Məzmuna keç

Paul Troost

Vikipediya, azad ensiklopediya
Paul Troost
alm. Paul Ludwig Troost‎
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 17 avqust 1878(1878-08-17)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 1934(1934)21 mart 1934 və ya 21 yanvar 1934 (55–56 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Nordfridxof qəbiristanlığı[d]
Vətəndaşlığı
Təhsili
İşləri və nailiyyətləri
Memarlıq üslubu klassik memarlıq[d]
Əsas tikililəri
  • Fürerbau[d],
  • İncəsənət evi[d]
Üzvlüyü
  • Alman Verkbund[d]
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Paul Lüdviq Troost (17 avqust 1878, Elberfeld[d], Reyn əyaləti[d] – 193421 mart 1934 və ya 21 yanvar 1934, Münxen)[1][2] — alman memar. 1930-cu ildən etibaren Adolf Hitlerin sevimli baş memarı olan Troostun Münxendəki Fürerbau (Rəhbər binası), Nasist Partiyasının inzibati binası (alm. Verwaltungsbau der NSDAP‎) və İncəsənət evi (alm. Haus der Kunst‎) üçün hazırladığı neoklassik layihələr nasist memarlığının üslubuna təsir göstərmişdir.

Reynlanddakı Elberfeld vilayətində anadan olan Troost, Darmştadt Texniki Kollecində təhsil almış və kursu bitirdikdən sonra 1920-ci ildən başlayaraq Münxendə Martin Dülfer ilə birlikdə çalışmışdı. Daha sonra universitetdə mühazirəçi müəllim kimi ixtisaslaşmışdı.[3] 1920-ci illərdə o, öz memarlıq ofisini açdı və modernist Alman Sənətkarlar Birliyinin (alm. Deutscher Werkbund‎) üzvü oldu. Troost Potsdamdakı Sesilyanhof Sarayının bir neçə otağının layihəsini hazırlamışdı. 1922-ci ildə ABŞ-yə etdiyi səfərdən sonra o, "Norddeutscher Lloyd" gəmiçilik şirkəti üçün paroxod interyerlərini, həmçinin transatlantik layner gəmilərinin avadanlığını müasirlik və ənənəvi Sparta elementlərini birləşdirən üslubda layihələndirmişdi. O, 1929-cu ilədək şirkətin ən böyük gəmilərinin, o cümlədən "SS Europa", "SS Berlin", "SS München" və "SS Homeric" gəmilərinin dizayn işlərinə rəhbərlik etmişdir.[3]

Son dərəcə hündürboylu, arıq cüssəli, təmkinli və saçı qısa qırxılmış bir vestfaliyalı olan Troost, Peter Berens və Valter Qropius kimi memarlar cərəyanına mənsub idi; onlar hələ 1914-cü ildən əvvəl belə həddindən artıq bəzəkli yugendstil (alm. Jugendstil‎) üslubuna qarşı kəskin mövqe tutaraq bəzəkdən demək olar ki, tamamilə məhrum, ornamentsiz və sadə bir memarlıq yanaşmasını müdafiə edirdilər.

Adolf Hitlerlə münasibətləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Troost və Hitler ilk dəfə 1929-cu ildə nasist naşiri Huqo Brukman və həyat yoldaşı Elza vasitəsilə tanış olmuşlar.[3] 1933-cü ilədək alman memarlarının aparıcı qrupuna daxil olmasa da, Troost Hitlerin ən nüfuzlu memarına çevrildi və onun neoklassik üslubu bir müddət Üçüncü Reyxin rəsmi memarlığı oldu. Onun işləri Hitleri ruhlandırırdı və o, Almaniyanın bütün ərazisində dövlət və bələdiyyə binalarını layihələndirib inşa etmişdir.

Hitler, Münxendəki Barlou sarayının binasını Nasist Partiyasının qərargahına, yəni Qəhvəyi evə çevirmək üçün Troosta sifariş vermişdi.[3] O, binanı Hitlerin nəzarəti altında ağır və modernizm əleyhinə üslubda dekor etmişdi.

