata cal jajachic ca jilcon. 30 Tam ti quetelits ti capul ti al an mexa im pena am pan ani im bina i cacnamal yan cal a Dios. In muu ani pithan jajachic. 31 Tamequi ti lamcanchatchic in ichich ani in exlaits abal jaits pel a Jess. Tamequi jun jictohual xanto a Jess. 32 Tam in cuete uluchic: Yab i lej chubax ti atsamal lej canatbethach i ichich tam tu tal ti bel tu lejquinchal an Tocat Thuchlab? 33 Tam thubat calechic ani huichiy ti Jerusaln. Taja in ela tamcuthchic axi lajuj jun in abathualejilchic a Jess cal queat i belomchic jaye. 34 Ani uchanchic xi tsablom: Lej chubax ejthame an Ajatic, cum tsuumejits cal a Simn. 35 Tam nixe xi tsab an exobal in olchalchic axi muthat taja jantini ti tilmats jajachic cal a Jess ti bel, ani jantini tin exlaits tam tin muuhual am pan.

SAN LUCAS24 tsuumal. 38 A Jess in uchachic tam: Jale ti telelelchic a ichich ani jale a cuaal i hualamtalab ta ichich cal nana u ey? 39 Tiquin metanchi u cubac ani u acan abal nanaits ax tin tsutal. Tiquin taca ani tiquin meta abal tiquin exla abal nanaits ax u cuaal u anam tuul ani u beclac. Abal nana yab in labax jantini tata tin tsalpanchalchic u ey. 40 Tam tin olnaits tim ba antsana a Jess, tamna in lej tejhuamethanchalchic in cubac ani in acan. 41 Ani tam lej cathpich culbelchic ani lej huatath cathpich jicpax, ma yabaye in ejtohualchic quin thubat bela. Tam a Jess in conoyalchic: A cuaalchic teje janto ca capu? 42 Tam pithan a Jess pejach i huiyath tool ani pejach i ocou cal in tsimal. 43 Ani in capu tin tamet jajachic. 44 Tam a Jess in uchachic: Jahua nan in tajchinenequits jats jahua nan tu uchamalchic tam ti nan in lej xetsin cal tatachic. Pel in uchbil ca tala putun an Tocat Thuchlab jantini tin thuchathits nana ti al an tsejcath cau binath cal a Moiss, ani tin thuchath uhuil in caulomejilchic a Dios, ani ti al an salmochic. 45 Tam a Jess in lamcanchichic in ichich abal quin tequeth ejtiy an Tocat Thuchlab. 46 In uchachic: In thuchathits ti al an Tocat Thuchlab abal nanaits in Cristo im bijchithits quin tsemtha ani oxchilab quicha quin ejtha ti al an jolimtalab.

ti olchixchic, tam jun jictohual chich a Jess cal jajachic. In tsapnethalchic ani in ucha: Nan tu pithalchic ta ichich i jun ejettalab. 37 Tam lej jiquelchic, cum in tsalpayal hualam pel i labax ax in

(Mt. 28.1620; Mr. 16.1418; Jn. 20.1923)


36Exome

Tejhuame a Jess cal in exobalilchic

SAN LUCAS24 jaye abal jaits an cau ca olnanchat tim patal an inicchic, abal ca jictson cal in hualab ani ca paculanchat in hualab cal a Dios. Ca ocox olnanchat axi tejechic ti Jerusaln. 48 Ani xohue tatachic pel a uchbil tit olnom cal patal jahua antsana in tajchinenec. 49 Jaxtam ca tajachic ti cuenta abal nan neets tu abchi an Espritu Santo jantini u Tata ti eb im bijchith ulumalits neets quit abchin. Expith quit jilconchic teje ti Jerusaln ma tam nan tu abchi xe cal patal in tsap a Dios ti eb.

188
Calets a Jess ti eb

47Thuchath

cale ti Jerusaln a Jess junax cal in exobalilchic, calechic ti bichou Betania. Taja in thaya in cubac ani in labliychic. 51 Taley tixcanits cal jajachic, tihua calets ti eb. 52 Jilcon in exobalilchic in cacnanchal im bij. Taley ta huichits ti Jerusaln lej culbelchic. 53 Ani chuthel chuthel cuajatchic ti al am pulic tiyopan im puhuethanchal im bij a Dios. Amn.

