İçeriğe atla

Ayvan

QIRIMTATAR VİKİPEDİYASINIÑ MALÜMATI
Ayvan
İlmiy sınıflaştırma
Alem: Animalia (Ayvanat)

Ayvan — ayvanlar alemine (latince Animalia) kirgen çoq üceyreli canlı organizm. Balıqlar, quşlar, böcekler, mollüskler ve süt emiciler bu alemdendir. İnsan da biologik ceetten ayvandır. Ayvanlarnıñ beden qurulışını, yaşayışını ve çeşitligini ögrengen ilimge ayvaniyat ya da zoologiya deyler.

Ayvanlarnıñ bedeni çoq üceyreden ibarettir. Ösümliklerniñ çoqusından farqlı olaraq, olar küneş nuru yardımınen öz azığını azırlamay. Ayvanlar ösümlikler, mantarlar, başqa ayvanlar ya da olarnıñ qalıntıları ile ğıdalana. Azıq olarnıñ bedeninde azım etile.

Ayvanlarnıñ çoqusı öz başına areket etip ola: yüre, yalday, uça ya da süyreklene. Süngerler ve mercanlar kibi bazı suv ayvanları ise bir yerge yapışıp yaşay. Ayvanlarnıñ çoqusı cınsiy yolnen çoğala, amma bazı türler cınsiy üceyreler birleşmeden de çoğalıp ola.

Ayvanlar omurğalılar ve omurğasızlar olaraq eki büyük toplulıqqa ayrıla. Omurğalı ayvanlarnıñ bedeninde omurğa bar. Balıqlar, baqalar, süyreklengenler, quşlar ve süt emiciler bu toplulıqtandır. Omurğasızlarnıñ ise omurğası yoq. Böcekler, örümçekler, mollüskler ve süngerler — omurğasız ayvanlardır. Ayvan türleriniñ büyük çoqluğı omurğasızlardır.

Ayvanlar deñizlerde, özenlerde, göllerde ve quruda yaşay. Olar ormanlarda, çöllerde, dağlarda, topraq içinde ve başqa yerlerde rastkele. Bazı türler başqa organizmlerniñ bedeninde yaşağan parazitlerdir. Ayvanlar tabiatta ğıda zıncırlarınıñ müim qısmını teşkil ete: ösümliklernen ğıdalanğan ayvanlar başqa ayvanlarğa azıq ola bile.

İnsanlar bazı ayvanlarnı evcilleştirgen. Olarnı et, süt, yımırta, yün ve başqa mahsulat almaq, yük taşımaq ve çeşit işlerni yapmaq içün asraylar. Bazı ayvanlar ise evde insannıñ yoldaşı olaraq yaşay.


    Bu tamamlanmağan bir maqaledir. Onı tüzetip ya da tamamlap Vikipediyağa yardım ete bilesiñiz.