1933-cü ilin payızında ona Berlindəki Reyx Kanslerliyində yerləşən Hitlerin yaşayış sahələrinin yenidən qurulması və yenidən mebellə təchiz edilməsi tapşırıldı.[4] Lüdviq Ruff kimi digər memarlarla birlikdə Troost ölkə ərazisində dövlət və bələdiyyə binalarını, o cümlədən yeni inzibati ofisləri, fəhlələr üçün sosial binaları və əsas magistral yollar üzərindəki körpüləri layihələndirmiş və inşa etmişdir. Onun ölümündən əvvəl planlaşdırdığı çoxsaylı tikililərdən biri Münhendəki İncəsənəti evi (alm. Haus der Deutschen Kunst‎) idi.[5] Bina Berlindəki Şinkelin Köhnə muzey binası əsas götürülərək layihələndirilmişdi. Muzey 1933–1937-ci illərdə Troostun planlarına əsasən inşa edilmiş və Nasist Almaniyasının ilk monumental tikilisi, yəni nasist memarlığının ilk nümunəsi olmuşdur.[6] Hitler onu "alman xalqının əsl, əbədi sənəti" üçün böyük bir məbəd kimi nəzərdə tuturdu. Bu, Üçüncü Reyx dövründə monumental ictimai binalarda klassik formaların təqlidinin yaxşı bir nümunəsi idi; baxmayaraq ki, sonradan Hitler Troostun daha təmkinli üslubundan uzaqlaşaraq, XIX əsrdə gənclik illərində Vyana Dairəvi Yolu (alm. Ringstraße‎) bulvarında heyran olduğu daha mürəkkəb imperiya əzəmətinə qayıtmışdı.

Troost həmçinin Münhendəki Köniqsplats meydanını yenidən layihələndirərək ora Nasist Partiyasının yeni binalarını və "Şərəf Məbədi"ni əlavə etmişdi.[3]

Hitlerin Troosta münasibəti şagirdin heyran olduğu müəlliminə münasibəti kimi idi. Daha sonra Hitlerin sevimli memarına çevrilən Albert Şpeerin dediyinə görə, Fürer Troostu səbirsizliklə bu sözlərlə qarşılayardı: "Daha gözləyə bilmirəm, cənab professor. Yenilik varmı? Gəlin baxaq!" Troost daha sonra ən son planlarını və eskizlərini hazırlayacaqdı. Şpeerin sözlərinə görə, Hitler tez-tez "memarlığın nə olduğunu ilk dəfə Troostdan öyrəndiyini" bildirirdi. Memarın 1934-cü il yanvarın 21-də ağır xəstəlikdən sonra vəfat etməsi Hitler üçün ağrılı zərbə oldu, lakin o, Troostun dul qalmış həyat yoldaşı Gerdi Troost ilə yaxın münasibətini qorudu. Gerdinin memarlıq zövqü çox zaman Hitlerin öz zövqü ilə üst-üstə düşürdü və bu, onu (Şpeerin ifadəsi ilə) "Münxendə bir növ incəsənət hakimi" etmişdi.

Troost 1934-cü il yanvarın 21-də 55 yaşında vəfat etmişdir.[3] Hitler 1937-ci ildə ona ölümündən sonra Almaniya Milli İncəsənət və Elm Mükafatı vermişdir. O, Münxendəki Nordfridhof (Şimal qəbristanlığı) qəbristanlığında dəfn olunmuşdur. Məzar daşı bu günə qədər qalmaqdadır.

  1. ↑ Speer, Albert (1970) Inside the Third Reich New York: Simon and Schuster. p.49
  2. ↑ Kellerhoff, Sven Felix (2004) The Führer Bunker: Hitler's Last Refuge. Berlin: Story Verlag. p.38
  3. 1 2 3 4 5 6 Joachimsthaler, Anton (1996). The Last Days of Hitler: The Legends, the Evidence, the Truth. Translated by Helmut Bölger. London: Arms and Armour. p. 237 n.31. ISBN 1-85409-380-0.
  4. ↑ Seligmann, Matthew; Davison, John; and McDonald, John (2003). Daily Life in Hitler's Germany, p. 96. London: The Brown Reference Group plc. ISBN 0-312-32811-7.
  5. ↑ Zalampas, Sherree Owens (1990). Adolf Hitler: A Psychological Interpretation of His Views on Architecture, Art and Music, p. 76. Bowling Green State University Popular Press. ISBN 0-87972-488-9.
  6. ↑ Hickley, Catherine (March 1, 2017), Should Munich contemporary art museum reveal or obscure its Nazi history? Arxiv surəti 19 yanvar 2021 tarixindən Wayback Machine saytında The Art Newspaper