50Taley

(Mr. 16.1920)

An alhua cau thuchath cal an tocat inic Juan

Cuajatits jaja axi bijiyab ti Cau tam ti yabaye tsejcath an eb ani an tsabal. Cuajatits cal a Dios, ani pel jajaits a Dios. 2 Cuajatits cal a Dios tam ti yabaye huaats janto tsejcath. 3 Ani pithan cal a Dios in uchbil quin tsejca patal jahua huaats xohue. Ani cal jaja jats ti tsejcanenec patal jahua huaats tim puhuel an eb ani tim puhuel an tsabal. 4 Jaits jaja ax tu pithal i it ejattalab ani i tajaxtalab ti ichich. 5 Jaxtam yabats u xeets huahua al an yicuax, ani ni jita tam inic yab in ejtohual tucu tepthanchi nixe xi tajaxtalab ti ichich. 6 Chich jun i inic im bij a Juan abath cal a Dios. 7 Chich abal quin olna an chubaxtalab tin cuenta nixe xi tajaxtalab, abal patal ta ca belchin jita ca olchin. 8 A Juan yab ja axi tu pithal i tajaxtalab ti ichich, expith abath cal a Dios abal quin olna an chubaxtalab tin cuenta jaja axi tu pithal an tajaxtalab. 9 Tu pithalac i chubax tajaxtalab ti ichich abal patal huahua cu ulitsac

Jaja axi bijiyab ti Cau ani huatsin ti inic

tin tamet a Dios. Jaits jaja axi bijithits neets ca chich teje tsabal. 10 Ani chubax chich talbel teje tsabal. Aba ani in tsejcamal an eb ani an tsabal ani patal jahua huaats, bel yab exlanchat in ey cal an inicchic. 11 Chich teje tsabal ax in tsejcamal jaja, ani yab batsuhuat cal in at juntalchic. 12 Aba ani yab batsuhuat cal in at juntalchic, bel huaats i inicchic cal ti batsuhuat ani cal ti belan. Jaits tin ebal jaja abal am belomchic im bajuhual tin tsacamil a Dios. 13 Antsana tim bajuhual cum pel in culbetal a Dios. Yab ja tim bajumal tin ebal in tajtal ey ti huatsinenec. Yab ja tin ebal in lenomtal i inic, ani yab ja tin ebal in tsalap i inic quim baju antsana tin tsacamilchic a Dios. 14 Jaits nixe axi bijiyab ti Cau ani huatsin ti inic. Xetsin teje tsabal junat cal huahua. Tu tejhuamethanchi in tsalat. I exlanchi in ey pel in lej juncats Tsacamil a Dios ani in tsalat jaye ejtil in Tata ti eb. Jaits jaja ax tu tejhuamethanchi in alhua inictal a Dios ani tu calpunchi an chubaxtalab. 15 Jaits a Jesucristo olnamejits cal a Juan antse:

189

SAN JUAN1 Chichits jaja ax u ulumalits neets ca chich. Lej pulic in ey ani nana iba. Ejatits jaja tam ti nan yabaye in huaats. 16 Cal patal jahua in cuaal a Jesucristo i etsey batsuhual yan i lablinchixtalab cal tin ebal in alhua inictal. 17 Cal jaja a Dios tu abchi in alhua inictal ani an chubaxtalab. Tam ti biyalits a Dios in abchi cal a Moiss an inicchic am biyal tsejcath cau ax in olnal in uchbixtalchic a Dios. 18 Aba ani yab i ejtohual qui tsuchi in lej hual a Dios, bel jaja a Jesucristo putat chich tucu tejhuamethanchi in lej ey a Dios. In ejtohual tucu tejhuamethanchi, cum jaits in lej juncats Tsacamil a Dios axi etsey cuajat utat tin ichich a Dios.

190 Max yab it Elas hualam tataits nixe xi caulome ax in ulumalits a Moiss neets ca chich? Toctsin a Juan: Iba nana yab ja. 22 Taley uchan a Juan cal jajachic: Tam tucu ucha jita tata abal qui olchi axi tihuachic tu abamal. Tucu lejquith ucha janto a ey. 23 A Juan in toctsiychic: Nana u ey tin thajchix cal in cahuintal a Dios teje al an joltam jutamqui ca tamcun an inicchic. U thajchixnanchal an cau ax in ulumal am biyal caulome cal a Dios Isaas antse: Ca tsejcacanchi am bolith bel an Ajatic jun ti ca ulits. 24 Talchic nixe axi chenec quin conoy a Juan abal jita jaja pelchic xe i fariseo. 25 Exomchic in conoyale a Juan: Max yab it Cristo, tamna jale it pujal? A ulu yab it Cristo, ani yab it Elas, ani yab nixe xi caulome in ulumal a Moiss neets ca chich. Tucu ucha janto a ey abal jale it pujal. 26 A Juan in toctsiychic: Nana in xeets tim pujal cal i ja, ani xeetsits jun cal tatachic yab a exlanchal in ey. 27 Taye neets ca chich jaja axi lej pulic in ey ani nana iba. Nana lej tsaat u ey, ma yab neets cu baju cu tixcanchi im pajab. 28 Im bij an cuajattalab Betbara jun ti tilmats a Juan cal an fariseochic antsana. Tats ti xeets jaja ti pujal jum poque am pulic itse Jordn.

In olnal a Juan pujax a Jesucristo

levitachic axi pel i beletnom cal in tiyopanil an Israelchic ani i palechic jaye aban cal i Israelchic axi ti Jerusaln abal ca cale quin tauna a Juan. Quin conoychic max jaja a Juan jaits a Cristo axi bijithits neets ca aban cal a Dios ca chich. 20 Ulitschic cal a Juan ani tequeth uchan antse: Nana yab ja in Cristo. 21 Tam conoyab antse a Juan: Tam jita tata max yab it Cristo? Hualam pel it Elas axi pelac in caulomejil a Dios ti biyal, axi uxnal neets ca huichiy teje tsabal junil? Toctsin a Juan: Nana yab ja. Ani conoyabe antse:

19An

(Mt. 3.1112; Mr. 1.78; Lc. 3.1517)

191
A Jess ejtil i cordero axi tsemtha ti biyal tin cuenta in hualabchic an inic

SAN JUAN1 huatel a Jess, ani in ucha in exobalilchic: Ca tsuuchic tana u huatel jaja ax tu olchits abnenec cal a Dios. Pel jaja ejtil an cordero axi ti jayqui tsemthachicab cal an Israelchic tin cuenta in hualabchic. 37 Tam ti atsanchat a Juan abal antsana in ulu cal xi tsab in exobalil, tam ta tsateychic cal a Jess. 38 Tam a Jess huencon quin meta tin cux, in tsuu abal tsatenequits tsab i inic. In conoychic: Janto a lechic? Toctsinchic: Tucu ucha Exobchix, juta tit cuajil. 39 A Jess in toctsiychic: Huana qui tsuu. Tam ta caletschic quin tsuu jun tu cuajil a Jess. Cum pelits i tse hora an huacal tam ti ulitschic, ta jilcon taja. 40 Jun axi tsatenec tsab cal a Jess pel a Andrs axi pel in ebchal a Simn Pedro. 41 Taley a Andrs thubat cale quin aliy in ebchal Simn. In ela ani in ucha: Xohue i elaits an Mesas. Jaits a Cristo axi bijithits neets ca aban cal a Dios ca chich. 42 Tam thubat netha a Simn cal a Andrs jun ti cuajat a Jess. Tam ti a Jess in tsuu a Simn, in ucha: Tataits Simn pel ti tsacamil a Jons. Ma xohue neets quit bijiyat tit Cefas ax in le quin ulu Pedro.

quicha a Juan in tsuu talits ututul a Jess. In ulu: Ca tsuuchic ta talits jaja axi abnenec cal a Dios abal ca paculanchat in hualab an inicchic. Pel jaja ejtil an cordero axi ti jayqui tsemthachicab cal an Israelchic tin cuenta in hualabchic. 30 Jaits jaja ax u olnaits abal taye neets ca chich. Lej pulic in ey ani nana iba. Jaits axi ejatits tam ti nan yabaye in huaats. 31 Aba ani ti caal yab u lej tajax exla jaja, bel nan tu pujayalchic cal i ja axi tit Israel abal ca lej tojojoy a ichich ani ca tequeth exla jaja ax u olnal. 32 Cahue a Juan in ulu: U tsuu tal ti eb paiil an Espritu Santo ejtil i cucu. Taley jilcon cal jaja ax tu ucha abnenec cal a Dios. 33 Nana yabaye u lej tajax exla jita jaja cal ti jilcon an Espritu Santo. Expith a Dios ax tin aba tim pujal cal i ja tin ucha max cu tsuu paiil an Espritu Santo ani ca jilcon cal jun i inic, jats axi neets ti pujal cal an Espritu Santo. 34 Xohue u tsuumalits jantini tin uchan antsana cal a Dios. Ani nan tu olchalchic an chubaxtalab abal jaits jaja pel in Tsacamil a Dios.

29Aytalab

quicha cuajat a Juan junil jun tin caal tsuumalits a Jess. Cuajat jaye cal jaja tsab in exobalilchic. 36 In tsutal neets

35Aytalab

In ocox exobalilchic a Jess

quicha a Jess cale ti Galilea quin tsabiy i

43Aytalab

Uchan a Felipe ani a Natanael ca tsatey cal a Jess

SAN JUAN1,2 cuenchalabchic taja. In tamu ocox a Felipe, ani in ucha: Tiquin tsatenchi. 44 In quima a Felipe cuajat ti bichou Betsaida axi jaye pel im bichohuil a Andrs ani a Pedro. 45 Tam cale a Felipe quin aliy a Natanael. In ela ani in ucha: I tsuumalits xohue nixe xi inic ax u olna